కుమ్భాణ్డకోత్తాణ్డవదణ్డపాదక్షుబ్ధాసృగుత్క్షిప్తతరఙ్గసిక్తైః । సన్ధ్యాభ్రధారోత్కరకోటికాన్తైర్ భూతైర్ అసృక్స్రోతసి దత్తసేతు
ఖడ్గాలు, ఉల్లాస నృత్యాలు, దండాలు, పాదాలతో రక్తపు తరంగాలను కలిపి చిమ్ముతూ, ఆ ప్రవాహాల్లో భూతాలు సంధ్యామేఘాల్లా ప్రకాశిస్తూ, రక్తనదులపై వంతెనలు కట్టాయి.
తస్మింస్ తదా వర్తమానే ఘోరే సమ్రమ్భవిభ్రమే । సర్వారిసైన్యనాశార్థమ్ ఏకస్ స్వబలశాన్తయే
ఆ భయంకరమైన కలకలంలో, శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేయాలని, తనవారి ఆందోళనను శాంతిపర్చాలని ఒకడు ముందుకు వచ్చాడు.
సస్మార స్మృతిమాన్ అన్తర్ అనన్తోదారధైర్యభృత్ । అస్త్రమ్ అస్త్రేశ్వరం శ్రీమద్ వైష్ణవం శఙ్కరోపమమ్
అంతరంగా అపారమైన, గొప్ప సహనాన్ని కలిగి, స్మరణశక్తిలో స్థిరంగా ఉన్న వాడు, విష్ణువు యొక్క మహత్తర ఆయుధాన్ని, ఆయుధాధిపతి శివునికి సమానమైనదాన్ని, మనసులో గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అథ యో ఽసౌ శరస్ తేన వైష్ణవాస్త్రాభిమన్త్రితః । ముక్తస్ తస్య ఫలప్రాన్తాద్ ఉల్ముకానీవ నిర్యయుః
తర్వాత, ఆ బాణం, వైష్ణవాస్త్ర మంత్రబలంతో నిండినదిగా, విడిచిపెట్టబడింది; దాని అంచు నుండి, అగ్నికణాలు లాంటి మెరుపులు వెలువడాయి.
పఙ్క్తయస్ స్ఫారచక్రాణాం శతార్కీకృతదిక్తటాః । గదానామ్ అభియాన్తీనాం శతవంశీకృతామ్బరాః
విపరీతంగా తిరిగే చక్రాల వరుసలు, దిక్కులను వంద సూర్యుల్లా ప్రకాశవంతం చేశాయి; అలాగే, ముందుకు వస్తున్న గదలు, వాటి దండలు ఆకాశంలో వంద ముల్లంక Bamboo తోటలుగా కనిపించాయి.
వజ్రాణామ్ ఉరుధారాణాం శరచ్ఛృఙ్గీకృతామ్బరాః । పట్టిసానాం చ పట్టానాం తీరవృక్షీకృతామ్బరాః
అనేక ధారలతో కూడిన వజ్రాలు, వాటి కాంతి బాణాల అంచుల్లా ఆకాశాన్ని నిండ్చాయి; అలాగే, కత్తులు, సత్తుగడలు, వాటి అంచులు తీరం వెంట వృక్షాల వలె విస్తరించాయి.
అథ రాజా ద్వితీయో ఽపి వైష్ణవాస్త్రప్రశాన్తయే । దదౌ వైష్ణవమ్ ఏవాస్త్రం శస్త్రనిష్ఠీవపూరకమ్
అప్పుడు రెండవ రాజు కూడా, వైష్ణవాస్త్రాన్ని శాంతిపరచడానికి, అదే వైష్ణవాస్త్రాన్ని, అన్ని ఆయుధాలను నిలిపివేయగల శక్తితో నిండినదాన్ని సమర్పించాడు.
తతో ఽపి నిర్యయుర్ నద్యో హేతీనాం హతహేతయః । శరశక్తిగదాప్రాసపట్టిసాదిపయోరయాః
అదివల్ల అక్కడ నుండి ఆయుధాల నదులు ఉప్పొంగాయి. అవి ఇతర ఆయుధాల ప్రభావాన్ని తుడిచిపెట్టాయి. బాణాలు, శక్తులు, గదలు, కుళ్లాలు, ఖడ్గాలు, కొడవళ్లు ఇలా ఎన్నో ఆయుధాల ప్రవాహాలు అక్కడ ఉప్పొంగాయి.
శస్త్రాస్త్రసరితాం తాసాం వ్యోమ్ని యుద్ధమ్ అవర్తత । రోదోరన్ధ్రక్షయకరం కులశైలేన్ద్రదారణమ్
ఆ ఆయుధాల నదులు ఆకాశంలో యుద్ధం చేశాయి. అవి పర్వతాల మధ్య ఉన్న రంధ్రాలను నశింపజేశాయి, గొప్ప పర్వతశిఖరాలను చీల్చేశాయి.
