మహాప్రలయసమ్పత్తౌ సూర్యార్చిర్విద్రుతాశ్రయాః । ప్రవృత్తా గలితుం కేచిత్ తాపే హిమకణా యథా
మహాప్రళయ సమయంలో, కొంతమంది జీవులు సూర్య కిరణాల తాకిడికి ఆశ్రయం కోల్పోయి, వేడి వల్ల మంచు చినుకులు ఎలా కరిగిపోతాయో అలా కరిగిపోతారు.
ఆకల్పం నిపతన్త్య్ ఏవ కేచిద్ అప్రాప్తభూమయః । యావద్ విశీర్య జాయన్తే తథాసంవిన్మయాః కిల
కొంతమంది తమకు కుదిరిన లోకాలను చేరుకోక ముందే, యుగాల తరబడి పడిపోతూనే ఉంటారు. వారు పూర్తిగా క్షీణించి పోయిన తర్వాత, కేవలం చైతన్యమయమైన రూపాలుగా మళ్లీ జన్మిస్తారని అంటారు.
స్తబ్ధా ఏవ స్థితాః కేచిత్ కేషోణ్డుకమ్ ఇవామ్బరే । వాయోస్ స్పన్దా ఇవాభాన్తి తథాప్రోదితసమ్పదః
ఇంకొంతమంది, ఆకాశంలో తలపాగాలా స్థిరంగా నిలిచిపోతారు. వారి భాగ్యాలు గాలిలో అలజడి లాగ కనిపిస్తాయి; అవి అలా ఏర్పడతాయి.
ఆచారాద్ వేదశాస్త్రాణామ్ అన్య ఏవాన్యథోదితః । ఆరమ్భో వితతో ఽన్యేషామ్ అనిత్థం సంస్థితక్రమః
వేదశాస్త్రాల ఆచరణ వల్ల, మరికొందరికి వేరే విధంగా మార్గం చెప్పబడింది. కొందరికి ఆరంభం చాలా పొడుగ్గా ఉంటుంది, వారి జీవన క్రమం కూడా భిన్నంగా ఏర్పడుతుంది.
కేచిద్ బ్రహ్మాదిపురుషాః కేచిద్ విష్ణ్వాదిసర్గపాః । కేచిచ్ చాన్యే ప్రజానాథాః కేచిన్ నిర్నాథజన్తవః
కొంతమంది బ్రహ్మ మొదలైన మహాపురుషులు, మరికొందరు విష్ణువు వంటి సృష్టికర్తలు, ఇంకొందరు ప్రాణుల పాలకులు, మరికొందరు ఎవరి అధిపతులు లేని ప్రాణులు.
కేచిద్ విచిత్రసర్గేశాః కేచిత్ తిర్యఙ్మయాన్తరాః । కేచిద్ ఏకార్ణవాపూర్ణా జలేతరవివర్జితాః
కొంతమంది విచిత్రమైన సృష్టుల యజమానులు, మరికొందరు జంతు స్వరూపంలో ఉన్నవారు, ఇంకొందరు ఒక్క సముద్రంతో నిండిపోయి, నీరు లేదా మరేదీ లేని వారు.
కేచిచ్ ఛిలాఙ్గనిష్పిణ్డాః కేచిత్ క్రిమిపథాన్తరాః । కేచిద్ దేవమయా ఏవ కేచిన్ నరమయాన్తరాః
కొంతమంది రాళ్లు, లోహపు ముద్దలుగా ఉన్నవారు, మరికొందరు పురుగుల మార్గాల్లో ఉన్నవారు, ఇంకొందరు పూర్తిగా దేవతల రూపంలో, మరికొందరు కొంతమంది మానవ స్వరూపంలో ఉన్నవారు.
కేచిన్ నిత్యాన్ధకారాఢ్యాస్ తథాశీలితజన్తవః । కేచిన్ మషకసమ్పూర్ణా ఉడుమ్బరఫలశ్రియః
కొంతమంది ఎప్పుడూ చీకటిలో కప్పబడి ఉండే జీవులు, మరికొందరు దోమలతో నిండిపోయి, ఉడుంబరపండ్ల వలె కాంతిని కలిగి ఉన్నవారు.
నిత్యం శూన్యాన్తరాః కేచిచ్ ఛూన్యస్పన్దాత్మజన్తవః । సర్గేణ తాదృశేనాన్యే పూర్ణా యే ఽస్మద్ధియామ్ ఇహ । కల్పనామ్ అపి నాయాన్తి వ్యోమమూకాచలా ఇవ
కొంతమంది జీవులు ఎప్పుడూ లోపల ఖాళీగా ఉంటారు, ఆ ఖాళీ నిశ్శబ్దత నుండే వారి స్వరూపం ఏర్పడింది. మరికొందరు, మన మనసుకు ఈ లోకంలో సంపూర్ణంగా కనిపించే వారు, అలాంటి ఖాళీని ఊహించడానికీ వీలుకాదు; వారు ఆకాశంలో నిశ్శబ్దంగా నిలిచిన పర్వతాల్లా ఉంటారు.
