కరీన్ద్రమకరవ్యూహరంహసాహతహేతయః । కేశాకేశికృతారమ్భా వినేముర్ దశకాశ్ శకాః
ఏనుగులు, మొసళ్ల బలంతో ముందుకు వచ్చిన శక యోధులు, శత్రువుల దాడికి తట్టుకోలేక, వారి జుట్టు శత్రువుల జుట్టుతో కలిసిపోయి, తలవంచి నిలిచారు.
దశార్ణాద్ ఆశనిర్ ముక్తశృఙ్ఖలా జాలభీరవః । నిలీనా రక్తజమ్బాలే వైతస్తాస్ తిమయో యథా
దశార్ణ దేశం నుంచి పిడుగు బంధాలు తెంచుకుని భయంకరంగా మెరుపులా వెలిగింది. అది ఎర్ర మేఘాల్లో దాగిపోయింది, వైతస్తా నది సముద్రంలో కలిసిపోవడంలా.
గూర్జరానీకనాశేన గూర్జరీకేశలుఞ్ఛనమ్ । విహితం తఙ్గనోత్తుఙ్గశితశఙ్కుశతేరణైః
గుజరాతీ సైన్యం నాశనం కావడంతో, తంగణ యోధుల పొడవైన, పదునైన కటారులతో గుజరాతీ మహిళల జుట్టు కోసబడింది.
సిషిచుశ్ శస్త్రకాషోద్యద్విద్యుద్ ద్యౌనిర్గతా ద్రవాత్ । శరధారావనానీవ మీనహేతిప్రదామ్బుదాత్
ఆయుధాలు మెరుపుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఆకాశం నుంచి వర్షంలా కురిశాయి. అవి బాణాల వానలా సైన్యాలపై పడుతూ, చేపలు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయినట్లు నాశనం చేశాయి.
భుసుణ్డీమణ్డలోద్ద్యోతశ్యామార్కోత్పాతభీరుషు । ఆభీరేష్వ్ అరయః పేతుర్ గోగణా హరితేష్వ్ ఇవ
భుసుండి పక్షుల గుంపు నలుపు మబ్బుల్లా ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ భయంకరంగా కనిపించగా, ఆ భయంతో ఉన్న ఆభీరుల మధ్య శత్రువులు పచ్చని మైదానాల్లో పడి పోయే ఆవుల గుంపుల్లా నేలకూలిపోయారు.
కాన్తకాఞ్చనకాన్తాఙ్గీ నగ్నా తఙ్గనవాహినీ । భుక్తా గౌడభటేనాఙ్గనఖకేశనికర్షణైః
కాంతి మెరుస్తున్న బంగారు వర్ణం ఉన్న, నగ్నంగా ఉన్న మహిళలతో అలంకరించబడిన తంగణా నది, గౌడ సైనికులు పోరులో వారి గోళ్లు, జుట్టు లాగుతూ దాడిచేసి నాశనం చేశారు.
రణద్గగనగాసజ్జచక్రిచక్రవికర్తనైః । తఙ్గనాః కణశః కీర్ణాః కఙ్కగృద్ధ్రేషు రుద్రకైః
పోరుబీభత్సంలో ఆకాశంలో తిరుగుతున్న చక్రాలు కోసుకుంటూ వస్తూ, తంగణా యోధులను చిన్నచిన్న ముక్కలుగా చీల్చేశాయి. ఆ మృతదేహాలను కాకులు, గద్దలు రుద్రుల్లా క్రూరంగా తినేశాయి.
లగుడాలోడనోడ్డీనం గౌడం గుడగుడారవమ్ । శ్రుత్వా గాన్ధారగావోగ్రే దుద్రువుః ప్రమితా ఇవ
గౌడ యోధులు గొడ్డళ్లను ఊపుతూ, గట్టిగా అరుస్తూ చేసే శబ్దాన్ని విని, భయంతో గంధార దేశపు ఆవులు లెక్కపెట్టినట్టు ఒక్కొక్కటీ పరుగెత్తిపారిపోయాయి.
ఆకాశగార్ణవప్రఖ్యో వహచ్ఛస్త్రకదమ్బకః । అకరోద్ పారసీకానాం ఘననైశతమోభ్రమమ్
ఆకాశం, సముద్రం లాంటి విస్తారమైన ఆయుధాల గుంపు, పారసీకులకు అంధకారం లాగా, గాఢమైన రాత్రిలా వ్యాపించింది.
మన్దరాహననోడ్డీనఖస్థక్షీరోదసున్దరే । వనాలీవాయుధాన్య్ ఆసఞ్ ఛత్త్రప్రాలేయసానుని
మందరపర్వతం సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు వచ్చిన అందమైన దృశ్యంలా ఆయుధాలు, మంచు పర్వతాలపై చెట్ల దండలా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
యద్ అమ్బుదైర్ ఇవోడ్డీనం శస్త్రవృన్దైర్ నభోఽఙ్గనే । తద్ దృష్టం వీచివలయైర్ లోలైః ప్లుతమ్ ఇవార్ణవే
ఎలా మేఘాలు ఆకాశాన్ని నింపుతాయో, అలాగే ఆయుధాల సమూహం ఆకాశాన్ని కప్పేసింది. ఆ దృశ్యం, అలలు తిరుగుతూ ఎగిసిపడే సముద్రంలా కనిపించింది.
