వహత్ప్రణాలీపటలం పూర్ణపుష్కరిణీజలమ్ । ద్విజైః కురుకుచైః కూజత్ సుషిరశ్వభ్రకచ్ఛలమ్
ప్రవాహాలు, కాలువలు నిండిన కమలాల చెరువుల నీటిని తీసుకెళ్తున్నాయి. వంకర ముక్కు ఉన్న పక్షులు అక్కడ మధురంగా కూస్తున్నాయి. ఆ పాటలకు గుహలు, బిలాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ మోగుతున్నాయి.
గర్జద్గోవృన్దహుఙ్కారకరాలాఖిలకుఞ్జకమ్ । గుఞ్జాగుల్మకషణ్డాఢ్యం సచ్ఛాయఘనమారుతమ్
ఆ అడవులు గొర్రెల గుంపుల గర్జనతో, గంభీరంగా, ఉగ్రంగా మారాయి. తేనెటీగల గుంపుల గుంజనతో, దట్టమైన పొదలతో, చల్లని నీడతో కూడిన గాలి అక్కడ విస్తరిస్తోంది.
దుష్ప్రవేశార్కకిరణం పృథఙ్ నీహారధూసరమ్ । ఉదఞ్చన్మఞ్జరీపుఞ్జజటాలవిశిఖాన్తరమ్
పొగమంచు, ధూళి వల్ల అక్కడికి సూర్యకిరణాలు అంత సులభంగా చేరవు. పుష్పాలు గుచ్చుల మధ్య ఉన్న ఖాళీల్లో చీకటి పరచుకుంది.
శిలాఫలహకస్ఫారప్రోచ్ఛలచ్ఛుక్లనిర్ఝరైః । స్మారితాచలనిర్ధూతక్షీరోదధిజలశ్రియమ్
శిలల మీదుగా వెదజల్లే వెండివర్ణపు పెద్ద జలపాతాలు, పర్వతాలు మథించి పారబోసిన పాలసముద్రపు వైభవాన్ని గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఫలమాలామహాభారభాసురైర్ అజిరద్రుమైః । ఆనీయ పుష్పసమ్భారం తిష్ఠద్భిర్ ఇవ సఙ్కులమ్
ఆవరణాల్లో పెద్ద పెద్ద పండ్లతో నిండిన చెట్లు, వాటి భారంతో మెరిసిపోతూ, పుష్పాల సంపదను సమీకరిస్తున్నట్టు అక్కడక్కడ నిలబడి ఉన్నాయి.
తరత్తరలఝాఙ్కారకారిమారుతకమ్పితైః । కీర్ణపుష్పమహావృష్టిం ద్రుమైర్ ఇవ రసాకులైః
తీవ్రమైన గాలులు చెట్లను ఊపుతూ, మణిపూసల మాదిరిగా శబ్దం చేస్తూ, వాటి నుండి పుష్పాల వర్షాన్ని కురిపిస్తున్నాయి. ఆ చెట్లు రసంతో నిండిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
అశఙ్కితశిలాకూటస్రవదబ్బిన్దుఝాఙ్కృతైః । కిఞ్చిత్కృతరవం గుప్తైర్ అశఙ్కైశ్ శఙ్కితైః ఖగైః
కొన్ని పక్షులు దాగి, మరికొన్ని జాగ్రత్తగా ఉండి, కొండలపై నుండి నీటి చుక్కలు ఊహించని విధంగా జారిపడటంతో కొద్దిగా శబ్దం చేస్తూ, భయపడకుండా అక్కడ ఉన్నాయ్.
ఉత్ఫాలలహరీప్రాన్తశీకరాస్వాదనాకులైః । నద్యామ్ ఉడ్డయనావర్తవృత్తిభిర్ విహగైర్ వృతమ్
ఎగిసిపడుతున్న అలల అంచుల్లోని నీటి చినుకులను ఆస్వాదించేందుకు ఉత్సాహంగా, ప్రవాహంలో తిరుగుతున్న గుండ్రని ప్రవాహాలను అనుసరిస్తూ, ఆ నదిలో పక్షులు నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఉత్తాలతాలవిశ్రాన్తకాకాలోకనశఙ్కితైః । బాలైః ప్రగోపితామిక్షాఖణ్డం జీర్ణస్వభూప్తకైః
పొడవాటి తాళపాకలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న కాకులను చూసి భయపడిపోయిన పిల్లలు, ఊరిలో వృద్ధులు నమిలి పడేసిన చెరకు ముక్కలను చెల్లాచెదురుగా విసిరేస్తూ ఉన్నారు.
పుష్పశేఖరసమ్భారవసనగ్రామబాలకమ్ । కదమ్బనిమ్బజమ్బీరగహనోపాన్తశీతలమ్
పువ్వులతో అలంకరించుకున్న గ్రామ బాలురు, పుష్పాలే వారి వస్త్రాలుగా ధరించి, కదంబ, వేప, రేగు చెట్ల పొదల చాటున చల్లదనం అనుభవిస్తూ ఉన్నారు.
