వివృత్తాసఙ్ఖ్యాశ్వద్విరదపురుషాధీశ్వరరథప్రవృత్తాస్తగ్రీవప్రకృతిరుధిరోద్గారసుసరిత్ । రణోద్యానం మృత్యోస్ తద్ అభవద్ అశుష్కాయుధలతం సశైలం కల్పాన్తే జగద్ ఇవ విపర్యస్తమ్ అఖిలమ్
అనేకమైన గుర్రాలు, ఏనుగులు, మనుషులు, నాయకులు, రథాలు—all అడ్డంగా పడిపోయి, వారి మెడల నుంచి రక్తం నదిలా పారుతూ, ఆ యుద్ధభూమి మరణానికి వేదికగా మారింది. అక్కడ ఆయుధాలు ఎక్కడికక్కడ పడివుండగా, కొండలు కూడా చుట్టూ కనిపించేవి. ఆ దృశ్యం యుగాంతంలో ప్రపంచం మొత్తం కలవరం చెందినట్టుగా అనిపించింది.
అథ వీర ఇవారక్తః కాలేనాస్తమితో రవిః । శశ్వత్తేజఃపరిమ్లానప్రతాపో ఽబ్ధౌ సముజ్ఝితః
ఆ తర్వాత, యుద్ధంలో గాయపడ్డ వీరుడిలా, సూర్యుడు కాలానికి లోనై అస్తమించాడు. అతని కాంతి శాశ్వతంగా మసకబారిపోయింది; అతని తేజస్సు సముద్రంలో వదిలిపెట్టబడింది.
రణరక్తరుచివ్యోమదర్పణప్రతిబిమ్బితా । అహ్నస్ సూర్యశిరశ్ఛేదే సన్ధ్యాలేఖోదభూత్ క్షణాత్
యుద్ధరక్తపు రంగుతో ఆకాశం అద్దంలో ప్రతిబింబించినట్టు, సూర్యుని తల కత్తిరించబడిన ఆ సమయానికి, సంధ్యారేఖ ఒక్క క్షణంలో వెలుగులోకి వచ్చింది.
భూపాతాలనభోదిగ్భ్యః ప్రలయాబ్ధిజలౌఘవత్ । సమాజగ్ముస్ తమస్తాలా వేతాలవలయా ఇవ
భూమి, పాతాళం, ఆకాశం, అన్ని దిక్కుల నుండీ, ప్రళయపు జలప్రవాహంలా చీకటి ఉప్పొంగింది. అది పిశాచాల వలయాల్లా చుట్టూ వ్యాపించింది.
దృష్టం ధ్వాన్తాసిదలితే దిననాగేన్ద్రమస్తకే । సన్ధ్యారాగారుణాకీర్ణం తారానికరమౌక్తికమ్
చీకటి తొలగిపోయిన వెంటనే, పగటి పర్వతంపై సూర్యుడు ఉదయించాడు. ఆ సూర్యుని చుట్టూ సాయంత్రపు ఎర్రటి వెలుగు అలంకరించగా, ఆకాశంలో నక్షత్రాలు ముత్యాల్లా మెరిసాయి.
నిస్సత్త్వేషు తమోఽన్ధేషు సరస్స్వ్ అరసశాలిషు । సఙ్కోచమ్ ఆయయుః పద్మా మృతానాం హృదయేష్వ్ ఇవ
ప్రాణం లేని, గాఢమైన చీకటిలో, రుచి లేని సరస్సుల్లో, కమలాలు ముక్కుపోయాయి. అవి మృతుల హృదయాల్లోని నిర్జీవతను పోలి ఉన్నాయి.
