బ్రహ్మవాసన్తకానీకైః కృత్తాశ్ చక్రైర్ గతా మహీమ్ । మాహార్యాః క్రకచోత్కృత్తా వృక్షాః కుసుమితా ఇవ
బ్రహ్మవాసంతక సైన్యాన్ని చక్రాలు కోసి నేలపై పడేసాయి. అది పెద్ద మేడల కట్టేవాళ్లు పుష్పించిన చెట్లను కొట్టినట్టు కనిపించింది.
భోక్కాణకాననం లూనం కుఠారైర్ జఠరేరితైః । పతద్ దదాహ పార్శ్వస్థో భద్రేశశ్ శరవహ్నినా
భొక్కాణక అరణ్యాన్ని జఠరులు పట్టుకున్న గొడ్డళ్లతో నరికేశారు. అది పడిపోతుండగా, పక్కనే ఉన్న భద్రేశుడు అగ్నిమయమైన బాణాలతో దహనం చేశాడు.
కాశయో వన్దిలాలానలగ్నా జీర్ణమతఙ్గజాః । లయమ్ ఆజగ్ముర్ ఆబుద్ధమ్ ఇద్ధే ఽగ్నావ్ ఇన్ధనం యథా
కాశీ ప్రాంతానికి చెందిన వృద్ధమైన ఏనుగులు యుద్ధమల్లెలలో చిక్కుకొని, తెలియకుండానే, మంటలో పొడి దరువు కాలిపోయినట్టు నశించిపోయాయి.
త్రిగర్తావర్తగర్తేషు భ్రమిత్వౌణ్డ్రాస్ తృణోపమాః । వివిశుర్ వ్యస్తమూర్ధానః పాతాలాన్తం పలాయితాః
త్రిగర్త దేశపు యోధులు యుద్ధపు గుండ్రంగుల్లో తిరిగి, గడ్డి తుప్పుల్లా అప్రాముఖ్యంగా మారిపోయారు. తలలు చెల్లాచెదురుగా పారిపోతూ, పాతాళంలోకి ప్రవేశించారు.
మన్దానిలాచలామ్భోధిభాసురే మాగధే బలే । నిమగ్నా వన్దిలా మన్దాః పఙ్కే జీర్ణగజా ఇవ
మాగధ దేశపు వీరులు, గాలి లేకుండా నిశ్చలంగా ఉన్న కొండలు, సముద్రపు ప్రకాశంతో ఉన్నవారు, యుద్ధంలో బలహీనపడి, మనసు నిస్సహాయంగా, పాతికలో చిక్కుకున్న పాత ఏనుగుల్లా, మట్టిలో మునిగిపోయారు.
చేదయచ్ చేతనాం జహ్నుస్ తఙ్గనానాం రణాఙ్గనే । పుష్పాణాం పథి శీర్ణానాం సౌకుమార్యమ్ ఇవాతపాః
యుద్ధభూమిలో, జహ్నుడు యోధుల చైతన్యాన్ని హరించాడు. అది పూల మార్గంలో పడ్డ పువ్వుల సౌమ్యత్వాన్ని ఎండ తుడిచేసినట్లే.
కోసలాః పౌరవారావమ్ అసహన్తో ఽర్భకా ఇవ । తేరుర్ ముక్తగదాప్రాసశరశక్త్యృష్టివృష్టయః
పౌరవుల ఘోరమైన దాడిని సహించలేక, కోసలులు చిన్నపిల్లల్లా భయపడి, వదిలిన గదలు, కటారాలు, బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు వర్షంలా పడిపోవడంతో నేలకూలిపోయారు.
బభుర్ భల్లనికృత్తాఙ్గా ద్రిమయో విద్రుమద్రుమాః । ఇవాద్రౌ విద్రవత్స్వాన్త్రసాన్ద్రాసృక్స్రవమూర్తయః
బాణాలతో అవయవాలు తెగిపోయిన యోధులు, భయంతో పారిపోతూ, దేహం నుంచి మోటుగా రక్తం కారుతూ, కొండపై ఉన్న పగడపు చెట్లలా కనిపించారు.
నారాచౌఘా మహాహేతిమారుతాధూతమూర్తయః । బభ్రముర్ భ్రమరానీకభాసురా జలధావ్ ఇవ
బలమైన ఆయుధాల గాలిలో ఊగిపోతూ, ఇరుపు బాణాల వర్షం సముద్రంపై తేనెటీగల గుంపుల్లా మెరుస్తూ చుట్టూ తిరిగింది.
శరధారాధరామేఘాశ్ శరోర్ణాపూర్ణమేచకాః । శరపత్రావృతా వృక్షా భ్రేముర్ ఉద్గర్జనా జవాః
బాణాల మేఘాలు వర్షమేఘాల్లా చీకటిగా, బాణాల నురుగు నిండినట్లుగా కనిపించాయి. బాణాల రెక్కలతో కప్పబడ్డ చెట్లు, ఆ వేగంతో గర్జిస్తూ కంపించాయి.
