ఉదగుర్ భీషణా దిగ్భ్యస్ సరుషో వనరాక్షసాః । పాతాలగజహూఙ్కారక్షుబ్ధా ఇవ మహార్ణవాః
అన్ని దిశల నుంచీ భయంకరమైన వనరాక్షసులు కోపంతో పైకి లేచారు, పాతాళగజం గర్జనతో కలకలలాడే మహాసముద్రాలు ఎలా ఉప్పొంగుతాయో అలా.
కపిలోర్ధ్వజటాధూమ్రాస్ స్ఫుటచ్చటచటారవాః । అగ్నయో లేలిహానోగ్రజిహ్వా అర్ద్రేన్ధనా ఇవ
కపిలవర్ణపు పైకి ఎత్తిన జటల నుంచి పొగలు పొంగుతూ, చటచట మోగుతూ, తడి దారితో పోసిన అగ్నిలా ఉగ్రమైన నాలుకలతో మంటలు ఎగిసిపడుతున్నాయి.
సావర్తవృత్తయో వ్యోమ్ని భీమడక్కారటాఙ్కృతాః । అగ్నిదాహమహాధూమవిపులా ఇవ సోల్ముకాః
వారు ఆకాశంలో చుట్టుముట్టుతూ, భయంకరమైన మృదంగాల్లా గొప్ప శబ్దాలు చేశారు. అగ్నిలో మండుతున్న పెద్ద ఉల్కలు పొగను వెనక్కి లాగుతూ వస్తున్నట్టు కన్పించారు.
దంష్ట్రాబిసాఙ్కురాక్రాన్తముఖపఙ్కజదేహకాః । ఉత్థితా లోమనిర్యాతదుష్ప్రజ్వాలజటా ఇవ
వారి ముఖాలు పద్మాల్లా మెరిసిపోతుండగా, పెరిగిన పళ్లతో ఆ ముఖాలను పట్టేసినట్టు కనిపించాయి. వారి శరీరాలు రోమరంధ్రాల నుంచి ఉప్పొంగిపోతూ, మంటల్లో మండుతున్న గజ్జెల ముడుల్లా పైకి లేచాయి.
నిగిరన్తః ప్రధావన్తో గర్జన్తస్ తర్జితాశయాః । జటోజ్జ్వాలితడిత్పుఞ్జజలదాస్ సజలా ఇవ
వారు తినేస్తూ, పరుగెత్తుతూ, గర్జిస్తూ, బెదిరించే ఉద్దేశంతో ఉన్నారు. వారి జటల్లో మెరుపులు మెరుస్తూ, ఆకాశంలో మేఘాలు మంటపట్టినట్టు కనిపించారు.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తస్మింల్ లీలానాథో విదూరథః । నారాయణాస్త్రం ప్రదదౌ దుష్టభూతనివారణమ్
అయితే, అదే సమయంలో లీలాధిపతి విదూరథుడు, దుష్టభూతాలను పారద్రోలే నారాయణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
ఉదీర్యమాణ ఏవాస్మిన్న్ అస్త్రరాజే తు రాజయః । రాక్షసానాం ప్రశేముస్ తా అన్ధకారా ఇవోదయే
ఆ అస్త్రరాజు ప్రయోగించబడుతున్నప్పుడు, రాక్షసుల గుంపులు సూర్యోదయానికి చీకటి ఎలా కనుమరుగవుతుందో అలా అంతా అదృశ్యమయ్యాయి.
ప్రమృష్టరాక్షసానీకమ్ అభవద్ భువనత్రయమ్ । శరదీవ గతామ్భోదం వ్యోమ నిర్మలమ్ ఆబభౌ
రాక్షసుల సేన పూర్తిగా తొలగిపోయింది. మూడు లోకాలు శరదృతువులో మేఘాలు తొలగిన తర్వాత ఆకాశం ఎలా నిర్మలంగా కనిపిస్తుందో అలా వెలిగిపోయాయి.
అథ సిన్ధుర్ ముమోచాస్త్రమ్ ఆగ్నేయం జ్వలితామ్బరమ్ । జజ్వలుః కకుభస్ తేన కల్పాగ్నివలితా ఇవ
అప్పుడు సింధు అగ్ని అస్త్రాన్ని విడుదల చేశాడు. అది ఆకాశమంతా మంటలు పుట్టించగా, దిక్కులు అంతా ప్రళయాగ్ని తాకినట్టు మండిపోయాయి.
ధూమామ్బుదభరచ్ఛన్నా బభూవుస్ సకలా దిశః । గగనప్రోత్థపాతాలతిమిరాకులితా ఇవ
అన్ని దిశలు పొగలు, మేఘాలతో కమ్ముకుపోయాయి. ఆకాశం, పాతాళం రెండూ గాఢమైన చీకటితో నిండినట్టు అనిపించింది.
