రాజన్ స్మర వివేకేన పూర్వజాతిమ్ ఇమాం స్వయమ్ । వదన్తీ మూర్ధ్ని పస్పర్శ తం కరేణ సరస్వతీ
ఓ రాజా, నీవు నీ vivekaంతో నీ గత జన్మను గుర్తు చేసుకో అని సరస్వతి తన చేతితో నీ తలపై తాకుతూ చెప్పింది.
అథ హార్దతమోమాయా పద్మస్య క్షయమ్ ఆయయౌ । సవికాసం చ హృదయం జ్ఞప్తిస్పర్శాద్ అథాభవత్
ఆ సమయంలో, అతని హృదయంలో ఉన్న అజ్ఞానాంధకారం తొలగిపోయింది. జ్ఞానస్పర్శతో అతని హృదయం పూర్తిగా వికసించింది.
సస్మార పూర్వవృత్తాన్తమ్ అన్తస్స్ఫురద్ ఇవ స్థితమ్ । అన్యదేహైకరాజత్వం లీలావిలసితాన్వితమ్
అతడు తన గత జీవిత సంఘటనలను, అవి లోపల ఉప్పొంగుతున్నట్లుగా, గుర్తు చేసుకున్నాడు. మరో శరీరంలో ఏకరాజుగా, లీలగా ఆడిన అనుభవాలన్నీ గుర్తొచ్చాయి.
జ్ఞాత్వా ప్రజ్ఞప్తివృత్తాన్తం లీలాయత్నవిజృమ్భితమ్ । ఆత్మోదన్తం బభూవాసావ్ ఉహ్యమాన ఇవార్ణవే
జ్ఞానం, ప్రయత్నం వల్ల విపులంగా వెలుగులోకి వచ్చిన తన గత కథను తెలుసుకున్న తరువాత, అతడు తన స్వంత కథ సముద్రంలో తేలుతున్నవాడిలా అనిపించాడు.
ఉవాచాత్మని సంసారే బత మాయేయమ్ ఆతతా । పరిజ్ఞాతా ప్రసాదేన దేవ్యోర్ ఇహ మయాధునా
అతడు ఇలా అన్నాడు: అయ్యో! ఈ జనన మరణాల ప్రపంచం మాయ వల్ల విస్తరించిందని నాకు ఇప్పుడు దేవతల కృపతో తెలిసింది.
హే దేవ్యౌ కిమ్ ఇదం నామ దినమ్ ఏకం మృతస్య మే । గతమ్ అద్యేహ యాతాని వయో వర్షాణి సప్తతిః
ఓ దేవతలారా! ఇది ఏమిటి? నేను చనిపోయిన తర్వాత ఇక్కడ ఒక్కరోజు మాత్రమే గడిచిందా? కానీ నేడు నా జీవితంలో డెబ్బై సంవత్సరాలు గడిచిపోయినట్టు అనిపిస్తోంది.
స్మరామ్య్ అనేకకార్యాణి స్మరామి ప్రపితామహమ్ । స్మరామి బాల్యం తారుణ్యం మిత్రబన్ధుపరిచ్ఛదమ్
నాకు ఎన్నో సంఘటనలు గుర్తొస్తున్నాయి, నా ముత్తాతను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను, నా బాల్యం, యవ్వనం, స్నేహితులు, బంధువుల మధ్య గడిపిన రోజులు అన్నీ గుర్తొస్తున్నాయి.
రాజన్ మృతిమహామోహమూర్ఛాయాస్ సమనన్తరమ్ । తస్మింల్ లోకాన్తరే ఽతీతే తస్మిన్న్ ఏవ ముహూర్తకే
ఓ రాజా! మరణ సమయంలో వచ్చిన గొప్ప మాయా మూర్ఛ తర్వాత, ఆ లోకంలో జరిగినవన్నీ ఒక్క క్షణంలోనే జరిగిపోయినట్టు అనిపించింది.
తస్మిన్న్ ఏవ గృహే ఽథాస్మిన్ నైవ వేత్స్య్ అథ వచ్మి తే । అయం తస్య గృహస్యాన్తర్ వ్యోమన్య్ ఏవ కిల స్థితః
అదే ఇంట్లోనైనా, లేదా ఈ ఇంట్లోనైనా — నీకు తెలుసో లేదో నేను చెబుతాను — ఆ ఇంటి లోపల ఉన్న ఆకాశం ఇక్కడే ఉందని అంటారు.
