దృశ్యన్తే తే ఽతిదలితాశ్ ఛత్త్రచామరకేతవః । ఆకాశక్షేత్రనిక్షిప్తా యశశ్ శాలిలవా ఇవ
ఆ గొడుగులు, చామరాలు, జెండాలు పూర్తిగా నశించి, ఆకాశరంగంలో చెల్లాచెదురుగా పడి, మల్లగుల్లుల వానలా కనిపిస్తున్నాయి.
వహద్భిర్ వ్యోమ్న్య్ అసఙ్ఖ్యేయైః పశ్య నీతా శరైః క్షయం । శక్తివృష్టిర్ ఉపాయాన్తీ సస్యశ్రీశ్ శలభైర్ ఇవ
ఎన్నో బాణాలతో ఆకాశంలోకి ఎగురుతున్న ఆయుధాల వర్షం, పంటలపై పడి మిడతలు నాశనం చేసినట్లు, అందాన్ని నాశనం చేస్తోంది.
ఏషా ప్రసృతదోర్దణ్డభటఖడ్గచ్ఛనత్కృతిః । కఠినాత్ కఙ్కటాజ్ జాతా మృత్యోర్ ఏవోగ్రహుఙ్కృతిః
ఇది యుద్ధంలో వీరులు చేతుల్లో ఖడ్గాలు ఊపుతూ కఠినమైన కవచాలు ఢీకొనడంతో మ్రోగిన ఘోరమైన ధ్వని, మృత్యువు స్వయంగా గర్జించినట్లు వినిపిస్తోంది.
హేతికల్పానిలక్షుణ్ణా దన్తనిర్ఝరవారయః । జనతాక్షయకాలే ఽస్మిన్ భగ్ననాగా నగా ఇవ
బాణాల వానల వంటి గాలులు వీచినప్పుడు, విరిగిన పళ్ల నుంచి రక్తం ప్రవహిస్తోంది; ప్రజల వినాశన సమయమందు, పడిపోయిన ఏనుగులు కొండలు కూలినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి.
సచక్రనాథసూతాశ్వం వ్యూహరక్తమహాహ్రదే । హా హా ధిగ్ బ్రుడితం భ్రష్టం వినష్టం రథపత్తనమ్
రథాలు, గుర్రాలు, యోధులు, వారి అధిపతులతో కలిసి రక్తపు మహాసముద్రంలో మునిగిపోతున్నారు. అక్కడ 'హాయ్ హాయ్! పోయింది! నాశమైంది!' అనే అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి, రథపట్టణం పాడైపోయింది.
కటుకఙ్కటకుట్టాకఖడ్గసఙ్ఘట్టటాఙ్కృతైః । కాలరాత్ర్యా ప్రనృత్యన్త్యా రణే వీణేవ వాద్యతే
కాలరాత్రి యుద్ధరంగంలో ఉల్లాసంగా నాట్యం చేయగా, కఠినమైన కవచాలు, ఖడ్గాల ఢీకొన్న శబ్దం వీణా సంగీతంలా ప్రతిధ్వనిస్తోంది.
నరేభాశ్వశవాద్రిభ్యో యే చ్యుతా రక్తనిర్ఝరాః । పశ్య తద్బిన్దుసిక్తేన వాయునారుణితా దిశః
మనుషులు, ఏనుగులు, కుదిరాలు, శవాల గుట్టల నుండి రక్తపు చుక్కలు జారిపడి, ఆ రక్తాన్ని గాలి చల్లగా చిమ్మడంతో దిక్కులు ఎర్రగా మారిన దృశ్యాన్ని చూడు.
శస్త్రాంశుజలధేర్ వ్యోమ్ని కాలీచికురమేచకీ । శరకోరకభారస్రగ్ ఘేమవిద్యుద్ ఇవోమ్భితా
పటిష్టమైన ఖడ్గాల సముద్రంలాంటి ఆకాశంలో, కాళీ తలపాగాల నల్ల జుట్టు, బాణాల మొగ్గలతో చేసిన హారాలతో అలంకరించబడి, మేఘాల మధ్య మెరిసే మెరుపులా ప్రకాశిస్తోంది.
అనన్తరక్తసంరక్తసేనావనిభిర్ ఆయుధైః । భువనం భాత్య్ అతిజ్వాలమ్ అగ్నిలోకమ్ ఇవాకులమ్
తాజా రక్తంతో మునిగిపోయిన సైన్యాలు, భూమి, ఆయుధాలతో నిండిపోయి, ఈ లోకం మంటలు ఎగిసిపడే అగ్నిలోకం లా అల్లకల్లోలంగా మెరుస్తోంది.
భుసుణ్డీశక్తిశూలాసిముసులప్రాసవృష్టయః । అన్యోఽన్యచ్ఛేదభేదాభ్యాం కణప్రకరతామ్ ఇతాః
భుసుండి, ఇతరులు వదిలిన బాణాలు, శక్తులు, కటారులు, గదలు, ముసలులతో కూడిన వర్షం పరస్పరం తాకి, కొట్టుకుని, చిన్నచిన్న ముక్కలుగా మారిపోయింది.
