బభుః ప్రజ్వాలితాకారా గిరయః కాఞ్చనా ఇవ । ప్రఫుల్లనవనీరన్ధ్రచణ్పకౌఘవనా ఇవ
ఆ పర్వతాలు మంటలు ఎగిసిపడుతున్నట్లు, బంగారం వలె మెరిసిపోతూ, పుష్పాలతో నిండిన తోటలు, చంపక వృక్ష సమూహాలు విరివిగా పూసినట్లు కనిపించాయి.
యయుర్ వ్యోమాద్రిదిక్కుఞ్జా జ్వాలాజాలజటాలతామ్ । కుఙ్కుమేనోత్సవే మృత్యోస్ సమాలబ్ధా ఇవాసృజా
ఆకాశం, పర్వతాలు, దిక్కులు అన్నీ మంటలతో చుట్టబడి, మృత్యువు ఉత్సవంలో కుంకుమతో కలిపిన రక్తం పొంగిపొర్లినట్లు కనిపించాయి.
జ్వలితా జనతాన్తైకశఙ్కినాసన్నభస్స్పృశా । సహస్రాకృతినోర్ వేణవలితా ఇవ సాగరాః
ప్రజలు దగ్గరలో వెలుగు తాకుతుందేమో అని భయపడి, సముద్రాలు వేల రూపాలున్నవారి వంశీ తిప్పినట్లుగా మండిపోతున్నారు.
జిత్వా రిపుం పునర్ అసౌ యథా ప్రహరతే తథా । వారుణం విససర్జాస్త్రం పూజయిత్వా విదూరథః
విపక్షిని ఓడించిన తర్వాత మళ్లీ దాడిచేసినట్లు, విదూరథుడు వరుణుని పూజించి తన ఆయుధాన్ని ప్రయోగించాడు.
ఆయయుస్ సలిలాపూరాస్ తమఃపూరా ఇవాభితః । అధస్తాద్ ఊర్ధ్వతో దిగ్భ్యో ద్రవరూపా ఇవాద్రయః
అన్ని వైపుల నుంచీ నీటి ప్రవాహాలు చీకటి మబ్బుల్లా వచ్చాయి. పర్వతాలు ద్రవంగా మారినట్టు పైకి, కిందకి, దిక్కులవైపు ప్రవహించాయి.
భాగా ఇవ శరద్వ్యోమ్నో ద్రుతపాతా ఇవామ్బుదాః । మహార్ణవా ఇవోర్ధ్వస్థాః కులశైలశిలా ఇవ
అవి శరదృతువు ఆకాశపు ముక్కలలా, వేగంగా పడిపోతున్న మేఘాల్లా, ఎత్తుగా నిలిచిన మహాసముద్రాల్లా, లేదా పర్వతశ్రేణులలోని పెద్ద రాళ్లలా కనిపించాయి.
తమాలౌఘా ఇవోడ్డీనాస్ సఞ్చితా ఇవ రాత్రయః । కజ్జలౌఘా ఇవోద్ధూతా లోకాలోక ఇవోత్తటః
అవి తమాలవృక్ష సమూహాల్లా పైకి లేచాయి, రాత్రుల్లా కూడిపోయాయి, పొడి బొగ్గు ముద్దలల్లా కలిసిపోయాయి, లోకాలొక సరిహద్దులా నిలిచాయి.
రసాతలగుహాభోగా ఇవ వ్యోమదిదృక్షవః । మహాఘురఘురారావరంహోబృంహితమూర్తయః
అవి పాతాళంలోని గుహల వంకరలల్లా, ఆకాశాన్ని చూడాలని తపిస్తున్నట్టు, గొప్ప మేఘగర్జనలతో ఉరుముల్లా గంభీరమైన శబ్దంతో ప్రతిధ్వనించాయి.
తాపాగ్నిసన్తతిలతాం సా చచామామ్బుసంహతిః । భువనవ్యాపినీ సన్ధ్యామ్ ఆశు కృష్ణేవ యామినీ
ఆ వేడి జ్వాలల మధ్యలోని ఒక వల్లి లాగా, ఆ నీటి సముదాయం సాయంకాలంలో చాలా వేగంగా లోకాలను వ్యాపించింది. ఇది రాత్రి పగలు వెంట వచ్చేటట్లు జరిగింది.
తామ్ అగ్నిసన్తతిం పీత్వా పూరయామ్ ఆస భూతలమ్ । జలశ్రీస్ సన్తతం దేహం నిర్ద్రవవ్యక్తిమ్ ఈయుషీ
ఆ అగ్ని సముదాయాన్ని ఆ నీరు గ్రహించి, భూమిని నింపింది. ఎప్పుడూ ప్రవహించే ఆ నీటి శరీరం ద్రవత్వాన్ని కోల్పోయి స్పష్టంగా కనిపించిపోయింది.
