విదూరథాచ్ ఛరాసారా అజస్రమ్ అభినిర్యయుః । అబ్ధేర్ ఇవ పయఃపూరాస్ సూర్యాద్ ఇవ మరీచయః
విదూరథుని నుండి బాణాల ప్రవాహం ఎడతెరిపిలేకుండా వెల్లువలా వచ్చింది. అది సముద్రం నుంచి నీటి ప్రవాహంలా, సూర్యుని నుండి కిరణాల్లా విరివిగా ప్రసరించింది.
ప్రచణ్డపవనోద్ధూతపుష్పాణీవ మహాతరోః । అయఃపిణ్డాద్ ఇవోత్తప్తతాడితాః కణపఙ్క్తయః
వేగంగా వీచే గాలిలో పెద్ద చెట్టు నుండి పువ్వులు ఎగిరిపడినట్లు, లేదా ఎర్రగా వేడెక్కిన ఇనుప ముక్కను కొట్టినప్పుడు ఎగసే మంటలు లాగ, ఆ బాణాల వరుసలు ఎగిరిపడ్డాయి.
ధారాః పయోముచ ఇవ శీకరా ఇవ నిర్ఝరాత్ । తత్పురాగ్నిమహాదాహాత్ స్ఫులిఙ్గా ఇవ భాస్వరాః
వాన మేఘం నుంచి జలధారలు ఎలా వస్తాయో, జలపాతం నుంచి నీటి చినుకులు ఎలా జారిపడతాయో, పెద్ద పట్టణంలో అగ్నికీలలు ఎలా మెరుస్తాయో, అలా అక్కణ్ణించి వెలువడుతున్నాయి.
తయోశ్ చటచటాస్ఫోటం శృణ్వన్ కోదణ్డయోర్ ద్వయోః । బలద్వయమ్ అభూత్ ప్రేక్షామూకం శాన్త ఇవామ్బుధిః
ఆ రెండు విల్లుల నుంచి చటచట మోగుతున్న శబ్దాన్ని విని, ఆ రెండు సైన్యాలు సముద్రం ప్రశాంతమైనట్టు నిశ్శబ్దంగా, కళ్లతో మాత్రమే చూస్తూ నిలిచిపోయాయి.
వహన్తి స్మ శరాపూరా గఙ్గాపూర ఇవామ్బరే । సిన్ధోర్ అభిముఖం యక్షఘర్ఘరారవరంహసః
ఆకాశంలో గంగానది ఉప్పొంగినట్టు బాణాల ప్రవాహం ప్రవహిస్తూ, యక్షుల గర్జనలతో కూడి, సముద్రాన్ని దాటి పరుగెత్తింది.
కచత్కనకనారాచశరవర్షాణ్య్ అనారతమ్ । వహచ్ఛవశవాశబ్దం నిర్యయుర్ ధనుర్ అమ్బుదాత్
విల్లుల మేఘం నుంచి ఎడతెరిపిలేని బంగారు అంచుల బాణాల వర్షం, చనిపోతున్న వారి భయంకరమైన అరుపులతో కూడి, మేఘగర్జనలా బయటకు వచ్చింది.
బాణమన్దాకినీపూరం వ్రజన్తం సిన్ధుపూరణే । వాతాయనాత్ తమ్ ఆలోక్య లీలా తత్పురవాసినీ
ఆమె తన ఇంటి కిటికీ ద్వారా బాణాల నది సముద్రాన్ని ముంచెత్తేందుకు ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, ఆ పట్టణంలో నివసించే ఆ మహిళ ఆసక్తిగా, ఆటపాటగా దాన్ని తిలకించింది.
తేన బాణసమూహేన జయమ్ ఆశఙ్క్య భర్తరి । ఉవాచ వాక్యమ్ ఆనన్దవికసన్ముఖపఙ్కజా
ఆ బాణాల సమూహాన్ని చూసి, తన భర్త గెలుస్తాడని ఆశించి, ఆనందంతో ఆమె ముఖం కమలంలా వికసించి, ఇలా పలికింది:
జయ దేవి జయత్య్ ఏష నాథో ఽస్మాకం విలోకయ । కిలానేన శరౌఘేన మేరుర్ అప్య్ ఏతి చూర్ణతామ్
విజయం అమ్మా! మన ప్రభువు గెలుస్తున్నాడు చూడూ! ఈ బాణాల ప్రవాహంతో మెరుపర్వతమేనైనా పొడి అవుతుంది.
తస్యామ్ ఏవం వదన్త్యాం తు ఘనస్నేహరవాకులమ్ । ప్రేక్షణవ్యగ్రయోర్ దేవ్యోర్ హసన్త్యోర్ మానుషం హృదా
ఆమె ఇలా ప్రేమతో నిండిన స్వరంతో మాట్లాడుతుండగా, ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆసక్తిగా చూస్తూ, నవ్వుతూ, మానవ హృదయంతో మృదువుగా అనుభవించారు.
