తమ్ ఏవ మణ్డపాకాశకోణకం శూన్యమాత్రకమ్ । చతుస్సముద్రపర్యన్తం భూతలం సో ఽనుభూతవాన్
ఆ మంటపాన్ని, ఆ ఖాళీ స్థలాన్ని, నాలుగు సముద్రాలతో చుట్టబడి ఉన్న భూమిగా అతడు అనుభవించాడు.
ఆకాశాత్మని భూపీఠే తస్మింస్ తద్ రాజపత్తనమ్ । రాజసద్మానుభవతి స చ సా చాప్య్ అరున్ధతీ
ఆ ఆకాశ స్వరూపమైన భూమిపై, అతడూ అరుంధతీదీ రాజధానిని, రాజమహల్ను అనుభవించారు.
లీలాభిధానా సఞ్జాతా తయా చ జ్ఞప్తిర్ అర్చితా । జ్ఞప్త్యా సహ సముల్లఙ్ఘ్య ఖమ్ ఆశ్చర్యమనోరమమ్
అక్కడ లీల అనే ఒకరు ప్రकटమయ్యారు. ఆమె జ్ఞానాన్ని పూజించి, ఆ జ్ఞానంతో కలిసి ఆశ్చర్యకరమైన, మనోహరమైన ఆకాశాన్ని దాటి వెళ్లింది.
ప్రాదేశమాత్రే నభసి సా తత్రైవ గృహోదరే । బ్రహ్మాణ్డాన్తరమ్ ఆసాద్య గిరిం వాసవమన్దిరమ్
ఒక చేతి పొడవు అంత స్థలంలో, ఆ ఇంటి లోపలే, ఆమె మరో బ్రహ్మాండాన్ని, ఒక కొండను, ఇంద్రుని మందిరాన్ని చేరుకుంది.
బ్రహ్మాణ్డాత్ పరినిర్గత్య స్వగృహే స్థితిమ్ ఆయయౌ । స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం ప్రాప్య యథా తల్పగతః పుమాన్
బ్రహ్మాండాన్ని విడిచిపెట్టి, తన ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. మంచంపై పడుకున్నవాడు ఒక కల నుంచి ఇంకొక కలలోకి వెళ్లినట్టు ఇది జరిగింది.
ప్రతిభామాత్రమ్ ఏవైతత్ సర్వమ్ ఆకాశమాత్రకమ్ । న బ్రహ్మాణ్డం న సంసారో న కుడ్యాది న దూరతా
ఈ సమస్తం మనస్సులో కలిగే ప్రతిబింబమే, అంతా ఖాళీ ఆకాశమే. ఇక్కడ బ్రహ్మాండం లేదు, సంసారం లేదు, గోడలు లేవు, దూరమూ లేదు.
స్వచిత్తమ్ ఏవ కచతి తయోస్ తాదృఙ్ మనోహరమ్ । వాసనామాత్రసోల్లేఖం క్వ బ్రహ్మాణ్డం క్వ సంసృతిః
ఇక్కడ ఇద్దరికీ తమ మనస్సే ప్రకాశిస్తుంది, అది ఇద్దరికీ ఒకేలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. వాసనల వల్లే ఇవన్నీ కలుగుతాయే గానీ, బ్రహ్మాండమూ లేదు, జనన మరణ చక్రమూ లేదు.
నిరావరణమ్ ఏవేదం జ్ఞప్త్యాకాశమ్ అనన్తకమ్ । కిఞ్చిత్ స్వచిత్తేనోన్నీతం స్పన్దయుక్త్యేవ మారుతః
ఈ జ్ఞాన ఆకాశం నిర్బంధం లేకుండా అనంతంగా విస్తరించి ఉంది. మనస్సు ఎలా ఆలోచిస్తే, అలా అది కదలుతుంది, గాలికి అలలు కలిగినట్టు.
చిదాకాశమ్ అజం శాన్తం సర్వత్రైవ హి సర్వదా । చిత్త్వాజ్ జగద్ ఇవాభాతి స్వయమ్ ఏవాత్మనాత్మని
చైతన్యము ఎప్పుడూ ఎక్కడైనా జన్మించని, శాంతమైనది. మనస్సు వల్లే ఈ జగత్తు కనిపిస్తుంది, అది తనలో తానే వెలుగుతుంది.
యేన బుద్ధం తు తస్యైతద్ ఆకాశాద్ అపి శూన్యకమ్ । న బుద్ధం యేన తస్యైతద్ వజ్రసారాచలోపమమ్
ఎవరికి జ్ఞానం కలిగిందో వారికి ఇది ఆకాశం కన్నా శూన్యంగా అనిపిస్తుంది; జ్ఞానం లేనివారికి ఇది వజ్రపర్వతంలా కఠినంగా, కదలని దానివలె ఉంటుంది.
