దేహేనానేన గన్తవ్యమ్ అనయా వీరభార్యయా । యత్రావాభ్యాం చ తత్ స్థానం కథం గన్తవ్యమ్ అమ్బికే
ఈ శరీరంతో, వీరుని భార్య అయిన నేను వెళ్లాలి. ఇద్దరం కలిసి వెళ్లాల్సిన ఆ స్థలానికి ఎలా చేరుకోవాలో చెప్పు అమ్మా.
ఏవంరూపమహారమ్భే సఙ్గ్రామే రాష్ట్రసమ్భ్రమే । సంపన్నే ఽపి స్థితే ఽప్య్ ఉచ్చైర్ విచిత్రారమ్భమన్థరే
ఇలాంటి గొప్ప కార్యం మొదలైనప్పుడు, యుద్ధం, రాజ్యంలో కలవరం వచ్చినప్పుడు, అది జరుగుతున్నట్టు కనిపించినా, గట్టిగా ప్రకటించినా, ఆ అద్భుతమైన ప్రారంభాలు చాలా ఆలస్యంగా కనబడతాయి.
న కిఞ్చిద్ అపి సంపన్నం రాష్ట్రం న చ మహీతలమ్ । న స్థితం క్వచనాప్య్ ఏవం స్వప్నాత్మకమ్ ఇదం యతః
ఏదీ పూర్తికావడం లేదు; రాజ్యం గానీ, భూమి గానీ ఎక్కడా స్థిరంగా ఉండడం లేదు. ఎందుకంటే ఇది అంతా కలలాంటిదే.
తస్య త్వన్మణ్డపస్యాన్తశ్ శవస్య నికటామ్బరే । ఇత్థం భూరాష్ట్రమ్ ఆభాతి భర్తృజీవస్య తే ఽనఘే
ఆ మందపంలో, శవం పక్కన ఉన్న ఆకాశంలో, పాపరహితురాలా, భర్త ప్రాణంతో ఉన్న భూమి రాజ్యం ఇలానే కనిపిస్తుంది.
అన్తఃపురగృహం తే తద్ ఇదం రాష్ట్రాన్వితోదరమ్ । వసిష్ఠవిప్రగేహే ఽన్తశ్ శవగేహే జగత్ స్థితమ్
నీ అంతఃపురమే ఈ ఇల్లు, దానికి రాజ్యంతో కూడిన పొత్తి ఉంది. వసిష్ఠ మహర్షి ఇంట్లో, శవాల ఇంట్లో, ఈ లోకం అంతా ఉండిపోతుంది.
ఏవమ్ ఏష మహారమ్భో జగత్త్రయమయో భ్రమః । త్వయా మయానయానేన సంయుక్తస్ సార్ణవావనిః
ఇలా, ఈ మహత్తరమైన ప్రయత్నం మూడు లోకాల మాయ మాత్రమే. నీవు, నేను, ఈ వాహనం — మనమంతా ఈ సముద్రసమానమైన భూమితో కలిసిపోయాం.
గిరిగ్రామకగేహే ఽన్తర్ మధ్యే గగనకోశకే । ఖాత్మావకచతి వ్యక్తో న కచత్య్ ఏవ వా క్వచిత్
పర్వత గ్రామంలో ఉన్న ఇంట్లో, ఆకాశపాత్ర మధ్యలో, ఆకాశ స్వరూపుడైన ఆత్మ స్పష్టంగా సంచరిస్తుంది, లేదా ఎక్కడా కదలకుండా ఉంటుంది.
ఏవమ్ ఆరమ్భఘనయోర్ అపి మణ్డపయోస్ తయోః । ఉదరే శూన్యమ్ ఆకాశమ్ ఏవాస్తి న జగద్భ్రమః
ఇలా, ఈ రెండు మండపాల ఘనమైన గదుల్లోనూ, వాటి లోపల ఖాళీ ఆకాశమే ఉంది; లోకమాయ అక్కడ లేదు.
భ్రమద్రష్టుర్ అభావే హి కీదృశీ భ్రమతా భ్రమే । నాస్త్య్ ఏవ భ్రమసత్తా తు యద్ అస్తి తద్ అజం పదమ్
తిరుగుతూ చూసేవాడు లేనప్పుడు, తిరుగడంలో ఎలాంటి తిరుగుడు ఉంటుంది? మాయకు నిజంగా ఎలాంటి వాస్తవత లేదు; ఉన్నది జననం లేని స్థితి మాత్రమే.
భ్రమే దృశ్యమ్ అసత్ తస్య ద్రష్టుర్ ద్రష్టృదశా కుతః । ద్రష్టృదృశ్యక్రమాభావాద్ అత్ర యత్ సహజం హి తత్
మాయలో కనిపించేది అసత్యమే; అటువంటి దానికి చూసేవాడి స్థితి ఎలా ఉంటుంది? చూసేవాడు, కనిపించేది అనే క్రమం లేనందువల్ల, ఇక్కడ సహజంగా ఉన్నది అదే.
