ఆత్మన్య్ అస్థిఘటాపుష్టమ్ అన్యస్య వ్యోమ కేవలమ్ । ఆధారే భూతలే సార్కమ్ ఆకాశజనవాసనమ్
తనలో ఎముకల నిర్మాణంతో కూడిన శరీరాన్ని చూస్తుంది; మరొకర్లో ఖాళీ ఆకాశాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది; భూమిపై, సూర్యుడితో పాటు, ఆకాశంలో నివసించే ప్రాణుల స్థలాన్ని కూడా చూస్తుంది.
భవన్తి యద్విధాః ప్రేతాస్ తేషాం భేదమ్ ఇమం శృణు । సామాన్యపాపినో మధ్యపాపినస్ స్థూలపాపినః
ప్రేతాలు ఎలా ఉంటాయో, వాటి వేరువేరు రకాలు ఏవో విను: సాధారణ పాపులు, మధ్యస్థ పాపులు, ఎక్కువ పాపులు.
సామాన్యధర్మా మధ్యస్థధర్మా చోత్తమధర్మవాన్ । ఏతేషాం కస్యచిద్ భేదో ద్వౌ త్రయో ఽప్య్ అథ కస్యచిత్
కొంతమందిలో సాధారణ ధర్మం, మరికొంతమందిలో మధ్యస్థ ధర్మం, ఇంకొంతమందిలో ఉత్తమ ధర్మం ఉంటాయి. కొందరికి వీటిలో తేడా కనిపిస్తుంది, మరికొందరికి రెండూ లేదా మూడూ కలిసే ఉంటాయి.
కశ్చిన్ మహాపాతకవాన్ వత్సరాన్ మృతిమూర్ఛనామ్ । విమూఢో ఽనుభవత్య్ అన్తః పాషాణహృదయోపమామ్
ఎవరైనా మహా పాపాలు చేసినవాడు, మరణం తర్వాత సంవత్సరాల పాటు, లోపల మూర్ఖత్వంతో, హృదయం రాయి లా కఠినంగా మారి, మరణ నిద్రలో మునిగిపోతాడు.
తతః కాలేన సమ్బుద్ధో వాసనాజఠరోదితమ్ । అనుభూయ చిరం కాలం వాసనాదుఃఖమ్ అక్షతమ్
ఆ తర్వాత, కొంతకాలం గడిచాక, వాసనల ప్రభావంతో అతడు మేలుకుని, ఆ వాసనల వల్ల కలిగిన బాధను చాలా కాలం పాటు ఆగకుండా అనుభవిస్తాడు.
భుక్త్వా యోనిశతాన్య్ ఉచ్చైర్ దుఃఖాద్ దుఃఖాన్తరం గతః । కదాచిద్ ఇమమ్ ఆయాతి సంసారస్వప్నవిభ్రమమ్
వెయ్యి జన్మలు అనుభవించి, ఒక బాధ నుంచి మరో బాధలోకి వెళ్లి, ఎప్పుడో ఒకసారి ఈ సంసార స్వప్న భ్రమలోకి ప్రవేశిస్తాడు.
అథ వా మృతిమోహాన్తే జడాం దుఃఖశతాకులాం । క్షణాద్ వృక్షాదితామ్ ఏవ హృత్స్థామ్ అనుభవన్తి తే
లేదా మరణమోహం ముగిసిన వెంటనే, వారు హృదయంలో బలంగా నిలిచిపోయినట్లుగా, వందల బాధలతో నిండిన మూర్ఖత్వాన్ని అనుభవిస్తారు. కొన్నిసార్లు అది చెట్టు వంటి స్థితిగా జన్మించడమై ఉండవచ్చు.
స్వవాసనానురూపాణి దుఃఖాని నరకే పునః । అనుభూయాథ యోనీషు జాయన్తే భూతలే చిరాత్
తమ స్వభావానికి అనుగుణంగా నరకంలో ఎన్నో బాధలను అనుభవించి, ఆ తరువాత చాలా కాలం తర్వాత భూమిపై వివిధ యోనుల్లో జన్మిస్తారు.
అథ మధ్యమపాపో యో మృతిమోహాద్ అనన్తరమ్ । స శిలాజఠరం జాడ్యం కఞ్చిత్ కాలం ప్రపశ్యతి
మధ్యమమైన పాపం చేసినవాడు మరణమోహం తర్వాత కొంతకాలం పాటు రాయి పొట్టలాంటి మూర్ఖత్వాన్ని అనుభవిస్తాడు.
