గర్వాదిగుణగర్భిణ్యా శూన్యయాశక్తివశ్యయా । అన్నం మహాశనేనేవ జరసా పరిజీర్యతే
అహంకారం మొదలైన లక్షణాలతో నిండినప్పటికీ, లోపల శూన్యంగా, బలహీనంగా ఉన్న ఈ శరీరం, పెద్ద ఆకలి, వృద్ధాప్యం ఆహారాన్ని ఎలా మెల్లగా తినేస్తాయో, అలాగే క్రమంగా క్షీణిస్తుంది.
దినైః కతిపయైర్ ఏవ పరిజ్ఞాయ గతాదరమ్ । దుర్జనస్ సజ్జనేనేవ యౌవనేనావముచ్యతే
కొన్ని రోజుల్లోనే అందం తగ్గిపోతుందని తెలుసుకున్న వెంటనే, మంచి వారు చెడు వారిని వదిలిపెట్టినట్టు, యవ్వనం కూడా మనల్ని వదిలిపెడుతుంది.
వినాశసుహృదా నిత్యం జరామరణబన్ధునా । రూపం శిడ్గవరేణేవ కృతాన్తేనాభిలష్యతే
వినాశానికి మిత్రుడైన మరణం, ఎప్పుడూ వృద్ధాప్యానికి తోడుగా ఉండి, మన రూపాన్ని ఎప్పుడూ కోరుకుంటుంది. అది, నిపుణుడైన పక్షివాడు పక్షిని ఎలా పట్టుకోవాలని చూస్తాడో, అలాగే.
స్థిరతయా సుఖహారితయా తయా సతతమ్ ఉజ్ఝితమ్ ఉత్తమ ఫల్గు చ । జగతి నాస్తి తథా గుణవర్జితం మరణమార్జితమ్ ఆయుర్ ఇదం యథా
ఈ జీవితం స్థిరంగా ఉండదు, వృద్ధాప్యం ఆనందాన్ని దోచుకుపోతుంది. అందుకే, ఉత్తములైనా, సాధారణులైనా ఎప్పుడూ దీన్ని వదిలిపెడతారు. ఈ లోకంలో మరణం పట్టుకున్న, గుణాలు లేని జీవితం లాంటి మరొకటి లేదు.
ముధైవాభ్యుత్థితో మోహాన్ ముధైవ పరివర్ధతే । మిథ్యామయేన భీతో ఽస్మి దురహఙ్కారశత్రుణా
అజ్ఞానం వృథాగా పుట్టి, వృథాగా పెరుగుతుంది. ఈ అబద్ధమైన, మాయలోని అహంకారమనే శత్రువు నాకు భయంకరంగా ఉంది.
అహఙ్కారవశాద్ ఏవ దోషకోశః కదర్థనామ్ । దదాతి దీనదీనానాం సంసారో వివిధాకృతిః
అహంకారమే కారణంగా, పాపాల గుట్టు దురదృష్టపాలైనవారిని బాధిస్తుంది. అదే అహంకారం వల్లే ఈ జనన మరణాల ప్రపంచం ఎన్నో రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
అహఙ్కారవశాద్ ఆపద్ అహఙ్కారాద్ దురాధయః । అహఙ్కారవశాద్ ఈహాప్య్ అహఙ్కారో మహామయః
అహంకారమే అనర్థాలకు మూలం, అహంకారమే వ్యాధులకు కారణం. మన ప్రయత్నం కూడా అహంకారంతోనే జరుగుతుంది. అహంకారమే గొప్ప మాయ.
తమ్ అహఙ్కారమ్ ఆశ్రిత్య పరమం చిరవైరిణమ్ । న భుఞ్జే న పిబామ్య్ అమ్భః కిమ్ ఉ భోగాన్ భజే మునే
ఆ అహంకారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఆ ప్రాచీన శత్రువును నమ్మి, నేను తినను, నీళ్లు కూడా తాగను. ఆనందాలను అనుభవించడమైతే మాటే మానండి, మునివరా!
సంసారరజ్జుర్ ఆదీర్ఘా మమ చేతసి మోహినీ । తతాహఙ్కారదోషేణ కిరాతేనేవ వాగురా
ఈ ప్రపంచ జీవనరూపమైన పొడవైన కట్టె నా మనసును మాయలో పడేస్తోంది. ఇది నా అహంకార దోషంతో, వేటగాడు ఉంచే ఉయ్యాలపట్టె లాగానే, నన్ను బంధిస్తోంది.
యాని దుఃఖాని దీర్ఘాణి విషమాణి మహాన్తి చ । అహఙ్కారాత్ ప్రసూతాని తాన్య్ అగాత్ ఖదిరా ఇవ
ఎన్ని దీర్ఘమైన, కఠినమైన, పెద్ద బాధలు వచ్చినా, అవన్నీ అహంకారంలోంచే పుట్టినవే. అవి ఖదిర వృక్షపు ఆకులు ఎలా రాలిపోతాయో, అలాగే అంతరించిపోతాయి.
