సా జీవసంవిద్ గగనవాతేనావలితా సతీ । ఖే దూరం గన్తుమ్ ఆరేభే వాసనానువిధాయినీ
ఆ జీవస్మృతి, ఆకాశపు గాలితో ఎగురుతూ, తన వాసనల బలంతో ఆకాశంలో దూరంగా ప్రయాణం మొదలుపెట్టింది.
తామ్ ఏవానుససారాథ స్త్రీద్వయం జీవసంవిదమ్ । భ్రమరీయుగలం వాతలగ్నాం గన్ధకలామ్ ఇవ
ఆ జీవస్మృతిని వెంటనే ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు అనుసరించారు. గాలిలో పరిమళాన్ని వెంబడించే రెండు తేనెటీగలు లాగా వారు వెళ్ళారు.
తతో ముహూర్తమాత్రేణ శాన్తే మరణమూర్ఛనే । సామ్బరే బుబుధే సంవిద్ గన్ధలేఖేవ వయునా
అల్ప సమయంలో, మరణ మూర్ఛ తగ్గిన తర్వాత, ఆ జీవస్మృతి మధ్యస్థితిలో మళ్లీ చైతన్యం పొందింది. అది గాలిలో పరిమళం తేలినట్లుగా అనిపించింది.
అపశ్యత్ పురుషాన్ యామ్యాన్ నీయమానం చ తైర్ వపుః । బన్ధుపిణ్డప్రదానేన శరీరం జాతమ్ ఆత్మనః
తాను యముని సేవకులను చూసాడు. వారు తన శరీరాన్ని తీసుకెళ్తుండగా, తన బంధువులు తన శరీరానికి పిండప్రదానం చేస్తున్నారు అని చూశాడు.
మార్గే కర్మఫలోల్లాసవతి దూరతరే స్థితమ్ । వైవస్వతపురం గన్తుం ప్రవృత్తమ్ అనివారితమ్
కర్మఫలాలు దూరంలో మెరిసిపోతున్న మార్గంలో, ఆతడు వైవస్వతపురానికి ఆగకుండా, ఎవ్వరూ ఆపలేరు అన్నట్టు, బయలుదేరాడు.
ప్రాప్తం వైవస్వతపురమ్ ఆదిష్టం చ తతో యథా । అస్య కర్మాణ్య్ అశుభ్రాణి నైవ సన్తి కదాచన
వైవస్వతపురానికి చేరుకున్న తరువాత, అక్కడ ప్రకటించబడింది: ఇతనికి ఎప్పుడూ చెడ్డ కర్మలు లేవు.
నిత్యమ్ ఏవావదాతానాం కర్తాయం శుభకర్మణామ్ । భగవత్యాస్ సరస్వత్యా వరేణాయం వివర్ధితః
ఇతడు ఎప్పుడూ పవిత్రమైన పనులే చేసే వాడు; భగవతి సరస్వతిదేవి వరంతో ఇతడు అభివృద్ధి చెందాడు.
ప్రాక్తనో ఽస్య శవీభూతో దేహో ఽస్తి కుసుమామ్బరః । ప్రవిశత్వ్ ఏష తం గత్వా త్యజ్యతామ్ ఇత్య్ అవేక్ష్య సః
ఇతని పూర్వదేహం ఇప్పుడు పుష్పాలతో అలంకరించబడి, నిశ్చలంగా ఉంది; అతడు ఆ దేహంలోకి వెళ్లి, దాన్ని విడిచిపెట్టాలని ఆదేశించబడాడు.
తతస్ త్యక్తో నభోమార్గం యన్త్రోపల ఇవ ప్లుతః । అథ జీవకలా లీలా జ్ఞప్తిశ్ చేతి త్రయం నభః
ఆ తరువాత అతడు ఆకాశ మార్గాన్ని వదిలి, యంత్రంతో విసిరిన రాయి లాగా పైకి ఎగిరిపోయాడు. అప్పుడు జీవశక్తి, లీల, జ్ఞానం — ఈ మూడు ఆకాశంలోకి ప్రవేశించాయి.
పుప్లువే జీవలేఖా త్వ్ అరూపిణ్య్ ఏతే న పశ్యతి । తమ్ ఏవానుసరన్త్యౌ తే సముల్లఙ్ఘ్య నభస్తలమ్
ఆ జీవరేఖ పైకి ఎగిరింది. మిగతా రెండూ రూపం లేనివి కావడంతో కనబడవు, అయినా అవి అతడిని అనుసరిస్తూ, ఆకాశాన్ని దాటి ముందుకు పోయాయి.
