శరామ్బురాశిమథనమత్తముద్గరమన్దరమ్ । గదావదలనోద్యుక్తదుర్వారాద్రినిభాశని
అది బాణాలూ, అలలూ సముద్రాన్ని మథించేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్న మందరపర్వతంలా, బలమైన గొడ్డలిలా, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని ఉగ్రతతో కొట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న వజ్రంలా కనిపించింది.
ఋష్టివృష్టిప్రశమనభ్రమత్కున్తేన్దుమణ్డలమ్ । ప్రాసగ్రసనసంరబ్ధప్రోద్యచ్ఛఙ్కుకృతాన్తకమ్
అది చుట్టూ తిరిగే కుళాయిల వలయంలా, ఆయుధాల వర్షాన్ని ఆపుతూ, నక్షత్రాలతో చుట్టుముట్టిన చంద్రుడిలా, కొరడాల అంచుతో మింగేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్న యమధర్మరాజు లాంటిది.
చక్రార్ధచటితోచ్చాద్రివజ్రవిజ్వరపర్వతమ్ । శఙ్కుశఙ్కితశూత్కారకాశిశూలశిలాతలమ్
అది చక్రం అర్థవలయపు మెరుపుతో, వజ్రపు వేడితో కాలిన పర్వతంలా, త్రిశూలాల మెరుపుతో, ఇనుప కొరడాల గర్జనతో మెరిసే రాళ్లతో కూడిన పర్వతం.
భుసుణ్డీభణ్డితోద్దణ్డభిణ్డిపాలోడుమణ్డలమ్ । పరశూలకరానేకపరశూలూకలఙ్ఘితమ్
అది భుసుండి గుండ్రంగుల శబ్దంతో, గొడ్డళ్ల గోలతో మారుమోగుతూ, అనేక పరశూలు యోధులు చేతుల్లో పట్టుకుని దాటి పోయే ప్రాంతంలా ఉంది.
వహత్కచక్రకచవచ్ఛిన్నచఞ్చురచామరమ్ । స్ఫుటచ్చటచటాస్ఫోటత్రుట్యత్త్రిపథగారయమ్
ఆ యుద్ధభూమిలో ముక్కలైన కిరీటాలు, విరిగిన ముక్కులు, తెగిన పంకాలు ఎక్కడికక్కడ కనిపించాయి. గంగా నది కూడా ఆ గర్జనతో, చిటచిటలతో, చీల్చిన శబ్దాలతో విడిపోవడం లాంటి దృశ్యం అక్కడ కనిపించింది.
హేత్యశ్రిచూర్ణసంభారమహాభ్రమవితానకమ్ । అన్యోఽన్యశస్త్రసంఘట్టభ్రమజ్జ్వాలోల్లసత్తడిత్
విప్పిన ఆయుధాల ధూళితో ఆకాశం పొడవునా పెద్ద మబ్బుల వలె కమ్ముకుంది. ఒకరితో ఒకరు ఆయుధాలు ఢీకొనడంతో మెరుపులా అగ్ని జ్వాలలు చెలరేగాయి.
శబ్దస్ఫురద్విరిఞ్చాణ్డం ఘాతభగ్నకులాచలమ్ । ధారానికృత్తశస్త్రౌఘమ్ అస్త్రయోర్ యుధ్యమానయోః
ఆ శబ్దం బ్రహ్మాండం పగిలినట్టు మారుమోగింది. అనేక కుటుంబాల పర్వతాలు ధ్వంసమయ్యాయి. ఇద్దరు యోధుల యుద్ధంలో ఆయుధాల ప్రవాహాలు తెగిపోయాయి.
సదస్త్రవారణేనైవ యాతః కాలో బలాత్మనః । స్వయం కియద్బల ఇతి సిన్ధౌ తిష్ఠతి హేలయా
ఒకరినొకరు ఆయుధాలతో తిప్పికొట్టడమే ఆ మహాబలుల కాలాన్ని గడిపింది. తమ బలంపై నమ్మకంతో, ఇద్దరూ యుద్ధ సముద్రంలో నిర్లక్ష్యంగా నిలిచారు.
విదూరథో ఽస్త్రమ్ ఆగ్నేయం తత్యాజాశనిశబ్దవత్ । జ్వాలయామ్ ఆస స రథం సిన్ధోః కక్షమ్ ఇవారసమ్
విదూరథుడు అగ్నిసాయుధాన్ని విడిచాడు. అది మేఘం మోగినట్టు గర్జించి, ఆ రథాన్ని నిప్పులా మండించేసింది. అది నదికట్టపై పొడిగా ఉన్న పొదలను అంటించినట్టు కనిపించింది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే వ్యోమ్ని హేతినిర్వివరోదరే । స సన్నాహ ఇవ ప్రావృట్పయోదపటినీవ వా
అంతలో యుద్ధభూమిలో, ఆకాశంలో, అతడు కవచంతో నిలబడి ఉన్నాడు. అతని రూపం వర్షంతో నిండిన మేఘం చుట్టూ ముసుగేసినట్టు కనిపించింది.
