కిల బ్రాహ్మణగేహాన్తర్ జీవస్ తే మద్వరాత్ స్థితః । తత్రైవ తస్య భూపీఠం తస్మింశ్ చ నిజమణ్డపః
నా వరంతో నీ జీవుడు ఆ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లోనే ఉన్నాడని అంటారు; అక్కడే అతని రాజాసనం, దానిలో అతని స్వంత మండపం ఉంది.
తస్యైవ చ గృహస్యాన్తర్ ఇదం సంసారమణ్డలమ్ । తత్రైవేదం తవ గృహం స్థితమ్ ఆరమ్భమన్థరమ్
అదే ఇంట్లో ఈ సంసార చక్రం ఉంది; అందులోనే నీ ఇల్లు కూడా ఉంది, అది ప్రారంభానికి ఆలస్యంగా ఉంది.
తత్రైవ చేతసి తవ నిర్మలాకాశనిర్మలే । ప్రతిభాసాగతమ్ ఇదం వ్యవహారభ్రమం తతమ్
నీ మనస్సు నిర్మలమైన ఆకాశంలా స్వచ్ఛంగా ఉన్నప్పుడు, అందులోనే ఈ లోకమయమైన భ్రమా రూపమైన దృష్టి వ్యాపించి ఉంది.
యథేదం నామ మే జన్మ తథేక్ష్వాకుకులం మమ । ఏతన్నామాన ఏతే మే పురాభూవన్ పితామహాః
ఈ జన్మ నాది అని చెప్పినట్లే, ఇక్ష్వాకువంశం కూడా నాదే; ఇవే నా పేర్లు, ఇవే నా పూర్వీకులు అని చెప్పబడింది.
జాతో ఽహమ్ అభవం బాలో దశవర్శస్య మే పితా । పరివ్రాడ్ విపినం యాత ఇహ రాజ్యే ఽభిషిచ్య మామ్
నేను జన్మించి, చిన్నవాడిగా ఉండగా, పదేళ్ల వయస్సులో నా తండ్రి సంయాసిగా మారి, నన్ను రాజసింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి అడవికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో దిగ్విజయం కృత్వా కృత్వా రాజ్యమ్ అకణ్టకమ్ । అమీభిర్ మన్త్రిభిః పౌరైః పాలయామి వసున్ధరామ్
ఆ తరువాత అన్ని దిశలను జయించి, రాజ్యాన్ని నిరుపద్రవంగా చేసి, ఈ మంత్రులు, ప్రజలతో కలిసి భూమిని పాలిస్తున్నాను.
యజ్ఞక్రియాక్రమవతో ధర్మే పాలయతః ప్రజాః । వయసస్ సమతీతాని మమ వర్షాణి సప్తతిః
యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తూ, ధర్మాన్ని కాపాడుతూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ, నా వయస్సు లోడిగా డెబ్బై సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
ఇదం పరబలం ప్రాప్తం మమ దారుణవిగ్రహమ్ । యుద్ధం కృత్వేదమ్ ఆయాతో గృహమ్ అస్మి యథాస్థితమ్
ఇప్పుడు ఈ శత్రు సేన భయంకరమైన రూపంతో వచ్చి, యుద్ధం చేసి, మునుపటిలాగే నేను ఇంటికి తిరిగి వచ్చాను.
ఇమే దేవ్యౌ గృహం ప్రాప్తే మమైతే పూజయామ్య్ అహమ్ । పూజితా హి ప్రయచ్ఛన్తి దేవతాస్ స్వం సమీహితమ్
ఇప్పుడు ఈ ఇద్దరు దేవతలను నేను ఇంటికి వచ్చిన వెంటనే పూజిస్తున్నాను. ఎందుకంటే దేవతలను పూజిస్తే వారు మన కోరికలను నెరవేర్చుతారు.
మమేయమ్ ఏతయోర్ ఏకా జ్ఞానం జాతిస్మృతిప్రదమ్ । ఇహ దత్తవతీ దేవీ భాబ్జస్యేవ వికాసనమ్
ఈ ఇద్దరిలో ఒకరు నా దేవత. ఆమె జ్ఞానాన్ని, జన్మస్మరణను ప్రసాదిస్తుంది. ఇక్కడ ఆమె హృదయ పద్మాన్ని వికసింపజేసింది.
ఇదానీం కృతకృత్యో ఽస్మి జాతో ఽస్మి గతసంశయః । శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే చ కేవలమ్
ఇప్పుడు నా జీవిత ప్రయోజనం నెరవేరింది. నేను కొత్తగా జన్మించాను, ఇక అనుమానాలు లేవు. నా మనసు ప్రశాంతంగా ఉంది, పూర్తిగా శాంతించాను, కేవలం ఆనందంగా విశ్రాంతి పొందుతున్నాను.