గిరిగ్రామకవిప్రస్య గృహే ఽన్తర్ భూపమణ్డపః । తస్యాన్తర్ ఇదమ్ ఆభాతి ప్రత్యేకం చ జగద్గృహమ్
పర్వత గ్రామంలో ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో రాజమండపం ఉంది; దాని లోపల ఇది కనిపిస్తోంది, అలాగే ప్రతి ఇంట్లో ఈ జగత్తు కూడా ఉంది.
కిల బ్రాహ్మణగేహాన్తర్ జీవస్ తే మద్వరాత్ స్థితః । తత్రైవ తస్య భూపీఠం తస్మింశ్ చ నిజమణ్డపః
నా వరంతో నీ జీవుడు ఆ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లోనే ఉన్నాడని అంటారు; అక్కడే అతని రాజాసనం, దానిలో అతని స్వంత మండపం ఉంది.
తస్యైవ చ గృహస్యాన్తర్ ఇదం సంసారమణ్డలమ్ । తత్రైవేదం తవ గృహం స్థితమ్ ఆరమ్భమన్థరమ్
అదే ఇంట్లో ఈ సంసార చక్రం ఉంది; అందులోనే నీ ఇల్లు కూడా ఉంది, అది ప్రారంభానికి ఆలస్యంగా ఉంది.
తత్రైవ చేతసి తవ నిర్మలాకాశనిర్మలే । ప్రతిభాసాగతమ్ ఇదం వ్యవహారభ్రమం తతమ్
నీ మనస్సు నిర్మలమైన ఆకాశంలా స్వచ్ఛంగా ఉన్నప్పుడు, అందులోనే ఈ లోకమయమైన భ్రమా రూపమైన దృష్టి వ్యాపించి ఉంది.
యథేదం నామ మే జన్మ తథేక్ష్వాకుకులం మమ । ఏతన్నామాన ఏతే మే పురాభూవన్ పితామహాః
ఈ జన్మ నాది అని చెప్పినట్లే, ఇక్ష్వాకువంశం కూడా నాదే; ఇవే నా పేర్లు, ఇవే నా పూర్వీకులు అని చెప్పబడింది.
జాతో ఽహమ్ అభవం బాలో దశవర్శస్య మే పితా । పరివ్రాడ్ విపినం యాత ఇహ రాజ్యే ఽభిషిచ్య మామ్
నేను జన్మించి, చిన్నవాడిగా ఉండగా, పదేళ్ల వయస్సులో నా తండ్రి సంయాసిగా మారి, నన్ను రాజసింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి అడవికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో దిగ్విజయం కృత్వా కృత్వా రాజ్యమ్ అకణ్టకమ్ । అమీభిర్ మన్త్రిభిః పౌరైః పాలయామి వసున్ధరామ్
ఆ తరువాత అన్ని దిశలను జయించి, రాజ్యాన్ని నిరుపద్రవంగా చేసి, ఈ మంత్రులు, ప్రజలతో కలిసి భూమిని పాలిస్తున్నాను.
యజ్ఞక్రియాక్రమవతో ధర్మే పాలయతః ప్రజాః । వయసస్ సమతీతాని మమ వర్షాణి సప్తతిః
యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తూ, ధర్మాన్ని కాపాడుతూ, ప్రజలను రక్షిస్తూ, నా వయస్సు లోడిగా డెబ్బై సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
ఇదం పరబలం ప్రాప్తం మమ దారుణవిగ్రహమ్ । యుద్ధం కృత్వేదమ్ ఆయాతో గృహమ్ అస్మి యథాస్థితమ్
ఇప్పుడు ఈ శత్రు సేన భయంకరమైన రూపంతో వచ్చి, యుద్ధం చేసి, మునుపటిలాగే నేను ఇంటికి తిరిగి వచ్చాను.
ఇమే దేవ్యౌ గృహం ప్రాప్తే మమైతే పూజయామ్య్ అహమ్ । పూజితా హి ప్రయచ్ఛన్తి దేవతాస్ స్వం సమీహితమ్
ఇప్పుడు ఈ ఇద్దరు దేవతలను నేను ఇంటికి వచ్చిన వెంటనే పూజిస్తున్నాను. ఎందుకంటే దేవతలను పూజిస్తే వారు మన కోరికలను నెరవేర్చుతారు.
మమేయమ్ ఏతయోర్ ఏకా జ్ఞానం జాతిస్మృతిప్రదమ్ । ఇహ దత్తవతీ దేవీ భాబ్జస్యేవ వికాసనమ్
ఈ ఇద్దరిలో ఒకరు నా దేవత. ఆమె జ్ఞానాన్ని, జన్మస్మరణను ప్రసాదిస్తుంది. ఇక్కడ ఆమె హృదయ పద్మాన్ని వికసింపజేసింది.
