కాశా బ్రహ్మావసాతాశ్ చ ఛిన్నాస్ సామ్బవతీజనైః । భూమౌ నిపతితాస్ సన్తో మథితా మత్తవారణైః
కాశవారు, బ్రహ్మావసాతవారు, సాంబవతివారి చేతిలో నశించి, నేలమీద పడిపోయి, మత్తులో ఉన్న ఏనుగుల చేతిలో త్రొక్కబడ్డారు.
శూరా దశపురాశ్ శస్త్రైర్ నికృత్తోదారకన్ధరాః । తారక్షతిభిర్ ఆక్రమ్య యోజితా యోజనే హ్రదే
దశపురంలో ఉన్న వీరులు, ఆయుధాల దెబ్బలకు పొట్టలు, మెడలు తెగిపోయి, తారక్షతి యోధుల చేతిలో పడిపోయి, ఒక యోజన పొడవైన సరస్సులో పడవేయబడ్డారు.
ఋష్యకారురుకచ్ఛాశ్ చ శైవ్యశఙ్కుశతాఙ్కితాః । పఙ్కిలే పఙ్కతాం యాతా భూతలే సైన్యమర్దనైః
ఋష్యక, కారూరుక, కచ్చ దేశాల నుండి వచ్చిన యోధులు, శైవ్య, శంకు గుర్తులు ధరించి, యుద్ధభూమిలో సైన్యాల పాదాల కింద త్రొక్కబడి, మట్టిలో మునిగిపోయారు.
వనవాసోపగిరయో ఽనిలయే నిలయార్థినః । పరితః పరిధావన్తః పతితా యమునాహ్రదే
అడవిలోని కొండలు, గుట్టలపై ఆశ్రయం కోసం పరుగెత్తిన వారు, చివరకు యమునా నదిలో పడిపోయారు.
దీర్ణోదరవినిర్యాతస్వాన్త్రతన్త్రీనియన్త్రితాః । రాత్రికాశ్ శాన్తసఞ్చారాః పిశాచైశ్ చర్వితా నిశి
వారికి పొట్టలు చీలిపోయి, అంతర్గత అవయవాలు బయటపడగా, రాత్రి నిశ్శబ్దంలో వారి శవాలను పిశాచాలు కొరికాయి.
ఉద్రవైర్ భద్రగిరిభిస్ సఙ్గ్రామాధ్వని దీక్షితైః । క్షోణీగర్తేషు నిక్షిప్తా రసలాః కమలా ఇవ
భద్రగిరి యోధులు యుద్ధంలో కొట్టి పడగొట్టిన వారు, భూమిలోని గోతుల్లోకి, తాళి కాండాలు పోనిచ్చినట్టు పడేశారు.
విద్రుత్యేవ ద్రవద్రక్తా విద్రావితమహారథాః । దణ్డకాన్త్రానిలోద్ధూతా హేహయా హరిణా ఇవ
వారి రక్తం ఉప్పొంగిపోతూ ప్రవహించగా, వారి మహారథులు చిత్తురవుతూ, దండక అరణ్యంలో వీచిన గాలుల వలె చెదరిపోతూ, హేహయులు హరిచేత తుడిపాటయినట్లు పారిపోయారు.
దన్తిదన్తవినిర్భిన్నా దారదా దలితారయః । నీతా రక్తమహానద్యా ద్రుమాణాం పల్లవా ఇవ
ఏనుగుల దంతాల తాకిడితో విరిగిపడి, శత్రువులు నశించి, వారు రక్తమయమైన పెద్ద నదిలో వృక్షాల కొత్త చిగురుల్లా కొట్టుకుపోయారు.
నారాచైశ్ చర్వితాశ్ చీనా జీర్ణజర్జరజీవితాః । జహుర్ జలనిధౌ దేహాన్ భారభూతాన్ అవస్థితాన్
బాణాలతో పొడవబడి, వారి ప్రాణాలు అలసిపోయి, చిరిగిపోయిన చీన యోధులు, భూమికి భారమైన తమ దేహాలను సముద్రంలో వదిలేశారు.
కర్ణాటసుభటోడ్డీనకున్తకర్తితకన్దరాః । తేరుర్ ఆభీరశూరాః ఖే తారకానికరా ఇవ
కర్ణాట, ఒడ్డీన వీరుల కుళ్లతో గుహలు చీలిపోయి, ఆభీర శూరులు ఆకాశంలో నక్షత్ర సమూహాల్లా అంతరించిపోయారు.
కరీన్ద్రమకరవ్యూహరంహసాహతహేతయః । కేశాకేశికృతారమ్భా వినేముర్ దశకాశ్ శకాః
ఏనుగులు, మొసళ్ల బలంతో ముందుకు వచ్చిన శక యోధులు, శత్రువుల దాడికి తట్టుకోలేక, వారి జుట్టు శత్రువుల జుట్టుతో కలిసిపోయి, తలవంచి నిలిచారు.
