హా తాత హేతయో లగ్నాస్ తరుణీకవరీతృణే । జ్వలన్తి శుష్కపర్ణౌఘా ఇవ వీరానలేరితాః
అయ్యో నాన్న! మరణానికి కారణాలు, యవ్వనపు మృదువైన పుల్లల్లోనే దాగున్నాయి. అవి వీరుల మంటతో మండుతున్న పొడిపొదల మాదిరిగా దహించేస్తున్నాయి.
ఆవర్తవర్తినీ దీర్ఘా వహత్య్ ఊర్ధ్వం తరఙ్గినీ । పశ్యేయం ధూమయమునా వ్యోమగఙ్గాం ప్రధావతి
పొగతో నిండిన పొడవైన నదిలా, పైకి పైకి తిరుగుతూ వేగంగా పరుగెడుతోంది. ఆకాశంలో పొగతో నిండిన గంగా ప్రవహిస్తున్నట్లుగా నేను చూస్తున్నాను.
వహదుల్ముకకాష్టౌర్ధ్వగామినీ ధూమనిమ్నగా । వైమానికాన్ అన్ధయతి పశ్యాగ్నికణబుద్బుదా
పొగతో కూడిన నది, మండుతున్న దారులతో పైకి ఎగురుతోంది. ఆ పొగలో దేవతలు కూడా కనబడకుండా పోతున్నారు. చూడండి, అందులో అగ్నికణాలు, బుడగలు కనిపిస్తున్నాయి.
అస్య మాతా పితా భ్రాతా జామాతా తనయస్ సుతా । అస్మిన్ సద్మని నిర్దగ్ధా దగ్ధైషామ్ అన్తమ్ ఇచ్ఛతి
ఈ ఇంట్లో అతని తల్లి, తండ్రి, అన్న, మరిది, కుమారుడు, కుమార్తె — అందరూ కాలిపోయారు. ఇప్పుడు మిగిలినవారిని కూడా ఈ అగ్ని పూర్తిగా దహించాలనే చూస్తోంది.
హా హా హా గచ్ఛ భోశ్ శీఘ్రమ్ ఏతద్ అఙ్గారమన్దిరమ్ । ఇతః ప్రవృత్తం పతితుం సుమేరోశ్ శిఖరం యథా
అయ్యో! అయ్యో! అయ్యో! ఈ అంగారాల గృహాన్ని వెంటనే వదిలి వెళ్లండి ప్రభూ! ఇది సుమేరు శిఖరం కూలిపోవడంలా, ఏ క్షణమైనా కూలిపోతుంది.
అహో శరశిలాశక్తికున్తప్రాసాసిహేతయః । జ్వాలాసన్ధ్యభ్రపటలం విశన్తి శలభా ఇవ
విల్లు బాణాలు, రాళ్లు, కటారులు, కుళ్లులు, ఖడ్గాలు — ఇవన్నీ అగ్నిజ్వాలలతో పొగలు కమ్మిన మేఘపు గూడలో, పురుగు మంటలోకి దూకినట్టు లోపలికి దూసుకుపోతున్నాయి.
హేతిప్రవాహా జ్వలనం నభస్ సర్వే విశన్త్య్ అహో । వడవానలమ్ ఉజ్జ్వాలమ్ అర్ణఃపూరా ఇవార్ణవాత్
ఆకాశంలో మండుతున్న అగ్నిలోకి అన్ని గాలులు కలిసిపోతున్నాయి, సముద్రపు అలలు ఉప్పెనగా వచ్చి అగ్నిలో లీనమయ్యేలా.
ధూమాయన్తే మహాభ్రాణి జ్వాలాశిఖరకోటిషు । సరసాన్య్ అపి శుష్యన్తి హృదయానీవ రాగినామ్
మంటల జ్వాలల అంచుల్లో గొప్ప మేఘాలు పొగగా మారిపోతున్నాయి; సరస్సులు కూడా ఎండిపోతున్నాయి, కామానికి లోనైనవారి హృదయాలు ఎండిపోవడంలా.
ఆలానత్వరుషైవైతా దన్తిభిర్ వృక్షపఙ్క్తయః । స్ఫుటత్కటకటారావం పాత్యన్తే కృతపీత్కృతైః
కోపంతో మండుతున్న చెట్ల వరుసలను, తినిపూరితమైన ఏనుగులు విరిగిపడేలా కొడుతున్నాయి; వాటి కొమ్మలు పగిలిపడుతూ పెద్ద శబ్దం చేస్తున్నాయి.
ప్లుష్టపుష్పఫలస్కన్ధగన్ధశ్రీకా గృహద్రుమాః । గతా నిర్దగ్ధసర్వస్వా గృహస్థా ఇవ దీనతామ్
పువ్వులు, పండ్లు, సువాసనతో నిండిన ఇంటి చెట్లు ఇప్పుడు పూర్తిగా కాలిపోయి, అన్నీ కోల్పోయిన గృహస్థుల్లా విషాదంగా మారిపోయాయి.