వనరాజ్యో జవాజ్ జీర్ణాః కటకస్థలజన్తవః । అత్రుటన్ పరమాకృష్టాః పేలవా ఇవ తన్తవః
పురాతన అడవులు, వాటిలోని జంతువులతో కలిసి, ఆ దెబ్బ తట్టుకోలేక, గట్టిగా లాగిన పలుచని దారాలు తెగిపోవడంలా చీలిపోయాయి.
రథేషూర్ధ్వస్థచక్రేషు నిఖాతోన్మగ్నమూర్ధసు । నిపేతుర్ జనసఙ్ఘాతా మేఘా ఇవ వనాద్రిషు
రథాలపై నిలువుగా ఉన్న చక్రాల దగ్గర, యోధుల తలలు లోపలికి మునిగిపోయి లేదా పైకి లేచిపోయి, జనసమూహాలు అడవి కొండలపై పడే మేఘాల్లా కూలిపోయారు.
సాలతాలవనం ప్రాప్య జనతాలవనం ఘనమ్ । భుజావకర్తనం చాసీద్ ఉత్తాలస్థాణుకాననమ్
శాల, తాళ వృక్షాలతో నిండిన అడవిని చేరుకున్న తరువాత, అది జనంతో కిక్కిరిసిన పొదలా మారింది. అక్కడ భుజాలు నరికివేయబడిన చోటుగా, పైకి ఎత్తిన కండెరలను పోలిన అడవి వలె కనిపించింది.
ననన్దుర్ నన్దనోద్యానసున్దర్యో మత్తయౌవనాః । వనోపవనదేశేషు మేరోర్ వీరవరాశ్రితాః
యవ్వనంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న అందమైన యువతులు, మేరు పర్వతంపై ఉన్న ఉద్యానవనాల్లో, పరాక్రమశాలి వీరుల ఆశ్రయంతో ఆనందంగా విహరించారు.
తావత్ తారారవం రేజే సైన్యకాననమ్ ఉన్నతమ్ । యావన్ న పరపక్షేణ క్రాన్తం కల్పానలౌజసా
ఆ ఎత్తైన యోధుల అడవి, యుద్ధ ఘోషలతో ప్రతిధ్వనిస్తూ ప్రకాశించింది. శత్రువులు కల్పాంతాగ్ని శక్తితో దానిని ఆక్రమించే వరకు అది అలా వెలిగింది.
ఛిన్నాన్ పిశాచసంయుక్తా హూనాపహృతహేతయః । పాతయిత్వా యయుః కర్ణాన్ దశార్ణాస్ తర్ణకా ఇవ
హూనులు ఆయుధాలను లాక్కొని, పిశాచులు తోడై, శత్రువులను పడగొట్టి, కొందరు పక్షులు నీటివైపు పరుగెత్తినట్టు కర్ణులు, దశార్ణుల ప్రాంతాలకు పారిపోయారు.
జహుర్ భగ్నస్వరాః కాన్తిం తాజికాజిజనౌజసా । కాశయః కమలానీవ శుష్కస్రోతస్స్వినోజసా
తాజిక సైనికుల బలానికి కాశీ యోధులు భయపడి, వారి గొంతు ధ్వని చెల్లిపోయి, కాంతి మాయమై, ఎండిపోయిన వాగులోని కమలాలు ఎలా వాడిపోతాయో అలా వారు నిస్సత్తువైపోయారు.
భుఖారా మేఖలైః కీర్ణాశ్ శరశక్త్యృష్టిముద్గరైః । విద్రుతా నరకే క్షిప్తాః కార్కోటస్థలనామని
బాణాలు, కటారాలు, కుళ్లులు, గదల వలయాలతో చుట్టుముట్టబడి, వారు భయంతో పారిపోయి, కార్కోట అనే నరకంలో పడిపోయారు.
కౌరుక్షేత్రాస్థస్ తవసైశ్ ఛద్మయోధిభిర్ ఆవృతాః । గుణా ఇవ ఖలాక్రాన్తా గతా వ్యక్తమ్ అశక్తతామ్
కురుక్షేత్రంలో ఉన్న యోధులు, యుద్ధానికి సిద్ధమైన తపస్వులచేత చుట్టుముట్టబడి, దుష్టులు మంచిని జయించినట్టు, బలహీనులైపోయారు.
ద్రిమయో వటధానానాం క్షణేనాదాయ మస్తకమ్ । భల్లైః పలాయ్యాశు గతా విలూనకమలా ఇవ
ద్రావిడులు, వటవృక్షాల వద్ద ఉండే వారిని ఒక్క క్షణంలో బాణాలతో తలలు తీసేసి, కొట్టిన కమలాలు ఎలా వెంటనే పారిపోతాయో అలా అక్కడి నుంచి త్వరగా పారిపోయారు.