అక్షోభైకప్రహరణాద్ అబుద్ధాన్యోఽన్యచేష్టితమ్ । సంరమ్భాణ్వేషణప్రజ్ఞం రణం సుప్తమ్ ఇవ స్థితమ్
ఒక్క అశాంతిని ఆయుధంగా తీసుకుని, ఇతరుల చర్యలను పట్టించుకోకుండా, ఆ యుద్ధం కోపం, కలవరాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానంతో నిండిపోయి, నిద్రలో ఉన్నట్టు నిశ్చలంగా నిలిచింది.
అనన్యశబ్దావిరతహతహేతిఝణఝణైః । గాయతీవ క్షయక్షోభముదితో రణభైరవః
అపరిమితంగా ఆయుధాలు ఝణుఝణుమంటూ తాకుతూ, ఘర్షణ శబ్దాలతో, నాశనం కలిగించే కలకలంతో యుద్ధ భయంకరుడు పాడుతున్నట్టు అనిపించింది.
అన్యోఽన్యహతహేత్యగ్రచూర్ణపూర్ణో రణార్ణవః । వాలుకామయ ఏవాభూచ్ ఛిన్నచ్ఛత్త్రతరఙ్గకః
ఒకదానితో ఒకటి తాకి పగిలిన ఆయుధాల ధూళితో నిండిన యుద్ధ సముద్రం, విరిగిపోయిన గొడుగుల అలలతో, ఇసుక సముద్రంలా కనిపించింది.
అతిరభసరసద్విదారితూర్య ప్రతిరవపూరితలోకపాలలోకః । రణగిరిర్ అయమ్ ఉగ్రపక్షదక్షః ప్రవిసృతనృత్త ఇవామ్బరే యుగాన్తే
బలంగా, వేగంగా విరుచుకుపడే ఈ యుద్ధ పర్వతం, పగిలిన వాద్యాల ప్రతిధ్వనులతో లోకపాలుల లోకాన్ని నింపి, యుగాంతంలో ఆకాశంలో ఉగ్ర నృత్యం చేస్తున్నట్టుగా కనిపించింది.
హా హా ధిక్ ప్రవికటకఙ్కటాటనోద్యత్ప్రోడ్డీనప్రకటతడిచ్ఛటాః ప్రదీప్తాః । క్రేఙ్కారస్ఫురితగుణేరితా రణన్తో నారాచాశ్ శిఖరిశిలాభిదో వహన్తి
అయ్యో! అబ్బా! భయంకరంగా పైకి లేచిన విల్లుల నుండి మెరుపులా మెరిసే అగ్నికణాలు ఎగసిపడుతున్నాయి. అవి గంభీరంగా మోగుతూ కొండ శిఖరాలను తాకుతూ భయానకమైన శబ్దంతో దూసుకెళ్తున్నాయి.
ఛిన్నేచ్ఛా చ్ఛమ్ ఇతి న యావద్ అఙ్గభఙ్గం కుర్వన్తి జ్వలదనలోజ్జ్వలాః పృషత్కాః । తావద్ ద్రాగ్ ద్రుతమ్ ఇత ఏహి మిత్ర యామో యామో ఽయం ప్రవహతి వాసరశ్ చతుర్థః
ఈ మండుతున్న అగ్నిలాంటి బాణాలు ఇంకా ఆగక ముందే, అవి మన శరీరాన్ని విరిచివేయక ముందే, మనం త్వరగా ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపోదాం సఖా! చూడు, ఇది నాలుగో రోజు గడిచిపోతుంది.
అథ ప్రోడ్డయనోద్యుక్తతురఙ్గమతరఙ్గకః । ఉత్తాణ్డవ ఇవామత్తో బభూవ స రణార్ణవః
అప్పుడా యుద్ధ సముద్రం, ముందుకు దూసుకొచ్చే గుర్రాల అలలతో, పిచ్చివాడిలా ఉన్మాద నృత్యం చేసేలా మారింది.
ఛత్త్రదిణ్డీరవిశ్రాన్తశితేషుశఫరోత్కరః । అశ్వేభసైన్యోల్లలనకల్లోలాకులకోటరః
విల్లు బాణాల మునులు ఛత్రాలు, డింఢిమాలు మీద విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, గుర్రాలు, ఏనుగుల సైన్యాలు అలలలా ఉప్పొంగి, యుద్ధ భూమిని కలకలలతో నింపాయి.
నానాయుధనదీనీతసైన్యావర్తవివృత్తిమాన్ । మత్తహస్తిఘటాపీఠచలాచలకులాకులః
వివిధ ఆయుధాలు, నాయకులు నడిపే సైన్యాల మధ్యలో, మత్తులో ఉన్న ఏనుగుల గుంపులతో, అల్లకల్లోలంగా కదిలే, నిలిచే జనసమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
కచచ్చక్రశతావర్తవృత్తిభ్రాన్తశిరస్తృణః । ధూలీజలధరాపీతభ్రమత్ఖడ్గప్రభాజలః
వందల కొలది చక్రాల గిరగిర తిరుగుడు మధ్యలో పడ్డ గడ్డి ముద్దలా అతని తల తిరుగుతూ, దుమ్ము మేఘాల మధ్యలో, మెరుస్తున్న ఖడ్గాల కాంతిలో మునిగిపోయింది.
