శమేన్దోస్ సైంహికేయాస్యం గుణపద్మమహాశనిమ్ । జ్ఞానమేఘశరత్కాలమ్ అహఙ్కారం త్యజామ్య్ అహమ్
శాంతి చంద్రుని వెలుతురుతో, గుణాల సింహ ముఖమైన మెరుపుతో, జ్ఞానమేఘపు శరదృతువుతో, నేను నా అహంకారాన్ని పూర్తిగా వదిలేస్తున్నాను.
నాహం రామో న మే వాఞ్ఛా భావేషు చ న మే మనః । శాన్త ఆసితుమ్ ఇచ్ఛామి స్వాత్మన్య్ ఏవ జినో యథా
నేను రాముడు కాదు, నాకు ఆశలు లేవు, విషయాలలో నా మనసు లేదు. జినుడు లాగానే, నా స్వంత ఆత్మలోనే శాంతిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
అహఙ్కారవశాద్ యద్ యన్ మయా భుక్తం కృతం హృతమ్ । సర్వం తు తద్ అవస్త్వ్ ఏవ వస్త్వ్ అహఙ్కారరిక్తతా
అహంకారానికి లోనై నేను అనుభవించినది, చేసినది, తీసుకున్నది అన్నీ నిజంగా అసత్యమే. నిజమైనది అహంకారం లేని స్థితి మాత్రమే.
అహమ్ ఇత్య్ అస్తి చేద్ బ్రహ్మన్న్ అహమ్ ఆపది దుఃఖితః । సమ్పత్సు సుఖితస్ తస్మాద్ అనహఙ్కారితాధనః
బ్రహ్మన్, 'నేను' అనే భావన ఉంటే, కష్టంలో నేను బాధపడతాను, సుఖంలో ఆనందిస్తాను. అందుకే, అహంకారం లేనిదే నిజమైన ధనం.
అహఙ్కారం పరిత్యజ్య మునే శాన్తమనాస్ తథా । అవతిష్ఠే గతోద్వేగో భోగౌఘే ఽభఙ్గురాస్పదమ్
మహర్షీ, అహంకారాన్ని వదిలి, మనస్సు శాంతిగా ఉంచితే, అనేక అనుభవాల మధ్య కూడా నేను కలవరంలేకుండా నిలబడగలను.
బ్రహ్మన్ యావద్ అహఙ్కారవారిదః ప్రవిజృమ్భతే । తావద్ వికాసమ్ ఆయాతి తృష్ణాకుటజమఞ్జరీ
బ్రహ్మన్, అహంకారం అనే మేఘం పెరుగుతున్నంత వరకు, వాంఛ అనే పుష్పగుచ్ఛం కూడా విరుస్తూనే ఉంటుంది.
అహఙ్కారఘనే శాన్తే తృష్ణానవతడిల్లతా । శాన్తదీపశిఖావృత్త్యా క్వాపి యాస్యతి సత్వరమ్
ఘనమైన అహంకారం శాంతమైపోయినప్పుడు, దానికి ఆధారమైన తృష్ణ అనే వల్లి, ఆ ధూపం ఆగిపోయిన దీపం మంటలా, వెంటనే కనుమరుగవుతుంది.
అహఙ్కారమహావిన్ధ్యే మనోమత్తమతఙ్గజః । విస్ఫూర్జతి ఘనాస్ఫోటైస్ స్తనితైర్ ఇవ వారిదః
అహంకార అనే మహా పర్వతంలో, మనస్సు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులా, గాఢంగా గర్జిస్తూ, మేఘాలు మోగే మ్రోగులా శబ్దం చేస్తుంది.
ఇహ దేహమహాదర్యాం ఘనాహఙ్కారకేసరీ । యో ఽయమ్ ఉల్లసతి స్ఫారం తేనేదం జగద్ ఆతతమ్
ఈ శరీరమనే విస్తారమైన గుహలో, ఘనమైన అహంకారం సింహంలా గట్టిగా గర్జిస్తుంది; దాని వల్లే ఈ లోకం అంతటా వ్యాపించింది.
తృష్ణాతన్తులవప్రోతా బహుజన్మపరమ్పరా । అహఙ్కారోగ్రశిడ్గేన కణ్ఠే ముక్తావలీ కృతా
తృష్ణ అనే దారాలతో అనేక జన్మలుగా పోసిన ముత్యాల హారాన్ని, అహంకారం అనే ఉగ్రమైన గొడవతో మెడలో ధరించబడింది.
