కేచిచ్ ఛక్తిముఖా బాణాః కేచిత్ క్షురముఖా అపి । కేచిత్ కున్తోగ్రఫలకా అర్ధచన్ద్రముఖాస్ తథా
కొన్ని బాణాలు కత్తిపోలా నునుపుగా ఉండేవి, మరికొన్ని ఉక్కు కంచెపోలా ముక్కుతో ఉండేవి. ఇంకొన్ని బాణాలు కుంతి అంచుల్లా ఉండేవి, మరికొన్ని అరచంద్రాకారంగా మెరిసేవి.
సింహోపలముఖాః కేచిత్ కేచిచ్ ఛూలశిఖాముఖాః । త్రిశూలవదనాః కేచిత్ స్థూలా ఇవ మహాశిలాః
కొన్ని బాణాలు సింహపు ముఖంలా ఉండేవి, మరికొన్ని త్రిశూలపు అంచుల్లా ఉండేవి. ఇంకొన్ని మూడు ముక్కలతో, పెద్ద రాళ్లలా బరువుగా ఉండేవి.
ప్రలయపవనపాతితాః శిలౌఘా ఇవ విచరన్తి శిలీముఖాస్ తదా స్మ । ప్రమిలితమ్ అభవత్ తయోస్ తదానీం ప్రలయవిజృమ్భితసిన్ధుసంభ్రమేణ
ఆ రాళ్ల ముక్కల బాణాలు ప్రళయ గాలిలో ఎగురుతున్న రాళ్ల వానలా చుట్టూ తిరిగేవి. ఆ సమయంలో ఇద్దరి మధ్య ప్రళయ సముద్రం అలజడిలా అంతా గందరగోళంగా మారింది.
ప్రాప్య రాజా పురః ప్రాప్తం సిన్ధుమ్ ఉద్ధురకన్ధరమ్ । మధ్యాహ్నతపనాభేన కోపేన వితతో ఽభవత్
రాజు ఎగిసిపడుతున్న అలలతో ఉన్న సముద్రం ఎదుటకు వచ్చి, మధ్యాహ్నపు ఎండలా కోపంతో మండిపడుతూ విస్తరించాడు.
ధనుర్ ఆస్ఫాలయామ్ ఆస పరిరావితదిఙ్ముఖమ్ । కల్పాన్తపవనాస్ఫోట ఇవామరగిరేస్ తటమ్
అతడు తన విల్లు బలంగా ఎక్కించి, దిశలన్నీ మారుమోగేలా చేశాడు. అది దేవతల పర్వతాన్ని కలిపే ప్రళయకాలపు గాలివాటిలా వినిపించింది.
విససర్జోర్జితో రాజా ప్రాతర్ అర్కః కరాన్ ఇవ । తూణీరరజనీబద్ధాశ్ శిలీముఖపరమ్పరాః
ఆ పరాక్రమశాలి రాజు తన తుంణీ నుంచి బాణాలను వరుసగా వదిలాడు. అవి తెల్లవారుజామున సూర్యుని కిరణాల్లా చుట్టూ వ్యాపించాయి.
ఏక ఏవ వినిర్యాతి గుణాత్ తస్య శరో మహాన్ । సహస్రం పతతి వ్యోమ్ని గచ్ఛన్ పతతి లక్షశః
అతని విల్లులోంచి ఒక్క గొప్ప బాణం బయటకు వచ్చేది. అది వెళ్తుండగా, వేలు వేలు, లక్షల కొద్దీ బాణాలు ఆకాశంలో పడ్డట్లయ్యేది.
సిన్ధోర్ అపి తథైవాసీచ్ ఛక్తిర్ లాఘవమ్ ఏవ చ । రవేర్ ఆననసామ్యం వై విష్ణోర్ ధానుష్కతా తయోః
అతనికి సముద్రపు శక్తి, వేగం ఉండేవి. సూర్యుని ముఖపు ప్రకాశం, విష్ణువు విల్లు కలిగిన బలమూ ఇద్దరికీ సమానంగా ఉండేవి.
ముసులా నామ తే బాణా ముసులాకృతయో ఽమ్బరమ్ । ఛాదయామ్ ఆసుర్ ఉన్నాదాః కల్పాన్తగిరయో యథా
అతని బాణాలు ముసలాలు అని పిలవబడేవి, అవి ముసలాల ఆకారంలో ఉండేవి. అవి ఉరుముల్లా గర్జిస్తూ ఆకాశాన్ని పూర్తిగా కప్పేశాయి, కల్పాంతంలో పర్వతాలు ఎలా ఆకాశాన్ని ముసురుతాయో అలా.
రేజుః కనకనారాచరాజయో వ్యోమ్ని తస్య తాః । శరవ్యాః కల్పవాతార్తాః పతన్త్య ఇవ తారకాః
ఆ బాణాల తలలు బంగారు మెరుపులతో మెరిసిపోతూ, విరిగిపడుతున్న తారల వలె ఆకాశంలో చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి. బాణాల తుఫాను వల్ల అవి కలవరపడి పడిపోతున్న నక్షత్రాల్లా కనిపించాయి.
