ఇదానీం కృతకృత్యో ఽస్మి జాతో ఽస్మి గతసంశయః । శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే చ కేవలమ్
ఇప్పుడు నా జీవిత ప్రయోజనం నెరవేరింది. నేను కొత్తగా జన్మించాను, ఇక అనుమానాలు లేవు. నా మనసు ప్రశాంతంగా ఉంది, పూర్తిగా శాంతించాను, కేవలం ఆనందంగా విశ్రాంతి పొందుతున్నాను.
ఇతీయమ్ ఆతతా భ్రాన్తిర్ భవతో భూరిసమ్భ్రమా । నానాహారవిహారాఢ్యా సలోకాన్తరసఞ్చరా
ఇలా నీ మాయా భ్రమ ఎన్నో కలహాలతో, విభిన్నమైన ఆకాంక్షలు, అనేక రకాల ఆనందాలు, వేరే లోకాలలో సంచారం చేస్తూ విస్తరించింది.
యస్మిన్న్ ఏవ ముహూర్తే త్వం మృతిమ్ అభ్యాగతః పురా । తదైవ ప్రతిభైషా తే స్వయమ్ అభ్యుదితా హృది
నీవు గతంలో మరణానికి సమీపించిన ఆ క్షణంలోనే, అదే సమయంలో ఈ జ్ఞానం నీ హృదయంలో సహజంగా ఉద్భవించింది.
ఏకామ్ ఆవర్తవలనాం త్యక్త్వాధత్తే యథాపరామ్ । క్షిప్రమ్ ఏవ నదీవాహశ్ చిత్ప్రవాహస్ తథైవ వః
ఒక నదిలో ప్రవాహం ఒక వలయాన్ని వదిలి మరొక వలయాన్ని త్వరగా చేరినట్లే, మనసు ప్రవాహం కూడా ఒక జన్మాన్ని వదిలి వెంటనే మరొక జన్మను స్వీకరిస్తుంది.
ఆవర్తాన్తరసంమిశ్రో యథావర్తః ప్రవర్తతే । కదాచిద్ ఏవం సర్గశ్రీర్ మిశ్రామిశ్రా చ వర్ధతే
ఎలా ఒక వలయం లోపల ఇంకొక వలయం కలిసిపోయి తిరుగుతుందో, అలా ఈ సృష్టి మహిమ కూడా కలిసినదిగా, కలగని దిగా, కొన్నిసార్లు పెరుగుతూ ఉంటుంది.
తస్మిన్ మృతిముహూర్తే తే ప్రతిభానమ్ ఉపాగతమ్ । ఏతజ్ జాలమ్ అసద్రూపం చిద్భాగే సద్ ఇవ స్థితమ్
నీ మరణ సమయాన నీకు జ్ఞానం కలిగింది; ఈ మాయాజాలం నిజంగా లేనిది అయినా, అది చైతన్యంలో నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది.
యథా స్వప్నముహూర్తే ఽన్తస్ సంవత్సరశతక్రమః । యథా సఙ్కల్పనిర్మాణే జీవితాన్ మరణం పునః
ఎలా కలలో క్షణంలోనే వందేళ్ల క్రమం గడిచిపోతుందో, ఎలా మన ఊహలో జీవితం, మరణం మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతాయో,
యథా గన్ధర్వనగరే కుడ్యమణ్డపకుట్టనమ్ । యథా నౌయానసంరమ్భే వృక్షపర్వతచోపనమ్
ఎలా గంధర్వ నగరంలో గోడలు, మండపాలు, గదులు కనిపిస్తాయో, ఎలా పడవ ప్రయాణంలో చెట్లు, కొండలు కనబడతాయో,
యథా స్వధాతుసఙ్క్షోభే పురపర్వతనర్తనమ్ । యథా సమఞ్జసం స్వప్నే స్వశిరఃపరికర్తనమ్
ఎలా అంటే, మన శరీరంలో రసాలు కలవరపడ్డప్పుడు నగరాలు, కొండలు నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించటం లాంటిది; అలాగే, మనం కలలో మన తలను మనమే కోసుకుంటున్నట్టు అనిపించటం లాంటిది.
మిథ్యైవేయమ్ ఇహ ప్రౌఢా భ్రాన్తిర్ ఆతతరూపిణీ । వస్తుతస్ తు న జాతో ఽసి న మృతో ఽసి కదాచన
ఇలా, ఈ బలమైన మాయా భ్రమ ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, ఇది పూర్తిగా అబద్ధమే. నిజంగా, నువ్వు ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, ఎప్పుడూ చనిపోలేదు.