తచ్ ఛరార్ణవమ్ ఆమత్తమ్ అపిబత్ సిన్ధువాడవః । శరోష్మణాప్య్ అగమ్యేన జహ్నుర్ మన్దాకినీమ్ ఇవ
ఆ బాణాల సముద్రాన్ని సింధువాడవ అగ్ని త్రాగేసింది, అది ఎలా అంటే, జహ్నుడు తన తాపంతో అందరికి అందని మందాకినిని మింగినట్టు.
బాణవర్షేణ సకలం సాయకౌఘం ఘనం ఘనమ్ । భిత్త్వా తతో ఽప్య్ అధఃకృత్వా చిక్షేప గగనార్ణవే
అతడు గాఢంగా బాణ వర్షం కురిపించి, ఆ బాణాల సముద్రాన్ని చీల్చి, క్రిందికి తోసి, ఆకాశ సముద్రంలో వేసేశాడు.
యథా దీపస్య శాన్తస్య న పరిజ్ఞాయతే గతిః । తస్య సాయకసఙ్ఘస్య న విజ్ఞాతా తథా గతిః
ఎలా ఆర్పిన దీపం ఎక్కడికి పోయిందో ఎవరికీ తెలియదో, అలాగే ఆ బాణాల సమూహం ఏదిశగా పోయిందో ఎవరికీ అర్థం కాలేదు.
తం ఛిత్త్వా సాయకాసారం స్వశరామ్బుధరం ఘనమ్ । వ్యోమ్ని ప్రసారయామ్ ఆస సరచ్ఛవశవాన్వితమ్
ఆయన ఆ బాణాల ప్రవాహాన్ని చీల్చి, తనదైన గాఢమైన బాణ మేఘాన్ని యోధుల శవాలతో కూడినదిగా ఆకాశంలో విస్తరించాడు.
విదూరథస్ తమ్ అప్య్ ఆశు వ్యధమత్ సాయకోత్తమైః । సామాన్యజలదం మత్తకల్పాన్తపవనో యథా
విదూరథుడు తనకు ఎదురుగా వచ్చిన దానిని కూడా అత్యుత్తమ బాణాలతో వేగంగా చిదిమేశాడు. అది ప్రళయకాలంలో ఉగ్రమైన గాలి సాధారణ మేఘాన్ని ఎలా చెదరగొడుతుందో అలా.
కృతప్రతికృతైర్ ఏవం బాణవర్షైర్ మహీపతీ । వ్యర్థీకృతైర్ అనయతాం ప్రహారమ్ అవిరామిణౌ
ఇలా ఇద్దరు రాజులు పరస్పరం బాణవర్షాలతో ఎదురుదాడి చేస్తూ, ఒకరినొకరు నిలువరించుకుంటూ, విరామం లేకుండా యుద్ధాన్ని కొనసాగించారు. వారి దాడులు రెండూ వృథా అయ్యాయి.
అథాదదే మోహనాస్త్రం సిన్ధుర్ గన్ధర్వసౌహృదాత్ । ప్రాప్తం తేన యయుర్ లోకా వినా మోహం విదూరథమ్
ఆ సమయంలో సింధు, గంధర్వులతో ఉన్న స్నేహం వల్ల మోహాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. దాని ప్రభావంతో విదూరథుడిని తప్ప అందరూ మాయలో పడిపోయారు.
న్యస్తశస్త్రామ్బరా మూకా విషణ్ణవదనేక్షణాః । మృతా ఇవాభవన్ యోధాశ్ చిత్రన్యస్తా ఇవాథవా
యోధులు ఆయుధాలు, వస్త్రాలు వదిలేసి, నోరు మూసుకుని, ముఖాలు కృంగిపోయి, చనిపోయినవారిలా లేదా చిత్రపటంలో వేసిన ప్రతిమలలా కనిపించారు.
యావద్ విదూరథరథో మోహేనాయాతి మన్దతామ్ । తావద్ విదూరథో రాజా ప్రబోధాస్త్రమ్ ఉపాదధే
విదూరథుని రథం మాయ వల్ల మెల్లగా సాగుతున్నంత కాలం, రాజు అయిన విదూరథుడు జాగృతిని ఆయుధంగా ఎత్తుకున్నాడు.
తతః ప్రబోధమ్ ఆపన్నా ప్రజా ప్రాతర్ ఇవాబ్జినీ । విదూరథే ఽభవత్ సిన్ధుః క్రుద్ధోత్క ఇవ రాక్షసే
ఆ తరువాత ప్రజలు ఉదయపు కమలాలు లాగ జ్ఞానం పొందినప్పుడు, విదూరథునిలో ఒక మహా ప్రవాహం ఉప్పొంగింది, అది రాక్షసుడిపై కోపంతో ఉప్పొంగిన సముద్రంలా కనిపించింది.