శతచన్ద్రం సితచ్ఛత్రైశ్ శరైశ్ శలభనిర్భరమ్ । శక్తిభిః కాకనీరన్ధ్రం దృష్టమ్ ఆకాశకాననమ్
వెన్నెల పరచిన వంద చంద్రుల్లా తెల్ల గొడుగులు, పరిగెత్తే పురుగుల్లా బాణాలు, కాకులు రంధ్రాల్లోకి పోయినట్టు శక్తులు—ఇలా ఆకాశవనం నిండిపోయింది.
లీనాశ్ చీరచయాక్రన్దకారిణః కేకయాః కృతాః । కఙ్కైః కఙ్కకులాక్రాన్తైర్ వ్యోమోచ్ఛలితమస్తకాః
కేకయ దేశపు యోధులు, బహుళంగా వచ్చిన కొంగల గుంపుల అరుపులతో, వారి తలపాగాలు ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాయి. ఆ పక్షుల అరుపులతో, వారి పుష్పమాలలు చించబడి, వారు ఏడుస్తూ నిలిచారు.
హిమవచ్ఛైలకన్యానాం కామం కలకలారవైః । అఙ్గైర్ అనఙ్గతాం నీత్వా భైరవైర్ ఇవ గర్జితమ్
హిమవంతపు కుమార్తెలు, ఆ ఘోరమైన శబ్దాలతో, వారి దేహాలు ఉల్లాసంతో నిండిపోయాయి. ఆ కలకలారవాలు భయంకరమైన గర్జనలవలె వినిపించాయి.
కాశైర్ ఉద్దేహకాక్రాన్తా అదృశ్యైర్ దయయా ఖగైః । నిర్ధూతపక్షైః క్షుభితైః పవనైర్ ఇవ పాంసవః
కనిపించని దయగల పక్షులు, కాశలు మీదికి వచ్చి, వాటి రెక్కలు ఊడగొట్టి, ఆ కాశలను గాలిలో ఎగిరే ధూళిలా ఊపిరాడనిచేశాయి.
ఉన్మత్తాస్త్రవినిర్ధూతాస్ త్యక్తహేతిరణామ్బరాః । నన్దనానన్దనిర్మాతృ ననృతుర్ జహసుర్ జగుః
అస్త్రబలంతో పిచ్చిపట్టిన వారు, తమ రక్షణ వస్త్రాలు, బంగారు వస్త్రాలు వదిలేసి, నందనవనంలో ఆనందాన్ని పంచే వారు, నాట్యం చేశారు, నవ్వారు, పాట పాడారు.
ప్రక్వణత్కిఙ్కిణీజాలం శక్తివర్షమ్ ఉపాగతమ్ । సాల్వబాణానిలోద్ధూతమ్ అగమత్ పృషదాకృతిమ్
కింకిణీల శబ్దాలు మారుమోగాయి, ఆయుధాల వర్షం కురిసింది. బాణాల గాలికి ఎగిసిపడుతూ, ఆ ధూళిగా మారిపోయింది.
శైవ్యాస్త్రైః ఖణ్డితాః కౌన్తా భ్రమత్కున్తైర్ విఘట్టితాః । శవీభూతా దివం నీతా దృష్టా విద్యాధరా ఇవ
శైవాస్త్రాలతో నశించిన కౌరవులు, తిరుగుతున్న కుంటాలతో గాయపడి, శవాల్లా మారి, ఆకాశంలోకి ఎగరబడ్డారు. వారు విద్యాధరుల్లా కనిపించారు.
ధరాధరణధర్మిణ్యా ధీరయా వీరసేనయా । లోఠితాః పాణ్డునగరాశ్ చలనోల్లాసమాత్రతః
భూమిలా స్థిరంగా ఉన్న పాండవుల నగరం, వీరసేన కదలికతో, వారి ఉత్సాహంతో, కలకలం అయింది.
ఉద్దేహకాః పఞ్చనదైర్ దలితా మత్తకాశిభిః । కున్తదన్తక్షతోద్దామైః పద్మా ఇవ మతఙ్గజైః
ఉద్దేహకుల యోధులు, మత్తులో ఉన్న కాశి సైనికుల చేతిలో నాశనం అయ్యారు. వారి కుంటాలు ఏనుగుల దంతాల్లా鋒గా ఉండి, పద్మాలను ఏనుగులు చీల్చినట్టు వారిని చీల్చేశాయి.