శరశాతితశూలాశ్రిఖడ్గాకుట్టితపట్టిసమ్ । సుప్రాసప్రహతప్రాసం శూలశాతితశక్తికమ్
బాణాలతో చీలిపోయిన కుళ్లాలు, ఖడ్గాలతో విరిగిపోయిన ఖడ్గాలు, గొప్ప ప్రాసాలతో తగిలిన ప్రాసాలు, శూలాలతో చీలిపోయిన శక్తులు అక్కడ కనిపించాయి.
శరామ్బురాశిమథనమత్తముద్గరమన్దరమ్ । గదావదలనోద్యుక్తదుర్వారాద్రినిభాశని
అది బాణాలూ, అలలూ సముద్రాన్ని మథించేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్న మందరపర్వతంలా, బలమైన గొడ్డలిలా, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని ఉగ్రతతో కొట్టేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న వజ్రంలా కనిపించింది.
ఋష్టివృష్టిప్రశమనభ్రమత్కున్తేన్దుమణ్డలమ్ । ప్రాసగ్రసనసంరబ్ధప్రోద్యచ్ఛఙ్కుకృతాన్తకమ్
అది చుట్టూ తిరిగే కుళాయిల వలయంలా, ఆయుధాల వర్షాన్ని ఆపుతూ, నక్షత్రాలతో చుట్టుముట్టిన చంద్రుడిలా, కొరడాల అంచుతో మింగేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్న యమధర్మరాజు లాంటిది.
చక్రార్ధచటితోచ్చాద్రివజ్రవిజ్వరపర్వతమ్ । శఙ్కుశఙ్కితశూత్కారకాశిశూలశిలాతలమ్
అది చక్రం అర్థవలయపు మెరుపుతో, వజ్రపు వేడితో కాలిన పర్వతంలా, త్రిశూలాల మెరుపుతో, ఇనుప కొరడాల గర్జనతో మెరిసే రాళ్లతో కూడిన పర్వతం.
భుసుణ్డీభణ్డితోద్దణ్డభిణ్డిపాలోడుమణ్డలమ్ । పరశూలకరానేకపరశూలూకలఙ్ఘితమ్
అది భుసుండి గుండ్రంగుల శబ్దంతో, గొడ్డళ్ల గోలతో మారుమోగుతూ, అనేక పరశూలు యోధులు చేతుల్లో పట్టుకుని దాటి పోయే ప్రాంతంలా ఉంది.
వహత్కచక్రకచవచ్ఛిన్నచఞ్చురచామరమ్ । స్ఫుటచ్చటచటాస్ఫోటత్రుట్యత్త్రిపథగారయమ్
ఆ యుద్ధభూమిలో ముక్కలైన కిరీటాలు, విరిగిన ముక్కులు, తెగిన పంకాలు ఎక్కడికక్కడ కనిపించాయి. గంగా నది కూడా ఆ గర్జనతో, చిటచిటలతో, చీల్చిన శబ్దాలతో విడిపోవడం లాంటి దృశ్యం అక్కడ కనిపించింది.
హేత్యశ్రిచూర్ణసంభారమహాభ్రమవితానకమ్ । అన్యోఽన్యశస్త్రసంఘట్టభ్రమజ్జ్వాలోల్లసత్తడిత్
విప్పిన ఆయుధాల ధూళితో ఆకాశం పొడవునా పెద్ద మబ్బుల వలె కమ్ముకుంది. ఒకరితో ఒకరు ఆయుధాలు ఢీకొనడంతో మెరుపులా అగ్ని జ్వాలలు చెలరేగాయి.
శబ్దస్ఫురద్విరిఞ్చాణ్డం ఘాతభగ్నకులాచలమ్ । ధారానికృత్తశస్త్రౌఘమ్ అస్త్రయోర్ యుధ్యమానయోః
ఆ శబ్దం బ్రహ్మాండం పగిలినట్టు మారుమోగింది. అనేక కుటుంబాల పర్వతాలు ధ్వంసమయ్యాయి. ఇద్దరు యోధుల యుద్ధంలో ఆయుధాల ప్రవాహాలు తెగిపోయాయి.
సదస్త్రవారణేనైవ యాతః కాలో బలాత్మనః । స్వయం కియద్బల ఇతి సిన్ధౌ తిష్ఠతి హేలయా
ఒకరినొకరు ఆయుధాలతో తిప్పికొట్టడమే ఆ మహాబలుల కాలాన్ని గడిపింది. తమ బలంపై నమ్మకంతో, ఇద్దరూ యుద్ధ సముద్రంలో నిర్లక్ష్యంగా నిలిచారు.
విదూరథో ఽస్త్రమ్ ఆగ్నేయం తత్యాజాశనిశబ్దవత్ । జ్వాలయామ్ ఆస స రథం సిన్ధోః కక్షమ్ ఇవారసమ్
విదూరథుడు అగ్నిసాయుధాన్ని విడిచాడు. అది మేఘం మోగినట్టు గర్జించి, ఆ రథాన్ని నిప్పులా మండించేసింది. అది నదికట్టపై పొడిగా ఉన్న పొదలను అంటించినట్టు కనిపించింది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే వ్యోమ్ని హేతినిర్వివరోదరే । స సన్నాహ ఇవ ప్రావృట్పయోదపటినీవ వా
అంతలో యుద్ధభూమిలో, ఆకాశంలో, అతడు కవచంతో నిలబడి ఉన్నాడు. అతని రూపం వర్షంతో నిండిన మేఘం చుట్టూ ముసుగేసినట్టు కనిపించింది.