తత్ పదం పరమం విద్ధి నాశోత్పాదవివర్జితమ్ । స్వకం కచతి చాభాతం శాన్తమ్ ఆద్యమ్ అనామయమ్
ఆ పరమ స్థితిని తెలుసుకో, అది నాశనం, ఉత్పత్తి లేనిది; అది తన స్వరూపంలోనే నడుస్తూ, కనిపించని, శాంతమైన, ఆద్యమైన, వ్యాధి లేని స్థితి.
కిల మణ్డపగేహాన్తస్ స్వస్వభావోదితాత్మని । విహరన్తి జనాస్ తత్ర స్వగృహే సంవ్యవస్థయా
నిజంగా, మంటపంలో, ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వభావం నుంచి ఉద్భవించిన ఆత్మలోనే విహరిస్తారు; అక్కడ, తమ ఇంట్లో, తామే ఏర్పరచుకున్న విధంగా ఉంటారు.
న జగత్ తత్ర నో సర్గః కశ్చిత్ తైర్ అనుభూయతే । తేనాహం జగద్ ఆకాశమ్ అజమ్ ఇత్య్ ఏవ వచ్మి తే
అక్కడ లోకమూ లేదు, సృష్టి అనుభూతి కూడా లేదు. అందుకే ఈ జగత్తు ఆకాశంలా, జన్మించని దాంటిలా ఉందని నేను నీకు చెబుతున్నాను.
సర్వం శూన్యాత్మవిజ్ఞానం మేర్వాదిగిరిజాలకమ్ । నేదం కుడ్యమయం కిఞ్చిద్ యథా స్వప్నే మహాపురమ్
ఈ సర్వం శూన్య స్వభావమైన చైతన్యమే. మేరు మొదలైన పర్వత సమూహాలు గోడలతో నిర్మించబడినవిగా లేవు, కలలోని మహానగరం గోడలతో ఉండదు కదా.
దేశే ప్రాదేశమాత్రే ఽపి గిరిజాలమయాన్య్ అపి । వజ్రసారాణి ఖాన్య్ ఏవ సమ్భవన్త్య్ అణుకే ఽణుకే
ఒక వేల పరిమాణంలోనైనా, పర్వత సమూహాలు వజ్రంలా గట్టి వాటిలా కనిపించినా, ప్రతి చిన్న అణువులో అవి ఖాళీ రూపాలుగానే కలుగుతాయి.
కదలీపల్లవాపీడసన్నివేశేన భూరిశః । త్రిజగచ్ చిదణావ్ అన్తర్ అస్తి స్వప్నపురం యథా
అరటి ఆకుల పొరలు ఒకదానికొకటి లోపల ఉండే విధంగా, మూడు లోకాల చైతన్య అణువులో కూడా కల నగరం లాంటిది అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.
తస్యాప్య్ అన్తర్ విభాగేన క్రమాద్ ఏకైకశో జగత్ । తేషాం యస్మిఞ్ జగత్య్ ఏవ పద్మో రాజా శవస్ స్థితః
ఆ లోకంలో కూడా మరింతగా విభజించబడుతూ, ఒక్కొక్కటి వరుసగా ఎన్నో లోకాలు ఏర్పడతాయి. వాటిలో ఒక లోకంలో పద్ముడు అనే రాజు శవంగా పడివున్నాడు.
లీలా తవ సపత్నీ తం ప్రాప్తా పూర్వతరం శుభే । యదైవ మూర్ఛామ్ ఆయాతా లీలేయం పురతస్ తవ । తదైవ భర్తుః పద్మస్య శవస్య నికటే స్థితా
శుభలక్షణాలయైనీ, నీ సహధర్మచారిణి లీల అక్కడ నీవన్నా ముందే చేరింది. ఈ లీల నీకన్నా ముందే మూర్ఛలోకి వెళ్లినప్పుడు, అదే సమయంలో ఆమె భర్త పద్ముని శవం పక్కన నిలిచింది.
కథమ్ ఏషా గతా దేవి సమ్పన్నా తత్ర దేహినీ । కథం కథం వా తత్పత్నీభావమ్ ఆప్తవతీ స్థితా
అమ్మా! ఆమె అక్కడికి ఎలా వెళ్లింది? ఎలా శరీరం పొందింది? ఆమె ఎలా అతని భార్యగా ఉండగలిగింది?
తే వాస్యా వద కిం రూపం పశ్యన్త్య్ అథ వదన్తి కిమ్ । తద్గేహవరవాస్తవ్యాస్ సమాసేనేతి మే వద
ఆ ఇంట్లో ఉన్న ఆ మహిళలు ఏ రూపాన్ని చూస్తారు లేదా ఏమని చెబుతారు? ఆ ఇంట్లో ముఖ్యంగా నివసించే వారు ఎవరో సంక్షిప్తంగా చెప్పు.
