అభిసారజదార్వాకాః పల్లోలుకచిరోడునాః । కిరాతాః పశుపాలాశ్ చ చీనాస్ స్వర్ణమహీ తతః
అభిసారులు, జడార్వాకులు, పల్లోలుకులు, చిరోడునులు, కిరాతులు, గొర్రెల కాపరులు, చీనులు, తరువాత బంగారు భూమి అక్కడ ఉన్నాయి.
దేవస్థలోపవనభూస్ తదనూదితశ్రీర్ విశ్వావసోస్ తదను మన్దిరమ్ ఉత్తమర్ద్ధి । కైలాసభూస్ తదను ముఞ్జవనశ్ చ శైలో విద్యాధరామరవిహారవిమానభూమిః
అక్కడ దేవస్థలాల వనాలు, విశ్వావసువు చెప్పిన భూములు, తరువాత గొప్ప ఐశ్వర్యంతో కూడిన ఆలయం, కైలాస భూమి, తర్వాత ముంజ వనం, ఆ కొండ, విద్యాధరుల ప్రాంతం, దేవతల విమానాలున్న స్థలం ఉన్నాయి.
రణే రభసనిర్లూననరవారణదారుణే । అహం పూర్వమ్ అహం పూర్వమ్ ఇతి వృన్దానుపాతిని
యుద్ధంలో భయంకరంగా, ఉగ్రంగా, అక్కడ మనుషులు, ఏనుగులు బలంగా పడిపోతుంటే, ప్రతి ఒక్కరూ 'నేను ముందుగా వెళ్తాను, నేను ముందుగా వెళ్తాను' అని గుంపులుగా పడిపోతారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవస్ తత్ర భస్మత్వమ్ ఆగతాః । ప్రవిశన్తః ప్రయత్నేన శలభా ఇవ పావకే
వాళ్లు మరియు మరికొందరు అక్కడ బహుళంగా బూడిదగా మారిపోయారు; వారు శ్రమతో అగ్నిలోకి దూకే పురుగుల్లా లోపలికి వెళ్లారు.
అత్రాన్యే మధ్యదేశీయా జనా నోదాహృతా మయా । తాన్ ఇమాఞ్ శృణు వక్ష్యామి పక్ష్యాంల్ లీలామహీభృతః
ఇక్కడ మధ్యదేశంలో ఉన్న ఇతర ప్రజలను నేను ఇప్పటివరకు చెప్పలేదు. ఇప్పుడు లీలా భర్త అయిన రాజుకు తోడుగా ఉన్న ఆ వర్గాలను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
ఉద్దేహికాశ్ శూరసేనా గుడా అశ్వత్థనీపకాః । ఉత్తమజ్యోతికద్రాణి పదమధ్యమికాదయః
ఉద్దేహికులు, శూరసేనులు, గుడా, అశ్వత్థనీపకులు, ఉత్తమజ్యోతికద్రులు, పదమధ్యమికులు మరియు మరికొంతమంది ఉన్నారు.
సాల్వకాః కేతకా మత్స్యా దౌలేయకకపిష్టలాః । మాణ్డవ్యపాణ్డునగరసౌరగ్రీవా గురుగ్రహాః
సాల్వకులు, కేతకులు, మత్స్యులు, దౌలేయకులు, కపిష్టలులు, మాండవ్యపాండు నగరవాసులు, సౌరగ్రీవులు, గురుగ్రహులు కూడా ఉన్నారు.
పారియాత్రాః కురాఢ్యశ్ చ యామునోడుమ్బరా అపి । గజాహ్వా ఉజ్జిహానాశ్ చ కాలకోటికమాథురాః
పారియాత్రులు, కురాధ్యులు, యామునోఢుంబరులు, గజాహ్వులు, ఉజ్జిహానులు, కాలకోటికులు, మథురవాసులు కూడా ఉన్నారు.
కపోలధర్మారణ్యాశ్ చ తథైవోత్తరదక్షిణాః । పాఞ్చాలకాః కురుక్షేత్రాస్ తథా సారస్వతా జనాః
కపోలులు, ధర్మారణ్యవాసులు, అలాగే ఉత్తర, దక్షిణ ప్రాంతాలవారు, పాంచాళులు, కురుక్షేత్రవాసులు, సరస్వత ప్రాంత ప్రజలు— వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
అవన్తీస్యన్దనశ్రేణీకున్తైః పఞ్చనదేరితాః । స్యన్దమానా విద్రవన్తీ నిపపాత మహాభృగౌ
అవంతివారు, స్యందనులు, శ్రేణివారు, కుంటవారు, ఐదు నదుల ప్రాంత ప్రజలు— వీరందరూ భయంతో పరుగెత్తుతూ, పెద్ద కొండమీద పడిపోయారు.
