సపఞ్జరః పఞ్జరిణా గజౌఘేన గజోచ్చయః । సవనస్ సవనేనాద్రిర్ అద్రిణేవామిలద్ బలాత్
పంజరంలో ఉన్న పక్షులతో కూడిన ఆ పంజరాన్ని ఏనుగుల గుంపు బలంగా ఢీకొట్టింది. అది ఒక కొండను మరొక కొండ గట్టిగా తాకినట్లు ఊపేసింది.
అశ్వౌఘో ఽమిలద్ అశ్వానాం వృన్దేనారావిరంహసా । తరఙ్గోఘేన ఘోరేణ తరఙ్గోఘ ఇవార్ణవే
గుర్రాల గుంపు మరొక గుర్రాల గుంపుతో గొంతెత్తి ఢీకొంది. అది సముద్రంలో ఒక పెద్ద అల మరొక పెద్ద అలను తాకినట్లు ఉధృతంగా మోగింది.
నరానీకో నరానీకం సమాయుధమ్ అయోధయత్ । వేణ్వౌఘమ్ ఇవ వేణ్వౌఘో మరుల్లోలో మరుచ్చలమ్
మానవుల సైన్యం మరొక మానవుల సైన్యంతో సమానంగా ఆయుధాలు ధరించి పోరాడింది. అది ఒక ముంగిలి గుంపు మరొక ముంగిలి గుంపును తాకినట్లు, గాలి గాలి తాకినట్లు ఉరిమింది.
రథౌఘశ్ చ రథౌఘేన నిష్పిపేషాఖిలం వపుః । నగరం నగరేణేవ దైవేనోడ్డీనమ్ అమ్బరమ్
రథాల గుంపు మరొక రథాల గుంపును పూర్తిగా నాశనం చేసింది. అది ఒక పట్టణం మరొక పట్టణాన్ని ఢీకొన్నట్లు, లేదా ఆకాశాన్ని విధి ఊడగొట్టినట్లు జరిగింది.
సరచ్ఛరభరాసారరచితాపూర్వవారిదమ్ । యుయుధే స్థగితాకాశా ధనుర్ధరపతాకినీ
బాణాల వర్షంతో ఆకాశం కొత్త మేఘంతో నిండినట్టు కనిపించగా, ధనుర్ధారులు తమ జెండాలతో యుద్ధం చేశారు.
విషమాయుధయుద్ధేషు యోద్ధారః పేలవాశయాః । యదా యుక్త్యా పలాయన్తే రణకల్పానలే తదా
అసమాన ఆయుధాలతో జరిగే యుద్ధాల్లో, యోధులు మనసు బలహీనపడి, యుద్ధం మంటలా మండిపోతే, చతురతతో పారిపోతారు.
మిలితాశ్ చక్రిణశ్ చక్రైర్ ధనుర్ధారైర్ ధనుర్ధరాః । ఖడ్గిభిః ఖడ్గయోద్ధారో భుసుణ్డీభిర్ భుసుణ్డినః
చక్రాలు ధరించిన వారు మరొకరితో కలసి పోరాడారు; విల్లు పట్టినవారు విల్లు పట్టిన వారితో; ఖడ్గం చేతబట్టినవారు ఖడ్గంతో; బల్లెం వేసేవారు బల్లెం వేసేవారితో యుద్ధం చేశారు.
ముసులైర్ ముసులోద్ధారాః కున్తినః కున్తధారిభిః । ఋష్ట్యాయుధా ఋష్టిధరైః ప్రాసిభిః ప్రాసపాణయః
ముసల్లు పట్టినవారు ముసల్లు పట్టిన వారితో; కుంటి చేతబట్టినవారు కుంటి చేతబట్టిన వారితో; రిష్టి ఆయుధాలు ధరించినవారు రిష్టి ఆయుధాలు పట్టిన వారితో; ప్రాసాలు పట్టినవారు ప్రాసాలు పట్టిన వారితో పోరాడారు.
సముద్గరా ముద్గరిభిస్ సగదైర్ విలసద్గదాః । ప్రాసమార్గవిదః ప్రాసైః పరశూత్కాః పరశ్వధైః
కొంతమంది ఇనుప గొడ్డళ్లతో ముద్గరాలు ఊపుతూ, మరికొందరు గొడ్డళ్లతో మెరిసిపోతూ, ఇంకొందరు కత్తులతో నిపుణులై కత్తులు పట్టుకుని, మరికొందరు గొడ్డళ్లలో నైపుణ్యం కలిగి గొడ్డళ్లను ధరించి ఉన్నారు.
