మకరవ్యూహవిస్తారభగ్నాభగ్నభటోగ్రనౌః । మహాగుడుగుడావర్తప్రతిశ్రుద్ఘనకన్దరః
ముత్యాల వలయాల్లా విస్తరించిన మత్స్య సైన్యాల మధ్య, కొట్టుకుపోతున్న, కొట్టే యోధులతో, గొప్ప గుండ్రంగుండ్రని గలగలలు, ప్రతిధ్వనించే గుహల అరుపులతో ఉన్న నౌకలా కనిపించాడు.
మీనవ్యూహవినిష్క్రాన్తశరబీజౌఘసర్షపః । హేతివీచిఘటాలూనపతాకావీచిమణ్డలః
చేపల వలయాల మధ్య దూసుకొచ్చే బాణాల వానలో, ఆయుధాల అలలతో చీలిపోయిన జెండాల వలయాల్లో, ఆవిరిగిపోయిన ఆవాలు లా చెల్లాచెదురయ్యాడు.
శస్త్రవారిక్షతామ్భోదసదృశావర్తకుణ్డలః । సంరమ్భఘనసఞ్చారఘటాతిమితిమిఙ్గిలః
ఆయన ఆయుధాల గాయాల్లా సముద్రంలో ఏర్పడిన అలల మధ్య చుట్టుముట్టబడి, ఉగ్రంగా ప్రవహించే ప్రవాహాల్లో గొప్ప తిమింగిలంలా సంచరించేవాడు.
కృష్ణాయసపరీధానచలత్సేనామ్బుభీషణః । కబన్ధావర్తలేఖాన్తర్బద్ధసైన్యాద్రిభీషణః
ఆయన నల్ల ఇనుప కవచం ధరించి, భయంకరమైన నీటిలో తన సేనతో కూడి భయపెట్టేవాడు; అలల రేఖలలో, భయానకమైన కొండల మధ్య, అతని సైన్యం చిక్కుకొని ఉండేది.
శరశీకరనీహారసాన్ధకారకకుబ్గణః । నిర్ఘోషాశేషితాశేషశబ్దైకఘనఘుఙ్ఘుమః
బాణాల జల్లుతో ఏర్పడిన మబ్బుల మధ్య చీకటి వ్యాపించి, అన్ని శబ్దాలను మింగేసే ఘనమైన ఘోషతో ఆ ప్రాంతం నిండిపోయింది.
పతనోత్పతనవ్యగ్రశిరశ్శకలశీకరః । ఆవర్తచక్రవ్యూహాన్తఃప్రభ్రమద్భటకాష్టకః
పడిపోతున్న, పైకి లేచే తలల తుక్కులతో కలవరపడి, ఆవర్తనాల మధ్య ఏర్పడిన చక్రవ్యూహాల్లో యోధులు తిరుగుతూ ఉండేవారు.
కష్టటాఙ్కారకోదణ్డకుణ్డలోర్మిఘటోద్భటః । అశఙ్కమ్ ఏవ పాతాలాద్ ఇవోద్యత్సైనికోర్మిమాన్
ఆయన కష్టాల విల్లు, విపత్తుల కుండలాలు ధరించి, పాతాళంలోంచి ఉప్పొంగి వచ్చే మహా అలలా, తన సైన్యాన్ని నిర్భయంగా ముందుకు నడిపిస్తూ ఉద్ధృతంగా పైకి లేచాడు.
గమాగమపరానన్తపతాకాచ్ఛత్రఫేనిలః । వహద్రక్తనదీరంహఃప్రోహ్యమానరథద్రుమః
అంతులేని రాకపోకల జెండాలు, గొడుగులు మెరుస్తూ, రక్తనదిని మోస్తూ, తన ప్రవాహంలో రథాలు, చెట్లు కొట్టుకుపోతుండగా, అతడు ఉప్పొంగుతున్న నురుగు వలె కనిపించాడు.
గజప్రతిమసమ్పన్నమహారుధిరబుద్బుదః । సైన్యప్రవాహవివలద్ధయహస్తిజలేచరః
ఏనుగు ఆకారంలో, గొప్ప రక్తపు బుడబుడలు అలంకరించబడి, అతని సైన్య ప్రవాహం గుర్రాలు, ఏనుగుల నీటితో ఉప్పొంగుతూ ముందుకు సాగింది.
స సఙ్గ్రామో ఽమ్బరగ్రామ ఇవాశ్చర్యకరో నృణామ్ । అభూత్ ప్రలయభూకమ్పకమ్పితాచలచఞ్చలః
ఆ యుద్ధం, ఆకాశంలో ఊరిలా మనుషులకు ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తూ, ప్రళయ భూకంపంలో పర్వతాలు కదిలినట్లు అశాంతంగా మారింది.