ఇతీయమ్ ఆతతా భ్రాన్తిర్ భవతో భూరిసమ్భ్రమా । నానాహారవిహారాఢ్యా సలోకాన్తరసఞ్చరా
ఇలా నీ మాయా భ్రమ ఎన్నో కలహాలతో, విభిన్నమైన ఆకాంక్షలు, అనేక రకాల ఆనందాలు, వేరే లోకాలలో సంచారం చేస్తూ విస్తరించింది.
యస్మిన్న్ ఏవ ముహూర్తే త్వం మృతిమ్ అభ్యాగతః పురా । తదైవ ప్రతిభైషా తే స్వయమ్ అభ్యుదితా హృది
నీవు గతంలో మరణానికి సమీపించిన ఆ క్షణంలోనే, అదే సమయంలో ఈ జ్ఞానం నీ హృదయంలో సహజంగా ఉద్భవించింది.
ఏకామ్ ఆవర్తవలనాం త్యక్త్వాధత్తే యథాపరామ్ । క్షిప్రమ్ ఏవ నదీవాహశ్ చిత్ప్రవాహస్ తథైవ వః
ఒక నదిలో ప్రవాహం ఒక వలయాన్ని వదిలి మరొక వలయాన్ని త్వరగా చేరినట్లే, మనసు ప్రవాహం కూడా ఒక జన్మాన్ని వదిలి వెంటనే మరొక జన్మను స్వీకరిస్తుంది.
ఆవర్తాన్తరసంమిశ్రో యథావర్తః ప్రవర్తతే । కదాచిద్ ఏవం సర్గశ్రీర్ మిశ్రామిశ్రా చ వర్ధతే
ఎలా ఒక వలయం లోపల ఇంకొక వలయం కలిసిపోయి తిరుగుతుందో, అలా ఈ సృష్టి మహిమ కూడా కలిసినదిగా, కలగని దిగా, కొన్నిసార్లు పెరుగుతూ ఉంటుంది.
తస్మిన్ మృతిముహూర్తే తే ప్రతిభానమ్ ఉపాగతమ్ । ఏతజ్ జాలమ్ అసద్రూపం చిద్భాగే సద్ ఇవ స్థితమ్
నీ మరణ సమయాన నీకు జ్ఞానం కలిగింది; ఈ మాయాజాలం నిజంగా లేనిది అయినా, అది చైతన్యంలో నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది.
యథా స్వప్నముహూర్తే ఽన్తస్ సంవత్సరశతక్రమః । యథా సఙ్కల్పనిర్మాణే జీవితాన్ మరణం పునః
ఎలా కలలో క్షణంలోనే వందేళ్ల క్రమం గడిచిపోతుందో, ఎలా మన ఊహలో జీవితం, మరణం మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతాయో,
యథా గన్ధర్వనగరే కుడ్యమణ్డపకుట్టనమ్ । యథా నౌయానసంరమ్భే వృక్షపర్వతచోపనమ్
ఎలా గంధర్వ నగరంలో గోడలు, మండపాలు, గదులు కనిపిస్తాయో, ఎలా పడవ ప్రయాణంలో చెట్లు, కొండలు కనబడతాయో,
యథా స్వధాతుసఙ్క్షోభే పురపర్వతనర్తనమ్ । యథా సమఞ్జసం స్వప్నే స్వశిరఃపరికర్తనమ్
ఎలా అంటే, మన శరీరంలో రసాలు కలవరపడ్డప్పుడు నగరాలు, కొండలు నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించటం లాంటిది; అలాగే, మనం కలలో మన తలను మనమే కోసుకుంటున్నట్టు అనిపించటం లాంటిది.
మిథ్యైవేయమ్ ఇహ ప్రౌఢా భ్రాన్తిర్ ఆతతరూపిణీ । వస్తుతస్ తు న జాతో ఽసి న మృతో ఽసి కదాచన
ఇలా, ఈ బలమైన మాయా భ్రమ ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, ఇది పూర్తిగా అబద్ధమే. నిజంగా, నువ్వు ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, ఎప్పుడూ చనిపోలేదు.