అస్త్రరాజేక్షణం కృత్వా యుద్ధం పరమదారుణం । అన్యోఽన్యం శమమ్ ఆయాతౌ సవీర్యౌ సుభటావ్ ఇవ
రెండు మంది యోధులు ఆయుధాల రాజును ప్రయోగించి, భయంకరమైన యుద్ధాన్ని చేశారు. వారు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో పోరాడి చివరకు పరస్పరం సమాధానానికి వచ్చారు.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే ఽస్త్రాగ్నీ రథం కృత్వాశు భస్మసాత్ । ప్రాప దగ్ధ్వా వనం సిన్ధుం మృగేన్ద్రమ్ ఇవ కన్దరాత్
అంతలో ఆ అగ్నిసాయుధం రథాన్ని వెంటనే బూడిదగా మార్చేసింది. ఆ తర్వాత అడవిని కాల్చి, సింహం గుహ నుంచి బయటపడినట్టు నదివైపు వెళ్లింది.
సిన్ధుర్ అభ్యాశతో ఽగ్న్యస్త్రం వారుణాస్త్రేణ శాతయన్ । రథం త్యక్త్వావనిం ప్రాప్య ఖడ్గఖేటకవాన్ అభూత్
ఆ నది దగ్గరగా వచ్చి, అగ్ని ఆయుధాన్ని వరుణాయుధంతో ఎదుర్కొంది. రథాన్ని వదిలేసి, భూమిపైకి దిగాడు. చేతిలో ఖడ్గం, కవచం పట్టుకున్నాడు.
అక్ష్ణోర్ నిమేషమాత్రేణ రథాశ్వానాం రిపోః ఖురాన్ । లులావ కరవాలేన మృణాలానీవ లాఘవాత్
కళ్లిప్పి మూసేలోపే, శత్రువు రథపు గుర్రాల మోకాళ్లను తన ఖడ్గంతో తేలికగా మణిపద్మాల కాడల్లా కోసేశాడు.
విదూరథో ఽపి విరథో బభూవ ఖేటకాసిమాన్ । సమాయుధౌ సమోత్సాహౌ చేరతుర్ మణ్డలాన్వితౌ
విదూరథుడూ ఇప్పుడు రథం లేకుండా, చేతిలో కవచం, ఖడ్గం పట్టుకుని సిద్ధంగా నిలిచాడు. ఇద్దరు యోధులు సమానంగా ఉత్సాహంతో, ఆయుధాలతో, వలయాలు వేస్తూ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
ఖడ్గౌ క్రకచతాం యాతౌ మిథః ప్రహరతోస్ తయోః । దన్తమాలేయమ్ అస్యేవ చలేచర్చయతః ప్రజాః
వారి ఖడ్గాలు పరస్పరం తాకుతూ, దంతాల ముద్దులా మ్రోగుతూ, పళ్ల రగడలా మ్రోగాయి. ప్రజలు ఆ ఘర్షణను ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
శక్తిమ్ ఆదాయ చిక్షేప ఖడ్గం త్యక్త్వా విదూరథః । సిన్ధావ్ ఉద్ఘర్ఘరారావం మహోత్పాత ఇవాశనిమ్
విదూరథుడు బలంగా శక్తిని పట్టుకుని విసిరాడు, తన ఖడ్గాన్ని పక్కన పెట్టాడు. ఆ శక్తి సముద్రంలో ఉరుములా ఘోరంగా మోగింది, మహా అపాయంలా మెరుపు పడినట్టు వినిపించింది.
అవిచ్ఛిన్నం సమాయాన్తీ పతితా సాస్య వక్షసి । అప్రియస్య యథా భర్తుర్ అనిచ్ఛన్తీ స్వకామినీ
ఆ శక్తి ఏ మాత్రం ఆగకుండా నేరుగా వచ్చి అతని ఛాతీపై పడింది, ఇష్టపడని భార్య తనకు నచ్చని భర్త దగ్గరికి వెళ్ళినట్టు.
తేన శక్తిప్రహారేణ నాసౌ మరణమ్ ఆప్తవాన్ । కేవలం రుధిరస్రోతో నాగో జలమ్ ఇవాత్యజత్
ఆ శక్తి గాయంతో అతడు చనిపోలేదు; కేవలం రక్తం ప్రవహించిందంతే, గాయపడిన పాము నుండి నీరు కారినట్టు.
తద్దేశలీలా తం దృష్ట్వా భగ్నం తమ ఇవేన్దునా । సవికాసా ఘనానన్దా పూర్వలీలామ్ ఉవాచ హ
ఆ చోట అతడు క్షీణించిపోయినట్లు చూసి, చంద్రుడు చీకటిని తొలగించినట్టు, తద్దేశలీలా ఆనందంగా, ప్రకాశంగా తన పూర్వకాల ఆటలను చెప్పింది.