తరత్తురఙ్గవిహగః పతత్కరిఘటాతటః । భ్రమద్భీరుమృగానీకస్ స్ఫూర్జద్ఘురఘురారవః
ఆ నదీ తీరాల్లో గుర్రాలు, పక్షులు ఈదుతూ, ఏనుగులు పడిపోతూ, భయంతో మృగాల గుంపులు పరుగెత్తుతూ, ఆకాశమంతా ఘోరమైన అరుపులతో మారుమోగిపోయింది.
సరచ్ఛరాలీశరభశ్ శరభఙ్గురసైన్యభూః । తరత్తురఙ్గశరభశ్ శరభారవహావనిః
బాణాలు, కటారాలు వరుసగా విసిరినందువల్ల యుద్ధభూమి కంపించిపోయింది; గుర్రాల దాడి, బాణాల భారంతో భూమి నడుము వణికిపోయింది.
వలద్వీరేభనిర్హ్రాదో రసతూర్యగుహాగృహః । విసరత్సైన్యజలదో లుఠద్భటమృగాధిపః
వీరుల గర్జనలు ఏనుగుల అరుపుల్లా మారుమోగాయి; మృదంగాల ధ్వని గుహల్లో ప్రతిధ్వనించగా, సైన్యం మేఘంలా వ్యాపించింది; యోధాధిపతులు అక్కడక్కడా పడిపోతూ ఉండిపోయారు.
ప్రసరద్ధూలిజలదో విగలత్సైన్యసానుమాన్ । పతద్రథవరాఢ్యఙ్గః ప్రపతత్ఖడ్గమణ్డలః
సైన్యపు ధూళి మేఘంలా వ్యాపించగా, యోధుల శిఖరాలు కూలిపోయాయి; శ్రేష్ఠమైన రథాల అవయవాలు ఎగిరిపడగా, ఖడ్గాల వలయాలు కిందపడిపోయాయి.
ప్రోత్పతత్పట్టపుష్పాఢ్యః పతాకాఛత్రవారిదః । వహద్రక్తనదీపూరః పతత్సారావవారణః
ఆయన పట్టు వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు ధరించి, జెండాలు, గొడుగులు మేఘాల వలె అలంకరించబడి, ఎర్ర నదుల ప్రవాహాన్ని తీసుకెళ్తూ, ముందుకు సాగుతూ కవచాలను చెల్లాచెదురుగా విసిరాడు.
సో ఽభూత్ సమరకల్పాన్తో జగత్కవలనాకులః । పర్యస్తసధ్వజచ్ఛత్రపతాకారథపత్తనః
ఆయన మహా యుద్ధాంతంలా మారి, లోకాన్ని మింగిపెట్టే కలకలంతో, పడిపోయిన జెండాలు, గొడుగులు, పతాకాలు, రథాలు, pěదలతో అన్ని వైపులా నిండిపోయాడు.
పతద్విమలహేత్యోఘభూరిభాస్కరభాస్వరః । కఠినప్రాణిసన్తాపతాపితాఖిలమానవః
పరిశుద్ధమైన ఆయుధాలు వర్షంలా పడుతూ, అనేక సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, గాఢమైన ప్రాణబాధతో సమస్త మనుష్యులను వేధించాయి.
కోదణ్డపుష్కరావర్తశరధారానిరన్తరః । వహత్ఖడ్గశిలాలేఖావిద్యుద్వలయితామ్బరః
విల్లు వలయాలు, తామర ఆకారపు బాణాల ప్రవాహం నిరంతరం సాగిపోతూ, ఖడ్గాలు, రాళ్ల రేఖలు మెరుపుల్లా ఆకాశాన్ని ప్రకాశింపజేశాయి.
ఉచ్ఛూనరక్తజలధిపతితేభకులాచలః । నభోవికీర్ణనిపతద్యన్త్రాశ్మగణతారకః
యోధుల కొండలు రక్తసముద్రంలో పడిపోవగా, యంత్రాలు, రాళ్లు ఆకాశంలో నక్షత్రాల్లా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
చక్రకల్పామ్బుదావర్తపూర్ణవ్యోమశరామ్బుదః । అస్త్రకల్పాగ్నినిర్దగ్ధసైన్యలోకాన్తరాన్తరాః
చక్రాల వలయాల్లా బాణమేఘాలు ఆకాశాన్ని నిండగా, ఆయుధాల మంటలో సైన్యాలు కాలిపోతూ లోకాల మధ్య ఖాళీలు ఏర్పడ్డాయి.