లగుడౌఘైర్ లగుడిన ఉపలైర్ ఉపలాయుధాః । పాశిభిః పాశపరమాశ్ శఙ్కుభిశ్ శఙ్కుధారిణః
కొంతమంది చేతిలో లఘుడులు పట్టుకుని, మరికొందరు రాళ్లను ఆయుధాలుగా ధరించి, ఇంకొందరు గొలుసులతో నైపుణ్యం కలిగి, మరికొందరు ముళ్లను పట్టుకుని నిలబడి ఉన్నారు.
క్షురికాభిస్ సక్షురికా భిణ్డిపాలైశ్ చ తద్భృతః । వజ్రముష్టిధరాస్ తత్స్థైర్ అఙ్కుశైర్ అఙ్కుశోద్ధృతాః
కొంతమంది కత్తులు పట్టుకుని, మరికొందరు బిల్లులు చేతబట్టి, ఇంకొందరు వజ్రమైన ముష్టులతో నిలబడి, మరికొందరు అంకుశాలను ఊపుతూ ఉన్నారు.
హలైర్ హలనికాషజ్ఞాస్ త్రిశూలైశ్ చ త్రిశూలినః । శృఙ్ఖలాజాలినో జాలైశ్ శార్ఙ్ఖలైర్ అలికోమలైః
కొంతమంది లাঙ্গళ్లను పట్టుకుని, లాంగడంలో నైపుణ్యం కలిగి, మరికొందరు త్రిశూలాలు ధరించి, ఇంకొందరు గొలుసులు, వలలు వేసుకుని, మరికొందరు మృదువైన అలికమలలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
శాక్తీకైశ్ శక్తియోద్ధారశ్ శూలైశ్ శూలవిశారదాః । క్షుభితాః కల్పవిక్షుబ్ధసాగరోర్మిఘటా ఇవ
కొంతమంది యోధులు కత్తులతో నైపుణ్యంగా పోరాడుతుండగా, మరికొందరు భల్లాలతో చురుకుగా యుద్ధం చేశారు. వారు కలియుగాంతంలో అలలెత్తే సముద్రపు తరంగాల్లా ఉద్రిక్తంగా పోరాడారు.
క్షుబ్ధశ్ చక్రజలావర్తైశ్ శరశీకరమారుతైః । ప్రభ్రమద్ధేతిమకరో వ్యోమైకార్ణవ ఆబభౌ
చక్రాయుధాల గిరికలు, బాణవర్షాల గాలులతో ఆకాశం ఒక్కటే మహాసముద్రంలా కనిపించింది. అందులో తిరుగుతున్న ఆయుధాలు మత్స్యరూపంలో తేలియాడుతున్నట్లు అనిపించింది.
ఉత్ఫాలాయుధకల్లోలస్ సేనాకులజలేచరః । రోధోరన్ధ్రసముద్రో ఽసౌ బభూవామరదుస్తరః
అయుధాల అలలు ఉప్పొంగిపోతూ, సైనికులతో నిండిన ఆ యుద్ధభూమి, అమృతదేవతలకు కూడా దాటలేని పెద్ద నదీ సముద్రంలా మారింది.
దిగష్టకజనానీకం పక్షద్వయతయా తయా । అర్ధేనార్ధేన కుషితం భూపాలాభ్యాం తథా స్థితమ్
రెండు వైపులా ఉన్న రాజుల సేనలు, ఆమ్రావతికి రెండు రెక్కలవలె అర్ధం అర్ధంగా ఎదురెదురుగా నిలబడ్డాయి.
పశ్య దేశాదిసఙ్ఖ్యేన ప్రాగ్దిగ్భాగగతాన్ ఇమాన్ । లీలానాథస్య పద్మస్య పక్షే జనపదాఞ్ శృణు
ప్రాంతాల సంఖ్యను బట్టి, తూర్పు దిశలో ఉన్న ప్రజలను చూడు. ఇప్పుడు లీలానాథుని పద్మపు వైపున ఉన్న దేశాల గురించి విను.
పూర్వస్యాం కాశిమగధాః కోసలా మిథిలోత్కలాః । మేకలాః కవటాః పుణ్డ్రాస్ తథౌణ్డ్రాస్ సమగౌడకాః
తూర్పున కాశీలు, మగధులు, కోసలులు, మిథిలలు, ఉత్కళులు, మేకలులు, కవటులు, పుండ్రులు, అలాగే ఔండ్రులు, గౌడకులు ఉన్నారు.
ద్రిమయో మద్రసుహ్మాశ్ చ తామ్రలిప్తాస్ తథైవ చ । ప్రాగ్జ్యోతిషా వాజిముఖా అమ్బష్ఠాః పురుషాదకాః
అక్కడ ద్రిమయులు, మద్రులు, సుహ్ములు, తామ్రలిప్తులు, ప్రాగ్జ్యోతిషులు, వాజిముఖులు, అంబష్టులు, పురుషాదులు కూడా ఉన్నారు.