మాతాపితృవినిర్ముక్తా బాలకాస్ తిమిరావలీః । మథ్నన్తో ఽఙ్గేషు రథ్యాసు కుడ్యపాతేన హా హతాః
తల్లిదండ్రులు లేని చిన్నపిల్లలు చీకటిలో తడబడుతూ, వీధుల్లో గోడలు కూలిపోవడంతో గాయపడి, నాశనం అవుతున్నారు.
వత విద్రావితాన్ధస్య కరిణో రణమూర్ధని । పతదఙ్గారకాగారభారిణః కటుకూజితమ్
కురుడు వ్యక్తులు తరిమివేసిన ఏనుగులు యుద్ధమధ్యంలో గట్టిగా అరుస్తూ, మీద పడుతున్న అగ్ని మంటలతో తమ శరీరాలు భారంగా మారాయి.
హా కష్ఠమ్ అసినిర్భిన్నస్కన్ధే సన్నదృఢోల్ముకే । పతితో యన్త్రపాషాణః పురుషస్యాశనిర్ యథా
ఓహో, ఖడ్గంతో చీలిపోయి భుజంలో బలంగా ఇరుక్కున్న రాయి, యంత్రం నుంచి పడే మLightning లా ఒక మనిషిపై పడింది.
గవాశ్వమహిషాజోష్ట్రశ్వశృగాలవృకైర్ అహో । ఘోరో రణ ఇహారబ్ధో మార్గరోధక ఆకులైః
ఆవులు, గుర్రాలు, ఎద్దులు, ఒంటెలు, కుక్కలు, నక్కలు — వీరంతా మార్గాన్ని అడ్డగించి కలవరపడి, ఇక్కడ భయంకరమైన యుద్ధాన్ని మొదలుపెట్టారు.
పటైః పటపటాశబ్దైర్ జ్వలజ్జ్వాలాలిమారుతైః । ఆక్రన్దిన్యస్ స్త్రియో యాన్తి స్థలపద్మాచితా ఇవ
పొగలు పుట్టే బట్టల మంటల చప్పుళ్లు, అగ్ని జ్వాలల గాలులతో, విలపిస్తున్న ఆడవారు నేలపై కమలాలతో అలంకరించబడినవారిలా ముందుకు వెళ్తున్నారు.
స్త్రీణాం జ్వాలాలవాః పశ్య లిహన్త్య్ అలకవల్లరీః । కుర్వన్తో ఽశోకపుష్పాభాం కరభా ఇవ పన్నగీః
ఆడవారి జుట్టు వాల్లను అగ్ని జ్వాలలు తాకుతూ, అవి అశోకపుష్పాల్లా కనిపిస్తున్నాయి; అది ఏనుగులు పాములతో ఆడుకున్నట్టు ఉంది.
హా హా హరిణశావాక్ష్యాః పక్ష్మలేక్షణపక్ష్మసు । కుశాగ్రేష్వ్ ఇవ విశ్రాన్తిమ్ ఏతి కార్షాణవీ శిఖా
హాయ్! మృగనేత్రాలైన ఆడవారి కళ్ల పొడవైన రెప్పలపై, దువ్వెనలపై మంట నిదానంగా ఆగిపోతూ ఉంది.
దహ్యమానో ఽపి నిర్యాతి న కలత్రం వినా నరః । అహో బత దురుచ్ఛేదాః ప్రాణినాం స్నేహవాగురాః
తన భార్య లేకుండా పురుషుడు మంటలోనైనా బయటకు వెళ్లడు; ప్రాణులకు ప్రేమ బంధాలు ఎంత విడదీయలేనివో చూడండి.
కరీ రభసనిర్భిన్నజ్వలదఙ్గారపాదపైః । ప్లుష్టపుష్కరకః కోపాన్ మథ్నాత్య్ ఉత్పుష్కరం సరః
ఆ enraged ఏనుగు, మంటలతో మండుతున్న చెట్లను బలంగా విరిచేస్తూ, కోపంతో, ఎప్పుడో ఎండిపోయిన తామరలతో నిండిన చెరువును తన సొంకుతో కలిపేస్తోంది.
ధూమోఽమ్బుదపదం ప్రాప్య లోలాలాతతడిల్లతమ్ । జ్వలదఙ్గారనారాచనికరం పరివర్షతి
పొగ, మేఘాల దగ్గరికి చేరి, తన అలజడి గల వెడల్పైన మెరుపులతో, మండుతున్న అగ్ని బాణాల వర్షాన్ని కురిపిస్తోంది.