పుత్రదారకలత్రాణి తన్త్రం మన్త్రవివర్జితమ్ । ప్రసారితమ్ అనేనేహ దురహఙ్కారవైరిణా
కుమారులు, భార్యలు, కుటుంబాలు — ఇవన్నీ ఇక్కడ ఒక వలలా విస్తరించబడ్డాయి. వీటికి అసలు శక్తి లేకుండా, ఈ దురహంకారమనే శత్రువు వాటిని అలా ఏర్పరిచాడు.
ప్రమార్జితే ఽహమ్ ఇత్య్ అస్మిన్ పదే స్వయమ్ అఖిద్యతా । ప్రమార్జితా భవన్త్య్ ఏవ సర్వ ఏవ దురాధయః
‘నేను’ అన్న భావన పూర్తిగా పోయినప్పుడు, అదే సమయంలో అన్ని చెడు బాధలు నిజంగా నశిస్తాయి.
అహమ్ ఇత్య్ అమ్బుదే శాన్తే శనైస్ సుశమశాలిని । మనోమననసమ్మోహమిహికా క్వాపి గచ్ఛతి
‘నేను’ అనే సముద్రం శాంతంగా, పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సును మాయ చేసే మబ్బు మెల్లగా ఎక్కడికో కనుమరుగవుతుంది.
నిరహఙ్కారవృత్తేర్ మే మౌర్ఖ్యాచ్ ఛోకేన సీదతః । యత్ కిఞ్చిద్ ఉచితం బ్రహ్మంస్ తద్ ఆఖ్యాతుమ్ ఇహార్హసి
నాకు ఇప్పుడు అహంకారం లేనప్పటికీ, మూర్ఖత్వం వల్ల, దుఃఖంతో ఇక్కడ నలిగిపోతున్నాను. మహర్షీ, నాకు ఏది యోగ్యమో దయచేసి చెప్పండి.
సర్వాపదాం నిలయమ్ అధ్రువమ్ అన్తరస్థమ్ ఉన్ముక్తమ్ ఉత్తమగుణేన న సంశ్రయామి । యత్నాద్ అహఙ్కృతిపదం పరితో ఽతిదుఃఖం శేషేణ మాం సమనుశాధి మహానుభావ
సర్వ రకాల అపాయాలకు నిలయమైన, శాశ్వతముకాని, లోపల దాగి ఉన్న, ఉన్నతమైన గుణం లేని ఆ స్థితిలో నేను ఆశ్రయం పొందను. మహానుభావా, నేను ఈ అహంకార బాధతో పూర్తిగా బాధపడుతూ ఉన్నాను. దయచేసి నన్ను సత్యంగా బోధించండి.
దోషైర్ జర్జరతాం యాతం సత్కార్యాద్ ఆర్యసేవితాత్ । వాతాత్తపిఞ్ఛలవవచ్ చేతశ్ చలతి చఞ్చలమ్
దోషాల వల్ల బలహీనమై, మంచి పనుల్లో నిమగ్నమై, మంచివారు గౌరవించినా, మనస్సు గాలిలో ఎగిరే పక్షిపొగ్గు లాగా ఎప్పుడూ చంచలంగా, స్థిరంగా ఉండదు.
ఇతశ్ చేతశ్ చ సువ్యగ్రం వ్యర్థమ్ ఏవాభిధావతి । దూరాద్ దూరతరం దీనం గ్రామే కౌలేయకో యథా
ఈ మనస్సు ఇక్కడా అక్కడా బాగా కలవరపడి, వృథాగా పరుగెడుతుంది. అది దూరంగా, ఇంకా దూరంగా, నిరాశగా మారుతుంది, ఊరిలో కొత్తగా వచ్చిన వాడిలా.
న ప్రాప్నోతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ ప్రాప్తైర్ అపి మహాధనైః । నాన్తస్ సమ్పూర్ణతామ్ ఏతి కరణ్డక ఇవామ్బుభిః
ఎక్కడైనా ఎంతటి ధనం సంపాదించినా, మనస్సు ఏమీ పొందదు. అది లోపల ఎప్పుడూ తృప్తి చెందదు, నీటితో ఎప్పటికీ నిండని గంపలా.
నిత్యమ్ ఏవ మనశ్ శూన్యం కదాశావాగురావృతమ్ । న మనాఙ్ నిర్వృతిం యాతి మృగో యూథాద్ ఇవ చ్యుతః
మనస్సు ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉండి, ఆశల వలలో చిక్కుకొని ఉంటుంది. అది కొంచెం సంతోషం కూడా పొందదు; గుంపు నుంచి వేరుపడిన జింకలా తడబడుతూ ఉంటుంది.
తరఙ్గతరలాం వృత్తిం దధద్ ఆలూనశీర్ణతామ్ । పరిత్యజ్య క్షణమ్ అపి న మనో యాతి నిర్వృతిమ్
మనస్సు అలలలా చంచలంగా, బాధలతో అలసిపోయి, శాంతిని వదిలేసిన తర్వాత ఒక్క క్షణం కూడా సుఖాన్ని పొందదు.
