తరత్తురఙ్గవిహగః పతత్కరిఘటాతటః । భ్రమద్భీరుమృగానీకస్ స్ఫూర్జద్ఘురఘురారవః
ఆ నదీ తీరాల్లో గుర్రాలు, పక్షులు ఈదుతూ, ఏనుగులు పడిపోతూ, భయంతో మృగాల గుంపులు పరుగెత్తుతూ, ఆకాశమంతా ఘోరమైన అరుపులతో మారుమోగిపోయింది.
సరచ్ఛరాలీశరభశ్ శరభఙ్గురసైన్యభూః । తరత్తురఙ్గశరభశ్ శరభారవహావనిః
బాణాలు, కటారాలు వరుసగా విసిరినందువల్ల యుద్ధభూమి కంపించిపోయింది; గుర్రాల దాడి, బాణాల భారంతో భూమి నడుము వణికిపోయింది.
వలద్వీరేభనిర్హ్రాదో రసతూర్యగుహాగృహః । విసరత్సైన్యజలదో లుఠద్భటమృగాధిపః
వీరుల గర్జనలు ఏనుగుల అరుపుల్లా మారుమోగాయి; మృదంగాల ధ్వని గుహల్లో ప్రతిధ్వనించగా, సైన్యం మేఘంలా వ్యాపించింది; యోధాధిపతులు అక్కడక్కడా పడిపోతూ ఉండిపోయారు.
ప్రసరద్ధూలిజలదో విగలత్సైన్యసానుమాన్ । పతద్రథవరాఢ్యఙ్గః ప్రపతత్ఖడ్గమణ్డలః
సైన్యపు ధూళి మేఘంలా వ్యాపించగా, యోధుల శిఖరాలు కూలిపోయాయి; శ్రేష్ఠమైన రథాల అవయవాలు ఎగిరిపడగా, ఖడ్గాల వలయాలు కిందపడిపోయాయి.
ప్రోత్పతత్పట్టపుష్పాఢ్యః పతాకాఛత్రవారిదః । వహద్రక్తనదీపూరః పతత్సారావవారణః
ఆయన పట్టు వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు ధరించి, జెండాలు, గొడుగులు మేఘాల వలె అలంకరించబడి, ఎర్ర నదుల ప్రవాహాన్ని తీసుకెళ్తూ, ముందుకు సాగుతూ కవచాలను చెల్లాచెదురుగా విసిరాడు.
సో ఽభూత్ సమరకల్పాన్తో జగత్కవలనాకులః । పర్యస్తసధ్వజచ్ఛత్రపతాకారథపత్తనః
ఆయన మహా యుద్ధాంతంలా మారి, లోకాన్ని మింగిపెట్టే కలకలంతో, పడిపోయిన జెండాలు, గొడుగులు, పతాకాలు, రథాలు, pěదలతో అన్ని వైపులా నిండిపోయాడు.
పతద్విమలహేత్యోఘభూరిభాస్కరభాస్వరః । కఠినప్రాణిసన్తాపతాపితాఖిలమానవః
పరిశుద్ధమైన ఆయుధాలు వర్షంలా పడుతూ, అనేక సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, గాఢమైన ప్రాణబాధతో సమస్త మనుష్యులను వేధించాయి.
కోదణ్డపుష్కరావర్తశరధారానిరన్తరః । వహత్ఖడ్గశిలాలేఖావిద్యుద్వలయితామ్బరః
విల్లు వలయాలు, తామర ఆకారపు బాణాల ప్రవాహం నిరంతరం సాగిపోతూ, ఖడ్గాలు, రాళ్ల రేఖలు మెరుపుల్లా ఆకాశాన్ని ప్రకాశింపజేశాయి.
ఉచ్ఛూనరక్తజలధిపతితేభకులాచలః । నభోవికీర్ణనిపతద్యన్త్రాశ్మగణతారకః
యోధుల కొండలు రక్తసముద్రంలో పడిపోవగా, యంత్రాలు, రాళ్లు ఆకాశంలో నక్షత్రాల్లా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
చక్రకల్పామ్బుదావర్తపూర్ణవ్యోమశరామ్బుదః । అస్త్రకల్పాగ్నినిర్దగ్ధసైన్యలోకాన్తరాన్తరాః
చక్రాల వలయాల్లా బాణమేఘాలు ఆకాశాన్ని నిండగా, ఆయుధాల మంటలో సైన్యాలు కాలిపోతూ లోకాల మధ్య ఖాళీలు ఏర్పడ్డాయి.
హేతివర్షాశనిచ్ఛిన్నభూతభూతలభూధరః । గజరాజగిరివ్రాతపాతపిష్టజనవ్రజః
అస్త్రవర్షం, మెరుపుల తాకిడితో భూమి, పర్వతాలు చీలిపోతుండగా, పడిపోయిన ఏనుగులు, కొండల గుంపులతో జనసమూహాలు నలిగిపోయాయి.