బభుః ప్రజ్వాలితాకారా గిరయః కాఞ్చనా ఇవ । ప్రఫుల్లనవనీరన్ధ్రచణ్పకౌఘవనా ఇవ
ఆ పర్వతాలు మంటలు ఎగిసిపడుతున్నట్లు, బంగారం వలె మెరిసిపోతూ, పుష్పాలతో నిండిన తోటలు, చంపక వృక్ష సమూహాలు విరివిగా పూసినట్లు కనిపించాయి.
యయుర్ వ్యోమాద్రిదిక్కుఞ్జా జ్వాలాజాలజటాలతామ్ । కుఙ్కుమేనోత్సవే మృత్యోస్ సమాలబ్ధా ఇవాసృజా
ఆకాశం, పర్వతాలు, దిక్కులు అన్నీ మంటలతో చుట్టబడి, మృత్యువు ఉత్సవంలో కుంకుమతో కలిపిన రక్తం పొంగిపొర్లినట్లు కనిపించాయి.
జ్వలితా జనతాన్తైకశఙ్కినాసన్నభస్స్పృశా । సహస్రాకృతినోర్ వేణవలితా ఇవ సాగరాః
ప్రజలు దగ్గరలో వెలుగు తాకుతుందేమో అని భయపడి, సముద్రాలు వేల రూపాలున్నవారి వంశీ తిప్పినట్లుగా మండిపోతున్నారు.
జిత్వా రిపుం పునర్ అసౌ యథా ప్రహరతే తథా । వారుణం విససర్జాస్త్రం పూజయిత్వా విదూరథః
విపక్షిని ఓడించిన తర్వాత మళ్లీ దాడిచేసినట్లు, విదూరథుడు వరుణుని పూజించి తన ఆయుధాన్ని ప్రయోగించాడు.
ఆయయుస్ సలిలాపూరాస్ తమఃపూరా ఇవాభితః । అధస్తాద్ ఊర్ధ్వతో దిగ్భ్యో ద్రవరూపా ఇవాద్రయః
అన్ని వైపుల నుంచీ నీటి ప్రవాహాలు చీకటి మబ్బుల్లా వచ్చాయి. పర్వతాలు ద్రవంగా మారినట్టు పైకి, కిందకి, దిక్కులవైపు ప్రవహించాయి.
భాగా ఇవ శరద్వ్యోమ్నో ద్రుతపాతా ఇవామ్బుదాః । మహార్ణవా ఇవోర్ధ్వస్థాః కులశైలశిలా ఇవ
అవి శరదృతువు ఆకాశపు ముక్కలలా, వేగంగా పడిపోతున్న మేఘాల్లా, ఎత్తుగా నిలిచిన మహాసముద్రాల్లా, లేదా పర్వతశ్రేణులలోని పెద్ద రాళ్లలా కనిపించాయి.
తమాలౌఘా ఇవోడ్డీనాస్ సఞ్చితా ఇవ రాత్రయః । కజ్జలౌఘా ఇవోద్ధూతా లోకాలోక ఇవోత్తటః
అవి తమాలవృక్ష సమూహాల్లా పైకి లేచాయి, రాత్రుల్లా కూడిపోయాయి, పొడి బొగ్గు ముద్దలల్లా కలిసిపోయాయి, లోకాలొక సరిహద్దులా నిలిచాయి.
రసాతలగుహాభోగా ఇవ వ్యోమదిదృక్షవః । మహాఘురఘురారావరంహోబృంహితమూర్తయః
అవి పాతాళంలోని గుహల వంకరలల్లా, ఆకాశాన్ని చూడాలని తపిస్తున్నట్టు, గొప్ప మేఘగర్జనలతో ఉరుముల్లా గంభీరమైన శబ్దంతో ప్రతిధ్వనించాయి.
తాపాగ్నిసన్తతిలతాం సా చచామామ్బుసంహతిః । భువనవ్యాపినీ సన్ధ్యామ్ ఆశు కృష్ణేవ యామినీ
ఆ వేడి జ్వాలల మధ్యలోని ఒక వల్లి లాగా, ఆ నీటి సముదాయం సాయంకాలంలో చాలా వేగంగా లోకాలను వ్యాపించింది. ఇది రాత్రి పగలు వెంట వచ్చేటట్లు జరిగింది.