ఇహ ధూమస్ స్ఫురద్వహ్నికణ ఆవర్తవృత్తిమాన్ । స్థిత ఆపీడవాన్ వ్యోమ్ని రత్నపూర ఇవామ్బరే
ఇక్కడ పొగ, మెరుస్తున్న అగ్ని రేణువులతో, వలయాల్లా తిరుగుతూ, ఆకాశంలో ఒక రత్నపు గుట్టలా పేరుకుపోయి నిలిచింది.
గౌరమ్ అమ్బరమ్ ఆభాతి జ్వాలాశిఖరతేజసా । మృత్యోర్ ఇవోత్సవే దత్తః కుఙ్కుమాఙ్కః కదర్థకః
మంటల తలపుల వెలుగుతో ఆకాశం తెల్లగా మెరిసిపోతుంది; అది మరణోత్సవానికి కుంకుమతో గుర్తు పెట్టిన విధంగా, వినాశనానికి సంకేతంగా కనిపిస్తోంది.
అహో ను విషమం వైరం వర్తతే వృత్తివర్జితమ్ । హ్రియన్తే రాజనార్యో ఽపి వరవీరైర్ ఉదాయుధైః
అయ్యో! ఎంత భయంకరంగా, అన్యాయంగా ఉన్నది ఈ శత్రుత్వం. ఎలాంటి మంచితనం లేకుండా, గొప్ప ఆయుధాలు పట్టుకున్న వీరుల చేతిలో, మంచి రాజులు కూడా చంపబడుతున్నారు.
లోలస్రగ్దామకుసుమైర్ మార్గప్రకరకారికాః । అర్ధనిర్దగ్ధకవరీకీర్ణవక్షస్స్థలామ్బరాః
రాజమార్గాల్లో అలంకరణగా ఉన్న ఆడవాళ్ల పూలమాలలు, ఆభరణాలు ఊడిపడి, పూలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి. వాళ్ల వస్త్రాలు అర్థం తగిలినట్టు కాలిపోయి, ఛాతీ మీద బూడిద పడి ఉంది.
ఆలోలామ్బరసంలక్ష్యనితమ్బజఘనస్థలాః । పతన్మాణిక్యవలయా వలితావనిమణ్డలాః
వాళ్ల వస్త్రాలు ఊగిపోతూ, నడుము, కడుపు బయటపడుతున్నాయి. చేతుల నుంచి మాణిక్య కంకణాలు జారిపడి నేలపై పడుతున్నాయి. వాళ్ల శరీరం వంగి భూమిని తాకుతోంది.
ఛిన్నహారలతాజాలవికీర్ణామలమౌక్తికాః । దృష్టాదృష్టస్తనశ్రోణిపార్శ్వోద్యత్కనకప్రభాః
హారం, ముత్యాల దండలు తెగిపడి చెల్లాచెదురైపోయాయి. కొంత భాగం కనిపించేలా, మరికొంత దాచినట్లుగా, వాళ్ల వక్షోజాలు, నడుము, ప్రక్కల నుంచి బంగారు వెలుగు మెరిసిపోతోంది.
కురరీకర్కశాక్రన్దమన్దీకృతరణారవాః । ధారాపాత్యస్రునారాచభిన్నపార్శ్వస్థచేతనాః
పొడవాటి పక్షులు గట్టిగా అరవడం వలన యుద్ధధ్వని మెల్లగా మారింది. బాణాలు గుచ్చి, రక్తం కారుతున్న యోధులు, చైతన్యం కోల్పోయి నేలపై పడి ఉన్నారు.
రక్తకర్దమబాష్పామ్బుక్లిన్నగ్రథితవాససః । భుజమూలార్పితభుజైర్ నీయమానా బలాన్ నృభిః
వారివస్త్రాలు కన్నీళ్లు, రక్తం, మట్టితో తడిసిపోయాయి. చేతులు మిత్రుల భుజాలపై వేసుకుని, ఇతర సైనికులు వారిని నడిపిస్తున్నారు.
క ఇవాస్మత్పరిత్రాతా స్యాద్ ఇత్య్ ఆదీనవీక్షితైః । ఉత్పలైర్ ఇవ వర్షద్భిః పరిరోదితసైనికాః
'ఇప్పుడు మనలను ఎవరు కాపాడతారు?' అనే ఆందోళనతో, సైనికులు కన్నీళ్లు కారుస్తున్నారు. ఆ కన్నీళ్లు వర్షంలా జారిపడుతున్న పద్మాల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
మృణాలకోమలాచ్ఛోరుమూలజాలైస్ సునిర్మలైః । స్వచ్ఛామ్బరతలాలక్ష్యైర్ ఆకాశనలినీనిభాః
వారికి తేనెపూల కాండంలా మృదువైన తొడలు, స్వచ్చమైన మెత్తని గజ్జెలు, స్ఫటికంలా పారదర్శకమైన వస్త్రాలు ఉన్నాయి. వారు ఆకాశంలో వికసించిన పద్మాల్లా కనబడుతున్నారు.