క్షురికాకుక్షినిర్భేదగలత్పద్మపతజ్జనః । త్రిశూలవదనోదాత్తశూలశఙ్కరనర్తనః
కత్తులతో పొట్టలు చీలిపోతుండగా, ప్రజలు తామర ఆకులు రాలినట్లు నేలపై పడిపోతున్నారు. త్రిశూలాలు ఎత్తి, ఉగ్రమైన ముఖాలతో శివుడి నాట్యం జరుగుతోంది.
ధావద్ధానుష్కసమ్పూర్ణతూణకూజనకాకలిః । భిణ్డిపాలభటాటోపపత్రాతారభటీనటః
పూర్తిగా బాణాలు నిండిన తుప్పసాలతో పరుగెత్తుతున్న విలువాళ్ల గోల పక్షుల కేకలా వినిపిస్తోంది. బిల్లలు, కవచాలతో యోధులు తమ శౌర్యాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారు; మరికొందరు యుద్ధ నాట్యం చేస్తున్నారు.
వజ్రముష్టివినిష్పిష్టపృష్ఠసద్భటసఙ్కటః । శ్యేనవద్ వ్యోమపదవీం ప్రోత్పతత్సూతపట్టిశః
వజ్రంలా గట్టి ముష్టులతో యోధులు అతన్ని నొక్కిపెట్టగా, అతడు గద్దపక్షిలా ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ, రథపు వస్త్రం గాలిలో ఊగిపోతుండింది.
అఙ్కుశాక్రాన్తశూరేన్ద్రమహేభహయకేతనః । హాలాహలహలాలూనహేలాకులబలాచలః
పట్టెతో అదుపుచేసిన గొప్ప ఏనుగులు, గుర్రాలు, వీరరాజుల జెండాలు గాలిలో ఊగిపడుతూ, యుద్ధరంగంలో గొడ్డళ్ల గట్టిపోటుతో, కలకలంతో అంతా గందరగోళంగా మారింది.
సుతాలోత్తాలకుద్దాలనిఖాతబలభూతలః । ధనుర్ద్విగుణదత్తాస్త్రలూనలోకశిలావలిః
ఎత్తయిన రాజగోపురాలు, మేడలు నేలమీద పడిపోవడంతో భూమి త్రవ్వబడింది; బలమైన విల్లులతో విసిరిన బాణాలు ప్రపంచంలోని రాళ్ల వరుసలను చీల్చేశాయి.
క్రకచోభయపార్శ్వేహాచ్ఛిన్నమత్తమతఙ్గజః । సఙ్గ్రామోలూఖలాపూర్ణలోకతణ్డులమౌసులీ । అభ్రాభశృఙ్ఖలాజాలబద్ధసేనావిహఙ్గమః
పక్కపక్కన కటకట ముక్కలుగా కోసిన మత్తయిన ఏనుగులు, యుద్ధరంగం పెద్ద ఉప్పెనలా అన్నదానంతో నిండిపోయింది, మేఘాలా గొలుసులతో సైన్యపు పక్షులు బంధించబడ్డాయి.
నారాచవర్షవరవారిదవీరపూర మత్తాభ్రసమ్భ్రమసనృత్తకబన్ధబర్హీ । కల్పాన్తకాల ఇవ వేగవివర్తమానమాతఙ్గశైలవలితో రణసమ్భ్రమో ఽభూత్
వీలువంటి బాణాల వర్షం, పరాక్రమశాలుల ఉప్పెనలా కురిసింది. యోధుల కిరీటాల పిచ్చకోడి పక్షాలు గాలిలో తేలుతూ, యుద్ధరంగం అంతా కలకలమై, యుగాంతంలో పర్వతాలు కదిలినట్టు ఆరబోయింది.
అథ రాజ్ఞాం యుయుత్సూనాం భటానాం మన్త్రిణామ్ అపి । రభసప్రేక్షకాణాం చ తత్రేమాః ప్రోదగుర్ గిరః
ఆ సమయంలో రాజులు, యోధులు, మంత్రులు, ఉత్సాహంగా చూస్తున్నవారందరి మధ్య ఆనందోత్సాహంతో ఈ మాటలు వినిపించాయి.
చలత్పద్మం సర ఇవ వహద్విహగమ్ ఏవ వా । నభశ్ శూరశిరఃకీర్ణం భాతి తారకితాకృతి
ఒక సరస్సులో కదులుతున్న కమలంలా, గాల్లో ఎగురుతున్న పక్షుల గుంపులా, ఆకాశం వీరుల తలలతో నక్షత్రాల్లా మెరిసిపోతుంది.
పశ్య రక్తపృషత్పూరసిన్దూరారుణమారుతైః । సన్ధ్యా ఇవ విభాన్త్య్ ఏతే మధ్యాహ్నే ఽమ్బుదభానవః
చూడండి! రక్తపు ప్రవాహాలతో ఎర్రబడిన గాలులతో, వీరు సాయంకాల ఆకాశంలా మెరిసిపోతున్నారు. ఈ మేఘసూర్య యోధులు మధ్యాహ్నం వెలుగులో ప్రకాశిస్తున్నారు.
