గృహ ఏవ యథా స్వప్నే నగరం భాతి భాస్వరమ్ । తథైతద్ అసద్ ఏవాన్తశ్ చిద్ధాతౌ భాతి భాస్వరమ్
ఒకవేళ మనం ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, కలలో ప్రకాశించే నగరం కనిపించునట్లు, అదే విధంగా ఈ అసత్యమైన జగత్తు కూడా చైతన్యస్వరూపంలో ప్రకాశిస్తుంది.
యథా మరుజలే ఽమ్బుత్వం కటకత్వం చ హేమని । అసత్ సద్ ఇవ భాతీదం తథా దృశ్యత్వమ్ ఆత్మని
మరుభూమిలో నీరు కనిపించునట్లు, బంగారానికి కంకణరూపం కలిగినట్టు, అలాగే ఈ అసత్యమైన జగత్తు నిజమైనదిగా కనిపిస్తుంది; ఈ దర్శనమంతా ఆత్మలోనే ఉద్భవిస్తుంది.
ఏవమ్ ఆకలయన్త్యౌ తే లలనే లలనాకృతీ । గృహాన్ నిర్యయతుర్ బాహ్యం చారుచఙ్క్రమణక్రమైః
ఆ రెండు యువతులు ఆలోచిస్తూ, తమ అందమైన రూపంతో ఇంటి నుంచి బయటకు నడిచి, మెల్లగా, ఆకర్షణీయంగా అడుగులు వేసుకుంటూ బయటకు వచ్చారు.
అదృశ్యే గ్రామలోకేన ప్రేక్షమాణే పురో గిరిమ్ । చుమ్బితాకాశకుహరం సంస్ప్ర్ష్టాదిత్యమణ్డలమ్
ఆ ఊరి ప్రజలు కనబడకుండా ఉండగా, వారు ఎదుట ఉన్న కొండవైపు చూశారు. ఆ కొండ గుహలు ఆకాశాన్ని తాకుతూ, శిఖరాలు సూర్యుని కాంతిని అందుకుంటూ మెరిసిపోతున్నాయి.
నానావర్ణాఖిలోత్ఫుల్లవిచిత్రవనకమ్బలమ్ । నానానిర్ఝరనిర్ధూతకూజద్వనవిహఙ్గమమ్
ఆ కొండ చుట్టూ రంగురంగుల పూలతో విరిసిన అద్భుతమైన అడవులు పరచుకొని ఉన్నాయి. అక్కడ ఎన్నో జలపాతాలు ప్రవహిస్తూ, పక్షులు మధురంగా కూస్తూ ఆ అడవిని జీవంతో నింపుతున్నాయి.
విచిత్రమఞ్జరీపుఞ్జపిఞ్జరామ్బుదమణ్డలమ్ । అభ్రకచ్ఛగులుచ్ఛాగ్రవిశ్రాన్తఖగసారవమ్
అక్కడ విచిత్రమైన పుష్పగుచ్ఛాలు, పసుపు రంగు మబ్బులు, అభ్రకపు రాళ్లపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న పక్షుల సమూహాలు కనిపిస్తున్నాయి.
సారవఞ్జులవిస్తారగుప్తాఖిలసరిత్తటమ్ । అసమాప్తశిలాశ్వభ్రలతానర్తనమారుతమ్
అక్కడ అన్ని నదీ తీరాలు విస్తారంగా పెరిగిన సారవంజుల చెట్లతో పూర్తిగా కనిపించకుండా పోయాయి. ఇంకా, పూర్తిగా ఏర్పడని పర్వత శిలలు, లోయలు, నర్తించుతున్న లతల మధ్యగా గాలి ఆటలాడుతూ ఊదింది.
పుష్పాభ్రపిహితాకాశకోశకుట్టకవారిదమ్ । పతద్దీర్ఘసరిత్స్రోతస్సితముక్తాకలాపకమ్
పుష్పాల మబ్బుల్లా ఆకాశాన్ని మేఘాలు కప్పేశాయి. లోయల్లో వర్షపు నీరు చేరింది. పొడవైన నదులు మెరిసే ముత్యాల గుచ్చులను తీసుకెళ్తున్నాయి.
చలద్వృక్షవనవ్యూహవాతఘట్టితదిక్తటమ్ । నానావనాకులోపాన్తచ్ఛాయాసతతశీతలమ్
అక్కడ గాలి కదులుతున్న చెట్లూ అడవుల సమూహాలను ఊపింది. దిక్కుల అంచులు కూడా అలజడిగా మారాయి. అడవి అంచుల్లోని దట్టమైన చెట్ల నీడ ఎప్పుడూ చల్లదనాన్ని ఇచ్చింది.
అథ తే లలనే తత్ర తదా దదృశతుస్ స్వయమ్ । తం గిరిగ్రామకం వ్యోమ్నస్ స్వర్గఖణ్డమ్ ఇవ చ్యుతమ్
ఆ సమయంలో ఆ ఇద్దరు యువతులు అక్కడ స్వయంగా ఆ పర్వత గ్రామాన్ని చూశారు. అది ఆకాశం నుండి పడిపోయిన స్వర్గపు భాగంలా కనిపించింది.