క్షౌమానుతస్తాస్వరయా మఞ్జరీపూర్ణకర్ణయా । క్షుత్క్షాన్తయా భ్రాన్తరథ్యం గ్రామఖేటకకాన్తయా
గ్రామంలో అందమైన యువతులు, తేనెటీగల గానంతో తమ చెవులు నిండిపోయి, నూలు వస్త్రాలు ధరించి, ఆకలితో అలసిపోయి, వీధుల్లో తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నారు.
సరిత్తరఙ్గసఙ్ఘట్టసంరావాశ్రుతసఙ్కథమ్ । కర్ణజాడ్యఘనత్రాసవాఞ్ఛితైకాన్తసంస్థితిమ్
నదిలో అలలు తాకి వచ్చే శబ్దం, పెద్దగా మాట్లాడే మాటలు చెవులకు భారంగా అనిపించి, ఒంటరిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నారు.
దధిలిప్తాస్యహస్తాంసైర్ బద్ధపుష్పలతాధరైః । నగ్నైర్ గోమయపఙ్కాఙ్కైర్ బాలైర్ ఆకులచత్వరమ్
పెరుగు తగిలిన ముఖాలు, చేతులు ఉన్న పిల్లలు, పూలదండలు పెదవులకు అలంకరించుకొని, నగ్నంగా, ఆవుపేడ మట్టితో ముద్దలు వేసుకొని, ఆవరణం అంతా హడావుడిగా నింపుతున్నారు.
తీరశాద్వలవల్లీనాం దోలాన్దోలనహారిభిః । తరఙ్గైర్ వాహ్యమానామ్బులేఖికాఙ్కితసైకతమ్
నదికట్టపై హరితపు లతలు అలలతో ఊగిపోతూ, అలలు వాటిని లాగిపోతూ, నీటితో గీసిన గీతలతో ఇసుక దిబ్బలు కనిపిస్తున్నాయి.
దధిక్షీరఘనామోదమత్తమన్థరమక్షికమ్ । కాల్యభక్తార్థనోద్బాష్పజర్జరామ్బరబాలకమ్
పెరుగు, పాల పరిమళంతో మత్తులో ముంచిపోయిన మందమైన తేనెటీగలు, ఉదయం భోజనం కోసం అడుగుతూ కన్నీళ్లతో తడిసిన వస్త్రాలు వేసుకున్న గ్రామపు పిల్లలు అక్కడ కనిపిస్తున్నారు.
గోమయాసిక్తవలయకరవారీకృతక్రుధమ్ । ధమ్మిల్లవలనావ్యగ్రభూతస్త్రీవిహసజ్జనమ్
ఆవుపేడ నీటితో చుట్టూ చుట్టిన చేతులతో కోపంగా ఉన్న పిల్లలు, ఆటలో మునిగిపోయి జుట్టు చెలరేగిన మహిళలు నవ్వుతూ అక్కడ ఉన్నారు.
దాన్తపుచ్ఛచ్ఛటచ్ఛన్నపతత్కకుదవాయసమ్ । గృహరథ్యాఙ్గనద్వారకీర్ణకున్దకరణ్డకమ్
ఆ ఇంటి ప్రాంగణాల్లో ఎక్కడికక్కడ నెమళ్లు విడిచిన రెక్కలు, కాకుల రెక్కలు, ఆవుల తోకలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉంటాయి. ఇళ్ల తలుపులు, వీధులు, ప్రాంగణాల దగ్గర మల్లెపూల బుట్టలు చిందరబండిగా కనిపిస్తాయి.
గృహపార్శ్వస్థితశ్వభ్రజాతైః కుసుమితద్రుమైః । ప్రత్యహం ప్రాతర్ ఆగుల్ఫమ్ ఆకీర్ణకుసుమాజిరమ్
ఇళ్ల పక్కన నిలువున్న చెట్లు పూలతో నిండిపోతూ, ప్రతి ఉదయం ఆ పువ్వులు నేలను మడమ వరకు పరచి, అందంగా అలంకరిస్తుంటాయి.
సరచ్చామరసారఙ్గచలజఙ్గలషణ్డకమ్ । గుఞ్జానికుఞ్జసఞ్జాతశష్పసుప్తమృగార్భకమ్
అక్కడ నీటిలో పెరిగే కమలాలు, చిలుకలు, అడవి పశువులు ఉండే పొదలు కనిపిస్తాయి. గుజ్జా వల్లి పొదల్లో తేనెటీగలు గుంపులుగా గుంపులుగా గుంజుకుంటూ, అడవి గడ్డి మధ్య మేక పిల్లలు నిద్రపోతుంటాయి.
ఏకాన్తరాస్తవత్సైకకర్ణస్పన్దాస్తమక్షికమ్ । గోపోచ్ఛిష్టీకృతదధిసమ్పర్కాస్పన్దమక్షికమ్
చోటుచోటు దూడలు ఒక్క చెవి కొద్దిగా కదిలిస్తూ కనిపిస్తాయి. గోపాలులు వదిలిన పెరుగు తిన్న తేనెటీగలు మృదువుగా గుంజుతూ అక్కడక్కడ తిరుగుతుంటాయి.