బ్రహ్మవాసన్తకానీకైః కృత్తాశ్ చక్రైర్ గతా మహీమ్ । మాహార్యాః క్రకచోత్కృత్తా వృక్షాః కుసుమితా ఇవ
బ్రహ్మవాసంతక సైన్యాన్ని చక్రాలు కోసి నేలపై పడేసాయి. అది పెద్ద మేడల కట్టేవాళ్లు పుష్పించిన చెట్లను కొట్టినట్టు కనిపించింది.
భోక్కాణకాననం లూనం కుఠారైర్ జఠరేరితైః । పతద్ దదాహ పార్శ్వస్థో భద్రేశశ్ శరవహ్నినా
భొక్కాణక అరణ్యాన్ని జఠరులు పట్టుకున్న గొడ్డళ్లతో నరికేశారు. అది పడిపోతుండగా, పక్కనే ఉన్న భద్రేశుడు అగ్నిమయమైన బాణాలతో దహనం చేశాడు.
కాశయో వన్దిలాలానలగ్నా జీర్ణమతఙ్గజాః । లయమ్ ఆజగ్ముర్ ఆబుద్ధమ్ ఇద్ధే ఽగ్నావ్ ఇన్ధనం యథా
కాశీ ప్రాంతానికి చెందిన వృద్ధమైన ఏనుగులు యుద్ధమల్లెలలో చిక్కుకొని, తెలియకుండానే, మంటలో పొడి దరువు కాలిపోయినట్టు నశించిపోయాయి.
త్రిగర్తావర్తగర్తేషు భ్రమిత్వౌణ్డ్రాస్ తృణోపమాః । వివిశుర్ వ్యస్తమూర్ధానః పాతాలాన్తం పలాయితాః
త్రిగర్త దేశపు యోధులు యుద్ధపు గుండ్రంగుల్లో తిరిగి, గడ్డి తుప్పుల్లా అప్రాముఖ్యంగా మారిపోయారు. తలలు చెల్లాచెదురుగా పారిపోతూ, పాతాళంలోకి ప్రవేశించారు.
మన్దానిలాచలామ్భోధిభాసురే మాగధే బలే । నిమగ్నా వన్దిలా మన్దాః పఙ్కే జీర్ణగజా ఇవ
మాగధ దేశపు వీరులు, గాలి లేకుండా నిశ్చలంగా ఉన్న కొండలు, సముద్రపు ప్రకాశంతో ఉన్నవారు, యుద్ధంలో బలహీనపడి, మనసు నిస్సహాయంగా, పాతికలో చిక్కుకున్న పాత ఏనుగుల్లా, మట్టిలో మునిగిపోయారు.
చేదయచ్ చేతనాం జహ్నుస్ తఙ్గనానాం రణాఙ్గనే । పుష్పాణాం పథి శీర్ణానాం సౌకుమార్యమ్ ఇవాతపాః
యుద్ధభూమిలో, జహ్నుడు యోధుల చైతన్యాన్ని హరించాడు. అది పూల మార్గంలో పడ్డ పువ్వుల సౌమ్యత్వాన్ని ఎండ తుడిచేసినట్లే.
కోసలాః పౌరవారావమ్ అసహన్తో ఽర్భకా ఇవ । తేరుర్ ముక్తగదాప్రాసశరశక్త్యృష్టివృష్టయః
పౌరవుల ఘోరమైన దాడిని సహించలేక, కోసలులు చిన్నపిల్లల్లా భయపడి, వదిలిన గదలు, కటారాలు, బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు వర్షంలా పడిపోవడంతో నేలకూలిపోయారు.
బభుర్ భల్లనికృత్తాఙ్గా ద్రిమయో విద్రుమద్రుమాః । ఇవాద్రౌ విద్రవత్స్వాన్త్రసాన్ద్రాసృక్స్రవమూర్తయః
బాణాలతో అవయవాలు తెగిపోయిన యోధులు, భయంతో పారిపోతూ, దేహం నుంచి మోటుగా రక్తం కారుతూ, కొండపై ఉన్న పగడపు చెట్లలా కనిపించారు.
నారాచౌఘా మహాహేతిమారుతాధూతమూర్తయః । బభ్రముర్ భ్రమరానీకభాసురా జలధావ్ ఇవ
బలమైన ఆయుధాల గాలిలో ఊగిపోతూ, ఇరుపు బాణాల వర్షం సముద్రంపై తేనెటీగల గుంపుల్లా మెరుస్తూ చుట్టూ తిరిగింది.
శరధారాధరామేఘాశ్ శరోర్ణాపూర్ణమేచకాః । శరపత్రావృతా వృక్షా భ్రేముర్ ఉద్గర్జనా జవాః
బాణాల మేఘాలు వర్షమేఘాల్లా చీకటిగా, బాణాల నురుగు నిండినట్లుగా కనిపించాయి. బాణాల రెక్కలతో కప్పబడ్డ చెట్లు, ఆ వేగంతో గర్జిస్తూ కంపించాయి.