కిమ్ ఇదం భగిని వ్యోమ పలాలభరితం స్థితమ్ । నేదం పలాలం వీరాణామ్ ఏతే శరభరామ్బుదాః
చెల్లెమ్మా, ఈ ఆకాశం గడ్డి తుప్పులతో నిండిపోయినట్టుంది. ఇది గడ్డి కాదు, ధైర్యవంతులారా, ఇవన్నీ బాణాలతో నిండిన మేఘాలు.
యావన్తో భువి శామ్యన్తి రుధిరైర్ అణురేణవః । తావన్త్య్ అబ్దసహస్రాణి భటానామ్ ఆస్పదం దివి
భూమిపై రక్తంతో ఎంత ధూళి తుడిపడుతుందో, అంత సంవత్సరాల పాటు ఆ యోధుల నివాసం ఆకాశంలో ఉంటుంది.
మా భైష్ట నైతే నిస్త్రింశా నీలోత్పలదలత్విషః । అమీ వీరావలోకిన్యా లక్ష్మ్యా నయనవిభ్రమాః
భయపడవద్దు — ఇవి నీలకమల దళాల్లా మెరిసే ఖడ్గాలు కావు. వీటన్నీ వీరులను చూస్తూ లక్ష్మీ దేవి ఆడించే చూపులు మాత్రమే.
వీరాలిఙ్గనలోలానాం నితమ్బే సురయోషితామ్ । మేఖలాశ్ శిథిలీకర్తుం ప్రవృత్తః కుసుమాయుధః
వీరుల ఆలింగనం కోసం తహతహలాడే దేవకన్యల నడుములపై ఉన్న మెఖలాలను విప్పేందుకు మన్మథుడు ముందుకు వచ్చాడు.
లలద్భుజలతాలోలరక్తపల్లవపాణయః । మఞ్జరీమత్తనయనా మధ్వామోదసుగన్ధయః
వీలాడుతున్న కమల కండలు లాంటి చేతులతో, ఎర్రని ముద్దెపువ్వుల్లాంటి పంజాలతో, పుష్ప గుచ్ఛాల్లా మత్తుగా ఉన్న కళ్లతో, తేనె పరిమళం వెదజల్లే సువాసనతో అలరారుతూ ఉన్నారు.
యాచన్త్యో మధురాలాపైర్ నన్దనోద్యానదేవతాః । తవాగమనమ్ ఆశఙ్క్య ప్రవృత్తాః పరినర్తితుమ్
నందన వనంలో ఉన్న దేవతలు నీ రాక కోసం ఆశతో, మధురమైన మాటలతో పిలిచి, నిన్ను ఆహ్వానిస్తూ నాట్యం చేయడం మొదలుపెట్టారు.
ప్రత్యనీకం భినత్త్య్ అన్తః కుఠారైః కఠినైర్ ఇయమ్ । సేనా గ్రామ్యేవ వనితా దయితం దుష్టచేష్టితైః
ఈ సైన్యం, ఊరిలోని దుర్మార్గమైన మహిళలా, తన ప్రియుడికి హాని చేస్తూ, గట్టి కొడవళ్లతో శత్రువును లోపలే చీల్చేస్తుంది.
హా పితుర్ మమ భల్లేన శిరో జ్వలితకుణ్డలమ్ । సూర్యస్య నికటం నీతం కాలేనేవాష్టమో గ్రహః
అయ్యో! నా తండ్రి మెరిసే కుండలాలతో ఉన్న తల, బాణంతో సూర్యుని దగ్గరికి తీసుకెళ్లబడింది; కాలం ఎనిమిదవ గ్రహంలా తీసుకెళ్లినట్టు.
ఆపాదం శృఙ్ఖలాప్రోతభ్రమత్స్థూలోపలద్వయమ్ । భ్రమయంశ్ చిత్రదణ్డాఖ్యం చక్రమ్ ఊర్ధ్వభుజో జవాత్
తన రెండు చేతులు పైకి ఎత్తి, పాదాలకు గొలుసుతో కట్టిన రెండు పెద్ద రాళ్లను తిప్పుతూ, 'చిత్రదండ' అనే చక్రాన్ని వేగంగా తిప్పుతున్నాడు.
యోధో యమ ఇవాయామీ యామ్యాద్ ఆయాతి దిక్తటాత్ । సర్వతస్ సంహరన్ సేనామ్ ఏహి యామో యథాగతమ్
యముడు లాంటి పొడవైన యోధుడు, దక్షిణ దిక్కు వైపు నుంచి వచ్చి, చుట్టూ ఉన్న సైన్యాన్ని కూడగట్టి, 'రండి, మనం వచ్చిన దారిలో తిరిగి పోదాం' అని పిలుస్తున్నాడు.