మీలత్పక్షాః క్షణాత్ సుప్తాః కచ్ఛవ్రుడితకన్ధరాః । కులాయేషు ఖగా ఆసన్ సర్వాఙ్గేష్వ్ ఇవ హేతయః
పక్షులు రెక్కలు వదిలేసి, తలలు తాబేలు లాగా లోపలికి మడిచేసి, ఒక క్షణంలోనే నిద్రపోయాయి. అవి తమ గూళ్లలో విశ్రాంతిగా ఉండిపోయాయి, ఎలా అంటే శరీరంలో అన్ని అవయవాల్లో కారణాలు నిశ్చలంగా ఉండేలా.
ఆసన్నచన్ద్రసుభగాలోకాః కుముదపఙ్క్తయః । ఉల్లసద్ధృదయా జాతా వీరపక్షేష్వ్ ఇవ శ్రియః
దగ్గరలో ఉన్న చంద్రుని మృదువైన వెలుగుతో, కుముదాల వరుసలు అందంగా మెరిసిపోతూ, హృదయపూర్వకంగా వికసించాయి. అది ధైర్యవంతుల మధ్య శ్రీమంతత పెరిగినట్టుగా ఉంది.
రక్తవారిమయీ సాయసఙ్గగుప్తశిలీముఖా । సఙ్కుచద్వక్త్రపద్మాభూద్ రణభూమిర్ ఇవాబ్జినీ
సాయంకాలపు ఎర్రని నీటితో నిండిన ఆ కమలవనం, సాయంకాలపు కిరణాల రక్షణలో, తన మొగ్గలు మూసుకున్న కమలాలతో యుద్ధభూమిలా కనిపించింది.
ఉపర్య్ అభూద్ వ్యోమసరస్ తారాకుముదమణ్డితమ్ । అధస్ త్వ్ అభూద్ వారివియత్ స్ఫురత్కుముదతారకమ్
పైభాగంలో ఆకాశం నక్షత్రకుముదాలతో అలంకరించబడిన సరస్సులా ఉంది; కిందవైపు నీటిలోనూ, కమలాలు, నక్షత్రాలు మెరిసిపోతూ ఆకాశంలా కనిపించాయి.
తమాంస్య్ అపీతకార్యాణి భూతాని చాఖిలాన్య్ అలమ్ । పయాంసీవ విసేరూని ప్రసృతాని దిశం ప్రతి
చీకటి తన పని ముగించుకుని, అన్ని జీవులు కూడా, నీరు ఎలా అన్ని దిశలకూ వ్యాపిస్తుందో అలా చుట్టూ విస్తరించాయి.
ఆసీద్ రణాఙ్గనం గాయద్వేతాలకులసఙ్కులమ్ । క్వణత్కఙ్కాలకణ్ఠస్థకఙ్కకాకోలకేలిమత్
ఆ యుద్ధభూమి, పిశాచాలు, భూతాలు పాటలు పాడుతూ గుంపులుగా చేరిన చోటుగా, ఎముకలు మోగుతున్న శబ్దాలతో, కాకులు, గద్దలు ఆడుకుంటూ అరుస్తున్న ప్రదేశంగా మారింది.
రథకాష్టచితిజ్వాలాసతారామ్బరభాసురమ్ । పచత్పచపచాశబ్దమేదోమాంసమయానలమ్
రథపు మట్టికట్టిన చితిజ్వాలలు మెరిసిపోతూ, అగ్నికణాలు చిమ్ముతూ, కొవ్వు మాంసం దహించుకుంటూ 'పచపచ' అని మంటలు మ్రోగుతున్నాయి.
శవాఙ్గాస్థిస్ఫుటాస్ఫోటలుఠచ్చితిచయోల్ముకమ్ । వేతాలలలనారబ్ధజలలీలాతిరోహితమ్
శవాల ఎముకలు పగిలిపడి చితిమీద చెల్లాచెదురైపోతూ, శవాల గుట్టలు పడిపోవడం, చితిస్థలంలో వేటాళులు నీటితో ఆటలు ఆడుతూ దాగి ఉన్నారు.
