తత్ పదం పరమం విద్ధి నాశోత్పాదవివర్జితమ్ । స్వకం కచతి చాభాతం శాన్తమ్ ఆద్యమ్ అనామయమ్
ఆ పరమ స్థితిని తెలుసుకో, అది నాశనం, ఉత్పత్తి లేనిది; అది తన స్వరూపంలోనే నడుస్తూ, కనిపించని, శాంతమైన, ఆద్యమైన, వ్యాధి లేని స్థితి.
కిల మణ్డపగేహాన్తస్ స్వస్వభావోదితాత్మని । విహరన్తి జనాస్ తత్ర స్వగృహే సంవ్యవస్థయా
నిజంగా, మంటపంలో, ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వభావం నుంచి ఉద్భవించిన ఆత్మలోనే విహరిస్తారు; అక్కడ, తమ ఇంట్లో, తామే ఏర్పరచుకున్న విధంగా ఉంటారు.
న జగత్ తత్ర నో సర్గః కశ్చిత్ తైర్ అనుభూయతే । తేనాహం జగద్ ఆకాశమ్ అజమ్ ఇత్య్ ఏవ వచ్మి తే
అక్కడ లోకమూ లేదు, సృష్టి అనుభూతి కూడా లేదు. అందుకే ఈ జగత్తు ఆకాశంలా, జన్మించని దాంటిలా ఉందని నేను నీకు చెబుతున్నాను.
సర్వం శూన్యాత్మవిజ్ఞానం మేర్వాదిగిరిజాలకమ్ । నేదం కుడ్యమయం కిఞ్చిద్ యథా స్వప్నే మహాపురమ్
ఈ సర్వం శూన్య స్వభావమైన చైతన్యమే. మేరు మొదలైన పర్వత సమూహాలు గోడలతో నిర్మించబడినవిగా లేవు, కలలోని మహానగరం గోడలతో ఉండదు కదా.
దేశే ప్రాదేశమాత్రే ఽపి గిరిజాలమయాన్య్ అపి । వజ్రసారాణి ఖాన్య్ ఏవ సమ్భవన్త్య్ అణుకే ఽణుకే
ఒక వేల పరిమాణంలోనైనా, పర్వత సమూహాలు వజ్రంలా గట్టి వాటిలా కనిపించినా, ప్రతి చిన్న అణువులో అవి ఖాళీ రూపాలుగానే కలుగుతాయి.
కదలీపల్లవాపీడసన్నివేశేన భూరిశః । త్రిజగచ్ చిదణావ్ అన్తర్ అస్తి స్వప్నపురం యథా
అరటి ఆకుల పొరలు ఒకదానికొకటి లోపల ఉండే విధంగా, మూడు లోకాల చైతన్య అణువులో కూడా కల నగరం లాంటిది అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.
తస్యాప్య్ అన్తర్ విభాగేన క్రమాద్ ఏకైకశో జగత్ । తేషాం యస్మిఞ్ జగత్య్ ఏవ పద్మో రాజా శవస్ స్థితః
ఆ లోకంలో కూడా మరింతగా విభజించబడుతూ, ఒక్కొక్కటి వరుసగా ఎన్నో లోకాలు ఏర్పడతాయి. వాటిలో ఒక లోకంలో పద్ముడు అనే రాజు శవంగా పడివున్నాడు.
లీలా తవ సపత్నీ తం ప్రాప్తా పూర్వతరం శుభే । యదైవ మూర్ఛామ్ ఆయాతా లీలేయం పురతస్ తవ । తదైవ భర్తుః పద్మస్య శవస్య నికటే స్థితా
శుభలక్షణాలయైనీ, నీ సహధర్మచారిణి లీల అక్కడ నీవన్నా ముందే చేరింది. ఈ లీల నీకన్నా ముందే మూర్ఛలోకి వెళ్లినప్పుడు, అదే సమయంలో ఆమె భర్త పద్ముని శవం పక్కన నిలిచింది.
కథమ్ ఏషా గతా దేవి సమ్పన్నా తత్ర దేహినీ । కథం కథం వా తత్పత్నీభావమ్ ఆప్తవతీ స్థితా
అమ్మా! ఆమె అక్కడికి ఎలా వెళ్లింది? ఎలా శరీరం పొందింది? ఆమె ఎలా అతని భార్యగా ఉండగలిగింది?
తే వాస్యా వద కిం రూపం పశ్యన్త్య్ అథ వదన్తి కిమ్ । తద్గేహవరవాస్తవ్యాస్ సమాసేనేతి మే వద
ఆ ఇంట్లో ఉన్న ఆ మహిళలు ఏ రూపాన్ని చూస్తారు లేదా ఏమని చెబుతారు? ఆ ఇంట్లో ముఖ్యంగా నివసించే వారు ఎవరో సంక్షిప్తంగా చెప్పు.
