ఉదేత్య్ అసత్యమ్ ఏవాశు తథాసత్యమ్ ప్రలీయతే । భ్రాన్తిర్ హి భ్రమతో రజ్జ్వామ్ ఇవ సర్పత్వసఙ్గ్రహే
అసత్యమైనవి త్వరగా ఉద్భవించి, అంతే త్వరగా అంతరించిపోతాయి. మాయలో ఉన్నవారికి, తాడు మీద పాము ఉందని భ్రమ కలిగినట్టు, ఈ భ్రమ కూడా కలుగుతుంది.
సమస్తస్యాప్రబుద్ధస్య మనోజాతస్య కస్యచిత్ । విడమ్బేన దృగ్ ఏవేయం మిథ్యారూఢిమ్ ఉపాగతా
పూర్తిగా మేలుకోని, మనస్సు ద్వారా పుట్టిన ఏ జీవికైనా, ఈ దృష్టి కేవలం అనుకరణగా, తప్పుడు రూపంలోనే ఏర్పడుతుంది.
స్వప్నోపలమ్భం సర్గాఖ్యం స్వం సర్వో ఽనుభవన్ స్థితః । చిరమ్ ఆవృత్తదేహాత్మా భూచక్రస్ఫురణం యథా
ప్రతి ఒక్కరూ తమ అనుభవంలో స్థిరంగా ఉండి, సృష్టి అనే దాన్ని కలలో చూసినట్టు గ్రహిస్తారు. పునఃపునః శరీరాన్ని పొందే వారు భూమి చక్రం కదలికను గమనించేవారిలా.
బ్రహ్మంల్ లోకైః పురస్స్థస్య గచ్ఛతో యోగినో నిజామ్ । ఆతివాహికతాం దేహః కీదృశో ఽయం విలోక్యతే
బ్రహ్మ ముందు లోకాలతో కలిసి యోగి ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు, అతని శరీరం ఈ మార్గంలో ఒక సాధనంగా ఎలా కనిపిస్తుందో చూడాలి.
దేహాద్ దేహాన్తరప్రాప్తిః పూర్వదేహవినాశదా । ఆతివాహికదేహే హి స్వప్నేష్వ్ ఇవ వికస్వరా
ఒక శరీరం నశించిన తర్వాతే మరొక శరీరంలోకి ప్రవేశం జరుగుతుంది. ఆ మార్పిడి శరీరం కలలో కనిపించేలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.
యథాతాపే హిమకణశ్ శరద్వ్యోమ్ని సితో ఽమ్బుదః । దృశ్యమానో ఽప్య్ అదృశ్యత్వమ్ ఏత్య్ ఏవం యోగిదేహకః
ఎలాగైతే మంచుదినుసు ఎండలో కరిగిపోతుందో, లేదా శరదృతువులో తెల్ల మేఘం ఆకాశంలో కనబడకుండా పోతుందో, అలా యోగికి ఉన్న శరీరం కనిపించినా, తర్వాత కనిపించకుండా పోతుంది.
ఝగిత్య్ ఏవాథవా కశ్చిద్ యోగిదేహో న లక్ష్యతే । సయోగిభిః పురో వేగాత్ ప్రోడ్డీన ఇవ ఖే ఖగః
కొన్ని సార్లు, యోగుల మధ్య ఉన్న యోగి శరీరం ఒక్కసారిగా కనిపించకుండా పోతుంది. అది ఆకాశంలో పక్షి వేగంగా ఎగిరిపోతే కనిపించకుండా పోయినట్లు ఉంటుంది.
స్వవాసనాక్రమేణైవ క్వచిత్ కేచిత్ కదాచన । మృతో ఽయమ్ ఇతి పశ్యన్తి కంచిద్ యోగినమ్ అగ్రగాః
కొంతమంది, తమ స్వభావం ప్రకారం, ఎప్పుడైనా ముందున్న యోగిని చూసి, 'ఇతడు మరణించాడు' అని భావిస్తారు.
భ్రాన్తిమాత్రం తు దేహాత్మ తేషాం తద్ ఉపశామ్యతి । సత్యబోధేన రజ్జూనాం సర్పబుద్ధిర్ ఇవాత్మని
శరీరం నేనేను అనే భావన వారికి ఒక మాయ మాత్రమే. అది నిజమైన జ్ఞానంతో పోతుంది. అది ఎలా అంటే, కట్టెను పాము అనుకున్నప్పుడు, నిజంగా అది కట్టె అని తెలిసినప్పుడు ఆ భ్రమ పోయినట్టు.
కో దేహః కస్య వా సత్తా కస్య నాశః కథం కుతః । స్థిరం తద్ ఏవం యద్ అభూద్ అబోధః కేవలం గతః
శరీరం అంటే ఏమిటి? ఎవరిది జీవితం? ఎవరిది నాశనం? అది ఎలా, ఎక్కడి నుంచి? ఇవన్నీ నిలిచిపోయిన అజ్ఞానం మాత్రమే. ఇప్పుడు అది పోయింది.
