దేవ్యౌ వివిశతుస్ తత్ తే వ్యోమ వ్యోమాత్మకే జగత్ । బ్రహ్మాణ్డే ఽన్తర్ యథా పక్వమృదుబిల్వం పిపీలికే
ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆ ఆకాశంలోకి, ఆ ఆకాశ స్వరూపమైన లోకంలోకి, బ్రహ్మాండంలోకి, ఒక చీమ పండిన బిల్వపండులో రంధ్రం గుండా ప్రవేశించినట్లుగా ప్రవేశించారు.
తత్ర లోకాన్తరాణ్య్ అద్రీన్ అన్తరిక్షమ్ అతీత్య తే । ప్రాపతుర్ భూతలం శైలమణ్డలామ్భోధిసఙ్కులమ్
అక్కడ, వారు ఇతర లోకాలు, పర్వతాలు, మధ్యాకాశాన్ని దాటి, పర్వతశ్రేణులు, సముద్రాలు నిండిన భూమిని చేరారు.
మేరుణాలఙ్కృతం జమ్బుద్వీపం నవదలోదరమ్ । తత్రాథ భారతే వర్షే లీలానాథస్య మణ్డలమ్
వారు మేరు పర్వతంతో అలంకరించబడిన, తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడిన జంబూద్వీపాన్ని చూశారు. అక్కడే, భారతదేశంలో, లీలానాథుని రాజ్యం ఉంది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తస్మిన్ మణ్డలే మణ్డితావనౌ । చక్రే ఽవస్కన్దనం కశ్చిత్ సీమాన్తోద్రిక్తభూమిపః
అంతలో, ఆ రాజ్యంలో, ఆ అందమైన భూమిపై, సరిహద్దుల వరకు విస్తరించిన ఒక రాజు, దండయాత్ర చేపట్టాడు.
తేన సఙ్గ్రామసంరమ్భప్రేక్షార్థం సముపాగతైః । త్రైలోక్యభూతైస్ తద్ వ్యోమ బభూవాత్యన్తసఙ్కటమ్
ఆ యుద్ధ ఉత్సాహాన్ని చూడడానికి మూడు లోకాల జీవులు అన్నీ అక్కడికి చేరడంతో, ఆకాశం బాగా కిక్కిరిసిపోయింది.
అశఙ్కితాగతే తే తు దేవ్యౌ దదృశతుర్ నభః । నభశ్చరగణాక్రాన్తమ్ అమ్బుదైర్ ఇవ మాలితమ్
భయమేమీ లేకుండా వచ్చిన ఆ ఇద్దరు రాణులు, ఆకాశం దేవతలతో నిండిపోయి, మేఘాలతో అలంకరించబడినట్టు కనిపించడాన్ని చూశారు.
సిద్ధచారణగన్ధర్వగణవిద్యాధరాన్వితమ్ । శూరగ్రహణసంరబ్ధస్వర్గలోకాప్సరోవృతమ్
అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు ఉండగా, పరాక్రమవంతులను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న స్వర్గలోక అప్సరసలు చుట్టూ ఉన్నారు.
రక్తమాంసముఖోన్నృత్యద్భూతరక్షఃపిశాచకమ్ । వృష్టిపుష్పభరాపూర్ణహస్తవిద్యాధరాఙ్గనమ్
రక్తం, మాంసం నోట్లో పెట్టుకుని నృత్యం చేస్తున్న భూతాలు, రాక్షసులు, పిశాచులు అక్కడ ఉన్నారు. అలాగే, పుష్పవర్షంతో చేతులు నిండిన విద్యాధరాంగనలూ అక్కడ కనిపించారు.
వేతాలయక్షకుమ్భాణ్డైర్ ద్వన్ద్వాలోకనసాదరైః । ఆయుధాపాతరక్షార్థగృహీతాద్రితటైర్ వృతమ్
వేటాళులు, యక్షులు, కుంభాండులు ఆ యుద్ధాన్ని గౌరవంగా తిలకిస్తూ చుట్టూ నిలబడ్డారు. అలాగే, ఆయుధాలు పడకుండా కాపాడేందుకు కొండ శిఖరాలను పట్టుకుని నిలిచినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
అస్త్రమార్గనభోభాగవిద్రవద్భూతమణ్డలమ్ । స్వర్గార్హశూరానయనవ్యగ్రేన్ద్రభటభాసురమ్
ఆకాశంలో ఆయుధాలు ఎగురుతూ, భూతగణాలు భయంతో పారిపోతూ కనిపించాయి. ఇంద్రుని సైనికులు, ధైర్యవంతులు పోరాటానికి ఉత్సాహంగా మెరిసిపోతూ ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రకాశింపజేశారు.