దశార్ణాద్ ఆశనిర్ ముక్తశృఙ్ఖలా జాలభీరవః । నిలీనా రక్తజమ్బాలే వైతస్తాస్ తిమయో యథా
దశార్ణ దేశం నుంచి పిడుగు బంధాలు తెంచుకుని భయంకరంగా మెరుపులా వెలిగింది. అది ఎర్ర మేఘాల్లో దాగిపోయింది, వైతస్తా నది సముద్రంలో కలిసిపోవడంలా.
గూర్జరానీకనాశేన గూర్జరీకేశలుఞ్ఛనమ్ । విహితం తఙ్గనోత్తుఙ్గశితశఙ్కుశతేరణైః
గుజరాతీ సైన్యం నాశనం కావడంతో, తంగణ యోధుల పొడవైన, పదునైన కటారులతో గుజరాతీ మహిళల జుట్టు కోసబడింది.
సిషిచుశ్ శస్త్రకాషోద్యద్విద్యుద్ ద్యౌనిర్గతా ద్రవాత్ । శరధారావనానీవ మీనహేతిప్రదామ్బుదాత్
ఆయుధాలు మెరుపుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఆకాశం నుంచి వర్షంలా కురిశాయి. అవి బాణాల వానలా సైన్యాలపై పడుతూ, చేపలు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయినట్లు నాశనం చేశాయి.
భుసుణ్డీమణ్డలోద్ద్యోతశ్యామార్కోత్పాతభీరుషు । ఆభీరేష్వ్ అరయః పేతుర్ గోగణా హరితేష్వ్ ఇవ
భుసుండి పక్షుల గుంపు నలుపు మబ్బుల్లా ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ భయంకరంగా కనిపించగా, ఆ భయంతో ఉన్న ఆభీరుల మధ్య శత్రువులు పచ్చని మైదానాల్లో పడి పోయే ఆవుల గుంపుల్లా నేలకూలిపోయారు.
కాన్తకాఞ్చనకాన్తాఙ్గీ నగ్నా తఙ్గనవాహినీ । భుక్తా గౌడభటేనాఙ్గనఖకేశనికర్షణైః
కాంతి మెరుస్తున్న బంగారు వర్ణం ఉన్న, నగ్నంగా ఉన్న మహిళలతో అలంకరించబడిన తంగణా నది, గౌడ సైనికులు పోరులో వారి గోళ్లు, జుట్టు లాగుతూ దాడిచేసి నాశనం చేశారు.
రణద్గగనగాసజ్జచక్రిచక్రవికర్తనైః । తఙ్గనాః కణశః కీర్ణాః కఙ్కగృద్ధ్రేషు రుద్రకైః
పోరుబీభత్సంలో ఆకాశంలో తిరుగుతున్న చక్రాలు కోసుకుంటూ వస్తూ, తంగణా యోధులను చిన్నచిన్న ముక్కలుగా చీల్చేశాయి. ఆ మృతదేహాలను కాకులు, గద్దలు రుద్రుల్లా క్రూరంగా తినేశాయి.
లగుడాలోడనోడ్డీనం గౌడం గుడగుడారవమ్ । శ్రుత్వా గాన్ధారగావోగ్రే దుద్రువుః ప్రమితా ఇవ
గౌడ యోధులు గొడ్డళ్లను ఊపుతూ, గట్టిగా అరుస్తూ చేసే శబ్దాన్ని విని, భయంతో గంధార దేశపు ఆవులు లెక్కపెట్టినట్టు ఒక్కొక్కటీ పరుగెత్తిపారిపోయాయి.
ఆకాశగార్ణవప్రఖ్యో వహచ్ఛస్త్రకదమ్బకః । అకరోద్ పారసీకానాం ఘననైశతమోభ్రమమ్
ఆకాశం, సముద్రం లాంటి విస్తారమైన ఆయుధాల గుంపు, పారసీకులకు అంధకారం లాగా, గాఢమైన రాత్రిలా వ్యాపించింది.
మన్దరాహననోడ్డీనఖస్థక్షీరోదసున్దరే । వనాలీవాయుధాన్య్ ఆసఞ్ ఛత్త్రప్రాలేయసానుని
మందరపర్వతం సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు వచ్చిన అందమైన దృశ్యంలా ఆయుధాలు, మంచు పర్వతాలపై చెట్ల దండలా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
యద్ అమ్బుదైర్ ఇవోడ్డీనం శస్త్రవృన్దైర్ నభోఽఙ్గనే । తద్ దృష్టం వీచివలయైర్ లోలైః ప్లుతమ్ ఇవార్ణవే
ఎలా మేఘాలు ఆకాశాన్ని నింపుతాయో, అలాగే ఆయుధాల సమూహం ఆకాశాన్ని కప్పేసింది. ఆ దృశ్యం, అలలు తిరుగుతూ ఎగిసిపడే సముద్రంలా కనిపించింది.
