ప్రభాతాచారసారమ్భరాజధాన్యాం సమం స్థితమ్ । మన్దారకున్దస్రగ్దామవృన్దామ్బరవలచ్ఛవమ్
ప్రభాత వేళలో జరిగే పూజా కార్యక్రమాలతో ఆ రాజధానిలో ఉన్న ఆ భవనం, మందార, కుందపూల మాలలతో అలంకరించబడి, మెత్తని వస్త్రాలతో కప్పబడి, అందంగా మెరిసిపోతూ నిలిచింది.
శవశయ్యాశిరస్స్థాగ్ర్యపూర్ణకుమ్భాదిమఙ్గలమ్ । అనివృత్తగృహద్వారగవాక్షకఠినార్గలమ్
ఆ శవపీఠం తల వద్ద నిండిన నీటి కుంభంతో మంగళంగా అలంకరించబడింది. ఇంటి తలుపులు, కిటికీలు, గట్టి ముళ్లు ఇంకా తీసివేయలేదు.
ప్రశామ్యద్దీపికాలోకశ్యామలామలభిత్తికమ్ । గృహైకదేశసంసుప్తముఖశ్వాసససీత్కృతమ్
ఆ ఇంటి గోడలు చీకటి, మచ్చలేని తెలుపుతో మెరిసిపోతూ, ఆవిరైపోతున్న దీపాల వెలుతురు మసకబారింది. ఇంటి ఒక మూలలో నిద్రిస్తున్న వారి మృదువైన ఊపిరి శబ్దాలు వినిపించాయి.
సమ్పూర్ణచన్ద్రశకలోదరకాన్తికాన్తసౌన్దర్యనిర్జితపురన్దరమన్దిరర్ద్ధి । వైరిఞ్చపద్మముకులాన్తరచారుశోభా నిశ్శబ్దమ్ అబ్దమ్ ఇవ నిర్మలమ్ ఇన్దుకాన్తమ్
పూర్ణచంద్రుని కాంతి కిటికీల్లోంచి లోపలికి పొంగిపొర్లి, ఆ భవనాన్ని ఇంద్రుడి మందిరానికంటే గొప్పదిగా, బ్రహ్మదేవుని పద్మపు ముక్కల అందాన్ని తలపించేలా, నిశ్శబ్దంగా, నిర్మలంగా, చంద్రకాంతిలో మెరిసిపోయేలా చేసింది.
తతో దదృశతుస్ తత్ర శవశయ్యైకపార్శ్వగామ్ । లీలాం విదూరథస్యాగ్రే మృతాం తాం ప్రథమాగతామ్
అక్కడ, శవపీఠం ఒక్కడివైపు, ముందుగా వచ్చి అక్కడ ఉన్న లీలను వారు చూశారు. ఆమె విదూరథుని ముందర, మరణించి ముందే అక్కడికి చేరింది.
ప్రాగ్వేషాం ప్రాక్సమాచారాం ప్రాగ్దేహాం ప్రాక్స్వవాసనామ్ । ప్రాక్తనాకారసదృశసర్వరూపాఙ్గసున్దరీమ్
ఆమె మునుపటిలాగే, పూర్వపు అలవాట్లు, పూర్వదేహం, పూర్వపు మనసు కోరికలతో, మునుపటి రూపంతో, అందమైన అవయవాలతో అలరారుతూ కనిపించింది.
ప్రాక్స్మృత్యవయవస్పన్దాం ప్రాగమ్బరపరావృతామ్ । ప్రాగ్భూషణభరచ్ఛన్నాం కేవలం తత్ర సంస్థితామ్
ఆమె తనకు మునుపు గుర్తున్నట్టే, అవయవాలు కదలకుండా, పాత వస్త్రాలనూ ఆభరణాలనూ వదిలేసి, అక్కడ నిశ్చలంగా నిలబడింది.
గృహీతచామరాం చారు వీజయన్తీం మహీపతిమ్ । మౌనస్థాం వామహస్తస్థవదనేన్దుతయానతామ్
ఆమె అందమైన చామరాన్ని పట్టుకొని, రాజును వీస్తూ, మౌనంగా, ఎడమచేతి క్రింద, ముఖాన్ని చంద్రుడిలా వంచి నిలిచింది.
భూషణాంశులతాపుష్పైః ఫుల్లామ్ ఇవ వనస్థలీమ్ । కుర్వాణాం వీక్షణైర్ దిక్షు మాలత్యుత్పలవర్షణమ్
ఆభరణాలతో, వల్లి లతలతో, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన ఆమె, పుష్పించిన అడవి వనంలా మెరిసింది. ఆమె చూపులతో అన్ని దిక్కులలో మల్లెపువ్వులు, తామరపువ్వుల వర్షం కురిపించినట్లు అనిపించింది.
సృజన్తీమ్ ఆత్మలావణ్యాద్ బిన్దూన్ ఇన్దూన్ ఇవోదితాన్ । నరాధిపాత్మనో విష్ణోర్ లక్ష్మీమ్ ఇవ సమాగతామ్
తన సొంత అందం నుండి ఆమె వెలువడుతున్న చంద్రబింబాల్లాంటి తేలికపాటి తేజస్సును ప్రసరించింది. ఆమెను చూస్తుంటే, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన విష్ణువుతో లక్ష్మిదేవి కలిసివచ్చినట్టుగా అనిపించింది.