కాశా బ్రహ్మావసాతాశ్ చ ఛిన్నాస్ సామ్బవతీజనైః । భూమౌ నిపతితాస్ సన్తో మథితా మత్తవారణైః
కాశవారు, బ్రహ్మావసాతవారు, సాంబవతివారి చేతిలో నశించి, నేలమీద పడిపోయి, మత్తులో ఉన్న ఏనుగుల చేతిలో త్రొక్కబడ్డారు.
శూరా దశపురాశ్ శస్త్రైర్ నికృత్తోదారకన్ధరాః । తారక్షతిభిర్ ఆక్రమ్య యోజితా యోజనే హ్రదే
దశపురంలో ఉన్న వీరులు, ఆయుధాల దెబ్బలకు పొట్టలు, మెడలు తెగిపోయి, తారక్షతి యోధుల చేతిలో పడిపోయి, ఒక యోజన పొడవైన సరస్సులో పడవేయబడ్డారు.
ఋష్యకారురుకచ్ఛాశ్ చ శైవ్యశఙ్కుశతాఙ్కితాః । పఙ్కిలే పఙ్కతాం యాతా భూతలే సైన్యమర్దనైః
ఋష్యక, కారూరుక, కచ్చ దేశాల నుండి వచ్చిన యోధులు, శైవ్య, శంకు గుర్తులు ధరించి, యుద్ధభూమిలో సైన్యాల పాదాల కింద త్రొక్కబడి, మట్టిలో మునిగిపోయారు.
వనవాసోపగిరయో ఽనిలయే నిలయార్థినః । పరితః పరిధావన్తః పతితా యమునాహ్రదే
అడవిలోని కొండలు, గుట్టలపై ఆశ్రయం కోసం పరుగెత్తిన వారు, చివరకు యమునా నదిలో పడిపోయారు.
దీర్ణోదరవినిర్యాతస్వాన్త్రతన్త్రీనియన్త్రితాః । రాత్రికాశ్ శాన్తసఞ్చారాః పిశాచైశ్ చర్వితా నిశి
వారికి పొట్టలు చీలిపోయి, అంతర్గత అవయవాలు బయటపడగా, రాత్రి నిశ్శబ్దంలో వారి శవాలను పిశాచాలు కొరికాయి.
ఉద్రవైర్ భద్రగిరిభిస్ సఙ్గ్రామాధ్వని దీక్షితైః । క్షోణీగర్తేషు నిక్షిప్తా రసలాః కమలా ఇవ
భద్రగిరి యోధులు యుద్ధంలో కొట్టి పడగొట్టిన వారు, భూమిలోని గోతుల్లోకి, తాళి కాండాలు పోనిచ్చినట్టు పడేశారు.
విద్రుత్యేవ ద్రవద్రక్తా విద్రావితమహారథాః । దణ్డకాన్త్రానిలోద్ధూతా హేహయా హరిణా ఇవ
వారి రక్తం ఉప్పొంగిపోతూ ప్రవహించగా, వారి మహారథులు చిత్తురవుతూ, దండక అరణ్యంలో వీచిన గాలుల వలె చెదరిపోతూ, హేహయులు హరిచేత తుడిపాటయినట్లు పారిపోయారు.
దన్తిదన్తవినిర్భిన్నా దారదా దలితారయః । నీతా రక్తమహానద్యా ద్రుమాణాం పల్లవా ఇవ
ఏనుగుల దంతాల తాకిడితో విరిగిపడి, శత్రువులు నశించి, వారు రక్తమయమైన పెద్ద నదిలో వృక్షాల కొత్త చిగురుల్లా కొట్టుకుపోయారు.
నారాచైశ్ చర్వితాశ్ చీనా జీర్ణజర్జరజీవితాః । జహుర్ జలనిధౌ దేహాన్ భారభూతాన్ అవస్థితాన్
బాణాలతో పొడవబడి, వారి ప్రాణాలు అలసిపోయి, చిరిగిపోయిన చీన యోధులు, భూమికి భారమైన తమ దేహాలను సముద్రంలో వదిలేశారు.
కర్ణాటసుభటోడ్డీనకున్తకర్తితకన్దరాః । తేరుర్ ఆభీరశూరాః ఖే తారకానికరా ఇవ
కర్ణాట, ఒడ్డీన వీరుల కుళ్లతో గుహలు చీలిపోయి, ఆభీర శూరులు ఆకాశంలో నక్షత్ర సమూహాల్లా అంతరించిపోయారు.