ఏవంవిధాన్ అస్త్రమోహాన్ విరుద్ధాన్ ఏవ నేతరే । మిథో మాయామయాన్ అగ్రే పశ్యన్త్య్ అనుభవన్తి చ
ఇలా, పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉన్న మాయాజాల ఆయుధాలు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా కనిపించి, అనుభవంలోకి వస్తాయి.
హేతిభారవహాస్ సిన్ధోశ్ చక్రరక్షాస్ తతో ఽమ్భసా । తృణానీవ గతాః ప్రోహ్య రథశ్ చాస్యాభవత్ ప్లుతః
ఆ తర్వాత, ఆయుధాల భారమూ, రథచక్రాల రక్షణ కూడా ఆ నీటితో గడ్డి తంతుల్లా కొట్టుకుపోయాయి. ఆమె రథం తేలుతూ పోయింది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే సిన్ధుర్ అస్త్రం సస్మార శోషణమ్ । ఆపత్త్రాణకరం దేవం దదౌ చ శరరూపిణమ్
అప్పటి క్షణంలో సింధు, కష్టాలనుండి రక్షించే, ఎండబెట్టే అస్త్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని, దాన్ని బాణంగా విడిచాడు.
శశామామ్బుమయీ మాయా తేన యామేవ భాస్వతా । యే మృతాస్ తే మృతా ఏవ బభూవుశ్ శోషితా భువః
ఆ ప్రకాశవంతమైన అస్త్రంతో నీటి మాయా రాత్రి ముగిసినట్లు అంతమైంది; ఎవరు చనిపోయారో వారు అలాగే మృతులుగానే ఉన్నారు, భూమి పూర్తిగా ఎండిపోయింది.
అథ మూర్ఖరుషా తుల్యతాపస్ సన్తాపయన్ ప్రజాః । జజృమ్భే జర్జరాజీర్ణవనవిస్తారకర్కశః
తర్వాత, మూర్ఖమైన కోపంతో సమానమైన వేడి ఉద్భవించి, ప్రజలను బాధిస్తూ, పాతపాటి ఎండిపోయిన అడవి వాపు లాగా విస్తరించింది.
కచత్కనకనిష్ష్యన్దసున్దరాఙ్గచ్ఛవిర్ దిశామ్ । ఆసీద్ రాజవరస్త్రీణామ్ ఇవాఙ్గోపాఙ్గసఙ్గినీ
దిక్కులు కరిగిన బంగారు తడిపోతూ, అందమైన అవయవాల వెలుగు మెరుస్తూ, రాజకుమార్తెల అవయవాలు, అలంకారాలతో అలంకరించినట్లుగా కనిపించాయి.
తేన ఘర్మమయీం మూర్ఛామ్ ఆజగ్ముస్ తద్విరోధినః । గ్రీష్మదావానలోత్తప్తా మృదవః పల్లవా ఇవ
అందువల్ల, దానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న వారు, వేసవి అరణ్యంలో కాలిన మృదువైన ఆకుల్లా, తీవ్రమైన వేడితో మూర్చిపోయారు.
విదూరథో రణద్దీర్ఘతారక్రేఙ్కారమానసమ్ । కోదణ్డం కుణ్డలీకృత్య పర్జన్యాస్త్రమ్ అథాదధే
అప్పుడు విదూరథుడు, తన మనసులో విల్లుపోగు దీర్ఘమైన ధ్వని మారుమోగుతుండగా, విల్లును వంపుగా చేసి, మేఘాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
ఉదగుః పఙ్క్తయో ఽబ్దానాం యామిన్య ఇవ సఞ్చితాః । తమాలవిపినోడ్డీనసంరమ్భారమ్భమన్థరాః
ఆకాశంలో మేఘాల వరుసలు, రాత్రులు ఒకదానికొకటి చేరినట్లుగా, తామాల వనాల కలకలితో నెమ్మదిగా కదిలిపోతూ, పైకి వచ్చాయి.
వాసనావారిపూరేణ గర్జనోద్దామసఞ్చరాః । మిహికామన్థరాశేషకకుబ్మణ్డలకుణ్డలాః
వాటి లోపల నీరు నిండిపోయి, గర్జనతో ఉల్లాసంగా సంచరిస్తూ, మిగిలిన మబ్బులతో అన్ని దిక్కులను వలయంగా చుట్టేశాయి.
వవుర్ ఆవలితాసారా మేఘాడమ్బరభేదినః । కీర్ణశీకరనీహారహారోదారాస్ సమీరణాః
మేఘాల గొప్పతనాన్ని చీల్చుతూ, చల్లని నీటి చినుకులతో అలంకరించబడిన గాలులు ఊదుతున్నాయి. అవి చుట్టూ తిరుగుతూ, నీటి తడిపాటి పరిమళంతో ఎంతో మధురంగా వీస్తున్నాయి.