శమేన్దోస్ సైంహికేయాస్యం గుణపద్మమహాశనిమ్ । జ్ఞానమేఘశరత్కాలమ్ అహఙ్కారం త్యజామ్య్ అహమ్
శాంతి చంద్రుని వెలుతురుతో, గుణాల సింహ ముఖమైన మెరుపుతో, జ్ఞానమేఘపు శరదృతువుతో, నేను నా అహంకారాన్ని పూర్తిగా వదిలేస్తున్నాను.
నాహం రామో న మే వాఞ్ఛా భావేషు చ న మే మనః । శాన్త ఆసితుమ్ ఇచ్ఛామి స్వాత్మన్య్ ఏవ జినో యథా
నేను రాముడు కాదు, నాకు ఆశలు లేవు, విషయాలలో నా మనసు లేదు. జినుడు లాగానే, నా స్వంత ఆత్మలోనే శాంతిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
అహఙ్కారవశాద్ యద్ యన్ మయా భుక్తం కృతం హృతమ్ । సర్వం తు తద్ అవస్త్వ్ ఏవ వస్త్వ్ అహఙ్కారరిక్తతా
అహంకారానికి లోనై నేను అనుభవించినది, చేసినది, తీసుకున్నది అన్నీ నిజంగా అసత్యమే. నిజమైనది అహంకారం లేని స్థితి మాత్రమే.
అహమ్ ఇత్య్ అస్తి చేద్ బ్రహ్మన్న్ అహమ్ ఆపది దుఃఖితః । సమ్పత్సు సుఖితస్ తస్మాద్ అనహఙ్కారితాధనః
బ్రహ్మన్, 'నేను' అనే భావన ఉంటే, కష్టంలో నేను బాధపడతాను, సుఖంలో ఆనందిస్తాను. అందుకే, అహంకారం లేనిదే నిజమైన ధనం.
అహఙ్కారం పరిత్యజ్య మునే శాన్తమనాస్ తథా । అవతిష్ఠే గతోద్వేగో భోగౌఘే ఽభఙ్గురాస్పదమ్
మహర్షీ, అహంకారాన్ని వదిలి, మనస్సు శాంతిగా ఉంచితే, అనేక అనుభవాల మధ్య కూడా నేను కలవరంలేకుండా నిలబడగలను.
బ్రహ్మన్ యావద్ అహఙ్కారవారిదః ప్రవిజృమ్భతే । తావద్ వికాసమ్ ఆయాతి తృష్ణాకుటజమఞ్జరీ
బ్రహ్మన్, అహంకారం అనే మేఘం పెరుగుతున్నంత వరకు, వాంఛ అనే పుష్పగుచ్ఛం కూడా విరుస్తూనే ఉంటుంది.
అహఙ్కారఘనే శాన్తే తృష్ణానవతడిల్లతా । శాన్తదీపశిఖావృత్త్యా క్వాపి యాస్యతి సత్వరమ్
ఘనమైన అహంకారం శాంతమైపోయినప్పుడు, దానికి ఆధారమైన తృష్ణ అనే వల్లి, ఆ ధూపం ఆగిపోయిన దీపం మంటలా, వెంటనే కనుమరుగవుతుంది.
అహఙ్కారమహావిన్ధ్యే మనోమత్తమతఙ్గజః । విస్ఫూర్జతి ఘనాస్ఫోటైస్ స్తనితైర్ ఇవ వారిదః
అహంకార అనే మహా పర్వతంలో, మనస్సు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులా, గాఢంగా గర్జిస్తూ, మేఘాలు మోగే మ్రోగులా శబ్దం చేస్తుంది.
ఇహ దేహమహాదర్యాం ఘనాహఙ్కారకేసరీ । యో ఽయమ్ ఉల్లసతి స్ఫారం తేనేదం జగద్ ఆతతమ్
ఈ శరీరమనే విస్తారమైన గుహలో, ఘనమైన అహంకారం సింహంలా గట్టిగా గర్జిస్తుంది; దాని వల్లే ఈ లోకం అంతటా వ్యాపించింది.
తృష్ణాతన్తులవప్రోతా బహుజన్మపరమ్పరా । అహఙ్కారోగ్రశిడ్గేన కణ్ఠే ముక్తావలీ కృతా
తృష్ణ అనే దారాలతో అనేక జన్మలుగా పోసిన ముత్యాల హారాన్ని, అహంకారం అనే ఉగ్రమైన గొడవతో మెడలో ధరించబడింది.