తతః ప్రబుధ్య కాలేన కేనచిద్ వా తథైవ వా । తిర్యగాదిక్రమైర్ భుక్త్వా యోనీస్ సంసారమ్ ఏష్యతి
ఆ తరువాత కొంతకాలం తర్వాత, ఏదైనా కారణంతో లేదా సహజంగానే, అతను మేలుకొని, పశువులు మొదలైన వివిధ జన్మలను అనుభవించి, మళ్ళీ సంసారంలోకి ప్రవేశిస్తాడు.
మృత ఏవానుభవతి కశ్చిత్ సామాన్యపాతకీ । స్వవాసనానుసారేణ దేహం సమ్పన్నమ్ అక్షతమ్
సాధారణ పాపులు మరణించిన తర్వాత, తమ స్వభావాలకు అనుగుణంగా, పూర్వపు శరీరంలా సంపూర్ణంగా ఉన్నదిగా అనుభవిస్తారు.
సఙ్కల్ప ఇవ సఙ్కల్ప ఇవ వేత్తి స తాదృశమ్ । తస్మిన్న్ ఏవ క్షణే తస్య స్మృతిర్ ఇత్థమ్ ఉదేత్య్ అపి
కలలో మనం ఊహించినట్లు అనుభవించగలిగినట్టు, అతడూ అదే విధంగా అనుభవిస్తాడు; ఆ క్షణంలోనే అలాంటి జ్ఞాపకాలు అతనికి కలుగుతాయి.
యే తూత్తమమహాపుణ్యమృతిమోహాద్ అనన్తరమ్ । స్వర్గం విద్యాధరపురం స్మృత్యాస్వ్ అనుభవన్తి తే
కాని, గొప్ప పుణ్యమున్న వారు మరణానంతరం మోహం తొలగిన వెంటనే, తమ జ్ఞాపకశక్తితో స్వర్గాన్ని లేదా విద్యాధరుల పట్టణాలను అనుభవిస్తారు.
తతో ఽన్యకర్మసదృశం భుక్త్వాన్యత్ర నిజం ఫలమ్ । జాయన్తే మానుషే లోకే సశ్రీకే సజ్జనాస్పదే
తమ ఇతర కర్మలకు తగిన ఫలితాలను ఎక్కడో అనుభవించిన తర్వాత, వారు మళ్లీ మానవ లోకంలో, శుభకరమైన, సజ్జనులు ఉండే ప్రదేశంలో జన్మిస్తారు.
యే ఽథ మధ్యమధర్మాణో మృతిమోహాద్ అనన్తరమ్ । త ఇహోత్తారం కుర్వన్తస్ స్థితం పశ్యన్తి దేహకమ్
మధ్యమమైన ధర్మం కలిగినవారు మరణం, మాయ కలగిన వెంటనే, తమ శరీరం అక్కడ పడివున్నట్లు, తామెత్తుకొని చూస్తున్నట్టు అనుభవిస్తారు.
యే ఽథ సామాన్యధర్మాణో మృతిమోహాద్ అనన్తరమ్ । తే వ్యోమవాయువలితాః ప్రయాన్త్య్ ఓషధిపల్లవాన్
సాధారణమైన ధర్మం ఉన్నవారు మరణం, మాయ తర్వాత, గాలిలో తేలుతూ, ఆకాశంలోకి వెళ్లి, మొక్కలు, కొత్త చిగుళ్లలో ప్రవేశిస్తారు.
తత్ర చారుఫలం భూత్వా ప్రవిశ్య హృదయం నృణామ్ । తతస్ తామ్ అధితిష్ఠన్తి గర్భే జాతిక్రమోదితే
అక్కడ అందమైన ఫలంగా మారి, మనుషుల హృదయాల్లోకి ప్రవేశించి, అక్కడి నుంచి జననక్రమంలో గర్భంలో స్థిరపడతారు.
స్వవాసనానుసారేణ ప్రేతా ఏతాం వ్యవస్థితిం । మూర్ఛాన్తే ఽనుభవన్త్య్ అన్తః క్రమేణైవాక్రమేణ చ
తమ తమ వాసనల ప్రకారం, ఈ ప్రేతాత్మలు మూర్ఛ చివరలో, కొందరు క్రమంగా, మరికొందరు ఒక్కసారిగా ఈ స్థితిని అనుభవిస్తారు.
ఆదౌ మృతా వయమ్ ఇతి బుధ్యన్తే తదనుక్రమాత్ । బన్ధుపిణ్డాదిదానేన ప్రోత్పన్నా ఇతి వేదినః
మొదట మనం చనిపోయామని తెలుసుకుంటాం. ఆ తర్వాత, బంధువులు పిండం వంటివి సమర్పించడంతో మళ్లీ పుట్టామని తెలిసినవారు అనుకుంటారు.