లోకాన్తరాణ్య్ అతీత్యాథ వినిర్గత్య జగద్గృహాత్ । ద్వితీయం జగద్ ఆసాద్య భూమణ్డలమ్ ఉపేత్య చ
అవి ఇతర లోకాలను దాటి, ఈ జగత్తు గృహాన్ని విడిచిపెట్టి, రెండవ లోకాన్ని చేరుకొని, భూమి వలయంలోకి ప్రవేశించాయి.
కాన్తే సఙ్కల్పరూపిణ్యౌ సఙ్గతే జీవలేఖయా । పద్మరాజపురం ప్రాప్య లీలాన్తఃపురమణ్డపమ్
అక్కడ సంకల్పరూపిణి ప్రియురాలు జీవరేఖతో కలిసింది. వారు పద్మరాజపురాన్ని చేరుకొని, లీల అంతఃపుర మండపంలోకి ప్రవేశించారు.
క్షణాద్ వివిశతుస్ స్వైరం వాయులేఖే యథామ్బుదమ్ । సూర్యాతపో యథామ్భోజం సుగన్ధః పవనం యథా
ఒక క్షణంలో వారు స్వేచ్ఛగా లోపలికి ప్రవేశించారు; అది గాలి ఆకాశంలోకి పోయినట్టు, సూర్యకాంతి తామరపువ్వులోకి వచ్చినట్టు, పరిమళం గాలిలో కలిసినట్టు.
బ్రహ్మన్ ప్రాప్తః కథమ్ అసౌ శవస్య నికటం గృహమ్ । కథం తేన పరిజ్ఞాతో మార్గో మృతశరీరిణా
బ్రహ్మన్, అతడు ఆ శవం దగ్గర ఉన్న ఇంటికి ఎలా చేరాడు? మరణించిన శరీరానికి దారి ఏదో అతడు ఎలా తెలుసుకున్నాడు?
తస్య స్వవాసనాన్తస్స్థమ్ అవశ్యం కిల రాఘవ । తత్ సర్వం హృద్గతం తస్మాన్ మాసౌ ప్రాప్నోతు తత్ కథమ్
రాఘవ, తన స్వంత వాసనలలో ఏది ఉందో అది తప్పక అక్కడే ఉంటుంది. అందుకే ఆ అన్నీ మనసులోనే ఉంటాయి. మరి అతడు నెల రోజుల్లో వాటిని ఎలా పొందాడు?
భ్రాన్తిమాత్రమ్ అసఙ్ఖ్యేయం జగజ్జీవకణోదరే । బీజే వటతరుమ్ ఇవ స్థితం కో వై న పశ్యతి
ఈ అపారమైన మాయా భ్రమ ప్రపంచంలోని జీవరాశి గుళికలో ఉంది; అది వటవృక్షం విత్తనంలో ఉన్నట్టు. ఇది ఎవరికీ కనిపించదా?
స్వభావభూతం చిదణుస్ త్రైలోక్యనిచయం తథా । నరో యథైకదేశస్థో దూరదేశాన్తరస్థితమ్
తన స్వభావంగా ఉన్న చైతన్యపు కణం మూడు లోకాలను తనలో కలిగి ఉంటుంది. ఇది మనిషి ఒక చోట ఉండి, దూరంలో ఉన్నదాన్ని చూస్తున్నట్టు ఉంటుంది.
సంపశ్యతి నిధానం స్వం మనసానారతం సదా । యథా జీవద్వపుర్ జీవమకురం హృది పశ్యతి
మనిషి ఎప్పుడూ తన ధనాన్ని మనసు ద్వారా నిరంతరం చూస్తూ ఉంటాడు. జీవంతో ఉన్న శరీరం, హృదయంలో జీవాన్ని ప్రతిబింబంలా చూసే విధంగా ఇది జరుగుతుంది.
తథా స్వవాసనాన్తస్స్థమ్ అభీష్ఠం పరిపశ్యతి । జీవో జాతిశతాఢ్యో ఽపి భ్రమే పరిగతో ఽపి వా
అలాగే, జీవుడు తన వాసనల్లో ఉండే కోరుకున్న విషయాన్ని చూస్తాడు. వంద జన్మలు పొందినా, మాయలో పడినా, ఇది అలాగే జరుగుతుంది.
భగవన్ పిణ్డదానాదివాసనారహితాకృతిః । కీదృక్ సంపద్యతే దేహః పిణ్డో యస్మై న దీయతే
ప్రభూ, పిండదానం వంటి వాసనలు లేని శరీరం ఎలా ఉంటుంది? ఎవరికీ పిండం ఇవ్వబడదు?