అస్త్రరాజేక్షణం కృత్వా యుద్ధం పరమదారుణం । అన్యోఽన్యం శమమ్ ఆయాతౌ సవీర్యౌ సుభటావ్ ఇవ
రెండు మంది యోధులు ఆయుధాల రాజును ప్రయోగించి, భయంకరమైన యుద్ధాన్ని చేశారు. వారు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో పోరాడి చివరకు పరస్పరం సమాధానానికి వచ్చారు.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే ఽస్త్రాగ్నీ రథం కృత్వాశు భస్మసాత్ । ప్రాప దగ్ధ్వా వనం సిన్ధుం మృగేన్ద్రమ్ ఇవ కన్దరాత్
అంతలో ఆ అగ్నిసాయుధం రథాన్ని వెంటనే బూడిదగా మార్చేసింది. ఆ తర్వాత అడవిని కాల్చి, సింహం గుహ నుంచి బయటపడినట్టు నదివైపు వెళ్లింది.
సిన్ధుర్ అభ్యాశతో ఽగ్న్యస్త్రం వారుణాస్త్రేణ శాతయన్ । రథం త్యక్త్వావనిం ప్రాప్య ఖడ్గఖేటకవాన్ అభూత్
ఆ నది దగ్గరగా వచ్చి, అగ్ని ఆయుధాన్ని వరుణాయుధంతో ఎదుర్కొంది. రథాన్ని వదిలేసి, భూమిపైకి దిగాడు. చేతిలో ఖడ్గం, కవచం పట్టుకున్నాడు.
అక్ష్ణోర్ నిమేషమాత్రేణ రథాశ్వానాం రిపోః ఖురాన్ । లులావ కరవాలేన మృణాలానీవ లాఘవాత్
కళ్లిప్పి మూసేలోపే, శత్రువు రథపు గుర్రాల మోకాళ్లను తన ఖడ్గంతో తేలికగా మణిపద్మాల కాడల్లా కోసేశాడు.
విదూరథో ఽపి విరథో బభూవ ఖేటకాసిమాన్ । సమాయుధౌ సమోత్సాహౌ చేరతుర్ మణ్డలాన్వితౌ
విదూరథుడూ ఇప్పుడు రథం లేకుండా, చేతిలో కవచం, ఖడ్గం పట్టుకుని సిద్ధంగా నిలిచాడు. ఇద్దరు యోధులు సమానంగా ఉత్సాహంతో, ఆయుధాలతో, వలయాలు వేస్తూ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
ఖడ్గౌ క్రకచతాం యాతౌ మిథః ప్రహరతోస్ తయోః । దన్తమాలేయమ్ అస్యేవ చలేచర్చయతః ప్రజాః
వారి ఖడ్గాలు పరస్పరం తాకుతూ, దంతాల ముద్దులా మ్రోగుతూ, పళ్ల రగడలా మ్రోగాయి. ప్రజలు ఆ ఘర్షణను ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
శక్తిమ్ ఆదాయ చిక్షేప ఖడ్గం త్యక్త్వా విదూరథః । సిన్ధావ్ ఉద్ఘర్ఘరారావం మహోత్పాత ఇవాశనిమ్
విదూరథుడు బలంగా శక్తిని పట్టుకుని విసిరాడు, తన ఖడ్గాన్ని పక్కన పెట్టాడు. ఆ శక్తి సముద్రంలో ఉరుములా ఘోరంగా మోగింది, మహా అపాయంలా మెరుపు పడినట్టు వినిపించింది.
అవిచ్ఛిన్నం సమాయాన్తీ పతితా సాస్య వక్షసి । అప్రియస్య యథా భర్తుర్ అనిచ్ఛన్తీ స్వకామినీ
ఆ శక్తి ఏ మాత్రం ఆగకుండా నేరుగా వచ్చి అతని ఛాతీపై పడింది, ఇష్టపడని భార్య తనకు నచ్చని భర్త దగ్గరికి వెళ్ళినట్టు.
తేన శక్తిప్రహారేణ నాసౌ మరణమ్ ఆప్తవాన్ । కేవలం రుధిరస్రోతో నాగో జలమ్ ఇవాత్యజత్
ఆ శక్తి గాయంతో అతడు చనిపోలేదు; కేవలం రక్తం ప్రవహించిందంతే, గాయపడిన పాము నుండి నీరు కారినట్టు.
తద్దేశలీలా తం దృష్ట్వా భగ్నం తమ ఇవేన్దునా । సవికాసా ఘనానన్దా పూర్వలీలామ్ ఉవాచ హ
ఆ చోట అతడు క్షీణించిపోయినట్లు చూసి, చంద్రుడు చీకటిని తొలగించినట్టు, తద్దేశలీలా ఆనందంగా, ప్రకాశంగా తన పూర్వకాల ఆటలను చెప్పింది.