గృహ ఏవ యథా స్వప్నే నగరం భాతి భాస్వరమ్ । తథైతద్ అసద్ ఏవాన్తశ్ చిద్ధాతౌ భాతి భాస్వరమ్
ఒకవేళ మనం ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, కలలో ప్రకాశించే నగరం కనిపించునట్లు, అదే విధంగా ఈ అసత్యమైన జగత్తు కూడా చైతన్యస్వరూపంలో ప్రకాశిస్తుంది.
యథా మరుజలే ఽమ్బుత్వం కటకత్వం చ హేమని । అసత్ సద్ ఇవ భాతీదం తథా దృశ్యత్వమ్ ఆత్మని
మరుభూమిలో నీరు కనిపించునట్లు, బంగారానికి కంకణరూపం కలిగినట్టు, అలాగే ఈ అసత్యమైన జగత్తు నిజమైనదిగా కనిపిస్తుంది; ఈ దర్శనమంతా ఆత్మలోనే ఉద్భవిస్తుంది.
ఏవమ్ ఆకలయన్త్యౌ తే లలనే లలనాకృతీ । గృహాన్ నిర్యయతుర్ బాహ్యం చారుచఙ్క్రమణక్రమైః
ఆ రెండు యువతులు ఆలోచిస్తూ, తమ అందమైన రూపంతో ఇంటి నుంచి బయటకు నడిచి, మెల్లగా, ఆకర్షణీయంగా అడుగులు వేసుకుంటూ బయటకు వచ్చారు.
అదృశ్యే గ్రామలోకేన ప్రేక్షమాణే పురో గిరిమ్ । చుమ్బితాకాశకుహరం సంస్ప్ర్ష్టాదిత్యమణ్డలమ్
ఆ ఊరి ప్రజలు కనబడకుండా ఉండగా, వారు ఎదుట ఉన్న కొండవైపు చూశారు. ఆ కొండ గుహలు ఆకాశాన్ని తాకుతూ, శిఖరాలు సూర్యుని కాంతిని అందుకుంటూ మెరిసిపోతున్నాయి.
నానావర్ణాఖిలోత్ఫుల్లవిచిత్రవనకమ్బలమ్ । నానానిర్ఝరనిర్ధూతకూజద్వనవిహఙ్గమమ్
ఆ కొండ చుట్టూ రంగురంగుల పూలతో విరిసిన అద్భుతమైన అడవులు పరచుకొని ఉన్నాయి. అక్కడ ఎన్నో జలపాతాలు ప్రవహిస్తూ, పక్షులు మధురంగా కూస్తూ ఆ అడవిని జీవంతో నింపుతున్నాయి.
విచిత్రమఞ్జరీపుఞ్జపిఞ్జరామ్బుదమణ్డలమ్ । అభ్రకచ్ఛగులుచ్ఛాగ్రవిశ్రాన్తఖగసారవమ్
అక్కడ విచిత్రమైన పుష్పగుచ్ఛాలు, పసుపు రంగు మబ్బులు, అభ్రకపు రాళ్లపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న పక్షుల సమూహాలు కనిపిస్తున్నాయి.
సారవఞ్జులవిస్తారగుప్తాఖిలసరిత్తటమ్ । అసమాప్తశిలాశ్వభ్రలతానర్తనమారుతమ్
అక్కడ అన్ని నదీ తీరాలు విస్తారంగా పెరిగిన సారవంజుల చెట్లతో పూర్తిగా కనిపించకుండా పోయాయి. ఇంకా, పూర్తిగా ఏర్పడని పర్వత శిలలు, లోయలు, నర్తించుతున్న లతల మధ్యగా గాలి ఆటలాడుతూ ఊదింది.
పుష్పాభ్రపిహితాకాశకోశకుట్టకవారిదమ్ । పతద్దీర్ఘసరిత్స్రోతస్సితముక్తాకలాపకమ్
పుష్పాల మబ్బుల్లా ఆకాశాన్ని మేఘాలు కప్పేశాయి. లోయల్లో వర్షపు నీరు చేరింది. పొడవైన నదులు మెరిసే ముత్యాల గుచ్చులను తీసుకెళ్తున్నాయి.
చలద్వృక్షవనవ్యూహవాతఘట్టితదిక్తటమ్ । నానావనాకులోపాన్తచ్ఛాయాసతతశీతలమ్
అక్కడ గాలి కదులుతున్న చెట్లూ అడవుల సమూహాలను ఊపింది. దిక్కుల అంచులు కూడా అలజడిగా మారాయి. అడవి అంచుల్లోని దట్టమైన చెట్ల నీడ ఎప్పుడూ చల్లదనాన్ని ఇచ్చింది.
అథ తే లలనే తత్ర తదా దదృశతుస్ స్వయమ్ । తం గిరిగ్రామకం వ్యోమ్నస్ స్వర్గఖణ్డమ్ ఇవ చ్యుతమ్
ఆ సమయంలో ఆ ఇద్దరు యువతులు అక్కడ స్వయంగా ఆ పర్వత గ్రామాన్ని చూశారు. అది ఆకాశం నుండి పడిపోయిన స్వర్గపు భాగంలా కనిపించింది.