నాగాస్త్రమ్ ఆదధే భీమం పాశబన్ధనఖేదదమ్ । తేనాభవన్ నభో వ్యాప్తం భోగిభిః పర్వతోపమైః
ఆయన భయంకరమైన నాగాస్త్రాన్ని ఎత్తాడు, అది బంధన బాధను కలిగించేది. ఆ ఆయుధంతో ఆకాశం పర్వతాల్లా పెద్ద పెద్ద పాములతో నిండిపోయింది.
సర్పైర్ వివలితా భూమిర్ మృణాలైస్ సరసీ యథా । సమ్పన్నా గిరయస్ సర్వే కృష్ణపన్నగకమ్బలాః
భూమి అంతా పాములతో మెలికలు తిరిగింది, అది సరస్సులోని కమలాల కాండాల్లా కనిపించింది. అన్ని పర్వతాలు నల్ల పాముల చాదర్లతో కప్పబడ్డాయి.
పదార్థాస్ సర్వ ఏవేమే పిహితా అహివిగ్రహైః । సపర్వతవనాభోగా యయౌ వివశతాం మహీ
ఈ భూమి మీద ఉన్న అన్ని వస్తువులు పాముల రూపాల్లో దాగిపోయాయి. పర్వతాలు, అరణ్యాలు కలిగిన ఈ భూమి పూర్తిగా అశక్తంగా మారింది.
ధూతాఙ్గారకణాకీర్ణా విషవేగస్య శంసినీ । వవుర్ ఉష్ణోష్ణనీహారా వాతజ్వలనరేణవః
విషపు ప్రభావాన్ని సూచిస్తూ, ఎండిపోయిన బూడిద, అగ్ని చిమ్మిన తుప్పలు కలిగిన వేడివేడి గాలులు బలంగా వీచాయి.
విదూరథో ఽథ సౌపర్ణమ్ ఆదధే ఽస్త్రం మహాస్త్రవిత్ । ఉదగుర్ గరుడాస్ తేన సౌవర్ణా ఇవ పర్వతాః
అప్పుడు విదూరథుడు, గొప్ప ఆయుధ నిపుణుడు, సౌపర్ణాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. దాని ప్రభావంతో, పర్వతాల్లా మెరిసే బంగారు గరుత్మంతులు పుట్టుకొచ్చారు.
కాఞ్చనీకృతసర్వాశాస్ సర్వాశపరిపూరకాః । పక్షపర్వతసంరమ్భజనితప్రలయానిలాః
అన్ని దిశలు బంగారు వర్ణంగా మారాయి, ప్రతి దిక్కూ తృప్తిగా నిండిపోయింది. పక్షి పర్వతాల కలకలంతో ప్రళయ గాలులు ఉప్పొంగాయి.
ఘోణావివలనాకృష్టశ్వసద్భుజగమణ్డలాః । మహాఘరఘరారావపూరితామ్భోదషణ్డకాః
ఆ పాముల గుండ్రని వలయాలు, వాటి ఫణాలు ఊగిపడుతూ ఊపిరి పీల్చి, ఘోరంగా శబ్దం చేస్తూ, మేఘ సమూహాలను పెద్ద గర్జనతో నింపాయి.
భూపూరకం తు సర్పౌఘం స సుపర్ణఘనో ఽపిబత్ । కృష్టం శలశలాయన్తమ్ అగస్త్య ఇవ వారిధిమ్
ఆ సమయంలో, మహా గరుడుడు భూమిని కప్పిన ఆ పాముల సమూహాన్ని, అవి శబ్దం చేస్తూ, అగస్త్యుడు సముద్రాన్ని తాగినట్టు, తానే తాగేశాడు.
సర్పకమ్బలనిర్ముక్తం భూమణ్డలమ్ అరాజత । విశాలమ్ ఇవ నీరన్ధ్రమ్ ఇవ నిర్వారి రాశి వా
పాముల పొర తొలగిపోయిన తర్వాత భూమి విస్తారంగా, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా, నీరు లేని వెండి తడిపట్టు వలె ప్రకాశించింది.
తతస్ తద్గరుడానీకం క్వాప్య్ అగచ్ఛద్ అదృశ్యతామ్ । దీపౌఘ ఇవ వాతేన శరదీవాభ్రమణ్డలమ్
తర్వాత ఆ గరుడుల సమూహం ఎక్కడికో అదృశ్యమైపోయింది; అది గాలి ఊదినప్పుడు దీపాల సమూహంలా, లేదా శరదృతువులో మేఘాల సమూహంలా కనబడకుండా పోయింది.