విదూరథాచ్ ఛరాసారా అజస్రమ్ అభినిర్యయుః । అబ్ధేర్ ఇవ పయఃపూరాస్ సూర్యాద్ ఇవ మరీచయః
విదూరథుని నుండి బాణాల ప్రవాహం ఎడతెరిపిలేకుండా వెల్లువలా వచ్చింది. అది సముద్రం నుంచి నీటి ప్రవాహంలా, సూర్యుని నుండి కిరణాల్లా విరివిగా ప్రసరించింది.
ప్రచణ్డపవనోద్ధూతపుష్పాణీవ మహాతరోః । అయఃపిణ్డాద్ ఇవోత్తప్తతాడితాః కణపఙ్క్తయః
వేగంగా వీచే గాలిలో పెద్ద చెట్టు నుండి పువ్వులు ఎగిరిపడినట్లు, లేదా ఎర్రగా వేడెక్కిన ఇనుప ముక్కను కొట్టినప్పుడు ఎగసే మంటలు లాగ, ఆ బాణాల వరుసలు ఎగిరిపడ్డాయి.
ధారాః పయోముచ ఇవ శీకరా ఇవ నిర్ఝరాత్ । తత్పురాగ్నిమహాదాహాత్ స్ఫులిఙ్గా ఇవ భాస్వరాః
వాన మేఘం నుంచి జలధారలు ఎలా వస్తాయో, జలపాతం నుంచి నీటి చినుకులు ఎలా జారిపడతాయో, పెద్ద పట్టణంలో అగ్నికీలలు ఎలా మెరుస్తాయో, అలా అక్కణ్ణించి వెలువడుతున్నాయి.
తయోశ్ చటచటాస్ఫోటం శృణ్వన్ కోదణ్డయోర్ ద్వయోః । బలద్వయమ్ అభూత్ ప్రేక్షామూకం శాన్త ఇవామ్బుధిః
ఆ రెండు విల్లుల నుంచి చటచట మోగుతున్న శబ్దాన్ని విని, ఆ రెండు సైన్యాలు సముద్రం ప్రశాంతమైనట్టు నిశ్శబ్దంగా, కళ్లతో మాత్రమే చూస్తూ నిలిచిపోయాయి.
వహన్తి స్మ శరాపూరా గఙ్గాపూర ఇవామ్బరే । సిన్ధోర్ అభిముఖం యక్షఘర్ఘరారవరంహసః
ఆకాశంలో గంగానది ఉప్పొంగినట్టు బాణాల ప్రవాహం ప్రవహిస్తూ, యక్షుల గర్జనలతో కూడి, సముద్రాన్ని దాటి పరుగెత్తింది.
కచత్కనకనారాచశరవర్షాణ్య్ అనారతమ్ । వహచ్ఛవశవాశబ్దం నిర్యయుర్ ధనుర్ అమ్బుదాత్
విల్లుల మేఘం నుంచి ఎడతెరిపిలేని బంగారు అంచుల బాణాల వర్షం, చనిపోతున్న వారి భయంకరమైన అరుపులతో కూడి, మేఘగర్జనలా బయటకు వచ్చింది.
బాణమన్దాకినీపూరం వ్రజన్తం సిన్ధుపూరణే । వాతాయనాత్ తమ్ ఆలోక్య లీలా తత్పురవాసినీ
ఆమె తన ఇంటి కిటికీ ద్వారా బాణాల నది సముద్రాన్ని ముంచెత్తేందుకు ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, ఆ పట్టణంలో నివసించే ఆ మహిళ ఆసక్తిగా, ఆటపాటగా దాన్ని తిలకించింది.
తేన బాణసమూహేన జయమ్ ఆశఙ్క్య భర్తరి । ఉవాచ వాక్యమ్ ఆనన్దవికసన్ముఖపఙ్కజా
ఆ బాణాల సమూహాన్ని చూసి, తన భర్త గెలుస్తాడని ఆశించి, ఆనందంతో ఆమె ముఖం కమలంలా వికసించి, ఇలా పలికింది:
జయ దేవి జయత్య్ ఏష నాథో ఽస్మాకం విలోకయ । కిలానేన శరౌఘేన మేరుర్ అప్య్ ఏతి చూర్ణతామ్
విజయం అమ్మా! మన ప్రభువు గెలుస్తున్నాడు చూడూ! ఈ బాణాల ప్రవాహంతో మెరుపర్వతమేనైనా పొడి అవుతుంది.
తస్యామ్ ఏవం వదన్త్యాం తు ఘనస్నేహరవాకులమ్ । ప్రేక్షణవ్యగ్రయోర్ దేవ్యోర్ హసన్త్యోర్ మానుషం హృదా
ఆమె ఇలా ప్రేమతో నిండిన స్వరంతో మాట్లాడుతుండగా, ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆసక్తిగా చూస్తూ, నవ్వుతూ, మానవ హృదయంతో మృదువుగా అనుభవించారు.