శుద్ధవిజ్ఞానరూపస్ త్వం శాన్తమ్ ఆత్మని తిష్ఠసి । పశ్యసీవైతద్ అఖిలం న చ పశ్యసి కిఞ్చన
నీవు పవిత్రమైన జ్ఞాన స్వరూపుడవు, నీలోనే నిశ్చలంగా నిలిచివున్నావు. నీవు ఈ లోకాన్ని చూస్తున్నట్టు అనిపించినా, నిజానికి ఏదీ చూడటం లేదు.
సర్వాత్మకతయా నిత్యం ప్రకచస్య్ ఆత్మనాత్మని । మహామణిర్ ఇవోదార ఆలోక ఇవ భాసురః
నీవు సర్వాంతర్యామిగా ఎప్పుడూ నీలోనే ప్రకాశిస్తూ ఉంటావు; అది గొప్ప మణిలా, లేదా ప్రకాశవంతమైన వెలుగులా మెరిసిపోతుంటుంది.
వస్తుతస్ తు న భూపీఠమ్ ఇదమ్ న చ భవాన్ అయమ్ । న చేమే గిరయో గ్రామా న చేహ న చ వై వయమ్
నిజంగా చూస్తే, ఈ భూమి అనే స్థలం లేదు, నీవు కూడా ఇలా లేవు. ఈ పర్వతాలు, గ్రామాలు ఇక్కడ లేవు, మనమూ ఇక్కడ నిజంగా లేము.
గిరిగ్రామకవిప్రస్య మణ్డపాకాశకే కిల । తల్ లీలాపతిరాజ్యాఢ్యం జగద్ ఆభాతి భాసురమ్
ఆ పర్వతగ్రామంలో బ్రాహ్మణుడికి, మండపం మధ్యలో, ఈ లోకం రాజసికమైన ఆటగా, వెలుగుతో మెరిసిపోతూ కనిపిస్తుంది.
తత్ర లీలారాజధానీమణ్డపో మణ్డితాకృతిః । భాతి తస్యోదరే వ్యోమ్ని తవేదం వితతం జగత్
అక్కడ ఆ ఆట రాజధాని మండపం అందంగా అలంకరించబడి మెరిసిపోతుంది. దాని లోపలి ఖాళీలో నీ ఈ మొత్తం లోకం వ్యాపించి ఉంది.
యస్మిఞ్ జగతి గేహే ఽన్తర్ యస్మిన్ వయమ్ ఇహ స్థితాః । ఏవం తేషాం మణ్డపానాం వ్యోమ వ్యోమైవ నిర్మలమ్
మనమేం లోకంలో, ఏ ఇంట్లో ఉన్నా, మనం ఎక్కడ ఉన్నా, ఆ మండపాల లోపల ఉన్న ఖాళీ స్థలం నిజంగా స్వచ్ఛమైన ఆకాశమే.
తేషు మణ్డపఖేష్వ్ అస్తి న మహీ న చ పత్తనమ్ । న వనాని వ శైలౌఘా న మేఘసరిదర్ణవాః
ఆ మందపాల్లో భూమి లేదు, పట్టణం లేదు; అడవులు లేవు, కొండలు గుంపుగా లేవు, మేఘాలు, నదులు, సముద్రాలు కూడా లేవు.
కేవలం తత్ర నిశ్శూన్యే విహరన్తి గృహే జనాః । న పశ్యన్తి జగన్ నాపి పార్థివాన్ న చ భూధరాన్
అక్కడ శూన్యంలో ఉన్న ఇళ్లలో జనులు మాత్రమే ఉంటారు; వారు ఈ లోకాన్ని కూడా, భూమిపై ఉన్నవారిని కూడా, పర్వతాలను కూడా చూడరు.
ఏవం చేత్ తత్ కథం దేవి మమేహానుచరా ఇమే । సమ్పన్నా ఆత్మనా సన్తి తే కిమ్ ఆత్మని నాథవా
ఇలా అయితే, దేవీ, నా వెంట ఉన్న ఈ సేవకులు ఇక్కడ నాతో ఎలా ఉన్నారు? వారు తమలో తాము స్థిరంగా ఉన్నారా, లేక తమ ఆత్మపై ఆధారపడి ఉన్నారా?
జగత్ స్వప్నార్థవద్ భాతి తత్ర స్వప్నే నవాద్రయః । కథమ్ ఆత్మని సత్యాస్ స్యుర్ నాసత్యా వేతి మే వద
అక్కడ ఈ లోకం కలలాగే కనిపిస్తుంది; ఆ కలలో కొత్త పర్వతాలు లేవు. నిజమైనది ఆత్మలో ఎలా వాస్తవంగా ఉంటుంది, అసత్యమైనది ఎలా ఉండదు? నాకు చెప్పు.