హేతివర్షాశనిచ్ఛిన్నభూతభూతలభూధరః । గజరాజగిరివ్రాతపాతపిష్టజనవ్రజః
అస్త్రవర్షం, మెరుపుల తాకిడితో భూమి, పర్వతాలు చీలిపోతుండగా, పడిపోయిన ఏనుగులు, కొండల గుంపులతో జనసమూహాలు నలిగిపోయాయి.
శరధారాధరానీకమేఘచ్ఛన్నమహీనభః । మహానీకార్ణవక్షోభసఙ్ఘట్టకఠినారవః
బాణాల వరుసలు మేఘాల్లా సైన్యాన్ని కప్పి, భూమి ఆకాశాన్ని ముసురగా మార్చాయి. మహాసైన్యాల ఘర్షణతో సముద్రం గర్జిస్తూ ఉప్పొంగింది.
వ్యాప్త ఉగ్రానిలోద్ధూతైర్ జలవ్యాలానలాచలైః । అన్యోఽన్యదలనవ్యగ్రైర్ అస్త్రోత్పాతఫలోత్థితైః
ప్రళయకాలంలో ఉగ్రమైన గాలులు, ఉప్పొంగిన నీళ్లు, పాములు, అగ్నులు, కొండలు — ఇవన్నీ పరస్పరం నాశనం చేయడంలో తలమునకలై, ఆయుధాల ప్రభావంతో ఏర్పడిన విపత్తుల వలన, ఆ ప్రాంతమంతా నిండిపోయింది.
శూలాసిచక్రశరశక్తిగదాభుసుణ్డీప్రాసాదయో విదలనేన మిథో ధ్వనన్తః । దీప్తా దధుర్ దశదిశం శతశో భ్రమన్తః కల్పాన్తవాతపరివృత్తపదార్థలీలామ్
కఠినమైన కటారులు, ఖడ్గాలు, చక్రాలు, బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ముసల్లు, కట్కాలు, ప్రాసాలు — ఇవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొని గర్జించాయి. అవి అగ్నిలా మండుతూ, వందలాది సంఖ్యలో పదిదిక్కులా తిరుగుతూ, ప్రళయ తుఫాను మాదిరిగా లోకాంత్య నాటికీ రూపం ఇచ్చాయి.
అథ శృఙ్గోపమానేషు స్థితేషు శవరాదిషు । గఙ్గాతుల్యాసు జాతాసు వహద్రక్తనదీషు చ
ఆ సమయంలో కొండ శిఖరాల్లాంటి శవాలు అక్కడక్కడా పడి ఉండగా, గంగానదిలా ప్రవహించే రక్తనదులు అక్కడ జన్మించాయి.
నృత్యత్సు లోలదోర్దణ్డం కబన్ధేషు సబన్ధుషు । బ్రుడత్సు నరహస్త్యశ్వరథేషు రుధిరామ్భసి
తలలేని శరీరాలు తమ బంధువులతో కలిసి ఊగిపోతూ నాట్యం చేయగా, మృతులైన మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు రక్తంతో నిండిన నీటిలో చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి.
సర్వసైన్యేషు యాతేషు విరలత్వం విసారిషు । సర్వభీరుషు భగ్నేషు విద్రుతేషు దిశో దశ
అన్ని సైన్యాలు చెల్లాచెదురుగా మారిపోయి, భయపడినవాళ్లు భయంతో పది దిశలకూ పారిపోయారు.
మాతఙ్గశవశైలేషు విశ్రాన్తామ్బుదపఙ్క్తిషు । యక్షరక్షఃపిశాచేషు క్రీడత్సు రుధిరార్ణవే
ఏనుగుల మృతదేహాల కొండల మీద, విశ్రాంతమైన మేఘాల మధ్య, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు రక్తసముద్రంలో ఆటలాడుతున్నారు.
మహతాం ధర్మనిష్ఠానాం శీలౌజస్సత్త్వశాలినామ్ । శుద్ధానాం కులపద్మానాం వీరాణామ్ అనివర్తినామ్
ధర్మానికి నిబద్ధత కలిగిన గొప్పవాళ్ల మధ్య, మంచితనం, బలము, పవిత్రతతో కూడిన, మంచి వంశాల్లో పుట్టిన, వెనక్కి తిప్పని వీరుల మధ్య
ద్వన్ద్వయుద్ధాని జాతాని మేఘానామ్ ఇవ గర్జతామ్ । మిథో నిగరణోత్కాని మిలత్సాగరపూరవత్
ఘోరమైన మేఘాల మోతలాగే, పరస్పరం ఎదురుదెబ్బలు తినేందుకు ఉత్సాహంగా, సముద్రాలు కలిసినట్టు ఉప్పొంగుతూ ద్వంద్వయుద్ధాలు జరిగాయి.