వహత్ప్రణాలీపటలం పూర్ణపుష్కరిణీజలమ్ । ద్విజైః కురుకుచైః కూజత్ సుషిరశ్వభ్రకచ్ఛలమ్
ప్రవాహాలు, కాలువలు నిండిన కమలాల చెరువుల నీటిని తీసుకెళ్తున్నాయి. వంకర ముక్కు ఉన్న పక్షులు అక్కడ మధురంగా కూస్తున్నాయి. ఆ పాటలకు గుహలు, బిలాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ మోగుతున్నాయి.
గర్జద్గోవృన్దహుఙ్కారకరాలాఖిలకుఞ్జకమ్ । గుఞ్జాగుల్మకషణ్డాఢ్యం సచ్ఛాయఘనమారుతమ్
ఆ అడవులు గొర్రెల గుంపుల గర్జనతో, గంభీరంగా, ఉగ్రంగా మారాయి. తేనెటీగల గుంపుల గుంజనతో, దట్టమైన పొదలతో, చల్లని నీడతో కూడిన గాలి అక్కడ విస్తరిస్తోంది.
దుష్ప్రవేశార్కకిరణం పృథఙ్ నీహారధూసరమ్ । ఉదఞ్చన్మఞ్జరీపుఞ్జజటాలవిశిఖాన్తరమ్
పొగమంచు, ధూళి వల్ల అక్కడికి సూర్యకిరణాలు అంత సులభంగా చేరవు. పుష్పాలు గుచ్చుల మధ్య ఉన్న ఖాళీల్లో చీకటి పరచుకుంది.
శిలాఫలహకస్ఫారప్రోచ్ఛలచ్ఛుక్లనిర్ఝరైః । స్మారితాచలనిర్ధూతక్షీరోదధిజలశ్రియమ్
శిలల మీదుగా వెదజల్లే వెండివర్ణపు పెద్ద జలపాతాలు, పర్వతాలు మథించి పారబోసిన పాలసముద్రపు వైభవాన్ని గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఫలమాలామహాభారభాసురైర్ అజిరద్రుమైః । ఆనీయ పుష్పసమ్భారం తిష్ఠద్భిర్ ఇవ సఙ్కులమ్
ఆవరణాల్లో పెద్ద పెద్ద పండ్లతో నిండిన చెట్లు, వాటి భారంతో మెరిసిపోతూ, పుష్పాల సంపదను సమీకరిస్తున్నట్టు అక్కడక్కడ నిలబడి ఉన్నాయి.
తరత్తరలఝాఙ్కారకారిమారుతకమ్పితైః । కీర్ణపుష్పమహావృష్టిం ద్రుమైర్ ఇవ రసాకులైః
తీవ్రమైన గాలులు చెట్లను ఊపుతూ, మణిపూసల మాదిరిగా శబ్దం చేస్తూ, వాటి నుండి పుష్పాల వర్షాన్ని కురిపిస్తున్నాయి. ఆ చెట్లు రసంతో నిండిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
అశఙ్కితశిలాకూటస్రవదబ్బిన్దుఝాఙ్కృతైః । కిఞ్చిత్కృతరవం గుప్తైర్ అశఙ్కైశ్ శఙ్కితైః ఖగైః
కొన్ని పక్షులు దాగి, మరికొన్ని జాగ్రత్తగా ఉండి, కొండలపై నుండి నీటి చుక్కలు ఊహించని విధంగా జారిపడటంతో కొద్దిగా శబ్దం చేస్తూ, భయపడకుండా అక్కడ ఉన్నాయ్.
ఉత్ఫాలలహరీప్రాన్తశీకరాస్వాదనాకులైః । నద్యామ్ ఉడ్డయనావర్తవృత్తిభిర్ విహగైర్ వృతమ్
ఎగిసిపడుతున్న అలల అంచుల్లోని నీటి చినుకులను ఆస్వాదించేందుకు ఉత్సాహంగా, ప్రవాహంలో తిరుగుతున్న గుండ్రని ప్రవాహాలను అనుసరిస్తూ, ఆ నదిలో పక్షులు నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఉత్తాలతాలవిశ్రాన్తకాకాలోకనశఙ్కితైః । బాలైః ప్రగోపితామిక్షాఖణ్డం జీర్ణస్వభూప్తకైః
పొడవాటి తాళపాకలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న కాకులను చూసి భయపడిపోయిన పిల్లలు, ఊరిలో వృద్ధులు నమిలి పడేసిన చెరకు ముక్కలను చెల్లాచెదురుగా విసిరేస్తూ ఉన్నారు.
పుష్పశేఖరసమ్భారవసనగ్రామబాలకమ్ । కదమ్బనిమ్బజమ్బీరగహనోపాన్తశీతలమ్
పువ్వులతో అలంకరించుకున్న గ్రామ బాలురు, పుష్పాలే వారి వస్త్రాలుగా ధరించి, కదంబ, వేప, రేగు చెట్ల పొదల చాటున చల్లదనం అనుభవిస్తూ ఉన్నారు.