మకరవ్యూహవిస్తారభగ్నాభగ్నభటోగ్రనౌః । మహాగుడుగుడావర్తప్రతిశ్రుద్ఘనకన్దరః
ముత్యాల వలయాల్లా విస్తరించిన మత్స్య సైన్యాల మధ్య, కొట్టుకుపోతున్న, కొట్టే యోధులతో, గొప్ప గుండ్రంగుండ్రని గలగలలు, ప్రతిధ్వనించే గుహల అరుపులతో ఉన్న నౌకలా కనిపించాడు.
మీనవ్యూహవినిష్క్రాన్తశరబీజౌఘసర్షపః । హేతివీచిఘటాలూనపతాకావీచిమణ్డలః
చేపల వలయాల మధ్య దూసుకొచ్చే బాణాల వానలో, ఆయుధాల అలలతో చీలిపోయిన జెండాల వలయాల్లో, ఆవిరిగిపోయిన ఆవాలు లా చెల్లాచెదురయ్యాడు.
శస్త్రవారిక్షతామ్భోదసదృశావర్తకుణ్డలః । సంరమ్భఘనసఞ్చారఘటాతిమితిమిఙ్గిలః
ఆయన ఆయుధాల గాయాల్లా సముద్రంలో ఏర్పడిన అలల మధ్య చుట్టుముట్టబడి, ఉగ్రంగా ప్రవహించే ప్రవాహాల్లో గొప్ప తిమింగిలంలా సంచరించేవాడు.
కృష్ణాయసపరీధానచలత్సేనామ్బుభీషణః । కబన్ధావర్తలేఖాన్తర్బద్ధసైన్యాద్రిభీషణః
ఆయన నల్ల ఇనుప కవచం ధరించి, భయంకరమైన నీటిలో తన సేనతో కూడి భయపెట్టేవాడు; అలల రేఖలలో, భయానకమైన కొండల మధ్య, అతని సైన్యం చిక్కుకొని ఉండేది.
శరశీకరనీహారసాన్ధకారకకుబ్గణః । నిర్ఘోషాశేషితాశేషశబ్దైకఘనఘుఙ్ఘుమః
బాణాల జల్లుతో ఏర్పడిన మబ్బుల మధ్య చీకటి వ్యాపించి, అన్ని శబ్దాలను మింగేసే ఘనమైన ఘోషతో ఆ ప్రాంతం నిండిపోయింది.
పతనోత్పతనవ్యగ్రశిరశ్శకలశీకరః । ఆవర్తచక్రవ్యూహాన్తఃప్రభ్రమద్భటకాష్టకః
పడిపోతున్న, పైకి లేచే తలల తుక్కులతో కలవరపడి, ఆవర్తనాల మధ్య ఏర్పడిన చక్రవ్యూహాల్లో యోధులు తిరుగుతూ ఉండేవారు.
కష్టటాఙ్కారకోదణ్డకుణ్డలోర్మిఘటోద్భటః । అశఙ్కమ్ ఏవ పాతాలాద్ ఇవోద్యత్సైనికోర్మిమాన్
ఆయన కష్టాల విల్లు, విపత్తుల కుండలాలు ధరించి, పాతాళంలోంచి ఉప్పొంగి వచ్చే మహా అలలా, తన సైన్యాన్ని నిర్భయంగా ముందుకు నడిపిస్తూ ఉద్ధృతంగా పైకి లేచాడు.
గమాగమపరానన్తపతాకాచ్ఛత్రఫేనిలః । వహద్రక్తనదీరంహఃప్రోహ్యమానరథద్రుమః
అంతులేని రాకపోకల జెండాలు, గొడుగులు మెరుస్తూ, రక్తనదిని మోస్తూ, తన ప్రవాహంలో రథాలు, చెట్లు కొట్టుకుపోతుండగా, అతడు ఉప్పొంగుతున్న నురుగు వలె కనిపించాడు.
గజప్రతిమసమ్పన్నమహారుధిరబుద్బుదః । సైన్యప్రవాహవివలద్ధయహస్తిజలేచరః
ఏనుగు ఆకారంలో, గొప్ప రక్తపు బుడబుడలు అలంకరించబడి, అతని సైన్య ప్రవాహం గుర్రాలు, ఏనుగుల నీటితో ఉప్పొంగుతూ ముందుకు సాగింది.
స సఙ్గ్రామో ఽమ్బరగ్రామ ఇవాశ్చర్యకరో నృణామ్ । అభూత్ ప్రలయభూకమ్పకమ్పితాచలచఞ్చలః
ఆ యుద్ధం, ఆకాశంలో ఊరిలా మనుషులకు ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తూ, ప్రళయ భూకంపంలో పర్వతాలు కదిలినట్లు అశాంతంగా మారింది.