శూరార్థాలఙ్కృతోత్తుఙ్గలోకపాలాగ్ర్యవారణమ్ । ఆగచ్ఛచ్ఛూరసఙ్ఘాతగన్ధర్వోన్ముఖచారణమ్
లోకపాలకుల అగ్రగణ్యమైన ఏనుగులు వీరుల కోసం అలంకరించబడి, ముందుకు వచ్చాయి. వీరుల గుంపులు కూడి, గంధర్వులు, చారణులు ఆశగా ఆ దృశ్యాన్ని తిలకించారు.
శూరోత్సుకామరస్త్రైణకటాక్షేక్షితసద్భటమ్ । ఆహోపురుషికాక్షుబ్ధప్రేక్షకామోటనోద్భటమ్
వీరులను కోరికతో ఉన్న స్త్రీలు ఆసక్తిగా చూడగా, వీర పోరాటం చూసేందుకు వచ్చిన జనసమూహం ఉల్లాసంతో ఉలిక్కిపడింది.
ఆసన్నభీమసఙ్గ్రామకింవదన్తీపరమ్పరమ్ । లీలాహాసవిలాసోత్కసున్దరీధూతచామరమ్
భయంకరమైన యుద్ధ ఘోషలు దగ్గర్లో వినిపిస్తూ, యోధులు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా, చమత్కారంగా నవ్వుతూ, అందంగా అలరిస్తూ ఉన్న స్త్రీలు చామరాలు ఊపుతూ ఉన్నారు.
ధర్మ్యపక్షప్రయుక్తాగ్ర్యమునిస్వస్త్యయనస్తవమ్ । సమ్పన్నానేకలోకేశవనితానవసంస్తవమ్
ధర్మపక్షాన్ని ఆశ్రయించిన గొప్ప మునులు మంగళకరమైన స్తోత్రాలు పాడుతుంటారు. అనేక లోకాధిపతుల భార్యలు కొత్తగా స్తుతి పాటలు ఆలపిస్తున్నారు.
వీరదోర్మణ్డలాశ్లేషలమ్పటస్త్రీగణాకరమ్ । శుక్లేన శూరయశసా చన్ద్రీకృతదివాకరమ్
వీరుల బాహువల ఆలింగనం కోసం ఆత్రంగా ఉన్న స్త్రీ సమూహం అక్కడ చేరింది. అక్కడ వీరుల కీర్తి తెల్లగా ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుడే చంద్రుడిలా కనిపించేలా చేసింది.
భగవఞ్ శూరశబ్దేన కీదృశః ప్రోచ్యతే భటః । స్వర్గే ఽలఙ్కరణం కస్ స్యాత్ కో వా డిమ్బాహతో భవేత్
భగవన్, 'వీరుడు' అనే పేరు పొందే యోధుడు ఎలా ఉండాలి? స్వర్గంలో ఎవరు అలంకరించబడతారు? ఎవరు ఢింబాహతుడని పిలవబడతారు?
శాస్త్రోక్తాచారయుక్తస్య ప్రభోర్ అర్థేన యో రణే । మృతో ఽథవా జయీ వా స్యాత్ స శూరశ్ శూరలోకభాక్
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి, తన ప్రభువు కోసం యుద్ధంలో చనిపోయినా గెలిచినా, ఆ మనిషిని నిజమైన వీరుడు అంటారు. అతడు వీరుల లోకాన్ని పొందుతాడు.
అన్యథా తు నికృత్తాఙ్గో రణే యో మృతిమ్ ఆప్నుయాత్ । డిమ్బాహవహతః ప్రోక్తస్ స నరో నరకాస్పదమ్
ఇంకా, యుద్ధంలో ఎవరి అవయవాలు తెగిపోతే, ḍింబాహ అనే దుష్టుడి చేతిలో చనిపోయాడని అంటారు. అలాంటి వాడికి నరకమే ఫలితం.
అయథాశాస్త్రసఞ్చారవృత్తేనార్థేన యుధ్యతే । యో నరస్ తస్య సఙ్గ్రామే మృతస్య నిరయో ఽక్షయః
శాస్త్రానికి విరుద్ధంగా, కేవలం ధనానికి యుద్ధం చేసినవాడు యుద్ధంలో చనిపోతే, అతడికి ఎప్పటికీ ముగియని నరకమే దక్కుతుంది.
యథాసమ్భవశాస్త్రార్థలోకాచారానువృత్తిమాన్ । యుధ్యతే తాదృశస్యైవ భక్త్యా శూరస్ స ఉచ్యతే
శాస్త్రార్థాన్ని, లోకాచారాన్ని సాధ్యమైనంతవరకు పాటిస్తూ, ఆ విధంగా భక్తితో యుద్ధం చేసే వాడినే నిజమైన వీరుడు అంటారు.
గోర్ అర్థే బ్రాహ్మణస్యార్థే మిత్రస్యార్థే చ సన్మతిః । శరణాగతయత్నేన మృతస్ స్వర్గే విభూషణమ్
ఆవు కోసం, బ్రాహ్మణుని కోసం, మిత్రుని కోసం, మంచితనాన్ని కాపాడటానికి, ఎవరు ఆశ్రయం కోరినవారిని రక్షించేందుకు శ్రమిస్తారో, వారు మరణించిన తర్వాత స్వర్గంలో మహిమాన్వితులవుతారు.