శుద్ధవిజ్ఞానరూపస్ త్వం శాన్తమ్ ఆత్మని తిష్ఠసి । పశ్యసీవైతద్ అఖిలం న చ పశ్యసి కిఞ్చన
నీవు పవిత్రమైన జ్ఞాన స్వరూపుడవు, నీలోనే నిశ్చలంగా నిలిచివున్నావు. నీవు ఈ లోకాన్ని చూస్తున్నట్టు అనిపించినా, నిజానికి ఏదీ చూడటం లేదు.
సర్వాత్మకతయా నిత్యం ప్రకచస్య్ ఆత్మనాత్మని । మహామణిర్ ఇవోదార ఆలోక ఇవ భాసురః
నీవు సర్వాంతర్యామిగా ఎప్పుడూ నీలోనే ప్రకాశిస్తూ ఉంటావు; అది గొప్ప మణిలా, లేదా ప్రకాశవంతమైన వెలుగులా మెరిసిపోతుంటుంది.
వస్తుతస్ తు న భూపీఠమ్ ఇదమ్ న చ భవాన్ అయమ్ । న చేమే గిరయో గ్రామా న చేహ న చ వై వయమ్
నిజంగా చూస్తే, ఈ భూమి అనే స్థలం లేదు, నీవు కూడా ఇలా లేవు. ఈ పర్వతాలు, గ్రామాలు ఇక్కడ లేవు, మనమూ ఇక్కడ నిజంగా లేము.
గిరిగ్రామకవిప్రస్య మణ్డపాకాశకే కిల । తల్ లీలాపతిరాజ్యాఢ్యం జగద్ ఆభాతి భాసురమ్
ఆ పర్వతగ్రామంలో బ్రాహ్మణుడికి, మండపం మధ్యలో, ఈ లోకం రాజసికమైన ఆటగా, వెలుగుతో మెరిసిపోతూ కనిపిస్తుంది.
తత్ర లీలారాజధానీమణ్డపో మణ్డితాకృతిః । భాతి తస్యోదరే వ్యోమ్ని తవేదం వితతం జగత్
అక్కడ ఆ ఆట రాజధాని మండపం అందంగా అలంకరించబడి మెరిసిపోతుంది. దాని లోపలి ఖాళీలో నీ ఈ మొత్తం లోకం వ్యాపించి ఉంది.
యస్మిఞ్ జగతి గేహే ఽన్తర్ యస్మిన్ వయమ్ ఇహ స్థితాః । ఏవం తేషాం మణ్డపానాం వ్యోమ వ్యోమైవ నిర్మలమ్
మనమేం లోకంలో, ఏ ఇంట్లో ఉన్నా, మనం ఎక్కడ ఉన్నా, ఆ మండపాల లోపల ఉన్న ఖాళీ స్థలం నిజంగా స్వచ్ఛమైన ఆకాశమే.
తేషు మణ్డపఖేష్వ్ అస్తి న మహీ న చ పత్తనమ్ । న వనాని వ శైలౌఘా న మేఘసరిదర్ణవాః
ఆ మందపాల్లో భూమి లేదు, పట్టణం లేదు; అడవులు లేవు, కొండలు గుంపుగా లేవు, మేఘాలు, నదులు, సముద్రాలు కూడా లేవు.
కేవలం తత్ర నిశ్శూన్యే విహరన్తి గృహే జనాః । న పశ్యన్తి జగన్ నాపి పార్థివాన్ న చ భూధరాన్
అక్కడ శూన్యంలో ఉన్న ఇళ్లలో జనులు మాత్రమే ఉంటారు; వారు ఈ లోకాన్ని కూడా, భూమిపై ఉన్నవారిని కూడా, పర్వతాలను కూడా చూడరు.
ఏవం చేత్ తత్ కథం దేవి మమేహానుచరా ఇమే । సమ్పన్నా ఆత్మనా సన్తి తే కిమ్ ఆత్మని నాథవా
ఇలా అయితే, దేవీ, నా వెంట ఉన్న ఈ సేవకులు ఇక్కడ నాతో ఎలా ఉన్నారు? వారు తమలో తాము స్థిరంగా ఉన్నారా, లేక తమ ఆత్మపై ఆధారపడి ఉన్నారా?
జగత్ స్వప్నార్థవద్ భాతి తత్ర స్వప్నే నవాద్రయః । కథమ్ ఆత్మని సత్యాస్ స్యుర్ నాసత్యా వేతి మే వద
అక్కడ ఈ లోకం కలలాగే కనిపిస్తుంది; ఆ కలలో కొత్త పర్వతాలు లేవు. నిజమైనది ఆత్మలో ఎలా వాస్తవంగా ఉంటుంది, అసత్యమైనది ఎలా ఉండదు? నాకు చెప్పు.