పిణ్డో ఽథ దీయతాం మాత్రే పిణ్డో దత్తో మమేతి చేత్ । వాసనా హృది సంరూఢా తత్ పిణ్డఫలభాఙ్ నరః
తల్లి కోసం పిండం ఇచ్చినప్పుడు, 'ఇది నాకోసం' అని మనసులో బలంగా భావిస్తే, ఆ భావన హృదయంలో గాఢంగా నిలిచిపోతుంది. అప్పుడు, ఆ మనిషి ఆ పిండం ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
యచ్చిత్తస్ తన్మయో జన్తుర్ భవతీత్య్ అనుభూతయః । సదేహేషు విదేహేషు న భవన్త్య్ అన్యథా క్వచిత్
మనసు ఏదిలో లీనమై ఉంటుందో, జీవి కూడా అదేలా మారిపోతాడు — ఇదే అనుభవం. ఇది శరీరం ఉన్నవారికైనా, లేనివారికైనా ఎప్పుడూ మారదు.
సపిణ్డో ఽస్మీతి సంవిత్త్యా నిష్పిణ్డో ఽపి హి పిణ్డవాన్ । నిష్పిణ్డో ఽస్మీతి సంవిత్త్యా సపిణ్డో ఽపి న పిణ్డవాన్
'నేను బంధువు' అనే భావంతో బంధువు కానివాడు కూడా పిండాన్ని పొందగలడు. అలాగే, 'నేను బంధువు కాదు' అని భావిస్తే, బంధువు అయినవాడు కూడా పిండాన్ని పొందడు.
యథాభావనమ్ ఏతేషాం పదార్థానాం హి సత్యతా । భావనా చ పదార్థేభ్యః కారణేభ్య ఉదేతి హి
ఈ వస్తువుల సత్యత కూడా మనం వాటిని ఎలా భావిస్తామో దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆ భావన కూడా ఆ వస్తువుల నుంచే, వాటి కారణాల నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
యథా వాసనయా జన్తోర్ విషమ్ అప్య్ అమృతాయతే । అసత్యస్ సత్యతామ్ ఏతి పదార్థో భావనాత్ తథా
ఎలా అంటే, మనిషి మనసులో ఉన్న భావన వల్ల విషం కూడా అమృతంలా మారిపోవచ్చు. అలాగే, అసత్యమైనది కూడా మన భావనతో నిజమైనదిగా అనిపించవచ్చు.
కారణేన వినోదేతి న కదాచన కస్యచిత్ । కార్యతా కాచిద్ అపి భో ఇతి నిశ్చయవాన్ భవ
ఏ పనికైనా కారణం లేకుండా ఎప్పుడూ ఎవరికి కూడా ఫలితం కలగదు. అందుకే, కారణం లేకుండా ఫలితం ఉండదని నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
కారణేన వినా కార్యమ్ ఆ మహాప్రలయం క్వచిత్ । న దృష్టం న శ్రుతం కిఞ్చిత్ స్వయం స్వైకతయా ఋతే
కారణం లేకుండా ఫలితం ఎప్పుడూ ఎక్కడా కనబడలేదు, వినబడలేదు, బ్రహ్మాండ ప్రళయం వరకు కూడా కాదు. ఏదీ తనంతట తానే కలగదు, మన ఊహలో తప్ప.
విద్ ఏవ వాసనా సైవ ధత్తే స్వప్న ఇవార్థతామ్ । కార్యకారణతామ్ ఏతి సైవమ్ అన్యేవ తిష్ఠతి
నిజానికి, మనసులోని వాసనలే నిజమైనదిగా కనిపిస్తాయి, కలలో వస్తువుల్లా. అవే కారణం, ఫలితంగా మారుతాయి, కానీ వాస్తవంగా అవే వేరేలా ఉండిపోతాయి.
ధర్మో నాస్తి మమేత్య్ ఏవ యః ప్రేతో వాసనాన్వితః । తస్య చేత్ సుహృదా భూరిధర్మా కృత్వా సమర్పితః
ఒకరు మరణించినవాడు తనకు ధర్మఫలం లేదని భావిస్తే, అతనిలో ఉన్న వాసనలతో ఉండి, ఒక మంచి మిత్రుడు ఎంతో ధర్మాన్ని సంపాదించి, ఆ ఫలాన్ని అతనికి అంకితం చేస్తే—
తత్ర చాత్ర స కిం ధర్మో నష్టస్ స్యాద్ ఉత భావనమ్ । సత్యార్థాద్ వాప్య్ అసత్యార్థాద్ భావనాత్ కిం బలాధికమ్
అప్పుడు ఆ ధర్మఫలం పోతుందా, లేక వాసనగా మిగిలిపోతుందా? నిజమైన ప్రయోజనం ఉన్నదానికంటే, లేనిదానికీ, వాసన శక్తి ఎక్కువగా పనిచేస్తుందా?