తాదృగన్తరమ్ ఏతేషాం మహాకాశం తతస్ స్థితమ్ । ఆజీవితం ప్రయచ్ఛద్భిర్ విష్ణ్వాద్యైర్ యన్ న దీయతే
వారి లోపల అలాంటి విస్తృతమైన అంతరాలం ఉంది, అది మహావ్యాప్తి. జీవితం ప్రసాదించే విష్ణువు మొదలైన దేవతలే అయినా, అలాంటి అంతరాన్ని ఇవ్వలేరు.
ప్రత్యేకమ్ అణ్డగోలస్య స్థితః కడ్ఢకరత్నవత్ । భూతాకృష్టికరో భాగః పార్థివస్ స స్వభావతః
ప్రతి బ్రహ్మాండంలో, దాని సహజ స్వభావంగా, భూమి భాగం ఒక ఆకర్షణ రత్నంలా ఉంటుంది. అది ఇతర భూతాలను తనవైపు లాగుతుంది, రత్నం ఇనుపను ఆకర్షించునట్లు.
యస్ సర్గవిభవో ఽస్మాకం ధియామ్ అవిషయస్ తతః । తజ్జగత్కథనే శక్తిర్ న మమాస్తి మహామతే
ఈ సృష్టి ఆది మన మనస్సుకు అందని విషయం. అందుకే, మహామతివంతుడా, ఆ లోకాన్ని వివరించగల శక్తి నాకు లేదు.
భీమాన్ధకారగహనే సుమహత్య్ అరణ్యే నృత్యన్త్య్ అదర్శితపరస్పరమ్ ఏవ మత్తాః । యక్షా యథా ప్రవితతే పరమామ్బరే ఽన్తర్ ఏవం స్ఫురన్తి సుబహూని మహాజగన్తి
ఎలా అంటే, ఒక పెద్ద అడవిలో భయంకరమైన చీకటిలో, మత్తులో ఉన్న యక్షులు ఒకరినొకరు చూడకుండా ఆనందంగా నాట్యం చేసేలా, అలాగే పరమాకాశంలో అనేక గొప్ప లోకాలు కనిపించకుండా వెలుగుతూ మెరిసిపోతుంటాయి.
ఏవమ్ ఆకలయన్త్యౌ తే నిర్గత్య జగతో నిజమ్ । అన్తఃపురం దదృశతుర్ ఝగితీవ వినిద్రితే
అలా ఆలోచిస్తూ, వారు ఇద్దరూ ఈ లోకాన్ని విడిచిపెట్టి, తమ రాజప్రాసాదాన్ని చూశారు. అది లోతైన నిద్రలో ఉన్న నగరంలా నిశ్శబ్దంగా కనిపించింది.
స్థితపుష్పభరాపూర్ణమహారాజమహాశవమ్ । శవపార్శ్వోపవిష్టాన్తశ్చిత్తలీలాశరీరకమ్
వారు అక్కడ పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన మహారాజు శవాన్ని చూశారు. ఆ శవం పక్కన, మనస్సు ఆడుకునే సూక్ష్మశరీరం కూర్చుని ఉంది.
ఘనరాత్రితయాల్పాల్పమహానిద్రజనాకులమ్ । ధూపచన్దనకర్పూరకుఙ్కుమామోదమన్థరమ్
ఆ ప్రదేశం మూడు దట్టమైన రాత్రుల నిద్రతో మునిగిపోయిన ప్రజలతో నిండిపోయింది. అక్కడ ధూపం, గంధం, కర్పూరం, కుంకుమ పరిమళాలు గాలిలో తేలుతూ ఉన్నాయి.
తమ్ ఆలోక్య పునర్ భర్తుస్ సంసారం గన్తుమ్ ఆదృతా । పపాత లీలా సఙ్కల్పదేహేనాత్రైవ తన్నభః
ఆయనను చూసిన వెంటనే, తన భర్త ఉన్న లోకంలోకి మళ్లీ వెళ్లాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న లీల, తాను ఊహతో సృష్టించుకున్న శరీరంతో, అక్కడి ఆకాశంలోకి పడిపోయింది.
వివేశ భర్తృసఙ్కల్పసంసారం కఞ్చిద్ ఆతతమ్ । సంసారావరణం భిత్త్వా భిత్త్వా బ్రహ్మాణ్డకర్పరమ్
ఆమె తన భర్త ఊహతో ఏర్పడిన ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించింది. ఆ లోకాన్ని కప్పేసిన తెరను, బ్రహ్మాండపు పొరను దాటి లోపలికి వెళ్లింది.
ప్రాప సార్ధం తయా దేవ్యా పునర్ ఆవరణాన్వితమ్ । బ్రహ్మాణ్డమణ్డపం స్ఫారం తం ప్రవిశ్య తథా జవాత్
ఆ దేవితో కలిసి, లీల మళ్లీ ఆ విస్తారమైన బ్రహ్మాండ మందపాన్ని చేరింది. అది మళ్లీ కప్పబడినప్పటికీ, గతంలోలాగే త్వరగా లోపలికి ప్రవేశించింది.
