ప్రత్యేకమ్ అణ్డగోలస్య స్థితః కడ్ఢకరత్నవత్ । భూతాకృష్టికరో భాగః పార్థివస్ స స్వభావతః
ప్రతి బ్రహ్మాండంలో, దాని సహజ స్వభావంగా, భూమి భాగం ఒక ఆకర్షణ రత్నంలా ఉంటుంది. అది ఇతర భూతాలను తనవైపు లాగుతుంది, రత్నం ఇనుపను ఆకర్షించునట్లు.
యస్ సర్గవిభవో ఽస్మాకం ధియామ్ అవిషయస్ తతః । తజ్జగత్కథనే శక్తిర్ న మమాస్తి మహామతే
ఈ సృష్టి ఆది మన మనస్సుకు అందని విషయం. అందుకే, మహామతివంతుడా, ఆ లోకాన్ని వివరించగల శక్తి నాకు లేదు.
భీమాన్ధకారగహనే సుమహత్య్ అరణ్యే నృత్యన్త్య్ అదర్శితపరస్పరమ్ ఏవ మత్తాః । యక్షా యథా ప్రవితతే పరమామ్బరే ఽన్తర్ ఏవం స్ఫురన్తి సుబహూని మహాజగన్తి
ఎలా అంటే, ఒక పెద్ద అడవిలో భయంకరమైన చీకటిలో, మత్తులో ఉన్న యక్షులు ఒకరినొకరు చూడకుండా ఆనందంగా నాట్యం చేసేలా, అలాగే పరమాకాశంలో అనేక గొప్ప లోకాలు కనిపించకుండా వెలుగుతూ మెరిసిపోతుంటాయి.
ఏవమ్ ఆకలయన్త్యౌ తే నిర్గత్య జగతో నిజమ్ । అన్తఃపురం దదృశతుర్ ఝగితీవ వినిద్రితే
అలా ఆలోచిస్తూ, వారు ఇద్దరూ ఈ లోకాన్ని విడిచిపెట్టి, తమ రాజప్రాసాదాన్ని చూశారు. అది లోతైన నిద్రలో ఉన్న నగరంలా నిశ్శబ్దంగా కనిపించింది.
స్థితపుష్పభరాపూర్ణమహారాజమహాశవమ్ । శవపార్శ్వోపవిష్టాన్తశ్చిత్తలీలాశరీరకమ్
వారు అక్కడ పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన మహారాజు శవాన్ని చూశారు. ఆ శవం పక్కన, మనస్సు ఆడుకునే సూక్ష్మశరీరం కూర్చుని ఉంది.
ఘనరాత్రితయాల్పాల్పమహానిద్రజనాకులమ్ । ధూపచన్దనకర్పూరకుఙ్కుమామోదమన్థరమ్
ఆ ప్రదేశం మూడు దట్టమైన రాత్రుల నిద్రతో మునిగిపోయిన ప్రజలతో నిండిపోయింది. అక్కడ ధూపం, గంధం, కర్పూరం, కుంకుమ పరిమళాలు గాలిలో తేలుతూ ఉన్నాయి.
తమ్ ఆలోక్య పునర్ భర్తుస్ సంసారం గన్తుమ్ ఆదృతా । పపాత లీలా సఙ్కల్పదేహేనాత్రైవ తన్నభః
ఆయనను చూసిన వెంటనే, తన భర్త ఉన్న లోకంలోకి మళ్లీ వెళ్లాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న లీల, తాను ఊహతో సృష్టించుకున్న శరీరంతో, అక్కడి ఆకాశంలోకి పడిపోయింది.
వివేశ భర్తృసఙ్కల్పసంసారం కఞ్చిద్ ఆతతమ్ । సంసారావరణం భిత్త్వా భిత్త్వా బ్రహ్మాణ్డకర్పరమ్
ఆమె తన భర్త ఊహతో ఏర్పడిన ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించింది. ఆ లోకాన్ని కప్పేసిన తెరను, బ్రహ్మాండపు పొరను దాటి లోపలికి వెళ్లింది.
ప్రాప సార్ధం తయా దేవ్యా పునర్ ఆవరణాన్వితమ్ । బ్రహ్మాణ్డమణ్డపం స్ఫారం తం ప్రవిశ్య తథా జవాత్
ఆ దేవితో కలిసి, లీల మళ్లీ ఆ విస్తారమైన బ్రహ్మాండ మందపాన్ని చేరింది. అది మళ్లీ కప్పబడినప్పటికీ, గతంలోలాగే త్వరగా లోపలికి ప్రవేశించింది.
దదర్శ భర్తృసఙ్కల్పజగజ్ జమ్బాలపల్వలమ్ । సా హంసీ శైలకమలం తమోజలదపఙ్కిలమ్
తన భర్త ఊహతో ఏర్పడిన ప్రపంచాన్ని లీల చూశింది. అది అజ్ఞానాంధకారపు నీళ్లతో మురికిగా మారిన కొలను మధ్యలో ఉన్న పర్వత కమలాన్ని చూసిన హంసలా కనిపించింది.