శ్వకాకయక్షవేతాలతాలకోలాహలోల్బణమ్ । సమాగమేన భూతానాం సముడ్డీనవనోపమమ్
కుక్కలు, కాకులు, యక్షులు, వేటాళులు కలసి చేసే హోరాహోరీతో ఆ స్థలం గోలగా మారి, అన్నిరకాల ప్రాణులు కూడి కలిసిన అడవి లాగా ఉంది.
రక్తమాంసవసామేదోహరణవ్యగ్రడాకినమ్ । చర్వితాసృగ్వసామాంసస్రవత్సృక్విపిశాచకమ్
రక్తం, మాంసం, కొవ్వు, మజ్జలను దోచుకుంటూ డాకినీలు ఉన్మాదంగా తిరుగుతుండగా, పిశాచులు కారుతున్న రక్తం, కొవ్వు, మాంసాన్ని నమిలి పీల్చుతున్నారు.
సభ్యమధ్యచితాలోకప్రకటాసృక్శవవ్రజమ్ । ఖరూపికానీయమానాశ్వసన్న్యస్తమహాశవమ్
సభ మధ్యలో శ్మశానం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అక్కడ రక్తపు ధారలు పారుతున్నాయి, శవాలు గుట్టలుగా కుప్పలుగా ఉన్నాయి. శవాలను మోయించే వారు ఒక పెద్ద శవాన్ని తీసుకొచ్చి అక్కడ ఉంచారు, పక్కనే ఒక గుర్రాన్ని వదిలారు.
ఉత్తాణ్డవోగ్రకుమ్భాణ్డమణ్డలోడ్డామరోదరమ్ । ఛమచ్ఛమివిలాపాన్తం మేదోఽసృగ్బాష్పసామ్బుదమ్
ఆ ప్రాంతమంతా భయంకరమైన తలపెద్దలూ ఎముకలూ నాట్యం చేస్తున్నట్లు ఉంది. కొంతమంది పొట్టలు తెరుచుకుని ఉన్నాయి. నక్కలు విలపిస్తూ అరుస్తున్నాయి. చుట్టూ మాంసం, రక్తం, కన్నీళ్ల మేఘాలు అలముకుంటున్నాయి.
వహద్రక్తనదీరంహోరూఢభూచరరూపికమ్ । వేతాలాకులకఙ్కాలకర్షణాకులకాకకమ్
అక్కడ ఒక పెద్ద రక్తనది ఉప్పొంగిపారుతోంది. ఆ నదిలో భూతాలు సంచరిస్తున్నాయి. కాకులు ఎముకలను లాగుతూ కలవరపడుతున్నాయి. చుట్టూ పిశాచాలు గుంపులుగా తిరుగుతున్నాయి.
మృతేభోదరమఞ్జూషాసుప్తవేతాలబాలకమ్ । వివిక్తైకతరూద్దేశపానక్రీడాస్థరాక్షసమ్
చనిపోయినవారి ఖాళీ పొట్టల్లో చిన్న వేటాళులు నిద్రపోతున్నారు. ఒక ఒంటరి చెట్టు కింద, వేరే ఎవరూ లేని చోట, ఒక రాక్షసుడు మద్యం తాగుతూ ఆటలు ఆడుతూ కూర్చున్నాడు.
మత్తవేతాలకలహే చితాలాతరణోజ్జ్వలమ్ । వహద్రక్తవసామిశ్రగన్ధబన్ధురమారుతమ్
మత్తులో ఉన్న భూతాలు గొడవపడుతుండగా, శ్మశానం అగ్నిలో దహించుకుంటూ, రక్తం, మేదస్సు వాసనలతో కూడిన గాలిని ఎక్కబెట్టింది.
రూపికాపేటకే వేగరణద్రుటరుటారవమ్ । అర్ధపక్వశవాస్వాదలుబ్ధయక్షోల్లసత్కిలి
నాణేలు, పాశాలు గలగల ధ్వనితో, వేగంగా, గట్టిగా అరుపులు వినిపించాయి. అరవపాక శవాల రుచికి ఆశపడి యక్షులు ఆనందంగా ఉల్లాసించారు.