దదర్శ భర్తృసఙ్కల్పజగజ్ జమ్బాలపల్వలమ్ । సా హంసీ శైలకమలం తమోజలదపఙ్కిలమ్
తన భర్త ఊహతో ఏర్పడిన ప్రపంచాన్ని లీల చూశింది. అది అజ్ఞానాంధకారపు నీళ్లతో మురికిగా మారిన కొలను మధ్యలో ఉన్న పర్వత కమలాన్ని చూసిన హంసలా కనిపించింది.
దేవ్యౌ వివిశతుస్ తత్ తే వ్యోమ వ్యోమాత్మకే జగత్ । బ్రహ్మాణ్డే ఽన్తర్ యథా పక్వమృదుబిల్వం పిపీలికే
ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆ ఆకాశంలోకి, ఆ ఆకాశ స్వరూపమైన లోకంలోకి, బ్రహ్మాండంలోకి, ఒక చీమ పండిన బిల్వపండులో రంధ్రం గుండా ప్రవేశించినట్లుగా ప్రవేశించారు.
తత్ర లోకాన్తరాణ్య్ అద్రీన్ అన్తరిక్షమ్ అతీత్య తే । ప్రాపతుర్ భూతలం శైలమణ్డలామ్భోధిసఙ్కులమ్
అక్కడ, వారు ఇతర లోకాలు, పర్వతాలు, మధ్యాకాశాన్ని దాటి, పర్వతశ్రేణులు, సముద్రాలు నిండిన భూమిని చేరారు.
మేరుణాలఙ్కృతం జమ్బుద్వీపం నవదలోదరమ్ । తత్రాథ భారతే వర్షే లీలానాథస్య మణ్డలమ్
వారు మేరు పర్వతంతో అలంకరించబడిన, తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడిన జంబూద్వీపాన్ని చూశారు. అక్కడే, భారతదేశంలో, లీలానాథుని రాజ్యం ఉంది.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తస్మిన్ మణ్డలే మణ్డితావనౌ । చక్రే ఽవస్కన్దనం కశ్చిత్ సీమాన్తోద్రిక్తభూమిపః
అంతలో, ఆ రాజ్యంలో, ఆ అందమైన భూమిపై, సరిహద్దుల వరకు విస్తరించిన ఒక రాజు, దండయాత్ర చేపట్టాడు.
తేన సఙ్గ్రామసంరమ్భప్రేక్షార్థం సముపాగతైః । త్రైలోక్యభూతైస్ తద్ వ్యోమ బభూవాత్యన్తసఙ్కటమ్
ఆ యుద్ధ ఉత్సాహాన్ని చూడడానికి మూడు లోకాల జీవులు అన్నీ అక్కడికి చేరడంతో, ఆకాశం బాగా కిక్కిరిసిపోయింది.
అశఙ్కితాగతే తే తు దేవ్యౌ దదృశతుర్ నభః । నభశ్చరగణాక్రాన్తమ్ అమ్బుదైర్ ఇవ మాలితమ్
భయమేమీ లేకుండా వచ్చిన ఆ ఇద్దరు రాణులు, ఆకాశం దేవతలతో నిండిపోయి, మేఘాలతో అలంకరించబడినట్టు కనిపించడాన్ని చూశారు.
సిద్ధచారణగన్ధర్వగణవిద్యాధరాన్వితమ్ । శూరగ్రహణసంరబ్ధస్వర్గలోకాప్సరోవృతమ్
అక్కడ సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు ఉండగా, పరాక్రమవంతులను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న స్వర్గలోక అప్సరసలు చుట్టూ ఉన్నారు.
రక్తమాంసముఖోన్నృత్యద్భూతరక్షఃపిశాచకమ్ । వృష్టిపుష్పభరాపూర్ణహస్తవిద్యాధరాఙ్గనమ్
రక్తం, మాంసం నోట్లో పెట్టుకుని నృత్యం చేస్తున్న భూతాలు, రాక్షసులు, పిశాచులు అక్కడ ఉన్నారు. అలాగే, పుష్పవర్షంతో చేతులు నిండిన విద్యాధరాంగనలూ అక్కడ కనిపించారు.
వేతాలయక్షకుమ్భాణ్డైర్ ద్వన్ద్వాలోకనసాదరైః । ఆయుధాపాతరక్షార్థగృహీతాద్రితటైర్ వృతమ్
వేటాళులు, యక్షులు, కుంభాండులు ఆ యుద్ధాన్ని గౌరవంగా తిలకిస్తూ చుట్టూ నిలబడ్డారు. అలాగే, ఆయుధాలు పడకుండా కాపాడేందుకు కొండ శిఖరాలను పట్టుకుని నిలిచినవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
అస్త్రమార్గనభోభాగవిద్రవద్భూతమణ్డలమ్ । స్వర్గార్హశూరానయనవ్యగ్రేన్ద్రభటభాసురమ్
ఆకాశంలో ఆయుధాలు ఎగురుతూ, భూతగణాలు భయంతో పారిపోతూ కనిపించాయి. ఇంద్రుని సైనికులు, ధైర్యవంతులు పోరాటానికి ఉత్సాహంగా మెరిసిపోతూ ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రకాశింపజేశారు.