తచ్ ఛరార్ణవమ్ ఆమత్తమ్ అపిబత్ సిన్ధువాడవః । శరోష్మణాప్య్ అగమ్యేన జహ్నుర్ మన్దాకినీమ్ ఇవ
ఆ బాణాల సముద్రాన్ని సింధువాడవ అగ్ని త్రాగేసింది, అది ఎలా అంటే, జహ్నుడు తన తాపంతో అందరికి అందని మందాకినిని మింగినట్టు.
బాణవర్షేణ సకలం సాయకౌఘం ఘనం ఘనమ్ । భిత్త్వా తతో ఽప్య్ అధఃకృత్వా చిక్షేప గగనార్ణవే
అతడు గాఢంగా బాణ వర్షం కురిపించి, ఆ బాణాల సముద్రాన్ని చీల్చి, క్రిందికి తోసి, ఆకాశ సముద్రంలో వేసేశాడు.
యథా దీపస్య శాన్తస్య న పరిజ్ఞాయతే గతిః । తస్య సాయకసఙ్ఘస్య న విజ్ఞాతా తథా గతిః
ఎలా ఆర్పిన దీపం ఎక్కడికి పోయిందో ఎవరికీ తెలియదో, అలాగే ఆ బాణాల సమూహం ఏదిశగా పోయిందో ఎవరికీ అర్థం కాలేదు.
తం ఛిత్త్వా సాయకాసారం స్వశరామ్బుధరం ఘనమ్ । వ్యోమ్ని ప్రసారయామ్ ఆస సరచ్ఛవశవాన్వితమ్
ఆయన ఆ బాణాల ప్రవాహాన్ని చీల్చి, తనదైన గాఢమైన బాణ మేఘాన్ని యోధుల శవాలతో కూడినదిగా ఆకాశంలో విస్తరించాడు.
విదూరథస్ తమ్ అప్య్ ఆశు వ్యధమత్ సాయకోత్తమైః । సామాన్యజలదం మత్తకల్పాన్తపవనో యథా
విదూరథుడు తనకు ఎదురుగా వచ్చిన దానిని కూడా అత్యుత్తమ బాణాలతో వేగంగా చిదిమేశాడు. అది ప్రళయకాలంలో ఉగ్రమైన గాలి సాధారణ మేఘాన్ని ఎలా చెదరగొడుతుందో అలా.
కృతప్రతికృతైర్ ఏవం బాణవర్షైర్ మహీపతీ । వ్యర్థీకృతైర్ అనయతాం ప్రహారమ్ అవిరామిణౌ
ఇలా ఇద్దరు రాజులు పరస్పరం బాణవర్షాలతో ఎదురుదాడి చేస్తూ, ఒకరినొకరు నిలువరించుకుంటూ, విరామం లేకుండా యుద్ధాన్ని కొనసాగించారు. వారి దాడులు రెండూ వృథా అయ్యాయి.
అథాదదే మోహనాస్త్రం సిన్ధుర్ గన్ధర్వసౌహృదాత్ । ప్రాప్తం తేన యయుర్ లోకా వినా మోహం విదూరథమ్
ఆ సమయంలో సింధు, గంధర్వులతో ఉన్న స్నేహం వల్ల మోహాస్త్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. దాని ప్రభావంతో విదూరథుడిని తప్ప అందరూ మాయలో పడిపోయారు.
న్యస్తశస్త్రామ్బరా మూకా విషణ్ణవదనేక్షణాః । మృతా ఇవాభవన్ యోధాశ్ చిత్రన్యస్తా ఇవాథవా
యోధులు ఆయుధాలు, వస్త్రాలు వదిలేసి, నోరు మూసుకుని, ముఖాలు కృంగిపోయి, చనిపోయినవారిలా లేదా చిత్రపటంలో వేసిన ప్రతిమలలా కనిపించారు.
యావద్ విదూరథరథో మోహేనాయాతి మన్దతామ్ । తావద్ విదూరథో రాజా ప్రబోధాస్త్రమ్ ఉపాదధే
విదూరథుని రథం మాయ వల్ల మెల్లగా సాగుతున్నంత కాలం, రాజు అయిన విదూరథుడు జాగృతిని ఆయుధంగా ఎత్తుకున్నాడు.
తతః ప్రబోధమ్ ఆపన్నా ప్రజా ప్రాతర్ ఇవాబ్జినీ । విదూరథే ఽభవత్ సిన్ధుః క్రుద్ధోత్క ఇవ రాక్షసే
ఆ తరువాత ప్రజలు ఉదయపు కమలాలు లాగ జ్ఞానం పొందినప్పుడు, విదూరథునిలో ఒక మహా ప్రవాహం ఉప్పొంగింది, అది రాక్షసుడిపై కోపంతో ఉప్పొంగిన సముద్రంలా కనిపించింది.