శృణు సర్వం సమాసేన యథాదృష్టం వదామి తే । లీలే లీలాస్వవృత్తాన్తమ్ అన్తదం దృశ్యదుర్దృశామ్
నీవు విను, నేను చూచినట్టు, లీలా కథను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. ఇది కనబడే, కనబడని సంగతుల అంతమయ్యే కథ.
పద్మ ఏవ స భర్తైష భ్రాన్తిం తావత్ తతామ్ ఇమామ్ । ఇత్థం జగన్మయీం స్వస్మిన్న్ ఏవ సద్మని పశ్యతి
పద్మం తన చెరువుకి అధిపతిలా ఉండేలా, ఇతడు ఈ మాయను వ్యాపింపజేస్తాడు. ఇలా, తన ఇంట్లోనే ఈ జగత్తు అంతా తనలోనే కలిసిపోయినట్టు చూస్తాడు.
భ్రాన్తియుద్ధమ్ ఇదం యుద్ధమ్ ఇమే భ్రాన్తిజనా జనాః । భ్రాన్త్యైవాస్తీహ మరణమ్ ఏష చైవ భ్రమాత్మకః
ఈ యుద్ధం మాయయుద్ధమే. ఈ జనులు మాయ వల్లే పుట్టారు. ఇక్కడ మరణం కూడా మాయ వల్లే జరుగుతుంది. ఇది అంతా భ్రమ స్వభావమే.
భ్రమక్రమేణానేనైవ లీలాస్య దయితా స్థితా । త్వం చైషా చ వరారోహే స్వప్నమాత్రా వరాఙ్గనే
ఈ భ్రమక్రమం వల్లే లీలా ప్రియుడు అక్కడ ఉన్నాడు. నీవు, ఆమె ఇద్దరూ, ఓ సుందరి, కలలోని రూపాలే, నిజంగా.
తథా భవత్యోర్ భర్తైష తథైవాహమ్ అపి స్వయమ్ । జగచ్ఛోభైవ సంసారే దృశ్యసే తద్ ఇహోచ్యతే
ఇలాగే మీ ఇద్దరికీ ఈ ప్రభువు ఉన్నాడు, అలాగే నేనూ ఉన్నాను. ఈ లోకపు అందం సంసారంలో కనిపిస్తుంది, అందుకే ఇక్కడ ఇలా చెప్పబడింది.
ఏతద్ ఏవ పరిజ్ఞాతం దృశ్యశబ్దార్థమ్ ఉజ్ఝతి । ఏవమ్ ఏషా త్వమ్ ఏవం చ సమ్పన్నైవమ్ అసౌ నృపః
ఇది మాత్రమే తెలిసింది, 'కనిపించేది' అనే అర్థాన్ని వదిలిపెట్టాలి. ఆమె నువ్వు ఉన్నట్లే ఉంది, రాజు కూడా ఇలానే సంపూర్ణుడయ్యాడు.
అహం చాత్మని సత్యత్వగతాస్ సర్వతయాత్మనః । ఇమే వయమ్ ఇహాన్యోఽన్యం సమ్పన్నాస్ స్వోదితా ఇవ
నేనూ నా స్వరూపంలో స్థిరంగా, అందరిలోనూ ఉన్న ఆత్మగా ఉన్నాను. మనమందరం ఇక్కడ పరస్పరం సంపూర్ణులమై, మనమే మనల్ని తాము వెలిసినట్లుగా ఉన్నాం.
ఇత్థం సర్వాత్మకతయా మహాచిద్ఘనసంస్థితేః । ఏవమ్ ఏషా స్థితా రాజ్ఞీ హారిహాసవిలాసినీ
ఇలా, అన్నిటికీ మూలమైన పరమచైతన్యములో స్థిరమై, ఆ రాణి ఆకర్షణీయమైన నవ్వుతో ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
లీలావిలోలనయనా నవయౌవనశాలినీ । పేశలాచారమధురా మధురోదారభాషిణీ
ఆమె కళ్లలో ఆటపాటలు మెరిసిపోతున్నాయి, ఆమె యవ్వనం తాజాగా వికసించింది. ఆమె ప్రవర్తన మృదువుగా, మాటలు మధురంగా, ఉదారంగా ఉంటాయి.
కోకిలస్వరసఙ్కాశా మదమన్మథమన్థరా । అసితోత్పలపత్త్రాక్షీ వృత్తపీనాపయోధరా
ఆమె స్వరం కోకిల గానం లాగ ఉంటుంది, ప్రేమ మత్తులో నెమ్మదిగా నడుస్తుంది. ఆమె కళ్ళు నల్ల ఉత్పలపువ్వు రేకుల్లా మెరిసిపోతుంటే, ఆమె వక్షోజాలు గుండ్రంగా, పుష్టిగా ఉంటాయి.