తుఙ్గవఙ్గకలిఙ్గాఙ్గతఙ్గనాఙ్గలగత్ఖగమ్ । తారాపాతోపమభవత్సంముఖజ్వాలరూపికమ్
బెంగాల్, కలింగ దేశాల మహిళల చేతుల్లో ఖడ్గాలు మెరిసాయి. వారి ఎదుట అగ్నిజ్వాలలు నక్షత్రాల పతనంలా ప్రకాశించాయి.
పతద్వేతాలసోల్లాసమధ్యస్థాసృక్సురూపికమ్ । పిశాచాకర్ణితాభ్యర్ణయోగినీగణగాయనమ్
పడిపోతున్న భూతాల ఉల్లాసం మధ్యలో రక్తం పారింది. పిశాచులు వినగలిగేలా యోగినుల గుంపులు పక్కనే పాటలు పాడుతూ ఉన్నారు.
ప్రసృతాన్త్రమహాతన్త్రీప్రాయసమ్పన్నవాదనమ్ । పిశాచవాసనోత్క్రాన్తపిశాచీభూతమానవమ్
పెద్ద తంతివాద్యాలతో సంగీతం ఎక్కువగా వాయించబడింది. పిశాచవాసనలతో ఆక్రమించబడిన మనుషులు, తామే పిశాచిలా మారిపోయారు.
రూపికాలోకనాపూర్వత్రాసార్ధమృతసద్భటమ్ । క్వచిద్వేతాలరక్షోభిర్ అహనీవోన్నమద్రణమ్
భూతాలను ఎప్పుడూ చూడని కొంతమంది వీరులు, ఇప్పుడు భయంతో అర్థమరణ స్థితిలో నిలబడ్డారు. అక్కడక్కడ భూతాలు, రాక్షసులు భూమిపై పైకి ఎగసి వచ్చాయి.
ఖరూపికాస్కన్ధపతచ్ఛవత్రస్తనిశాచరమ్ । నభస్సఙ్ఘటితాపూర్వభూతపేటకసఙ్కటమ్
కొంతమంది రాత్రివేళ సంచరించే వారు, పిశాచులు భుజాలపై నుంచి పడేసిన మృతదేహాలను చూసి భయంతో వణికిపోయారు. ఆకాశంలో భూతాల పెట్టెలతో నిండిపోయిన狭మైన ప్రదేశాల్లోకి చేరిపోయారు.
అతిప్రయత్నాపహృతమ్రియమాణనరాధిపమ్ । సుభక్షాపేక్షియక్షేక్షావిక్షిప్తశవరాశిమత్
కొంతమంది మరణిస్తున్న రాజులను ఎంతో శ్రమతో తీసుకుపోయారు. మంచి భోజనం కోసం ఆశతో ఉన్న యక్షులు కలవరపరిచిన శవరుల గుంపులు అక్కడక్కడ చెల్లాచెదురయ్యాయి.
శివాముఖానలశిఖాఖణ్డైశ్ ఛమితనక్తగైః । సముడ్డీననవాశోకపుష్పగుచ్ఛమ్ ఇవాభితః
శివముఖాల నుండి వెలువడిన అగ్ని జ్వాలల తుక్కులతో, రాత్రి చీకటి తుడిపాడై పోయింది. అది చుట్టూ కొత్తగా పూసిన అశోకపుష్పాల గుచ్చాలు చిందినట్టు కనిపిస్తోంది.
కబన్ధకన్ధరాబద్ధవ్యగ్రవేతాలబాలకమ్ । యక్షరక్షఃపిశాచాజికచదాకాశగోల్ముకమ్
తలలేని శరీరాల మెడలకు కట్టబడి ఉన్న, కబంధుల తలలతో ఉన్న పిల్లలు అక్కడ కనిపిస్తున్నారు. ఆకాశమంతా యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, అజులు, చాడాలు, గోళాకారమైన భూతాలతో నిండిపోయింది.