ఆతివాహికతాం యాతి ఆధిభౌతిక ఏవ కిమ్ । ఉతాన్య ఇతి మే బ్రూహి యేనోహ్య ఇవ న ప్రభో
ప్రభూ, ఈ భౌతిక శరీరం సూక్ష్మశరీరంగా మారుతుందా, లేదా వేరేదేమైనా ఉందా? నాకు అర్థం కావడం లేదు, దయచేసి చెప్పండి.
బహుశో ఽప్య్ ఉక్తమ్ ఏతన్ మే న గృహ్ణాసి కిమ్ ఉత్తరమ్ । ఆతివాహిక ఏవాస్తి నాస్త్య్ ఏవేహాధిభౌతికః
నేను ఎన్నిసార్లు చెప్పినా, నీవు సమాధానం అంగీకరించటం లేదు ఎందుకు? ఇక్కడ భౌతిక శరీరం అసలు లేదు; సూక్ష్మశరీరమే ఉంది.
తస్యైవాభ్యాసతో ఽభ్యేతి సాధిభౌతికతామతిః । యదా శామ్యతి సైవాస్య తదా పూర్వా ప్రవర్తతే
అలాగే, పదే పదే సాధన చేయడం వల్ల, ఆ మనిషికి తన శరీరం భౌతికమైందన్న భావన కలుగుతుంది. ఆ భావన తగ్గిపోయినప్పుడు, మునుపటి స్థితి మళ్లీ ప్రబలుతుంది.
తదా గురుత్వం కాఠిన్యం భిత్తిమత్త్వం ముధాగ్రహః । శామ్యేత్ స్వప్నే నరస్యేవ బోద్ధుర్ బోధాన్ నిరామయాత్
అప్పుడు, బరువు, గట్టితనం, దృఢత, తప్పుగా పట్టుకోవడం ఇవన్నీ కూడా, కలలో మనిషికి అవి ఎలా లేవో, అలాగే, శుద్ధమైన జ్ఞానం వల్ల అంతా పోతాయి.
లఘుతూలసమాపత్తిస్ తతస్ సముపజాయతే । స్వప్నే స్వప్నపరిజ్ఞానాద్ యథా దేహో లఘూభవేత్
ఆ తర్వాత, పత్తిలా తేలికపాటి అనుభూతి కలుగుతుంది. కలలో అది కల అని తెలుసుకున్నప్పుడు శరీరం తేలికగా మారినట్టు ఇక్కడ కూడా జరుగుతుంది.
తథా బోధాద్ అయం దేహస్ స్థూలవత్ ప్లుతిమాన్ భవేత్ । అనేకదినసఙ్కల్పదేహే పరిణతాత్మనామ్
అలాగే, జ్ఞానం వల్ల ఈ స్థూలమైన శరీరమూ ఎగిరే శక్తిని పొందుతుంది. అనేక రోజుల సంకల్పంతో మనస్సు పక్కాగా మారినవారికి ఇది సాధ్యమవుతుంది.
అస్మిన్ దేహే శవే దగ్ధే తత్రైవ స్థితిమ్ ఈయుషామ్ । లఘుదేహానుభవనమ్ అవశ్యంభావి వై తథా
ఈ శరీరం మృతదేహంగా మారి దహించబడిన తర్వాత, అక్కడ మిగిలినవారు తప్పనిసరిగా ఒక సూక్ష్మమైన శరీరానుభూతిని అనుభవిస్తారు.
ప్రబోధాతిశయాద్ ఏతి జీవతామ్ అపి యోగినామ్ । ఉదితాయాం స్మృతౌ తత్ర సఙ్కల్పాత్మాహమ్ ఇత్య్ అలమ్
దీర్ఘమైన జ్ఞానంతో, బ్రతికుండగానే యోగులు ఈ స్థితిని పొందుతారు; అక్కడ జ్ఞాపకం కలిగినప్పుడు, 'నేనే ఇది' అనే భావన కేవలం సంకల్పంతో ఏర్పడుతుంది.
యాదృశస్ స భవేద్ దేహస్ తాదృశో ఽయం ప్రబోధినః । భ్రాన్తిర్ ఏవమ్ ఇయం భాతి రజ్జ్వామ్ ఇవ భుజఙ్గతా । కిం నష్టమ్ అస్యాం నష్టాయాం జాతాయాం కిం ప్రజాయతే
ఏ రూపంలో ఆ శరీరం ఉంటే, అదే రూపంలో జ్ఞానుల శరీరమూ ఉంటుంది; ఈ మాయా, కయిలో పాము కనిపించినట్టు, అలా కనిపిస్తుంది. అది పోయినప్పుడు ఏమి పోయింది? అది వచ్చినప్పుడు ఏమి లభించింది?
అనన్తరం తే వాస్తవ్యా లీలే పశ్యన్తి తే యది । తత్ సత్యసఙ్కల్పతయా బుధ్యన్తే కిం తతః ప్రభో
తర్వాత, వారు తమ పరిచయమైన ప్రదేశాలను మళ్లీ చూసినా, నిజమైన సంకల్పబలంతో అవగాహనకు వచ్చినా, ప్రభూ! దాంతో ఏమి మారుతుంది?