వహత్ప్రణాలీపటలం పూర్ణపుష్కరిణీజలమ్ । ద్విజైః కురుకుచైః కూజత్ సుషిరశ్వభ్రకచ్ఛలమ్
ప్రవాహాలు, కాలువలు నిండిన కమలాల చెరువుల నీటిని తీసుకెళ్తున్నాయి. వంకర ముక్కు ఉన్న పక్షులు అక్కడ మధురంగా కూస్తున్నాయి. ఆ పాటలకు గుహలు, బిలాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ మోగుతున్నాయి.
గర్జద్గోవృన్దహుఙ్కారకరాలాఖిలకుఞ్జకమ్ । గుఞ్జాగుల్మకషణ్డాఢ్యం సచ్ఛాయఘనమారుతమ్
ఆ అడవులు గొర్రెల గుంపుల గర్జనతో, గంభీరంగా, ఉగ్రంగా మారాయి. తేనెటీగల గుంపుల గుంజనతో, దట్టమైన పొదలతో, చల్లని నీడతో కూడిన గాలి అక్కడ విస్తరిస్తోంది.
దుష్ప్రవేశార్కకిరణం పృథఙ్ నీహారధూసరమ్ । ఉదఞ్చన్మఞ్జరీపుఞ్జజటాలవిశిఖాన్తరమ్
పొగమంచు, ధూళి వల్ల అక్కడికి సూర్యకిరణాలు అంత సులభంగా చేరవు. పుష్పాలు గుచ్చుల మధ్య ఉన్న ఖాళీల్లో చీకటి పరచుకుంది.
శిలాఫలహకస్ఫారప్రోచ్ఛలచ్ఛుక్లనిర్ఝరైః । స్మారితాచలనిర్ధూతక్షీరోదధిజలశ్రియమ్
శిలల మీదుగా వెదజల్లే వెండివర్ణపు పెద్ద జలపాతాలు, పర్వతాలు మథించి పారబోసిన పాలసముద్రపు వైభవాన్ని గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఫలమాలామహాభారభాసురైర్ అజిరద్రుమైః । ఆనీయ పుష్పసమ్భారం తిష్ఠద్భిర్ ఇవ సఙ్కులమ్
ఆవరణాల్లో పెద్ద పెద్ద పండ్లతో నిండిన చెట్లు, వాటి భారంతో మెరిసిపోతూ, పుష్పాల సంపదను సమీకరిస్తున్నట్టు అక్కడక్కడ నిలబడి ఉన్నాయి.
తరత్తరలఝాఙ్కారకారిమారుతకమ్పితైః । కీర్ణపుష్పమహావృష్టిం ద్రుమైర్ ఇవ రసాకులైః
తీవ్రమైన గాలులు చెట్లను ఊపుతూ, మణిపూసల మాదిరిగా శబ్దం చేస్తూ, వాటి నుండి పుష్పాల వర్షాన్ని కురిపిస్తున్నాయి. ఆ చెట్లు రసంతో నిండిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
అశఙ్కితశిలాకూటస్రవదబ్బిన్దుఝాఙ్కృతైః । కిఞ్చిత్కృతరవం గుప్తైర్ అశఙ్కైశ్ శఙ్కితైః ఖగైః
కొన్ని పక్షులు దాగి, మరికొన్ని జాగ్రత్తగా ఉండి, కొండలపై నుండి నీటి చుక్కలు ఊహించని విధంగా జారిపడటంతో కొద్దిగా శబ్దం చేస్తూ, భయపడకుండా అక్కడ ఉన్నాయ్.
ఉత్ఫాలలహరీప్రాన్తశీకరాస్వాదనాకులైః । నద్యామ్ ఉడ్డయనావర్తవృత్తిభిర్ విహగైర్ వృతమ్
ఎగిసిపడుతున్న అలల అంచుల్లోని నీటి చినుకులను ఆస్వాదించేందుకు ఉత్సాహంగా, ప్రవాహంలో తిరుగుతున్న గుండ్రని ప్రవాహాలను అనుసరిస్తూ, ఆ నదిలో పక్షులు నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఉత్తాలతాలవిశ్రాన్తకాకాలోకనశఙ్కితైః । బాలైః ప్రగోపితామిక్షాఖణ్డం జీర్ణస్వభూప్తకైః
పొడవాటి తాళపాకలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న కాకులను చూసి భయపడిపోయిన పిల్లలు, ఊరిలో వృద్ధులు నమిలి పడేసిన చెరకు ముక్కలను చెల్లాచెదురుగా విసిరేస్తూ ఉన్నారు.
పుష్పశేఖరసమ్భారవసనగ్రామబాలకమ్ । కదమ్బనిమ్బజమ్బీరగహనోపాన్తశీతలమ్
పువ్వులతో అలంకరించుకున్న గ్రామ బాలురు, పుష్పాలే వారి వస్త్రాలుగా ధరించి, కదంబ, వేప, రేగు చెట్ల పొదల చాటున చల్లదనం అనుభవిస్తూ ఉన్నారు.