శతచన్ద్రం సితచ్ఛత్రైశ్ శరైశ్ శలభనిర్భరమ్ । శక్తిభిః కాకనీరన్ధ్రం దృష్టమ్ ఆకాశకాననమ్
వెన్నెల పరచిన వంద చంద్రుల్లా తెల్ల గొడుగులు, పరిగెత్తే పురుగుల్లా బాణాలు, కాకులు రంధ్రాల్లోకి పోయినట్టు శక్తులు—ఇలా ఆకాశవనం నిండిపోయింది.
లీనాశ్ చీరచయాక్రన్దకారిణః కేకయాః కృతాః । కఙ్కైః కఙ్కకులాక్రాన్తైర్ వ్యోమోచ్ఛలితమస్తకాః
కేకయ దేశపు యోధులు, బహుళంగా వచ్చిన కొంగల గుంపుల అరుపులతో, వారి తలపాగాలు ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాయి. ఆ పక్షుల అరుపులతో, వారి పుష్పమాలలు చించబడి, వారు ఏడుస్తూ నిలిచారు.
హిమవచ్ఛైలకన్యానాం కామం కలకలారవైః । అఙ్గైర్ అనఙ్గతాం నీత్వా భైరవైర్ ఇవ గర్జితమ్
హిమవంతపు కుమార్తెలు, ఆ ఘోరమైన శబ్దాలతో, వారి దేహాలు ఉల్లాసంతో నిండిపోయాయి. ఆ కలకలారవాలు భయంకరమైన గర్జనలవలె వినిపించాయి.
కాశైర్ ఉద్దేహకాక్రాన్తా అదృశ్యైర్ దయయా ఖగైః । నిర్ధూతపక్షైః క్షుభితైః పవనైర్ ఇవ పాంసవః
కనిపించని దయగల పక్షులు, కాశలు మీదికి వచ్చి, వాటి రెక్కలు ఊడగొట్టి, ఆ కాశలను గాలిలో ఎగిరే ధూళిలా ఊపిరాడనిచేశాయి.
ఉన్మత్తాస్త్రవినిర్ధూతాస్ త్యక్తహేతిరణామ్బరాః । నన్దనానన్దనిర్మాతృ ననృతుర్ జహసుర్ జగుః
అస్త్రబలంతో పిచ్చిపట్టిన వారు, తమ రక్షణ వస్త్రాలు, బంగారు వస్త్రాలు వదిలేసి, నందనవనంలో ఆనందాన్ని పంచే వారు, నాట్యం చేశారు, నవ్వారు, పాట పాడారు.
ప్రక్వణత్కిఙ్కిణీజాలం శక్తివర్షమ్ ఉపాగతమ్ । సాల్వబాణానిలోద్ధూతమ్ అగమత్ పృషదాకృతిమ్
కింకిణీల శబ్దాలు మారుమోగాయి, ఆయుధాల వర్షం కురిసింది. బాణాల గాలికి ఎగిసిపడుతూ, ఆ ధూళిగా మారిపోయింది.
శైవ్యాస్త్రైః ఖణ్డితాః కౌన్తా భ్రమత్కున్తైర్ విఘట్టితాః । శవీభూతా దివం నీతా దృష్టా విద్యాధరా ఇవ
శైవాస్త్రాలతో నశించిన కౌరవులు, తిరుగుతున్న కుంటాలతో గాయపడి, శవాల్లా మారి, ఆకాశంలోకి ఎగరబడ్డారు. వారు విద్యాధరుల్లా కనిపించారు.
ధరాధరణధర్మిణ్యా ధీరయా వీరసేనయా । లోఠితాః పాణ్డునగరాశ్ చలనోల్లాసమాత్రతః
భూమిలా స్థిరంగా ఉన్న పాండవుల నగరం, వీరసేన కదలికతో, వారి ఉత్సాహంతో, కలకలం అయింది.
ఉద్దేహకాః పఞ్చనదైర్ దలితా మత్తకాశిభిః । కున్తదన్తక్షతోద్దామైః పద్మా ఇవ మతఙ్గజైః
ఉద్దేహకుల యోధులు, మత్తులో ఉన్న కాశి సైనికుల చేతిలో నాశనం అయ్యారు. వారి కుంటాలు ఏనుగుల దంతాల్లా鋒గా ఉండి, పద్మాలను ఏనుగులు చీల్చినట్టు వారిని చీల్చేశాయి.