ఏవం జ్ఞాస్యన్తి తే రాజ్ఞీ దుఃఖితేయమ్ ఇహ స్థితా । వయస్యా కాచిద్ అన్యేయం కుతో ఽప్య్ అస్యా ఉపాగతా
ఇలా వాళ్లు అనుకుంటారు: 'రాణి ఇక్కడ బాధతో ఉంది; ఇంకొక స్నేహితురాలు ఎక్కడో నుండి వచ్చి ఆమెతో ఉంది.'
సన్దేహః క ఇవాత్రైషాం పశవో హ్య్ అవివేకినః । యథాదృష్టం విచేష్టన్తే కుత ఏషాం విచారణా
వాళ్లకు ఏ సందేహం ఉంటుంది? వివేకం లేని జీవులు ఏది కనబడితే అది చేస్తారు, విచారణ చేయరు — వాళ్లకు ఆలోచన ఎలా కలుగుతుంది?
యథా లోష్టో లుఠన్ వృక్షం వఞ్చయిత్వాశు గచ్ఛతి । అజ్ఞాత్వైవాజ్ఞజనతా తథాద్ర్యగ్నిసురాదికమ్
ఎలా మట్టి ముద్ద ఒక చెట్టును తాకి వెంటనే దూరంగా పోతుందో, అలాగే అజ్ఞానులు అగ్ని, పర్వతాలు, దేవతలు వంటి వాటిని తెలుసుకోకుండానే దాటి వెళ్తారు.
యథా స్వప్నవపుర్ బోధేన జానే క్వేవ గచ్ఛతి । అసత్యమ్ ఏవ తద్ యస్మాత్ తథైవేహాధిభౌతికమ్
ఎలా నిద్ర లేచినప్పుడు కలలోని శరీరం ఎక్కడికి పోయిందో నాకు తెలియదో, అలాగే ఈ భౌతిక లోకంలో అనుభవించే ప్రతిదీ అసత్యమే.
భగవన్ స్వప్నశిఖరీ ప్రబోధే క్వేవ గచ్ఛతి । ఇతి మే సంశయం ఛిన్ధి శరదభ్రమ్ ఇవానిలః
ప్రభూ, నిద్రలో కనబడే కలల శిఖరం మేల్కొనగానే ఎక్కడికి పోతుంది? దయచేసి నా సందేహాన్ని శరదృతువులో మేఘాన్ని గాలి ఎలా పారద్రోలుతుందో అలా తొలగించండి.
స్వప్నే భ్రమే ఽథ సఙ్కల్పే పదార్థాః పర్వతాదయః । సంవిదో ఽన్తర్ మిలన్త్య్ ఏతే స్పన్దనాన్య్ అనిలం యథా
కలలో, మాయలో, ఊహలో — పర్వతాలు వంటి వస్తువులు మన మనస్సులోనే ఉంటాయి. అవి గాలి తనలో కలిసిపోతుందిలా, అంతర్గతంగా మనసులోనే లయమైపోతాయి.
అస్పన్దస్య యథా వాయోస్ స్వస్పన్దో ఽన్తర్ విశత్య్ అలమ్ । అస్ఫురన్తీ తు తేనైవ యాత్య్ ఏకత్వం తదాత్మికా
ఎలా గాలి కదలిక ఆగిపోయినప్పుడు ఆ కదలిక మళ్లీ గాలిలోనే కలిసిపోతుందో, అలాగే మనస్సు కదలికలు ఆగిపోయినప్పుడు అవి కూడా తన స్వరూపంలోనే లయమైపోతాయి.
సంవిత్స్వప్నార్థయోర్ ద్విత్వం న కదాచన లభ్యతే । యథా ద్రవత్వపయసోర్ యథా వా స్పన్దవాతయోః
ఎప్పుడూ మనస్సు మరియు కలలో కనిపించే వస్తువులకు వేరుదనం ఉండదు. అది నీటికి ద్రవత్వం వేరుగా లేనట్టూ, గాలికి కదలిక వేరుగా లేనట్టూ ఉంటుంది.
యస్ త్వ్ అత్ర స్యాద్ ద్వితాబోధస్ తద్ అజ్ఞానమ్ అనుత్తమమ్ । సైషా సంసృతిర్ ఇత్య్ ఉక్తా మిథ్యాజ్ఞానాత్మికోదితా
ఇక్కడ ఎవరికైనా ద్వైత జ్ఞానం కలిగితే, అది అత్యంత అజ్ఞానం. ఇదే సంసారం అని అంటారు — ఇది కల్పితమైన ద్వైత భావన వల్లే ఉద్భవిస్తుంది.
సహకారికారణానామ్ అభావే కిల కీదృశీ । సంవిత్ స్వప్నపదార్థానాం ద్విత్వం స్వప్నే నిరర్థకమ్
సహాయక కారణాలు లేకపోతే, ఆవగాహన ఎలా ఉంటుంది? కలలో వస్తువుల ద్వైతం కూడా అర్థం లేనిదే.