కరీన్ద్రమకరవ్యూహరంహసాహతహేతయః । కేశాకేశికృతారమ్భా వినేముర్ దశకాశ్ శకాః
ఏనుగులు, మొసళ్ల బలంతో ముందుకు వచ్చిన శక యోధులు, శత్రువుల దాడికి తట్టుకోలేక, వారి జుట్టు శత్రువుల జుట్టుతో కలిసిపోయి, తలవంచి నిలిచారు.
దశార్ణాద్ ఆశనిర్ ముక్తశృఙ్ఖలా జాలభీరవః । నిలీనా రక్తజమ్బాలే వైతస్తాస్ తిమయో యథా
దశార్ణ దేశం నుంచి పిడుగు బంధాలు తెంచుకుని భయంకరంగా మెరుపులా వెలిగింది. అది ఎర్ర మేఘాల్లో దాగిపోయింది, వైతస్తా నది సముద్రంలో కలిసిపోవడంలా.
గూర్జరానీకనాశేన గూర్జరీకేశలుఞ్ఛనమ్ । విహితం తఙ్గనోత్తుఙ్గశితశఙ్కుశతేరణైః
గుజరాతీ సైన్యం నాశనం కావడంతో, తంగణ యోధుల పొడవైన, పదునైన కటారులతో గుజరాతీ మహిళల జుట్టు కోసబడింది.
సిషిచుశ్ శస్త్రకాషోద్యద్విద్యుద్ ద్యౌనిర్గతా ద్రవాత్ । శరధారావనానీవ మీనహేతిప్రదామ్బుదాత్
ఆయుధాలు మెరుపుల్లా ప్రకాశిస్తూ ఆకాశం నుంచి వర్షంలా కురిశాయి. అవి బాణాల వానలా సైన్యాలపై పడుతూ, చేపలు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయినట్లు నాశనం చేశాయి.
భుసుణ్డీమణ్డలోద్ద్యోతశ్యామార్కోత్పాతభీరుషు । ఆభీరేష్వ్ అరయః పేతుర్ గోగణా హరితేష్వ్ ఇవ
భుసుండి పక్షుల గుంపు నలుపు మబ్బుల్లా ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ భయంకరంగా కనిపించగా, ఆ భయంతో ఉన్న ఆభీరుల మధ్య శత్రువులు పచ్చని మైదానాల్లో పడి పోయే ఆవుల గుంపుల్లా నేలకూలిపోయారు.
కాన్తకాఞ్చనకాన్తాఙ్గీ నగ్నా తఙ్గనవాహినీ । భుక్తా గౌడభటేనాఙ్గనఖకేశనికర్షణైః
కాంతి మెరుస్తున్న బంగారు వర్ణం ఉన్న, నగ్నంగా ఉన్న మహిళలతో అలంకరించబడిన తంగణా నది, గౌడ సైనికులు పోరులో వారి గోళ్లు, జుట్టు లాగుతూ దాడిచేసి నాశనం చేశారు.
రణద్గగనగాసజ్జచక్రిచక్రవికర్తనైః । తఙ్గనాః కణశః కీర్ణాః కఙ్కగృద్ధ్రేషు రుద్రకైః
పోరుబీభత్సంలో ఆకాశంలో తిరుగుతున్న చక్రాలు కోసుకుంటూ వస్తూ, తంగణా యోధులను చిన్నచిన్న ముక్కలుగా చీల్చేశాయి. ఆ మృతదేహాలను కాకులు, గద్దలు రుద్రుల్లా క్రూరంగా తినేశాయి.
లగుడాలోడనోడ్డీనం గౌడం గుడగుడారవమ్ । శ్రుత్వా గాన్ధారగావోగ్రే దుద్రువుః ప్రమితా ఇవ
గౌడ యోధులు గొడ్డళ్లను ఊపుతూ, గట్టిగా అరుస్తూ చేసే శబ్దాన్ని విని, భయంతో గంధార దేశపు ఆవులు లెక్కపెట్టినట్టు ఒక్కొక్కటీ పరుగెత్తిపారిపోయాయి.
ఆకాశగార్ణవప్రఖ్యో వహచ్ఛస్త్రకదమ్బకః । అకరోద్ పారసీకానాం ఘననైశతమోభ్రమమ్
ఆకాశం, సముద్రం లాంటి విస్తారమైన ఆయుధాల గుంపు, పారసీకులకు అంధకారం లాగా, గాఢమైన రాత్రిలా వ్యాపించింది.
మన్దరాహననోడ్డీనఖస్థక్షీరోదసున్దరే । వనాలీవాయుధాన్య్ ఆసఞ్ ఛత్త్రప్రాలేయసానుని
మందరపర్వతం సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు వచ్చిన అందమైన దృశ్యంలా ఆయుధాలు, మంచు పర్వతాలపై చెట్ల దండలా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.