రాజన్ విదితవేద్యేషు శుద్ధబోధైకరూపిషు । న కిఞ్చిద్ ఏతత్ సద్రూపం చిద్వ్యోమాత్మసు జాగతమ్
ఓ రాజా, తెలిసినవారిలో, స్వరూపంగా నిర్మలమైన బోధతో ఉన్నవారిలో, ఈ లోకంలో ఏదీ ఆ చైతన్యాకాశ స్వరూపానికి పోలికగా ఉండదు.
శుద్ధబోధాత్మనో భాతి కుతో నామ జగద్భ్రమః । రజ్జ్వాం సర్పభ్రమే శాన్తే పునస్ సర్పభ్రమః కుతః
శుద్ధబోధ స్వరూపుడైనవాడికి ఈ లోకమంతా మాయగా ఎలా కనిపించగలదు? కట్టు మీద పాము అని భ్రమ పోయిన తర్వాత, మళ్లీ ఆ భ్రమ ఎలా కలుగుతుంది?
అసద్భాతే పరిజ్ఞాతే కుతస్ సత్తా జగద్భ్రమే । పరిజ్ఞాతే మరుజలే పునర్ జలమతిః కుతః
అసత్యమని తెలిసిన తర్వాత, ఈ జగత్ మాయకు ఎలా వాస్తవం ఉంటుంది? ఎడారి మిరాజ్ నీరు కాదని తెలిసినవాడు, మళ్లీ నీరు ఉందని ఎలా నమ్మగలడు?
స్వప్నకాలే పరిజ్ఞాతే స్వే స్వప్నమరణే కుతః । స్వస్వప్నే స్వప్నమృతిభీర్ అమృతస్యైవ జాయతే
తన స్వప్నం అని తెలిసినవాడు, ఆ స్వప్నంలో మరణం ఎలా భయపెడుతుంది? తన స్వప్నంలో, స్వప్న మరణ భయం, అమరుడికి మాత్రమే కలుగుతుంది.
బుద్ధస్య శుద్ధస్య శరన్నభశ్శ్రీస్వచ్ఛావదాతస్య ఘనాశయస్య । అహం జగచ్ చేతి కుశబ్దకార్థవర్జం యద్ అస్త్య్ అఙ్గనవాచికం తత్
పరిశుద్ధమైన, బుద్ధి కలిగిన, మలినతలేని, నిర్మలమైన మనస్సులో 'నేను', 'ప్రపంచం' అనే మాటలు తప్ప ఇంకేం మిగిలితే, అదే నిజంగా జ్ఞానులు సూచించే తత్త్వం.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
మహర్షి ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ రోజు సాయంత్రం సమీపించింది; సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు. సభలోని వారు నమస్కారం చేసి, సూర్యకిరణాలతో కలిసి స్నానం చేయడానికి వెళ్లారు.
యస్ త్వ్ అబుద్ధమతిర్ మూఢో రూఢో న వితతే పదే । వజ్రసారమ్ ఇదం తస్య జగద్ అస్త్య్ అసద్ ఏవ సత్
ఎవరికి మనస్సు మూర్ఖత్వంలో, అజ్ఞానంలో మునిగిపోయిందో, వారికీ ఈ ప్రపంచం అసలు స్థిరమైనదికాదు అయినా, వజ్రంలా దృఢంగా, నిజమైనదిగా కనిపిస్తుంది.
యథా బాలస్య వేతాలో మృతిపర్యన్తదుఃఖదః । అసద్ ఏవ సదాకారం తథా మూఢమతేర్ జగత్
ఎలా ఒక చిన్నపిల్లవాడికి పిశాచం మరణం వరకూ బాధలు మాత్రమే ఇస్తుందో, అలాగే మూర్ఖమనస్సుకు ఈ అసత్యమైన ప్రపంచం నిజమైన రూపంలో కనిపిస్తుంది.
తాప ఏవ యథా వారి మృగాణాం భ్రమకారణమ్ । అసత్యమ్ ఏవ సత్యాభం తథా మూఢధియాం జగత్
ఎలాగైతే మృగాలకు మాయాజలాన్ని చూసి దాహం కలుగుతుందో, అలాగే మూర్ఖుల మనస్సుకు ఈ అసత్యమైన ప్రపంచం నిజమైనదిగా కనిపిస్తుంది.
యథా స్వప్నే మృతిర్ జన్తోర్ అసత్యా సత్యరూపిణీ । నార్థక్రియాకరీ భాతి తథేదం దుర్విదాం జగత్
ఒకవేళ కలలో మరణం జరిగినట్టు కనిపించినా, అది నిజంగా ఏ ప్రభావం చూపించదుగా, అలాగే అజ్ఞానులకు ఈ ప్రపంచం నిజమైనదిగా అనిపించినా, దాని వల్ల వాస్తవమైన ఫలితం ఏదీ ఉండదు.