తతో యమభటా ఏతే కాలపాశాన్వితాస్ తథా । నీయమానో వ్రజామ్య్ ఏభిః క్షణాద్ యమపురం త్వ్ ఇతి
అంతట యముని సేవకులు కాలపాశంతో వచ్చి, 'వాళ్లతో నేను తీసుకుపోబడుతున్నాను, వెంటనే యమపురికి వెళ్తున్నాను' అని అంటారు.
ఉద్యానాని విమానాని శోభనాని పునః పునః । స్వకర్మభిర్ ఉపాత్తాని పుణ్యానీత్య్ ఏవ పుణ్యవాన్
తన మంచి పనుల వల్ల మళ్లీ మళ్లీ తోటలు, అందమైన భవనాలు, శుభమైన వస్తువులు లభిస్తాయని ధర్మవంతుడు భావిస్తాడు.
ఇమాని కణ్టకశ్వభ్రశస్త్రపత్త్రవనాని చ । స్వకర్మదుష్కృతోత్థాని సంప్రాప్తానీతి పాపవాన్
ఈ ముల్లుకొండలు, కత్తిపత్రి అడవులు, ఇలాంటి దుష్టస్థలాలు తన చెడు పనుల వల్ల వచ్చాయని పాపి అనుకుంటాడు.
ఇయం మే సౌమ్యసంపాతా ధరణిశ్ శీతశాద్వలా । స్నిగ్ధచ్ఛాయాసవాపీకా పురస్సంస్థేతి మధ్యమః
ఈ మృదువైన భూమి, చల్లని పచ్చికతో, స్నిగ్ధమైన నీడలతో, చిన్న చిన్న చెరువులతో నగరానికి ముందు విస్తరించి ఉంది. ఇది మధ్యస్థుడికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.
అయం ప్రాప్తో యమపురమ్ అయమ్ ఏష స భూతపః । అయం కర్మవిచారో మే కృత ఇత్య్ అనుభూతిమాన్
ఇది యమపురానికి చేరుకున్నదే; ఇతనే భూతపతి; నా కర్మల పరిశీలన పూర్తయింది అని అనుభవించేవాడు భావిస్తాడు.
ఇతి ప్రత్యేకమ్ అభ్యేతి పృథుస్ సంసారషణ్డకః । యథాసంస్థితనిశ్శేషపదార్థాచారభాసురః
ఇలా ఒక్కొక్కరికి, ఈ విశాలమైన సంసారవనం, ప్రతి వస్తువు యథాస్థితిగా ఉండేలా ప్రకాశిస్తూ ఎదురవుతుంది.
ఆకాశ ఏవ నిశ్శూన్యే శూన్యాత్మైవం విభోధవాన్ । దేశకాలక్రియాదైర్ఘ్యభాసురో ఽపి న కిఞ్చన
ఆకాశంలో, శూన్యంలో, జ్ఞానమొందినవాడు తనను తాను శూన్యమయంగా గ్రహిస్తాడు. దేశం, కాలం, చర్య, పొడవు అన్నీ కనిపించినా, నిజంగా అక్కడ ఏమీ లేదు.
ఇతో ఽయమ్ అహమ్ ఆదిష్టస్ స్వకర్మఫలభోజనే । గచ్ఛామ్య్ ఆశు శుభం స్వర్గమ్ ఇతో నరకమ్ ఏవ వా
ఇక్కడినుండి నేను నా కర్మఫలాలను అనుభవించడానికి పంపించబడ్డాను. వెంటనే ఇక్కడినుండి శుభమైన స్వర్గానికి లేదా నరకానికి వెళ్తాను.
అయం స్వర్గో మయా భుక్తో భుక్తో ఽయం నరకో ఽథవా । ఇమాస్ తా యోనయో త్యక్తా జాయే ఽహం సంసృతౌ పునః
ఈ స్వర్గాన్ని నేను అనుభవించాను, లేదా ఈ నరకాన్ని అనుభవించాను. ఆ జన్మలను వదిలేసి, మళ్ళీ సంసారంలో పుడతాను.
అయం శాలిర్ అహం జాతః క్రమాత్ ఫలమ్ ఇహ స్థితమ్ । ఇత్య్ ఉదర్కప్రబోధేన బుద్ధ్యమానో భవిష్యతి
ఈ బియ్యం — ఇక్కడ నేను పుట్టాను, క్రమంగా ఫలం ఇక్కడ ఏర్పడింది. ఇలా ఫలితాన్ని తెలుసుకుని, మనిషి జాగ్రత్త పడతాడు.
సంసుప్తవాసనస్ త్వ్ ఏవం బీజతాం యాత్య్ అసౌ నరే । తద్బీజం యోనిగలితం గర్భో భవతి మాతరి
ఇలా, నిద్రించిన వాసనలు మనిషిలో విత్తనంగా మారతాయి. ఆ విత్తనం యోనిలో పడితే, తల్లిలో గర్భంగా మారుతుంది.