సమస్తసద్మసు క్షీణమాక్షికాక్షిప్తమక్షికమ్ । ఫుల్లాశోకద్రుమోద్ద్యోతకృతలాక్షికమన్దిరమ్
ప్రతి ఇంట్లో తేనెటీగలు తగ్గిపోయి, ఎక్కడికో వెళ్లిపోయాయి. అయినా, అక్కడ పుష్పించిన అశోకవృక్షాలు ఆ భవనాలకు ఎర్రని రంగు చల్లినట్లుగా అందాన్ని చేకూర్చాయి.
శీకరాసారమరుతా నిత్యార్ద్రవికచద్ద్రుమమ్ । కదమ్బముకులప్రోతసప్తచ్ఛదచ్ఛదోత్కరమ్
కనిపించే ప్రతి చెట్టు ఎప్పుడూ తడిగా, పచ్చగా ఉంది. ఆ చెట్ల ఆకులు మంచుతెచ్చిన గాలితో తడిగా మెరిసిపోతున్నాయి. కదంబపు ముక్కులు, సప్తచ్ఛదపు దళాలు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా, గుచ్చుగా కనిపిస్తున్నాయి.
వృతివ్రాతలతాఫుల్లకేతకోత్కరమాలినమ్ । బృహత్ప్రణాలీపటలీరణద్రుటరుటారవమ్
వెల్లివేసిన కేతకిపువ్వులు, విరివిగా పెరిగిన లతలతో కలిసిపోయాయి. పెద్ద ఆకుల చెట్ల మధ్య పక్షుల కిలకిలారావాలు గాలిలో మారుమోగుతున్నాయి.
వాతాయనగుహానిర్యత్సౌధవిశ్రాన్తవారిదమ్ । పూర్ణపుష్కరిణీపఙ్క్తిపూతరాజపథాన్తరమ్
గదుల కిటికీల నుంచి చల్లని గాలి బయటకు వస్తోంది. రాజమార్గాలు, పుష్కరిణులతో వరుసగా ఉండి, ఆ ప్రాంతాన్ని పవిత్రంగా మారుస్తున్నాయి.
నీరన్ధ్రవిటపచ్ఛాయాశీతలామలశాద్వలమ్ । సర్వపుష్పాస్రవద్బిన్దుప్రతిబిమ్బితతారకమ్
ఒకటిగా పెరిగిన చెట్ల నీడలో, చల్లగా, నిర్మలంగా, తాజా పచ్చికతో నిండిన ఆ ప్రదేశంలో, ప్రతి పువ్వు చుక్కల్లో తారలు ప్రతిబింబించేవి.
అనారతపతత్పుష్పహిమవర్షసితాలయమ్ । విచిత్రమఞ్జరీపుష్పపత్త్రపల్వలపాదపమ్
ఎప్పుడూ పువ్వులు, మంచు వర్షం కురిసేలా చల్లదనం ఉండే ఆ గృహం, అద్భుతమైన మంజరి పువ్వులు, ఆకులు, తామర మొక్కలతో అలంకరించబడింది.
గృహకక్ష్యాన్తరాలీనమేఘగుప్తచిరణ్టికమ్ । సౌధస్థమేఘవిద్యుద్భిర్ అనాదేయప్రదీపకమ్
ఆ ఇంటిలో గదులు, మధ్య ప్రదేశాలు ఉండి, మేఘాలు పాత మూలలను దాచిపెట్టినట్లు, పై అంతస్తులో మేఘాల మెరుపులతో వెలుగు ప్రసరించేది; అక్కడ దీపం అవసరం ఉండదు.
కన్దరానిలఝాఙ్కారఘనఘుఙ్ఘుమమణ్డపమ్ । చరచ్చకోరహారీతహరిణీహారిమన్దిరమ్
గుహల్లో వీస్తున్న గాలికి ఘనమైన ధ్వని వినిపించే ఆ మండపం, సంచరించే చకోర పక్షులు, హరిత పక్షులు, జింకల హారాలతో అలంకరించబడిన రాజమందిరంలా ఉంది.
ఉన్నిద్రకన్దలోద్వాన్తమాంసలామోదమన్థరైః । మరుద్భిర్ మన్దమ్ ఆదాతుమ్ ఆరబ్ధైర్ లోలపల్లవమ్
తాజా మొగ్గలు, తడి మట్టి పరిమళంతో నిండిన గాలి మృదువుగా ఊదుతూ, ఆడుతూ వణికే ఆకులను మెల్లగా ఊపుతోంది.
లావకాలాపలీలాయామ్ ఆలీనలలనాకులమ్ । కోకకోకిలకాకోలకోలాహలసమాకులమ్
అక్కడ లావక పక్షులు, తేనెటీగల గుంపులు ఆనందంగా కలిసిపోతూ, కోయిలలు, కోకిలలు కలసి పలుకుతున్న ఉల్లాసకరమైన స్వరాలతో ఆ ప్రదేశం నిండిపోయింది.