కర్ణాక్షష్ఠా అవిశ్రోత్రా ఆమమీనాశనాస్ తథా । వ్యాఘ్రవక్త్రాః కిరాతాశ్ చ శవరా ఏకపాదకాః
అక్కడ కర్ణాక్షులు, అవిశ్రోత్రులు, ముద్ద చేపలు తినేవారు, వ్యాఘ్రముఖులు, కిరాతులు, శవరులు, ఏకపాదులు కూడా ఉన్నారు.
మాల్యవాన్ నామ శైలో ఽత్ర శిబివాఞ్ జ్ఞాన ఏవ చ । వృషభధ్వజపద్మాద్యాస్ తథోదయకరో గిరిః
ఇక్కడ మాల్యవాన్ అనే కొండ ఉంది, అలాగే శిబివాన్, జ్ఞాన అనే పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. వృషభధ్వజ, పద్మ అనే పర్వతాలు మరియు ఉదయ అనే కొండ కూడా ఇక్కడే ఉన్నాయి.
అథ ప్రాగ్దక్షిణాయాం తు ఇమే విన్ధ్యాద్రివాసినః । చేదయో వత్సదాశార్ణా అఙ్గవఙ్గోపవఙ్గకాః
ఇప్పుడు ఆగ్నేయ దిశలో, వీరే వింధ్యపర్వత నివాసులు — చేదయులు, వత్సులు, దాశార్ణులు, అంగులు, వంగులు, అలాగే ఉపవంగులు.
కలిఙ్గపుణ్డ్రజఠరా విదర్భా మేఖలాస్ తథా । శవరా నగ్నపర్ణాశ్ చ కణ్ఠత్రిపురపూరకాః
కళింగులు, పుండ్రులు, జఠరులు, విదర్భులు, మేఖలులు, అలాగే శవరులు, నగ్నపర్ణులు, కంఠత్రిపురపూరికులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
కణ్టకస్థలనామానః పృథుద్వీపకకోమలాః । కణ్ఠద్రాశ్ శోణికాశ్ చైవ తథా చర్మణ్వతా అపి
కంఠకస్థల అనే వారు, పృథుద్వీపక ప్రాంతానికి చెందిన మృదువైన వారు, కంఠద్రులు, శోణికులు, అలాగే చర్మణ్వత ప్రాంతానికి చెందినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
కోకకా హేమకుడ్యాశ్ చ తథా శ్మశ్రుధరా ఇతి । బలిగ్రీవమహాగ్రీవాః కిష్కిన్ధా నారికేలినః
కోకకులు, హేమకుడ్యులు, అలాగే శ్మశ్రుధరులు, బలిగ్రీవులు, మహాగ్రీవులు, కిష్కిందలు, నారికేళినులు — వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
అథ లీలాపతేర్ అస్య దక్షిణస్యామ్ ఇమే ఽద్రయః । విన్ధ్యో ఽథ కుసుమాపీడో మహేన్ద్రో దున్దురస్ తథా
ఇప్పుడు, ఈ లీలాపురుషుని దక్షిణభాగంలో ఉన్న పర్వతాలు ఇవే: వింధ్య, కుసుమాపీడ, మహేంద్ర, అలాగే దుండుర పర్వతం.
మలయస్ సూర్యవాంశ్ చైవ గణరాజ్యనృరాజ్యకాః । అవన్తిర్ ఇతి విఖ్యాతా తథా సామ్బవతీతి చ
మలయ పర్వతం, సూర్యవంశం, గణరాజ్యము, నృరాజ్యకులు, అలాగే ప్రసిద్ధమైన అవంతి, సాంబవతి అనే ప్రాంతాలు కూడా ఉన్నాయి.
దశపుర్యా ఏకకచ్ఛా ఋషికాస్ తురుష్కాశ్ శకాః । వనవాసోపగిరయస్ తే భద్రగిరయస్ తథా
దశపుర్య, ఏకకచ్చ, ఋషికులు, తురుష్కులు, శకులు, వనవాస ప్రాంత ప్రజలు, పర్వతవాసులు, అలాగే భద్రగిరి వాసులు కూడా ఉన్నారు.
నాగరా దణ్డకాశ్ చైవ గణరాజ్యా నృరాజ్యకాః । సహారా ఋష్యమూకాశ్ చ కార్కోటా వనతిమ్బిలాః
నాగరాలు, దండకాలు, గణరాజ్యాలు, నృరాజ్యకాలు, సహారాలు, ఋష్యమూకలు, కార్కోటాలు, వనతింబిలాలు — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్న ప్రజలు.
పద్మా నివాసినశ్ చైవ చౌరకాః కర్కవీరకాః । వైరికాః పాశికాశ్ చైవ ధర్మపత్తనపాంసికాః
పద్మా నివాసులు, చౌరకులు, కార్కవీరకులు, వైరికులు, పాశికులు, ధర్మపట్టణం, పాంసికా ప్రజలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.