దేవి పశ్య నృసింహేన హతో భర్తాయమ్ ఆవయోః । శక్తికోటినఖైర్ దైత్యస్ సిన్ధుర్ ఉద్ధురకన్ధరః
దేవీ, చూడు — మన ఇద్దరి భర్త అయిన సింధు అనే రాక్షసుడు నరసింహుని చేతిలో ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. ఆ సింధువు బలమైన మెడను నరసింహుని పదునైన పంజాలవల్ల, వేల కొండలు లాంటి గోర్లతో చీల్చివేశాడు.
సరస్తలస్థనాగేన్ద్రవరహూఙ్కృతవారివత్ । దిష్ట్యోరస్య్ అస్య నిర్యాతి రక్తం శులుశులారవైః
సరస్సు ఒడ్డున ఉన్న పెద్ద పాము గర్జనలతో గాలి ఊదినట్లు, అతని ఛాతీ నుంచి రక్తం ఉప్పొంగుతూ, పదునైన బాణాల మోగుబాటులా శబ్దం చేస్తోంది.
హా కష్టం రథమ్ ఆనీతం సిన్ధుర్ ఆరోఢుమ్ ఉద్యతః । సౌవర్ణం మైరవం శృఙ్గం పుష్కరావర్తకో యథా
అయ్యో! ఎంత దురదృష్టం! సింధువు ఎక్కేందుకు రథాన్ని తీసుకొచ్చారు. అది బంగారు రంగులో మెరుస్తూ, మేరు పర్వత శిఖరంలా, కమలపు తురుములా తిరుగుతోంది.
పశ్య దేవి రథో ఽస్యాసౌ ముద్గరేణావచూర్ణితః । భ్రమత్పర్వతపాతేన సౌవర్ణం నగరం యథా
దేవీ, చూడు — అతని రథం గొప్ప ముసలితో నుజ్జునుజ్జయింది. అది తిరుగుతున్న పర్వతం పడిపోవడంతో బంగారు నగరం ఎలా నాశనం అవుతుందో అలా ధ్వంసమైంది.
ప్రవృత్తో రథమ్ ఆనీతమ్ ఆరోఢుం పతిర్ ఏష మే । కష్టం వజ్రమ్ ఇవేన్ద్రేణ ముసులం సిన్ధునేరితమ్
నా భర్త రథాన్ని తీసుకొచ్చి ఎక్కబోయాడు. కానీ, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కొట్టినట్టో, సముద్రం ముసలంతో దెబ్బతీసినట్టో, అతడు బలంగా కూలిపోయాడు.
వఞ్చయిత్వా విలాసేన రథమ్ ఆరుహ్య లాఘవాత్ । పశ్య భర్తా మదీయో ఽసౌ చకాస్తి నితరాం రణే
తన ఆకర్షణతో మోసం చేసి, చురుకుగా రథంపైకి ఎక్కాడు. చూడు, నా భర్త యుద్ధంలో ఎంత ప్రకాశంగా కనిపిస్తున్నాడో!
హా ధిక్ కష్టమ్ అసౌ సిన్ధుర్ ఆర్యపుత్రరథం బలాత్ । హరిశ్ శ్వభ్రమ్ ఇవరూఢః ప్లవేనోన్తర్ ఇవ ద్రుమమ్
అయ్యో! ఎంత దురదృష్టం! ఆ సింధు బలవంతంగా ఆర్యపుత్రుని రథాన్ని పట్టేసాడు. అది కొండపైకి ఎక్కిన కోతి లాంటిది, గాల్లో తేలుతున్న కొమ్మను పట్టుకున్నట్టు ఉంది.
ఖడ్గేనారోహతో ఽస్యాంసచ్ఛిన్నో భర్తా విలోకయ । పద్మరాగగిరిర్ ద్యోతమ్ ఇవ ముఞ్చతి శోణితమ్
చూడు, నా భర్త రథంపైకి ఎక్కుతుంటే, ఖడ్గంతో భుజంపై గాయమైంది. రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, పద్మరాగ శిల లా మెరుస్తోంది.
హా హా ధిక్ కష్టమ్ ఏతేన సిన్ధునా ఖడ్గధారయా । జఙ్ఘయోర్ మే పతిశ్ ఛిన్నః క్రకచేనేవ పాదపః
అయ్యో! ఎంత దారుణం! ఈ సింధు తన కత్తితో నా భర్త కాళ్ళను చెక్కతో చెట్టు కోసినట్టుగా కోసేశాడు.
హా హా హతాస్మి దగ్ధాస్మి మృతాస్మ్య్ అపహతాస్మి చ । మృణాలే ఇవ లూనే మే పత్యుర్ ద్వే అపి జానునీ
అయ్యో! నేను చనిపోయాను, కాలిపోయాను, నశించిపోయాను; నా భర్త మోకాళ్లు రెండు మ్రునాళి కండలు కోసినట్టు తెగిపోయాయి.