కాన్తకాఞ్చనగౌరాఙ్గీ పక్వబిమ్బఫలాధరా । త్వత్సఙ్కల్పాత్మకస్యైషా యథా భర్తుర్ మనఃకలా
ఆమె అవయవాలు బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతుంటాయి, పెదాలు పండిన బింబపండులా ఎర్రగా ఉంటాయి. నీ సంకల్పంతో, ఆమె భర్త మనస్సులో కనబడే రూపం లాగానే ఉంది.
తదా త్వత్సదృశాకారా స్థితైషా చిచ్చమత్కృతౌ । త్వద్భర్తృమరణే క్షిప్రం సమనన్తరమ్ ఏవ హి
అప్పుడు, నీలా కనిపించే రూపంలో ఆమె నిలబడి, ఆ పరమాత్మలో ఆశ్చర్యంతో నిలిచిపోయింది. ఆమె భర్త మరణించిన వెంటనే, ఆమె కూడా తక్షణమే ప్రాణాలు విడిచింది.
త్వద్భర్తైషా పురో దృష్టా త్వత్సఙ్కల్పాత్మనాణునా । యదాధిభౌతికం భావం చేతో ఽనుభవతి స్వయమ్
నీ మనస్సు సంకల్పంతో ఏర్పడిన అతడు, నీ భర్తగా ఆమె ముందుగా కనిపించింది. మనస్సు ఏదైనా భౌతికంగా అనుభవిస్తే, అది తనంతట తానే అనుభవిస్తుంది.
వేత్త్య్ అసన్మయమ్ ఏవాత ఆతివాహికకల్పనమ్ । యదాధిభౌతికం భావం వేత్త్య్ ఏతం తు న సన్మయమ్
మనస్సు ఇది నిజమైనది కాదని, కేవలం సూక్ష్మశరీరపు ఊహ మాత్రమేనని తెలుసుతుంది. మనస్సు ఏదైనా భౌతికంగా అనిపించినా, అది నిజంగా ఉన్నదికాదని గ్రహిస్తుంది.
ఆతివాహికసఙ్కల్పస్ తదా సో ఽన్యస్య జాయతే । అతో మరణసంవిత్త్యా పునర్జన్మమయే భ్రమే
ఆ సూక్ష్మశరీరపు ఊహ అప్పట్లో మరొకరిలో కలుగుతుంది. అందువల్ల మరణాన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల మళ్లీ పుట్టినట్టు భ్రమ కలుగుతుంది.
త్వం హి సంవిదితానేన త్వయావగత ఏష సః । ఇత్థం త్వాం దృష్టవాన్ ఏష దృష్టశ్ చైష త్వయేతి చ
నీవే దీనికి జ్ఞాని; నీవే ఇది తెలుసుకున్నావు. అందువల్ల అతడు నిన్ను చూశాడు, నువ్వు అతడిని చూశావు.
త్వమ్ అస్యాత్మని సంపన్నా సర్వగత్వాచ్ చిదాత్మనః । బ్రహ్మ సర్వగతం యస్మాద్ యథా యత్ర యదోదితమ్
ఈ ఆత్మలో నీవు స్థిరంగా ఉన్నావు, ఎందుకంటే చైతన్యం అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉంటుంది. బ్రహ్మ అన్నిచోట్లా ఉన్నదికాబట్టి, ఏది ఎక్కడ ఎలా ప్రబలుతుందో, అది అంతా అదే.
భవత్య్ ఆశు తథా తత్ర తత్ స్వశక్త్యైవ పశ్యతి । సర్వత్ర సర్వశక్తిత్వాద్ యత్ర యాం శక్తిమ్ ఉన్నయన్
అక్కడ అది వెంటనే అలా జరుగుతుంది; తన స్వంత శక్తితో అలా చూస్తుంది. ఎందుకంటే అది అన్నిచోట్లా అన్నీ చేయగల శక్తి కలది, ఎక్కడ ఏ శక్తిని ప్రదర్శించాలో అక్కడ అది ప్రదర్శిస్తుంది.
ఆస్తే తత్ర తథా భాతి తీవ్రసంవేగహేతుతః । మృతిమోహక్షణేనైవ తద్ ఏతౌ దమ్పతీ స్థితౌ
అది అక్కడే ఉండి అలా ప్రకాశిస్తుంది, తీవ్రమైన ఉత్సాహం వల్ల. మరణం, మోహం సంభవించిన క్షణంలో ఆ ఇద్దరూ—భర్త భార్యలు—అక్కడే నిలిచిపోయారు.
తదైవాభ్యామ్ ఇదం బుద్ధం ప్రతిభాసవశాద్ ధృది । ఆవయోః పితరావ్ ఏతావ్ ఇమే చైవాపి మాతరౌ
అప్పుడే ఆ ఇద్దరి హృదయాల్లో ఈ జ్ఞానం కలిగింది, ప్రత్యక్షత ప్రభావంతో—'ఇవాళ వీరే మన తండ్రులు, వీరే మన తల్లులు కూడా' అని.