మిథస్ సారస్వతాదిత్యా ఆదినాన్తం కృతాజయః । పణ్డితా ఇవ వాదేషు నోద్విగ్నా న పరాజితాః
సరస్వతి, ఆదిత్యులు మొదలుకొని చివర వరకు ఎలా విజయం సాధించారో, అలాగే పండితులు వాదాలలో ఎప్పుడూ చింతించరు, ఓడిపోరు కూడా.
కవాటాః ఖర్వితక్షుద్రావాటధానైః పరావృతాః । తేజః పరమమ్ ఆజగ్ముశ్ శాన్తాగ్నయ ఇవేన్ధనైః
కవాటాలు విరిగిన చెత్తతో, చిన్న గుట్టలతో పూర్తిగా మూసివేయబడ్డాయి. అప్పుడు పరమ తేజస్సు వెలిసింది, ఇంధనం లేకుండా ఆగిపోయిన అగ్నిలా.
కియదాఖ్యాయత ఏతజ్ జిహ్వానిచయైః కిలాలమ్ ఆకులితమ్ । వాసుకిర్ అపి వర్ణయితుం న సమర్థో రణవరం నామ
ఇది ఎంతవరకు చెప్పగలం? నాలుకలు లాలాజలంతో నిండిపోయి గందరగోళంగా ఉన్నాయి. వాసుకి కూడా యుద్ధరంగ మహిమను పూర్తిగా వివరించలేడు.
ఏవమ్ అత్యాకులే యుద్ధే సాస్ఫోటభటసఙ్కటే । ఆదినాన్తమ్ అసంరుద్ధే రటత్కఠినకఙ్కటే
అత్యంత కలకలమయమైన యుద్ధంలో, భయంకరమైన యోధులతో, మొదటి నుండి చివరి వరకు ఎలాంటి ఆపివేత లేకుండా, గట్టిగా అరుపులతో గందరగోళంగా మారింది.
వహన్తీషూత్పతన్తీషు పతన్తీష్వ్ అశ్మవృష్టిషు । నదీషు క్షేపణోత్థాసు చటత్కేత్వబ్జపఙ్క్తిషు
రాళ్ల వాన కురిసే చోట్ల, నదులు ఆయుధాలతో కలకలం అవుతున్నప్పుడు, పద్మాల వరుసలు గాలిలో చెలరేగిపోతున్నప్పుడు — ఇవన్నీ కలిసిపోయిన ఆ గందరగోళంలోనూ ఆమె ప్రవహిస్తూ, పైకి లేచి, కింద పడుతూ కనిపించింది.
మిథః ఫలాగ్రటఙ్కోత్థవహ్నిశీకరిణీసు ఖే । ఆయాన్తీషు పతన్తీషు దూరం శరనదీషు చ
పండ్లతో, అంచులతో, అగ్నికణాలతో ఆకాశంలో పరస్పరం తాకుతూ, బాణాల నదుల్లో దూరంగా వచ్చి పడుతూ, పైకి ఎగురుతూ, కిందకి జారిపోతూ కనిపించింది.
వహల్లూనశిరఃపద్మచక్రావర్తైస్ తరఙ్గితైః । ఖార్ణవే పూరితే హేతివృన్దమన్దాకినీగణైః
తలలు, పాదాలు, పద్మచక్రాలు కలిసిన అలలు ఉప్పొంగుతూ, ఆయుధాల ప్రవాహాలు, మందాకినీ నదుల సమూహాలతో సముద్రం నిండిపోయింది.
సమీరణరణద్వారిశస్త్రచూర్ణఘనైర్ ఘనైః । సదాహాఙ్గేషు సిద్ధేషు కపికచ్ఛవ్యథాప్రదైః
పోరుబీదుల్లో గాలితో ఎగిసిపడే ఆయుధాల పొడి మేఘాలు, ఎప్పుడూ సిద్ధుల దేహాలను తగలబెట్టి, కోతులు, తాబేళ్లకు బాధ కలిగించేవిగా ఉండేవి.
అష్టభాగదశాశేషం ప్రతాపమధురాకృతిః । శస్త్రఘాతౌజసా వీర ఇవాహస్ తనుతాం యయౌ
వీరుడు తన శౌర్యంతో మధురంగా కనిపిస్తూ, తన పూర్వ వైభవంలో కొంత భాగం మాత్రమే మిగిలి, ఆయుధాల దెబ్బలకు అలసిపోయినవాడిలా క్షీణించాడు.
శ్రాన్తాశ్వేన ప్రభగ్నాగ్రహేతిసఙ్ఘాతదీప్తయః । దినేశేన సమం సేనా యయుర్ మన్దప్రతాపతామ్
గుర్రాలు అలసిపోయి, ముందరి ఆయుధాలు విరిగిపోయి, తేజస్సు తగ్గిపోయి, ఆ సేనలు సూర్యునితో కలిసి తమ ప్రభను కోల్పోయాయి.