శరధారాధరానీకమేఘచ్ఛన్నమహీనభః । మహానీకార్ణవక్షోభసఙ్ఘట్టకఠినారవః
బాణాల వరుసలు మేఘాల్లా సైన్యాన్ని కప్పి, భూమి ఆకాశాన్ని ముసురగా మార్చాయి. మహాసైన్యాల ఘర్షణతో సముద్రం గర్జిస్తూ ఉప్పొంగింది.
వ్యాప్త ఉగ్రానిలోద్ధూతైర్ జలవ్యాలానలాచలైః । అన్యోఽన్యదలనవ్యగ్రైర్ అస్త్రోత్పాతఫలోత్థితైః
ప్రళయకాలంలో ఉగ్రమైన గాలులు, ఉప్పొంగిన నీళ్లు, పాములు, అగ్నులు, కొండలు — ఇవన్నీ పరస్పరం నాశనం చేయడంలో తలమునకలై, ఆయుధాల ప్రభావంతో ఏర్పడిన విపత్తుల వలన, ఆ ప్రాంతమంతా నిండిపోయింది.
శూలాసిచక్రశరశక్తిగదాభుసుణ్డీప్రాసాదయో విదలనేన మిథో ధ్వనన్తః । దీప్తా దధుర్ దశదిశం శతశో భ్రమన్తః కల్పాన్తవాతపరివృత్తపదార్థలీలామ్
కఠినమైన కటారులు, ఖడ్గాలు, చక్రాలు, బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ముసల్లు, కట్కాలు, ప్రాసాలు — ఇవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొని గర్జించాయి. అవి అగ్నిలా మండుతూ, వందలాది సంఖ్యలో పదిదిక్కులా తిరుగుతూ, ప్రళయ తుఫాను మాదిరిగా లోకాంత్య నాటికీ రూపం ఇచ్చాయి.
అథ శృఙ్గోపమానేషు స్థితేషు శవరాదిషు । గఙ్గాతుల్యాసు జాతాసు వహద్రక్తనదీషు చ
ఆ సమయంలో కొండ శిఖరాల్లాంటి శవాలు అక్కడక్కడా పడి ఉండగా, గంగానదిలా ప్రవహించే రక్తనదులు అక్కడ జన్మించాయి.
నృత్యత్సు లోలదోర్దణ్డం కబన్ధేషు సబన్ధుషు । బ్రుడత్సు నరహస్త్యశ్వరథేషు రుధిరామ్భసి
తలలేని శరీరాలు తమ బంధువులతో కలిసి ఊగిపోతూ నాట్యం చేయగా, మృతులైన మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు రక్తంతో నిండిన నీటిలో చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి.
సర్వసైన్యేషు యాతేషు విరలత్వం విసారిషు । సర్వభీరుషు భగ్నేషు విద్రుతేషు దిశో దశ
అన్ని సైన్యాలు చెల్లాచెదురుగా మారిపోయి, భయపడినవాళ్లు భయంతో పది దిశలకూ పారిపోయారు.
మాతఙ్గశవశైలేషు విశ్రాన్తామ్బుదపఙ్క్తిషు । యక్షరక్షఃపిశాచేషు క్రీడత్సు రుధిరార్ణవే
ఏనుగుల మృతదేహాల కొండల మీద, విశ్రాంతమైన మేఘాల మధ్య, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు రక్తసముద్రంలో ఆటలాడుతున్నారు.
మహతాం ధర్మనిష్ఠానాం శీలౌజస్సత్త్వశాలినామ్ । శుద్ధానాం కులపద్మానాం వీరాణామ్ అనివర్తినామ్
ధర్మానికి నిబద్ధత కలిగిన గొప్పవాళ్ల మధ్య, మంచితనం, బలము, పవిత్రతతో కూడిన, మంచి వంశాల్లో పుట్టిన, వెనక్కి తిప్పని వీరుల మధ్య
ద్వన్ద్వయుద్ధాని జాతాని మేఘానామ్ ఇవ గర్జతామ్ । మిథో నిగరణోత్కాని మిలత్సాగరపూరవత్
ఘోరమైన మేఘాల మోతలాగే, పరస్పరం ఎదురుదెబ్బలు తినేందుకు ఉత్సాహంగా, సముద్రాలు కలిసినట్టు ఉప్పొంగుతూ ద్వంద్వయుద్ధాలు జరిగాయి.
సపఞ్జరః పఞ్జరిణా గజౌఘేన గజోచ్చయః । సవనస్ సవనేనాద్రిర్ అద్రిణేవామిలద్ బలాత్
పంజరంలో ఉన్న పక్షులతో కూడిన ఆ పంజరాన్ని ఏనుగుల గుంపు బలంగా ఢీకొట్టింది. అది ఒక కొండను మరొక కొండ గట్టిగా తాకినట్లు ఊపేసింది.