సద్యశ్ఛిన్నశిరశ్శ్వభ్రమజ్జత్కఙ్కకులాకులాః । కబన్ధాః పశ్య నృత్యన్తి తాలోత్తాలా రణాఙ్గనే
ఇక్కడ చూడు, తలకు నరుకబడిన శరీరాలు, గద్దలు, నక్కలు చుట్టుముట్టి, చేతులు ఊపుతూ యుద్ధభూమిలో ఉల్లాసంగా నృత్యం చేస్తున్నాయి.
గీర్వాణగణగోష్ఠీషు ప్రవృత్తా సఙ్కథా మిథః । వద లోకాన్తరం వీరాః కథం యాస్యన్తి కే కుతః
దేవతల సమూహాల్లో, 'ఈ వీరులు ఇంకెక్కడికి వెళ్తారు? ఎవరు ఎక్కడినుంచి వెళ్తారు?' అని పరస్పరం చర్చలు జరుగుతున్నాయి.
నిగిరన్త్య్ ఆగతాస్ సేనాస్ స్రవన్తీర్ ఇవ సాగరాః । సమత్స్యమకరవ్యూహా అహో ను విషమా భటాః
ఈ వచ్చిన సైన్యాలు సముద్రంలో నదులు కలిసిపోవడం లాగానే మాయమవుతున్నాయి. వీరి గుంపులు చేపలు, మొసళ్ళు గుంపుల్లా కనబడుతున్నాయి. వీర సైనికులు ఎంతటి కష్టాల్లో ఉన్నారో చూడండి!
కటేషు కరిణాం కీర్ణా ధారానారాచరాశయః । పతితా ఇవ సమ్పూర్ణాశ్ శృఙ్గసఙ్ఘేషు వృష్టయః
భూమి మీద ఏనుగులు కత్తులతో పొడవబడి పడిపోయి ఉన్నాయి. ఇవి పర్వత శిఖరాల మధ్య వర్షపు నీరు పోసినట్టు ఎక్కడికక్కడ పేరుకున్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.
హా కున్తేన శిరో నీతం మమేత్య్ ఏవం వివక్షతః । శిర ఆనీతమ్ ఇత్య్ ఏవ ఖే ఖగేనేవ వాశితమ్
‘అయ్యో! నా తల కత్తితో తీసుకుపోయారు’ అని వారు చెప్పాలని యత్నిస్తారు. కానీ, వారి తలలు మాత్రమే వేరు పడిపోయి, ‘తల తీసుకుపోయారు’ అని ఆకాశంలో పక్షులు అరచినట్టు వినిపిస్తున్నాయి.
యన్త్రపాషాణవర్షేణ యేనాస్మాన్ పరిషిఞ్చతి । సేనాస్యాం శృఙ్ఖలాజాలవలనా క్రియతాం బలాత్
ఎవరో యంత్రపు రాళ్ల వర్షంతో మమ్మల్ని తడిపేస్తున్నారు. ఈ సైన్యంపై బలవంతంగా గొలుసుల వల వేయండి.
సర్వాన్ సమగ్రతో మూఢాన్ నయతార్ధమృతాన్ నరాన్ । నిజాన్ పాదప్రహారేణ మైతాన్ మారయతాధమాః
ఈ మూర్ఖులందరిని — నీవే పెంచినవారిని, అర్థమృతులై ఉన్న వారిని — నీవు, దుష్టుడవైన నీవు, నీ కాలితో తన్నిపడేసి చంపు.
ధమ్మిల్లవలనావ్యగ్రే ఘనోత్కణ్ఠాప్సరోగణే । భటో దివ్యశరీరేణ పార్శ్వం ప్రాప్తో విలోక్యతామ్
ఉత్సాహంగా జడలు ఊగిపడుతున్న అప్సరసల మధ్య, దివ్యమైన శరీరంతో ఒక యోధుడు నీ పక్కనికి వచ్చాడు — అతన్ని చూడు.
ఫుల్లహేమారవిన్దాసు చ్ఛాయాశీతజలానిలైః । స్వర్గనద్యాస్ తటీష్వ్ ఏవం దూరాయాతం విలోకయ
పసిడి కమలాలు వికసించిన స్వర్గనదీ తీరంలో, చల్లని నీడ, మృదువైన గాలిలో, దూరం నుంచి ఒకడు వస్తున్నాడని చూడు.
వివిధాయుధసఙ్ఘట్టఖణ్డితోగ్రాద్రికోటయః । ఖే చరన్త్యో ఝణత్కారైః ప్రమృతాస్ తారకా ఇవ
వివిధ ఆయుధాల ఢీకొనడంలో విరిగిపోయిన గొప్ప కొండ శిఖరాలు, ఆకాశంలో శబ్దంతో తిరుగుతున్నాయి — అవి పతించిన నక్షత్రాల్లా కనిపిస్తున్నాయి.