దేవ్యౌ వివిశతుస్ తత్ తే వ్యోమ వ్యోమాత్మకే జగత్ । బ్రహ్మాణ్డే ఽన్తర్ యథా పక్వమృదుబిల్వం పిపీలికే
ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆ ఆకాశంలోకి, ఆ ఆకాశ స్వరూపమైన లోకంలోకి, బ్రహ్మాండంలోకి, ఒక చీమ పండిన బిల్వపండులో రంధ్రం గుండా ప్రవేశించినట్లుగా ప్రవేశించారు.
తత్ర లోకాన్తరాణ్య్ అద్రీన్ అన్తరిక్షమ్ అతీత్య తే । ప్రాపతుర్ భూతలం శైలమణ్డలామ్భోధిసఙ్కులమ్
అక్కడ, వారు ఇతర లోకాలు, పర్వతాలు, మధ్యాకాశాన్ని దాటి, పర్వతశ్రేణులు, సముద్రాలు నిండిన భూమిని చేరారు.
మేరుణాలఙ్కృతం జమ్బుద్వీపం నవదలోదరమ్ । తత్రాథ భారతే వర్షే లీలానాథస్య మణ్డలమ్
వారు మేరు పర్వతంతో అలంకరించబడిన, తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడిన జంబూద్వీపాన్ని చూశారు. అక్కడే, భారతదేశంలో, లీలానాథుని రాజ్యం ఉంది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తస్మిన్ మణ్డలే మణ్డితావనౌ । చక్రే ఽవస్కన్దనం కశ్చిత్ సీమాన్తోద్రిక్తభూమిపః
అంతలో, ఆ రాజ్యంలో, ఆ అందమైన భూమిపై, సరిహద్దుల వరకు విస్తరించిన ఒక రాజు, దండయాత్ర చేపట్టాడు.
తేన సఙ్గ్రామసంరమ్భప్రేక్షార్థం సముపాగతైః । త్రైలోక్యభూతైస్ తద్ వ్యోమ బభూవాత్యన్తసఙ్కటమ్
ఆ యుద్ధ ఉత్సాహాన్ని చూడడానికి మూడు లోకాల జీవులు అన్నీ అక్కడికి చేరడంతో, ఆకాశం బాగా కిక్కిరిసిపోయింది.
అశఙ్కితాగతే తే తు దేవ్యౌ దదృశతుర్ నభః । నభశ్చరగణాక్రాన్తమ్ అమ్బుదైర్ ఇవ మాలితమ్
భయమేమీ లేకుండా వచ్చిన ఆ ఇద్దరు రాణులు, ఆకాశం దేవతలతో నిండిపోయి, మేఘాలతో అలంకరించబడినట్టు కనిపించడాన్ని చూశారు.
సిద్ధచారణగన్ధర్వగణవిద్యాధరాన్వితమ్ । శూరగ్రహణసంరబ్ధస్వర్గలోకాప్సరోవృతమ్
అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు ఉండగా, పరాక్రమవంతులను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న స్వర్గలోక అప్సరసలు చుట్టూ ఉన్నారు.
రక్తమాంసముఖోన్నృత్యద్భూతరక్షఃపిశాచకమ్ । వృష్టిపుష్పభరాపూర్ణహస్తవిద్యాధరాఙ్గనమ్
రక్తం, మాంసం నోట్లో పెట్టుకుని నృత్యం చేస్తున్న భూతాలు, రాక్షసులు, పిశాచులు అక్కడ ఉన్నారు. అలాగే, పుష్పవర్షంతో చేతులు నిండిన విద్యాధరాంగనలూ అక్కడ కనిపించారు.
వేతాలయక్షకుమ్భాణ్డైర్ ద్వన్ద్వాలోకనసాదరైః । ఆయుధాపాతరక్షార్థగృహీతాద్రితటైర్ వృతమ్
వేటాళులు, యక్షులు, కుంభాండులు ఆ యుద్ధాన్ని గౌరవంగా తిలకిస్తూ చుట్టూ నిలబడ్డారు. అలాగే, ఆయుధాలు పడకుండా కాపాడేందుకు కొండ శిఖరాలను పట్టుకుని నిలిచినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
అస్త్రమార్గనభోభాగవిద్రవద్భూతమణ్డలమ్ । స్వర్గార్హశూరానయనవ్యగ్రేన్ద్రభటభాసురమ్
ఆకాశంలో ఆయుధాలు ఎగురుతూ, భూతగణాలు భయంతో పారిపోతూ కనిపించాయి. ఇంద్రుని సైనికులు, ధైర్యవంతులు పోరాటానికి ఉత్సాహంగా మెరిసిపోతూ ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రకాశింపజేశారు.