అశ్వౌఘో ఽమిలద్ అశ్వానాం వృన్దేనారావిరంహసా । తరఙ్గోఘేన ఘోరేణ తరఙ్గోఘ ఇవార్ణవే
గుర్రాల గుంపు మరొక గుర్రాల గుంపుతో గొంతెత్తి ఢీకొంది. అది సముద్రంలో ఒక పెద్ద అల మరొక పెద్ద అలను తాకినట్లు ఉధృతంగా మోగింది.
నరానీకో నరానీకం సమాయుధమ్ అయోధయత్ । వేణ్వౌఘమ్ ఇవ వేణ్వౌఘో మరుల్లోలో మరుచ్చలమ్
మానవుల సైన్యం మరొక మానవుల సైన్యంతో సమానంగా ఆయుధాలు ధరించి పోరాడింది. అది ఒక ముంగిలి గుంపు మరొక ముంగిలి గుంపును తాకినట్లు, గాలి గాలి తాకినట్లు ఉరిమింది.
రథౌఘశ్ చ రథౌఘేన నిష్పిపేషాఖిలం వపుః । నగరం నగరేణేవ దైవేనోడ్డీనమ్ అమ్బరమ్
రథాల గుంపు మరొక రథాల గుంపును పూర్తిగా నాశనం చేసింది. అది ఒక పట్టణం మరొక పట్టణాన్ని ఢీకొన్నట్లు, లేదా ఆకాశాన్ని విధి ఊడగొట్టినట్లు జరిగింది.
సరచ్ఛరభరాసారరచితాపూర్వవారిదమ్ । యుయుధే స్థగితాకాశా ధనుర్ధరపతాకినీ
బాణాల వర్షంతో ఆకాశం కొత్త మేఘంతో నిండినట్టు కనిపించగా, ధనుర్ధారులు తమ జెండాలతో యుద్ధం చేశారు.
విషమాయుధయుద్ధేషు యోద్ధారః పేలవాశయాః । యదా యుక్త్యా పలాయన్తే రణకల్పానలే తదా
అసమాన ఆయుధాలతో జరిగే యుద్ధాల్లో, యోధులు మనసు బలహీనపడి, యుద్ధం మంటలా మండిపోతే, చతురతతో పారిపోతారు.
మిలితాశ్ చక్రిణశ్ చక్రైర్ ధనుర్ధారైర్ ధనుర్ధరాః । ఖడ్గిభిః ఖడ్గయోద్ధారో భుసుణ్డీభిర్ భుసుణ్డినః
చక్రాలు ధరించిన వారు మరొకరితో కలసి పోరాడారు; విల్లు పట్టినవారు విల్లు పట్టిన వారితో; ఖడ్గం చేతబట్టినవారు ఖడ్గంతో; బల్లెం వేసేవారు బల్లెం వేసేవారితో యుద్ధం చేశారు.
ముసులైర్ ముసులోద్ధారాః కున్తినః కున్తధారిభిః । ఋష్ట్యాయుధా ఋష్టిధరైః ప్రాసిభిః ప్రాసపాణయః
ముసల్లు పట్టినవారు ముసల్లు పట్టిన వారితో; కుంటి చేతబట్టినవారు కుంటి చేతబట్టిన వారితో; రిష్టి ఆయుధాలు ధరించినవారు రిష్టి ఆయుధాలు పట్టిన వారితో; ప్రాసాలు పట్టినవారు ప్రాసాలు పట్టిన వారితో పోరాడారు.
సముద్గరా ముద్గరిభిస్ సగదైర్ విలసద్గదాః । ప్రాసమార్గవిదః ప్రాసైః పరశూత్కాః పరశ్వధైః
కొంతమంది ఇనుప గొడ్డళ్లతో ముద్గరాలు ఊపుతూ, మరికొందరు గొడ్డళ్లతో మెరిసిపోతూ, ఇంకొందరు కత్తులతో నిపుణులై కత్తులు పట్టుకుని, మరికొందరు గొడ్డళ్లలో నైపుణ్యం కలిగి గొడ్డళ్లను ధరించి ఉన్నారు.
లగుడౌఘైర్ లగుడిన ఉపలైర్ ఉపలాయుధాః । పాశిభిః పాశపరమాశ్ శఙ్కుభిశ్ శఙ్కుధారిణః
కొంతమంది చేతిలో లఘుడులు పట్టుకుని, మరికొందరు రాళ్లను ఆయుధాలుగా ధరించి, ఇంకొందరు గొలుసులతో నైపుణ్యం కలిగి, మరికొందరు ముళ్లను పట్టుకుని నిలబడి ఉన్నారు.