క్షౌమానుతస్తాస్వరయా మఞ్జరీపూర్ణకర్ణయా । క్షుత్క్షాన్తయా భ్రాన్తరథ్యం గ్రామఖేటకకాన్తయా
గ్రామంలో అందమైన యువతులు, తేనెటీగల గానంతో తమ చెవులు నిండిపోయి, నూలు వస్త్రాలు ధరించి, ఆకలితో అలసిపోయి, వీధుల్లో తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నారు.
సరిత్తరఙ్గసఙ్ఘట్టసంరావాశ్రుతసఙ్కథమ్ । కర్ణజాడ్యఘనత్రాసవాఞ్ఛితైకాన్తసంస్థితిమ్
నదిలో అలలు తాకి వచ్చే శబ్దం, పెద్దగా మాట్లాడే మాటలు చెవులకు భారంగా అనిపించి, ఒంటరిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నారు.
దధిలిప్తాస్యహస్తాంసైర్ బద్ధపుష్పలతాధరైః । నగ్నైర్ గోమయపఙ్కాఙ్కైర్ బాలైర్ ఆకులచత్వరమ్
పెరుగు తగిలిన ముఖాలు, చేతులు ఉన్న పిల్లలు, పూలదండలు పెదవులకు అలంకరించుకొని, నగ్నంగా, ఆవుపేడ మట్టితో ముద్దలు వేసుకొని, ఆవరణం అంతా హడావుడిగా నింపుతున్నారు.
తీరశాద్వలవల్లీనాం దోలాన్దోలనహారిభిః । తరఙ్గైర్ వాహ్యమానామ్బులేఖికాఙ్కితసైకతమ్
నదికట్టపై హరితపు లతలు అలలతో ఊగిపోతూ, అలలు వాటిని లాగిపోతూ, నీటితో గీసిన గీతలతో ఇసుక దిబ్బలు కనిపిస్తున్నాయి.
దధిక్షీరఘనామోదమత్తమన్థరమక్షికమ్ । కాల్యభక్తార్థనోద్బాష్పజర్జరామ్బరబాలకమ్
పెరుగు, పాల పరిమళంతో మత్తులో ముంచిపోయిన మందమైన తేనెటీగలు, ఉదయం భోజనం కోసం అడుగుతూ కన్నీళ్లతో తడిసిన వస్త్రాలు వేసుకున్న గ్రామపు పిల్లలు అక్కడ కనిపిస్తున్నారు.
గోమయాసిక్తవలయకరవారీకృతక్రుధమ్ । ధమ్మిల్లవలనావ్యగ్రభూతస్త్రీవిహసజ్జనమ్
ఆవుపేడ నీటితో చుట్టూ చుట్టిన చేతులతో కోపంగా ఉన్న పిల్లలు, ఆటలో మునిగిపోయి జుట్టు చెలరేగిన మహిళలు నవ్వుతూ అక్కడ ఉన్నారు.
దాన్తపుచ్ఛచ్ఛటచ్ఛన్నపతత్కకుదవాయసమ్ । గృహరథ్యాఙ్గనద్వారకీర్ణకున్దకరణ్డకమ్
ఆ ఇంటి ప్రాంగణాల్లో ఎక్కడికక్కడ నెమళ్లు విడిచిన రెక్కలు, కాకుల రెక్కలు, ఆవుల తోకలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉంటాయి. ఇళ్ల తలుపులు, వీధులు, ప్రాంగణాల దగ్గర మల్లెపూల బుట్టలు చిందరబండిగా కనిపిస్తాయి.
గృహపార్శ్వస్థితశ్వభ్రజాతైః కుసుమితద్రుమైః । ప్రత్యహం ప్రాతర్ ఆగుల్ఫమ్ ఆకీర్ణకుసుమాజిరమ్
ఇళ్ల పక్కన నిలువున్న చెట్లు పూలతో నిండిపోతూ, ప్రతి ఉదయం ఆ పువ్వులు నేలను మడమ వరకు పరచి, అందంగా అలంకరిస్తుంటాయి.
సరచ్చామరసారఙ్గచలజఙ్గలషణ్డకమ్ । గుఞ్జానికుఞ్జసఞ్జాతశష్పసుప్తమృగార్భకమ్
అక్కడ నీటిలో పెరిగే కమలాలు, చిలుకలు, అడవి పశువులు ఉండే పొదలు కనిపిస్తాయి. గుజ్జా వల్లి పొదల్లో తేనెటీగలు గుంపులుగా గుంపులుగా గుంజుకుంటూ, అడవి గడ్డి మధ్య మేక పిల్లలు నిద్రపోతుంటాయి.
ఏకాన్తరాస్తవత్సైకకర్ణస్పన్దాస్తమక్షికమ్ । గోపోచ్ఛిష్టీకృతదధిసమ్పర్కాస్పన్దమక్షికమ్
చోటుచోటు దూడలు ఒక్క చెవి కొద్దిగా కదిలిస్తూ కనిపిస్తాయి. గోపాలులు వదిలిన పెరుగు తిన్న తేనెటీగలు మృదువుగా గుంజుతూ అక్కడక్కడ తిరుగుతుంటాయి.