శూరార్థాలఙ్కృతోత్తుఙ్గలోకపాలాగ్ర్యవారణమ్ । ఆగచ్ఛచ్ఛూరసఙ్ఘాతగన్ధర్వోన్ముఖచారణమ్
లోకపాలకుల అగ్రగణ్యమైన ఏనుగులు వీరుల కోసం అలంకరించబడి, ముందుకు వచ్చాయి. వీరుల గుంపులు కూడి, గంధర్వులు, చారణులు ఆశగా ఆ దృశ్యాన్ని తిలకించారు.
శూరోత్సుకామరస్త్రైణకటాక్షేక్షితసద్భటమ్ । ఆహోపురుషికాక్షుబ్ధప్రేక్షకామోటనోద్భటమ్
వీరులను కోరికతో ఉన్న స్త్రీలు ఆసక్తిగా చూడగా, వీర పోరాటం చూసేందుకు వచ్చిన జనసమూహం ఉల్లాసంతో ఉలిక్కిపడింది.
ఆసన్నభీమసఙ్గ్రామకింవదన్తీపరమ్పరమ్ । లీలాహాసవిలాసోత్కసున్దరీధూతచామరమ్
భయంకరమైన యుద్ధ ఘోషలు దగ్గర్లో వినిపిస్తూ, యోధులు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా, చమత్కారంగా నవ్వుతూ, అందంగా అలరిస్తూ ఉన్న స్త్రీలు చామరాలు ఊపుతూ ఉన్నారు.
ధర్మ్యపక్షప్రయుక్తాగ్ర్యమునిస్వస్త్యయనస్తవమ్ । సమ్పన్నానేకలోకేశవనితానవసంస్తవమ్
ధర్మపక్షాన్ని ఆశ్రయించిన గొప్ప మునులు మంగళకరమైన స్తోత్రాలు పాడుతుంటారు. అనేక లోకాధిపతుల భార్యలు కొత్తగా స్తుతి పాటలు ఆలపిస్తున్నారు.
వీరదోర్మణ్డలాశ్లేషలమ్పటస్త్రీగణాకరమ్ । శుక్లేన శూరయశసా చన్ద్రీకృతదివాకరమ్
వీరుల బాహువల ఆలింగనం కోసం ఆత్రంగా ఉన్న స్త్రీ సమూహం అక్కడ చేరింది. అక్కడ వీరుల కీర్తి తెల్లగా ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుడే చంద్రుడిలా కనిపించేలా చేసింది.
భగవఞ్ శూరశబ్దేన కీదృశః ప్రోచ్యతే భటః । స్వర్గే ఽలఙ్కరణం కస్ స్యాత్ కో వా డిమ్బాహతో భవేత్
భగవన్, 'వీరుడు' అనే పేరు పొందే యోధుడు ఎలా ఉండాలి? స్వర్గంలో ఎవరు అలంకరించబడతారు? ఎవరు ఢింబాహతుడని పిలవబడతారు?
శాస్త్రోక్తాచారయుక్తస్య ప్రభోర్ అర్థేన యో రణే । మృతో ఽథవా జయీ వా స్యాత్ స శూరశ్ శూరలోకభాక్
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి, తన ప్రభువు కోసం యుద్ధంలో చనిపోయినా గెలిచినా, ఆ మనిషిని నిజమైన వీరుడు అంటారు. అతడు వీరుల లోకాన్ని పొందుతాడు.
అన్యథా తు నికృత్తాఙ్గో రణే యో మృతిమ్ ఆప్నుయాత్ । డిమ్బాహవహతః ప్రోక్తస్ స నరో నరకాస్పదమ్
ఇంకా, యుద్ధంలో ఎవరి అవయవాలు తెగిపోతే, ḍింబాహ అనే దుష్టుడి చేతిలో చనిపోయాడని అంటారు. అలాంటి వాడికి నరకమే ఫలితం.
అయథాశాస్త్రసఞ్చారవృత్తేనార్థేన యుధ్యతే । యో నరస్ తస్య సఙ్గ్రామే మృతస్య నిరయో ఽక్షయః
శాస్త్రానికి విరుద్ధంగా, కేవలం ధనానికి యుద్ధం చేసినవాడు యుద్ధంలో చనిపోతే, అతడికి ఎప్పటికీ ముగియని నరకమే దక్కుతుంది.
యథాసమ్భవశాస్త్రార్థలోకాచారానువృత్తిమాన్ । యుధ్యతే తాదృశస్యైవ భక్త్యా శూరస్ స ఉచ్యతే
శాస్త్రార్థాన్ని, లోకాచారాన్ని సాధ్యమైనంతవరకు పాటిస్తూ, ఆ విధంగా భక్తితో యుద్ధం చేసే వాడినే నిజమైన వీరుడు అంటారు.