పుత్రదారకలత్రాణి తన్త్రం మన్త్రవివర్జితమ్ । ప్రసారితమ్ అనేనేహ దురహఙ్కారవైరిణా
కుమారులు, భార్యలు, కుటుంబాలు — ఇవన్నీ ఇక్కడ ఒక వలలా విస్తరించబడ్డాయి. వీటికి అసలు శక్తి లేకుండా, ఈ దురహంకారమనే శత్రువు వాటిని అలా ఏర్పరిచాడు.
ప్రమార్జితే ఽహమ్ ఇత్య్ అస్మిన్ పదే స్వయమ్ అఖిద్యతా । ప్రమార్జితా భవన్త్య్ ఏవ సర్వ ఏవ దురాధయః
‘నేను’ అన్న భావన పూర్తిగా పోయినప్పుడు, అదే సమయంలో అన్ని చెడు బాధలు నిజంగా నశిస్తాయి.
అహమ్ ఇత్య్ అమ్బుదే శాన్తే శనైస్ సుశమశాలిని । మనోమననసమ్మోహమిహికా క్వాపి గచ్ఛతి
‘నేను’ అనే సముద్రం శాంతంగా, పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సును మాయ చేసే మబ్బు మెల్లగా ఎక్కడికో కనుమరుగవుతుంది.
నిరహఙ్కారవృత్తేర్ మే మౌర్ఖ్యాచ్ ఛోకేన సీదతః । యత్ కిఞ్చిద్ ఉచితం బ్రహ్మంస్ తద్ ఆఖ్యాతుమ్ ఇహార్హసి
నాకు ఇప్పుడు అహంకారం లేనప్పటికీ, మూర్ఖత్వం వల్ల, దుఃఖంతో ఇక్కడ నలిగిపోతున్నాను. మహర్షీ, నాకు ఏది యోగ్యమో దయచేసి చెప్పండి.
సర్వాపదాం నిలయమ్ అధ్రువమ్ అన్తరస్థమ్ ఉన్ముక్తమ్ ఉత్తమగుణేన న సంశ్రయామి । యత్నాద్ అహఙ్కృతిపదం పరితో ఽతిదుఃఖం శేషేణ మాం సమనుశాధి మహానుభావ
సర్వ రకాల అపాయాలకు నిలయమైన, శాశ్వతముకాని, లోపల దాగి ఉన్న, ఉన్నతమైన గుణం లేని ఆ స్థితిలో నేను ఆశ్రయం పొందను. మహానుభావా, నేను ఈ అహంకార బాధతో పూర్తిగా బాధపడుతూ ఉన్నాను. దయచేసి నన్ను సత్యంగా బోధించండి.
దోషైర్ జర్జరతాం యాతం సత్కార్యాద్ ఆర్యసేవితాత్ । వాతాత్తపిఞ్ఛలవవచ్ చేతశ్ చలతి చఞ్చలమ్
దోషాల వల్ల బలహీనమై, మంచి పనుల్లో నిమగ్నమై, మంచివారు గౌరవించినా, మనస్సు గాలిలో ఎగిరే పక్షిపొగ్గు లాగా ఎప్పుడూ చంచలంగా, స్థిరంగా ఉండదు.
ఇతశ్ చేతశ్ చ సువ్యగ్రం వ్యర్థమ్ ఏవాభిధావతి । దూరాద్ దూరతరం దీనం గ్రామే కౌలేయకో యథా
ఈ మనస్సు ఇక్కడా అక్కడా బాగా కలవరపడి, వృథాగా పరుగెడుతుంది. అది దూరంగా, ఇంకా దూరంగా, నిరాశగా మారుతుంది, ఊరిలో కొత్తగా వచ్చిన వాడిలా.
న ప్రాప్నోతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ ప్రాప్తైర్ అపి మహాధనైః । నాన్తస్ సమ్పూర్ణతామ్ ఏతి కరణ్డక ఇవామ్బుభిః
ఎక్కడైనా ఎంతటి ధనం సంపాదించినా, మనస్సు ఏమీ పొందదు. అది లోపల ఎప్పుడూ తృప్తి చెందదు, నీటితో ఎప్పటికీ నిండని గంపలా.
నిత్యమ్ ఏవ మనశ్ శూన్యం కదాశావాగురావృతమ్ । న మనాఙ్ నిర్వృతిం యాతి మృగో యూథాద్ ఇవ చ్యుతః
మనస్సు ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉండి, ఆశల వలలో చిక్కుకొని ఉంటుంది. అది కొంచెం సంతోషం కూడా పొందదు; గుంపు నుంచి వేరుపడిన జింకలా తడబడుతూ ఉంటుంది.
తరఙ్గతరలాం వృత్తిం దధద్ ఆలూనశీర్ణతామ్ । పరిత్యజ్య క్షణమ్ అపి న మనో యాతి నిర్వృతిమ్
మనస్సు అలలలా చంచలంగా, బాధలతో అలసిపోయి, శాంతిని వదిలేసిన తర్వాత ఒక్క క్షణం కూడా సుఖాన్ని పొందదు.