ఉదితాం పుష్పసమ్భారాద్ ఇవ పుష్పాకరశ్రియమ్ । భర్తుర్ వదనవిన్యస్తదృష్టిమ్ ఇవ విచేష్టితామ్
కొత్తగా సేకరించిన పుష్పరాశుల వర్ణంతో ఆమె మెరిసింది. భర్త ముఖాన్ని చూసే చూపుతో ఆమె చేసే ప్రతి చర్య కూడా అతని చూపులోనే నడిచినట్టు అనిపించింది.
కిఞ్చిత్ప్రమ్లానవదనాం మ్లానచన్ద్రాం నిశామ్ ఇవ । తాభ్యాం సా లలనా దృష్టా తయా తే తు న లక్షితే । యస్మాత్ తే సత్యసఙ్కల్పే సా న తావత్ తథోదితా
ఆమె ముఖం కొద్దిగా ముదురిపోయిన చంద్రుడిలా, రాత్రి వెలిసే మసక చంద్రంలా కనిపించింది. ఆ ఇద్దరూ ఆమెను చూశారు, కానీ ఆమె వారిని గమనించలేదు. ఎందుకంటే, వారి నిజమైన సంకల్పానికి అనుగుణంగా ఆమె ఇంకా ప్రత్యక్షంగా రాలేదు.
తస్మిన్ ప్రదేశే సా పూర్వలీలా సంస్థాప్య దేహకమ్ । ధ్యానేన జ్ఞప్తిసహితా గతాభూద్ ఇతి వర్ణితమ్
ఆ ప్రదేశంలో, ఆ మునుపటి లీల తన శరీరాన్ని అక్కడే ఉంచి, ధ్యానం ద్వారా జ్ఞానంతో కూడిన స్థితిలో ఈ లోకాన్ని విడిచిపోయింది అని చెప్పబడింది.
కిమ్ ఇదానీం చ లీలా యా దేహస్ తత్ర న వర్ణితః । కిం సమ్పన్నః క్వ వాయాత ఇతి మే కథయ ప్రభో
ఇప్పుడు ఆ లీల గురించి, ఆమె శరీరం అక్కడ ఉన్నదని చెప్పలేదు. ప్రభూ, ఆమెకు ఏమైంది? ఆమె ఎక్కడికి వెళ్ళింది? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
క్వాసీల్ లీలాశరీరం తత్ కుతస్ తస్య హి సత్యతా । సా కిల భ్రాన్తిర్ ఏవాభూజ్ జలబుద్ధిర్ మరావ్ ఇవ
ఆ లీల శరీరం ఎక్కడ ఉంది? దానికి నిజమైన స్థితి ఏమిటి? అది కేవలం భ్రమ మాత్రమే, ఎడారిలో నీరు ఉందని అనిపించడంలా.
యథైవ బోధే లీలాసౌ పరిణామమ్ ఇతా క్రమాత్ । పరే తథైవ తస్యాస్ తద్ ధిమవద్గలితం వపుః
లీల మేలుకుని, ఆమెలో మార్పు ఎలా వచ్చిందో, అలాగే ఆమె శరీరం కూడా పర్వతంపై మంచు కరిగిపోవడంలా నెమ్మదిగా అంతరించిపోయింది.
ఆతివాహికదేహస్య కాలేనాభ్యుదితో భ్రమః । ఆధిభౌతికదేహో ఽహమ్ ఇతి రజ్జుభుజఙ్గవత్
కాలక్రమంలో ఆతివాహికదేహం నుంచి 'నేను ఈ భౌతికదేహమే' అనే మాయ కలిగింది. ఇది తాడును పాము అనుకొని భ్రమపడినట్టు.
ఆతివాహికదేహేన దృశ్యం యద్ అవకల్పితమ్ । భూమ్యాది నామ తస్యైవ కృతం తత్ త్వ్ ఆధిభౌతికమ్
ఆతివాహికదేహం ద్వారా కనిపించే భూమి మొదలైనవన్నీ వాటికే ఆ పేర్లు వచ్చాయి. వాటినే భౌతికదేహం అంటారు.
వాస్తవేన తు రూపేణ భూమ్యాద్యాత్మాధిభౌతికః । న శబ్దేన న చార్థేన శబ్దార్థౌ శశశృఙ్గవత్
కానీ నిజంగా చూస్తే భూమి మొదలైనవి కలిసిన భౌతికదేహం పేరు గానీ, వాస్తవంగా గానీ అసలు లేదు. అది కుందేలు కొమ్ముల్లా ఊహలో మాత్రమే ఉంది.
పుంసో హరిణకో ఽస్మీతి స్వప్నే యస్యోదితా మతిః । స కిమ్ అన్విష్యతి మృగం స్వమృగత్వపరిక్షయే
ఒక మనిషి నిద్రలో 'నేను జింకను' అని అనుకుంటే, ఆ కల పోయిన తర్వాత తన జింకతనాన్ని వెతుకుతాడా?