ఇదానీం కృతకృత్యో ఽస్మి జాతో ఽస్మి గతసంశయః । శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే చ కేవలమ్
ఇప్పుడు నా జీవిత ప్రయోజనం నెరవేరింది. నేను కొత్తగా జన్మించాను, ఇక అనుమానాలు లేవు. నా మనసు ప్రశాంతంగా ఉంది, పూర్తిగా శాంతించాను, కేవలం ఆనందంగా విశ్రాంతి పొందుతున్నాను.
ఇతీయమ్ ఆతతా భ్రాన్తిర్ భవతో భూరిసమ్భ్రమా । నానాహారవిహారాఢ్యా సలోకాన్తరసఞ్చరా
ఇలా నీ మాయా భ్రమ ఎన్నో కలహాలతో, విభిన్నమైన ఆకాంక్షలు, అనేక రకాల ఆనందాలు, వేరే లోకాలలో సంచారం చేస్తూ విస్తరించింది.
యస్మిన్న్ ఏవ ముహూర్తే త్వం మృతిమ్ అభ్యాగతః పురా । తదైవ ప్రతిభైషా తే స్వయమ్ అభ్యుదితా హృది
నీవు గతంలో మరణానికి సమీపించిన ఆ క్షణంలోనే, అదే సమయంలో ఈ జ్ఞానం నీ హృదయంలో సహజంగా ఉద్భవించింది.
ఏకామ్ ఆవర్తవలనాం త్యక్త్వాధత్తే యథాపరామ్ । క్షిప్రమ్ ఏవ నదీవాహశ్ చిత్ప్రవాహస్ తథైవ వః
ఒక నదిలో ప్రవాహం ఒక వలయాన్ని వదిలి మరొక వలయాన్ని త్వరగా చేరినట్లే, మనసు ప్రవాహం కూడా ఒక జన్మాన్ని వదిలి వెంటనే మరొక జన్మను స్వీకరిస్తుంది.
ఆవర్తాన్తరసంమిశ్రో యథావర్తః ప్రవర్తతే । కదాచిద్ ఏవం సర్గశ్రీర్ మిశ్రామిశ్రా చ వర్ధతే
ఎలా ఒక వలయం లోపల ఇంకొక వలయం కలిసిపోయి తిరుగుతుందో, అలా ఈ సృష్టి మహిమ కూడా కలిసినదిగా, కలగని దిగా, కొన్నిసార్లు పెరుగుతూ ఉంటుంది.
తస్మిన్ మృతిముహూర్తే తే ప్రతిభానమ్ ఉపాగతమ్ । ఏతజ్ జాలమ్ అసద్రూపం చిద్భాగే సద్ ఇవ స్థితమ్
నీ మరణ సమయాన నీకు జ్ఞానం కలిగింది; ఈ మాయాజాలం నిజంగా లేనిది అయినా, అది చైతన్యంలో నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది.
యథా స్వప్నముహూర్తే ఽన్తస్ సంవత్సరశతక్రమః । యథా సఙ్కల్పనిర్మాణే జీవితాన్ మరణం పునః
ఎలా కలలో క్షణంలోనే వందేళ్ల క్రమం గడిచిపోతుందో, ఎలా మన ఊహలో జీవితం, మరణం మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతాయో,
యథా గన్ధర్వనగరే కుడ్యమణ్డపకుట్టనమ్ । యథా నౌయానసంరమ్భే వృక్షపర్వతచోపనమ్
ఎలా గంధర్వ నగరంలో గోడలు, మండపాలు, గదులు కనిపిస్తాయో, ఎలా పడవ ప్రయాణంలో చెట్లు, కొండలు కనబడతాయో,
యథా స్వధాతుసఙ్క్షోభే పురపర్వతనర్తనమ్ । యథా సమఞ్జసం స్వప్నే స్వశిరఃపరికర్తనమ్
ఎలా అంటే, మన శరీరంలో రసాలు కలవరపడ్డప్పుడు నగరాలు, కొండలు నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించటం లాంటిది; అలాగే, మనం కలలో మన తలను మనమే కోసుకుంటున్నట్టు అనిపించటం లాంటిది.
మిథ్యైవేయమ్ ఇహ ప్రౌఢా భ్రాన్తిర్ ఆతతరూపిణీ । వస్తుతస్ తు న జాతో ఽసి న మృతో ఽసి కదాచన
ఇలా, ఈ బలమైన మాయా భ్రమ ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, ఇది పూర్తిగా అబద్ధమే. నిజంగా, నువ్వు ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, ఎప్పుడూ చనిపోలేదు.