పరిపాల్య స్వదేశైకపాలనీయస్థితిం సదా । రాజా మృతస్ తదర్థం యస్ స వీరో వీరలోకభాక్
తన దేశాన్ని ఎప్పుడూ కాపాడటం రాజుని కర్తవ్యము. ఆ దేశం కోసం ప్రాణం విడిచిన రాజు నిజమైన వీరుడు, అతడు వీరుల లోకాన్ని పొందుతాడు.
ప్రజోపద్రవనిష్ఠస్య యస్య రాజ్ఞో ఽథవా ప్రభోః । అర్థేన యే మృతా యుద్ధే తే వై నిరయగామినః
ప్రజలకు హాని చేయాలనే దురుద్దేశంతో ఉన్న రాజు లేదా అధిపతి కోసం యుద్ధంలో మరణించినవారు నరకానికి పోతారు.
ధర్మ్యం యథా తథా యుద్ధం యది స్యాత్ తద్ ఇమాం స్థితిమ్ । నాశయేయుర్ అలం మత్తా యేన లోకభయోజ్ఝితాః
ధర్మబద్ధంగా యుద్ధం జరిగితే, ప్రజలు భయాన్ని విడిచి సుఖంగా ఉండే ఈ స్థితిని, విధ్వంసానికి మత్తులో ఉన్నవారు కూడా నాశనం చేయలేరు.
యత్ర యత్ర హతశ్ శూరస్ స్వర్గ్య ఇత్య్ అధమోక్తయః । ధర్మ్యో యోద్ధా భవేచ్ ఛూర ఇత్య్ ఏవం శాస్త్రనిశ్చయః
ఎక్కడైనా ఓ వీరుడు యుద్ధంలో పడిపోతే, కొందరు మూర్ఖులు అతడు స్వర్గానికి వెళ్ళాడని అంటారు. కానీ ధర్మబద్ధంగా పోరాడినవాడే నిజమైన వీరుడు అని శాస్త్రాలు స్పష్టం చేస్తాయి.
సదాచారవతామ్ అర్థే ఖడ్గధారాం సహన్తి యే । తే శూరా ఇతి కథ్యన్తే శేషా డిమ్బాహవాహతాః
ధర్మాన్ని కాపాడటానికి ఖడ్గపు ముళ్లను సహించేవాళ్లనే నిజమైన వీరులని అంటారు. మిగతావారు కేవలం కవచాన్ని మోయడమే తెలిసినవారు.
తేషామ్ అర్థే రణవ్యోమ్ని తిష్ఠన్త్య్ ఉత్కణ్ఠితాశయాః । సురీభూతమహాసత్త్వదయితోత్కాస్ సురాఙ్గనాః
అలాంటి ధర్మవీరుల కోసం యుద్ధభూమి ఆకాశంలో, దేవతలుగా మారిన గొప్ప మనుషుల ప్రియమైన దేవకన్యలు ఆశతో ఎదురుచూస్తూ నిలబడుతారు.
విద్యాధరీమధురమన్థరగీతగర్భం మన్దారమాల్యవలనాకులమానినీకమ్ । విశ్రాన్తకాన్తసురసిద్ధవిమానపఙ్క్తి వ్యోమోత్సవే రచితశోభమ్ ఇవోల్లలాస
విద్యాధరుల మధురమైన మృదువైన పాటలతో నిండిన, మందారపూల మాలలు ధరించిన గర్వితమైన స్త్రీలు చుట్టూ ఉన్న, దేవతలు సిద్ధులు విశ్రాంతి తీసుకునే విమానాల వరుసలతో అలంకరించబడిన ఆకాశోత్సవం ఆనందంగా నర్తిస్తున్నట్లుగా ప్రకాశిస్తుంది.
అథ వీరవరోత్కణ్ఠనృత్యదప్సరసి స్థితా । లీలా విలోకయామ్ ఆస వ్యోమ్ని విద్యాన్వితావనౌ
అప్పుడు పరాక్రమశాలి వీరుని కోసం తపించుతూ అప్సరసలు నృత్యం చేస్తుండగా, జ్ఞానంతో నిండిన లీలా ఆకాశంలో నిలబడి ఆ దృశ్యాన్ని పరిశీలించింది.
సురాష్ట్రమణ్డలే భర్తృపాలితే వనమాలితే । కస్మింశ్చిద్ వితతారణ్యే ద్వితీయాకాశభీషణే
భర్తృపాలుడు పాలిస్తున్న సురాష్ట్ర ప్రాంతంలో, అడవులతో కప్పబడి, మరొక ఆకాశంలా భయంకరంగా విస్తరించిన ఒక అరణ్యం ఉంది.