ఉదేత్య్ అసత్యమ్ ఏవాశు తథాసత్యమ్ ప్రలీయతే । భ్రాన్తిర్ హి భ్రమతో రజ్జ్వామ్ ఇవ సర్పత్వసఙ్గ్రహే
అసత్యమైనవి త్వరగా ఉద్భవించి, అంతే త్వరగా అంతరించిపోతాయి. మాయలో ఉన్నవారికి, తాడు మీద పాము ఉందని భ్రమ కలిగినట్టు, ఈ భ్రమ కూడా కలుగుతుంది.
సమస్తస్యాప్రబుద్ధస్య మనోజాతస్య కస్యచిత్ । విడమ్బేన దృగ్ ఏవేయం మిథ్యారూఢిమ్ ఉపాగతా
పూర్తిగా మేలుకోని, మనస్సు ద్వారా పుట్టిన ఏ జీవికైనా, ఈ దృష్టి కేవలం అనుకరణగా, తప్పుడు రూపంలోనే ఏర్పడుతుంది.
స్వప్నోపలమ్భం సర్గాఖ్యం స్వం సర్వో ఽనుభవన్ స్థితః । చిరమ్ ఆవృత్తదేహాత్మా భూచక్రస్ఫురణం యథా
ప్రతి ఒక్కరూ తమ అనుభవంలో స్థిరంగా ఉండి, సృష్టి అనే దాన్ని కలలో చూసినట్టు గ్రహిస్తారు. పునఃపునః శరీరాన్ని పొందే వారు భూమి చక్రం కదలికను గమనించేవారిలా.
బ్రహ్మంల్ లోకైః పురస్స్థస్య గచ్ఛతో యోగినో నిజామ్ । ఆతివాహికతాం దేహః కీదృశో ఽయం విలోక్యతే
బ్రహ్మ ముందు లోకాలతో కలిసి యోగి ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు, అతని శరీరం ఈ మార్గంలో ఒక సాధనంగా ఎలా కనిపిస్తుందో చూడాలి.
దేహాద్ దేహాన్తరప్రాప్తిః పూర్వదేహవినాశదా । ఆతివాహికదేహే హి స్వప్నేష్వ్ ఇవ వికస్వరా
ఒక శరీరం నశించిన తర్వాతే మరొక శరీరంలోకి ప్రవేశం జరుగుతుంది. ఆ మార్పిడి శరీరం కలలో కనిపించేలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.
యథాతాపే హిమకణశ్ శరద్వ్యోమ్ని సితో ఽమ్బుదః । దృశ్యమానో ఽప్య్ అదృశ్యత్వమ్ ఏత్య్ ఏవం యోగిదేహకః
ఎలాగైతే మంచుదినుసు ఎండలో కరిగిపోతుందో, లేదా శరదృతువులో తెల్ల మేఘం ఆకాశంలో కనబడకుండా పోతుందో, అలా యోగికి ఉన్న శరీరం కనిపించినా, తర్వాత కనిపించకుండా పోతుంది.
ఝగిత్య్ ఏవాథవా కశ్చిద్ యోగిదేహో న లక్ష్యతే । సయోగిభిః పురో వేగాత్ ప్రోడ్డీన ఇవ ఖే ఖగః
కొన్ని సార్లు, యోగుల మధ్య ఉన్న యోగి శరీరం ఒక్కసారిగా కనిపించకుండా పోతుంది. అది ఆకాశంలో పక్షి వేగంగా ఎగిరిపోతే కనిపించకుండా పోయినట్లు ఉంటుంది.
స్వవాసనాక్రమేణైవ క్వచిత్ కేచిత్ కదాచన । మృతో ఽయమ్ ఇతి పశ్యన్తి కంచిద్ యోగినమ్ అగ్రగాః
కొంతమంది, తమ స్వభావం ప్రకారం, ఎప్పుడైనా ముందున్న యోగిని చూసి, 'ఇతడు మరణించాడు' అని భావిస్తారు.
భ్రాన్తిమాత్రం తు దేహాత్మ తేషాం తద్ ఉపశామ్యతి । సత్యబోధేన రజ్జూనాం సర్పబుద్ధిర్ ఇవాత్మని
శరీరం నేనేను అనే భావన వారికి ఒక మాయ మాత్రమే. అది నిజమైన జ్ఞానంతో పోతుంది. అది ఎలా అంటే, కట్టెను పాము అనుకున్నప్పుడు, నిజంగా అది కట్టె అని తెలిసినప్పుడు ఆ భ్రమ పోయినట్టు.
కో దేహః కస్య వా సత్తా కస్య నాశః కథం కుతః । స్థిరం తద్ ఏవం యద్ అభూద్ అబోధః కేవలం గతః
శరీరం అంటే ఏమిటి? ఎవరిది జీవితం? ఎవరిది నాశనం? అది ఎలా, ఎక్కడి నుంచి? ఇవన్నీ నిలిచిపోయిన అజ్ఞానం మాత్రమే. ఇప్పుడు అది పోయింది.