శృణు సర్వం సమాసేన యథాదృష్టం వదామి తే । లీలే లీలాస్వవృత్తాన్తమ్ అన్తదం దృశ్యదుర్దృశామ్
నీవు విను, నేను చూచినట్టు, లీలా కథను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. ఇది కనబడే, కనబడని సంగతుల అంతమయ్యే కథ.
పద్మ ఏవ స భర్తైష భ్రాన్తిం తావత్ తతామ్ ఇమామ్ । ఇత్థం జగన్మయీం స్వస్మిన్న్ ఏవ సద్మని పశ్యతి
పద్మం తన చెరువుకి అధిపతిలా ఉండేలా, ఇతడు ఈ మాయను వ్యాపింపజేస్తాడు. ఇలా, తన ఇంట్లోనే ఈ జగత్తు అంతా తనలోనే కలిసిపోయినట్టు చూస్తాడు.
భ్రాన్తియుద్ధమ్ ఇదం యుద్ధమ్ ఇమే భ్రాన్తిజనా జనాః । భ్రాన్త్యైవాస్తీహ మరణమ్ ఏష చైవ భ్రమాత్మకః
ఈ యుద్ధం మాయయుద్ధమే. ఈ జనులు మాయ వల్లే పుట్టారు. ఇక్కడ మరణం కూడా మాయ వల్లే జరుగుతుంది. ఇది అంతా భ్రమ స్వభావమే.
భ్రమక్రమేణానేనైవ లీలాస్య దయితా స్థితా । త్వం చైషా చ వరారోహే స్వప్నమాత్రా వరాఙ్గనే
ఈ భ్రమక్రమం వల్లే లీలా ప్రియుడు అక్కడ ఉన్నాడు. నీవు, ఆమె ఇద్దరూ, ఓ సుందరి, కలలోని రూపాలే, నిజంగా.
తథా భవత్యోర్ భర్తైష తథైవాహమ్ అపి స్వయమ్ । జగచ్ఛోభైవ సంసారే దృశ్యసే తద్ ఇహోచ్యతే
ఇలాగే మీ ఇద్దరికీ ఈ ప్రభువు ఉన్నాడు, అలాగే నేనూ ఉన్నాను. ఈ లోకపు అందం సంసారంలో కనిపిస్తుంది, అందుకే ఇక్కడ ఇలా చెప్పబడింది.
ఏతద్ ఏవ పరిజ్ఞాతం దృశ్యశబ్దార్థమ్ ఉజ్ఝతి । ఏవమ్ ఏషా త్వమ్ ఏవం చ సమ్పన్నైవమ్ అసౌ నృపః
ఇది మాత్రమే తెలిసింది, 'కనిపించేది' అనే అర్థాన్ని వదిలిపెట్టాలి. ఆమె నువ్వు ఉన్నట్లే ఉంది, రాజు కూడా ఇలానే సంపూర్ణుడయ్యాడు.
అహం చాత్మని సత్యత్వగతాస్ సర్వతయాత్మనః । ఇమే వయమ్ ఇహాన్యోఽన్యం సమ్పన్నాస్ స్వోదితా ఇవ
నేనూ నా స్వరూపంలో స్థిరంగా, అందరిలోనూ ఉన్న ఆత్మగా ఉన్నాను. మనమందరం ఇక్కడ పరస్పరం సంపూర్ణులమై, మనమే మనల్ని తాము వెలిసినట్లుగా ఉన్నాం.
ఇత్థం సర్వాత్మకతయా మహాచిద్ఘనసంస్థితేః । ఏవమ్ ఏషా స్థితా రాజ్ఞీ హారిహాసవిలాసినీ
ఇలా, అన్నిటికీ మూలమైన పరమచైతన్యములో స్థిరమై, ఆ రాణి ఆకర్షణీయమైన నవ్వుతో ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
లీలావిలోలనయనా నవయౌవనశాలినీ । పేశలాచారమధురా మధురోదారభాషిణీ
ఆమె కళ్లలో ఆటపాటలు మెరిసిపోతున్నాయి, ఆమె యవ్వనం తాజాగా వికసించింది. ఆమె ప్రవర్తన మృదువుగా, మాటలు మధురంగా, ఉదారంగా ఉంటాయి.
కోకిలస్వరసఙ్కాశా మదమన్మథమన్థరా । అసితోత్పలపత్త్రాక్షీ వృత్తపీనాపయోధరా
ఆమె స్వరం కోకిల గానం లాగ ఉంటుంది, ప్రేమ మత్తులో నెమ్మదిగా నడుస్తుంది. ఆమె కళ్ళు నల్ల ఉత్పలపువ్వు రేకుల్లా మెరిసిపోతుంటే, ఆమె వక్షోజాలు గుండ్రంగా, పుష్టిగా ఉంటాయి.