ప్రస్ఫురుస్ త్రస్తసౌవర్ణసర్పాపసరణోపమాః । విద్యుతో దివి దైత్యస్త్రీకటాక్షవలనా ఇవ
ఆకాశంలో మెరుపులు మెరుస్తున్నాయి. అవి భయపడిన బంగారు పాములు అకస్మాత్తుగా పరుగెత్తినట్టు, లేదా రాక్షసస్త్రీలు పైకి చూసే చూపుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి.
జుఘూర్ణుర్ గర్జనోచ్ఛూనప్రతిశ్రుద్ఘనకన్దరాః । దిశశ్ చలితమాతఙ్గసింహర్క్షవనఘర్ఘరాః
పర్వతాలు ఉరుములతో ప్రతిధ్వనిస్తూ కంపించాయి. అన్ని దిక్కులా అడవుల్లో ఏనుగులు, సింహాలు, ఎలుగుబంట్లు గర్జించినట్టు ఆ శబ్దం వినిపించింది.
మహాముసులధారాభిః పేతుర్ ఆసారవృష్టయః । కష్టటాఙ్కారకఠినాః కృతాన్తస్యేవ దృష్టయః
పెద్ద పెద్ద ధారలుగా వర్షం కురిసింది. అది మృత్యువు చూపులా కఠినంగా, ఇనుపాన్ని కొట్టినట్టుగా ఘోరమైన శబ్దంతో పడింది.
ఉదభూత్ ప్రథమం బాష్ప ఉష్ణోష్ణో ఽద్రినిభో భువః । పాతాలాద్ అభ్రవృన్దానాం యుద్ధాయేవాభ్రవిభ్రమాః
మొదట భూమి మీద నుండి వేడిగా, కొండలా పొగ లేచింది. పాతాళంలోంచి మేఘాలు యుద్ధానికి సిద్ధమైనట్టు, ఆ మేఘాలు గందరగోళంగా తిరిగాయి.
తతో నిమేషమాత్రేణ ప్రశేముర్ మృగతృష్ణికాః । పరబోధరసాపూరైర్ యథా సంసారవాసనాః
అంతే లోపల, ఒక క్షణంలోనే మృగతృష్ణలు కనుమరుగయ్యాయి. పరమజ్ఞానరసం మనసు నింపినప్పుడు, లోకబంధాల ఆకాంక్షలు ఎలా పోతాయో అలాగే.
ఆసీత్ పఙ్కాఙ్కమ్ అఖిలం భూమణ్డలమ్ అసఞ్చరమ్ । పూరితః పూర్ణధారాభిస్ సిన్ధుస్ సిన్ధుమ్ ఇవామ్బునా
అంతా భూమండలం మట్టితో కప్పబడి, ఎక్కడా కదలకుండా ఉండిపోయింది. పూర్ణమైన ప్రవాహాలతో నిండిపోయి, సముద్రం నీటితో పొంగిపొర్లినట్టు మారింది.
వాయవ్యమ్ అస్త్రమ్ అసృజద్ ఘూర్ణితాకాశకోటరమ్ । కల్పాన్తనృత్తసంపన్నరణద్భైరవభీషణమ్
అతడు వాయువ్యాస్త్రాన్ని వదిలాడు. అది ఆకాశపు అంతటా తిరుగుతూ, యుగాంతంలో భయంకరమైన నాట్యం జరిగేలా భయపెట్టింది.
వవుర్ అశనినిపాతపిణ్డితాఙ్గా దలితశిలాశకలాః కకుమ్ముఖేషు । ప్రలయసమయసూచకా భటానాం కృతకటుటాఙ్కృతటఙ్కినస్ సమీరాః
అడవుల్లో ఉరిమి పడిన మెరుపుల వలన యోధుల శరీరాలు గాయపడి, కొండల గుహల్లోని రాళ్ల తుక్కలు చెల్లాచెదురుగా ఎగిరిపడుతున్నాయి. ఆ ప్రళయ సూచకమైన భయంకరమైన గాలులు యోధులను తాకి, వారి ముఖాలను గాయపరిచాయి.
వవుర్ వలితనీహారా వికీర్ణఘనపల్లవాః । వాయవో ధూతవృక్షౌఘాః పతనోత్పాటనోద్భటాః
మబ్బులు తిరుగుతూ, దట్టమైన ఆకులు చెల్లాచెదురవుతూ గాలులు ఊదుతున్నాయి. ఆ గాలులు చెట్ల సమూహాలను ఊడదీసి, నేలకేసి పడేస్తున్నాయి.