మనో మననవిక్షుబ్ధం దిశో దశ విధావతి । మన్దరాహననోద్ధూతం క్షీరార్ణవపయో యథా
మనస్సు ఆలోచనలతో కలకలమై, పది దిశల్లో పరుగెడుతుంది; అది మందరపర్వతం దెబ్బతో కలకలలాడిన పాలసముద్రపు నీళ్లలా ఉంటుంది.
కల్లోలకలనావర్తం మాయామకరమాలినమ్ । న నిరోద్ధుం సమర్థో ఽస్మి మనోమోహమహార్ణవమ్
మనస్సులో అలలు, చక్రాలు, మాయమృగాలతో నిండిన మాయా మోహ మహాసముద్రాన్ని నేను అదుపు చేయలేను.
భోగదూర్వాఙ్కురాకాఙ్క్షీ శ్వభ్రపాతమ్ అచిన్తయన్ । మనోహరిణకో బ్రహ్మన్ దూరం విపరిధావతి
ఆనందాల పచ్చికోసిన ఆశతో, లోతైన గోతిలో పడిపోతానని ఆలోచించకుండా, ఓ బ్రహ్మన్, మనస్సు అనే జింక చాలా దూరం పరుగెత్తుతుంది.
న కదాచన మే చేతస్ తామ్ ఆలూనవిశీర్ణతామ్ । త్యజత్య్ ఆకులయా వృత్త్యా చఞ్చలత్వమ్ ఇవార్ణవః
నా మనస్సు ఎప్పుడూ అలమటిస్తూ, ఆందోళనతో తడబడుతూ, సముద్రం ఎప్పుడూ అలలతో కదిలేలా, ఆ చిత్తభ్రాంతి స్థితిని వదలదు.
చేతశ్ చఞ్చలయా వృత్త్యా చిన్తానిచయచఞ్చురమ్ । ధృతిం బధ్నాతి నైకత్ర కేసరీ పఞ్జరే యథా
మనస్సు ఆందోళనతో, ఎన్నో ఆలోచనలతో కలవరపడి, తన ధృడతను ఎన్నో చోట్ల కట్టిపడేస్తుంది; పంజరంలో ఉన్న సింహంలా.
మనో మోహరథారూఢం శరీరాచ్ ఛమతాసుఖమ్ । హరత్య్ ఉపగతోద్యోగం హంసః క్షీరమ్ ఇవామ్భసః
మనస్సు మోహరథంపై ఎక్కి, శరీరానికి తాత్కాలికమైన సుఖాన్ని దోచుకుంటుంది; హంస నీటిలోంచి పాలను వేరు చేసుకున్నట్టు.
అనల్పకల్పనాతల్పే నిలీనాశ్ చిత్తవృత్తయః । మునీన్ద్ర న ప్రబుధ్యన్తే తేన తప్తో ఽహమ్ ఆకులః
అనంతమైన ఊహల చిన్న మంచంలో మనస్సు చలనలు దాగిపోయి, మునీంద్రా, అవి మేలుకోవడం లేదు. అందుకే నేను బాధతో, కలవరంతో ఉన్నాను.
క్రోడీకృతదృఢగ్రన్థితృష్ణాసూత్రోమ్భితాత్మనా । విహగో జాలకేనేవ బ్రహ్మన్ బద్ధో ఽస్మి చేతసా
గాఢంగా కట్టుబడిన తృష్ణతో, బ్రహ్మన్, నేను మనస్సు వల్ల పిట్ట వలలో చిక్కినట్టు బంధించబడ్డాను.
సతతామర్షధూమేన చిన్తాజ్వాలాబిలేన చ । వహ్నినేవ తృణం శుష్కం మునే దగ్ధో ఽస్మి చేతసా
ఎప్పటికీ మానని కోపపు పొగతో, ఆందోళన అగ్నిజ్వాలల గుహలో, మునీ, పొడిచెప్పు మంటలో కాలిపోయినట్టు, నేను మనస్సు వల్ల దగ్ధుడనయ్యాను.
క్రూరేణ జడతాం యాతస్ తృష్ణాభార్యానుగామినా । శవః కౌలేయకేనేవ బ్రహ్మన్ భుక్తో ఽస్మి చేతసా
క్రూరమైన తృష్ణ వెంబడించి, బ్రహ్మన్, నేను మూర్ఖుడనైపోయాను. శవాన్ని కోలే యకుడు తినినట్టు, నేను మనస్సు చేత పూర్తిగా మింగబడ్డాను.