తామ్ అగ్నిసన్తతిం పీత్వా పూరయామ్ ఆస భూతలమ్ । జలశ్రీస్ సన్తతం దేహం నిర్ద్రవవ్యక్తిమ్ ఈయుషీ
ఆ అగ్ని సముదాయాన్ని ఆ నీరు గ్రహించి, భూమిని నింపింది. ఎప్పుడూ ప్రవహించే ఆ నీటి శరీరం ద్రవత్వాన్ని కోల్పోయి స్పష్టంగా కనిపించిపోయింది.
ఏవంవిధాన్ అస్త్రమోహాన్ విరుద్ధాన్ ఏవ నేతరే । మిథో మాయామయాన్ అగ్రే పశ్యన్త్య్ అనుభవన్తి చ
ఇలా, పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉన్న మాయాజాల ఆయుధాలు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా కనిపించి, అనుభవంలోకి వస్తాయి.
హేతిభారవహాస్ సిన్ధోశ్ చక్రరక్షాస్ తతో ఽమ్భసా । తృణానీవ గతాః ప్రోహ్య రథశ్ చాస్యాభవత్ ప్లుతః
ఆ తర్వాత, ఆయుధాల భారమూ, రథచక్రాల రక్షణ కూడా ఆ నీటితో గడ్డి తంతుల్లా కొట్టుకుపోయాయి. ఆమె రథం తేలుతూ పోయింది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే సిన్ధుర్ అస్త్రం సస్మార శోషణమ్ । ఆపత్త్రాణకరం దేవం దదౌ చ శరరూపిణమ్
అప్పటి క్షణంలో సింధు, కష్టాలనుండి రక్షించే, ఎండబెట్టే అస్త్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని, దాన్ని బాణంగా విడిచాడు.
శశామామ్బుమయీ మాయా తేన యామేవ భాస్వతా । యే మృతాస్ తే మృతా ఏవ బభూవుశ్ శోషితా భువః
ఆ ప్రకాశవంతమైన అస్త్రంతో నీటి మాయా రాత్రి ముగిసినట్లు అంతమైంది; ఎవరు చనిపోయారో వారు అలాగే మృతులుగానే ఉన్నారు, భూమి పూర్తిగా ఎండిపోయింది.
అథ మూర్ఖరుషా తుల్యతాపస్ సన్తాపయన్ ప్రజాః । జజృమ్భే జర్జరాజీర్ణవనవిస్తారకర్కశః
తర్వాత, మూర్ఖమైన కోపంతో సమానమైన వేడి ఉద్భవించి, ప్రజలను బాధిస్తూ, పాతపాటి ఎండిపోయిన అడవి వాపు లాగా విస్తరించింది.
కచత్కనకనిష్ష్యన్దసున్దరాఙ్గచ్ఛవిర్ దిశామ్ । ఆసీద్ రాజవరస్త్రీణామ్ ఇవాఙ్గోపాఙ్గసఙ్గినీ
దిక్కులు కరిగిన బంగారు తడిపోతూ, అందమైన అవయవాల వెలుగు మెరుస్తూ, రాజకుమార్తెల అవయవాలు, అలంకారాలతో అలంకరించినట్లుగా కనిపించాయి.
తేన ఘర్మమయీం మూర్ఛామ్ ఆజగ్ముస్ తద్విరోధినః । గ్రీష్మదావానలోత్తప్తా మృదవః పల్లవా ఇవ
అందువల్ల, దానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న వారు, వేసవి అరణ్యంలో కాలిన మృదువైన ఆకుల్లా, తీవ్రమైన వేడితో మూర్చిపోయారు.
విదూరథో రణద్దీర్ఘతారక్రేఙ్కారమానసమ్ । కోదణ్డం కుణ్డలీకృత్య పర్జన్యాస్త్రమ్ అథాదధే
అప్పుడు విదూరథుడు, తన మనసులో విల్లుపోగు దీర్ఘమైన ధ్వని మారుమోగుతుండగా, విల్లును వంపుగా చేసి, మేఘాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
ఉదగుః పఙ్క్తయో ఽబ్దానాం యామిన్య ఇవ సఞ్చితాః । తమాలవిపినోడ్డీనసంరమ్భారమ్భమన్థరాః
ఆకాశంలో మేఘాల వరుసలు, రాత్రులు ఒకదానికొకటి చేరినట్లుగా, తామాల వనాల కలకలితో నెమ్మదిగా కదిలిపోతూ, పైకి వచ్చాయి.
వాసనావారిపూరేణ గర్జనోద్దామసఞ్చరాః । మిహికామన్థరాశేషకకుబ్మణ్డలకుణ్డలాః
వాటి లోపల నీరు నిండిపోయి, గర్జనతో ఉల్లాసంగా సంచరిస్తూ, మిగిలిన మబ్బులతో అన్ని దిక్కులను వలయంగా చుట్టేశాయి.