అస్మాకం వనదేవీభ్యాం ప్రసాదః కృత ఇత్య్ అథ । శాన్తదుఃఖే గృహజనే పుణ్యపారపరే స్థితే
మన అడవి దేవతలు మనపై అనుగ్రహం చేసినట్లుంది. ఇంట్లోని బాధలు శాంతించిపోయి, ఆ ఇంటివారు పుణ్యఫలంతో నిలిచారు.
మణ్డపాకాశసంలీనా లీలామ్ ఆహ సరస్వతీ । వ్యోమరూపా వ్యోమరూపాం స్మయాత్ తూష్ణీమ్ అవస్థితామ్
మండపంలో కలిసిపోయిన సరస్వతి, ఆకాశంలా కనిపించే, నవ్వుతూ మౌనంగా ఉన్న ఆవిడతో ఆటపాటగా మాటలు చెప్పింది.
సఙ్కల్పస్వప్నయోర్ మోఘక్రియాయాః కథనం మిథః । యథేహార్థక్రియాం ధత్తే తయోస్ సా సఙ్కథా తథా
వారి మధ్య జరిగిన సంభాషణ కల్పనలూ, కలలలో జరిగే వ్యర్థమైన పనుల గురించిది. ఈ లోకంలో మనం పనులు చేసే విధంగా, వారు కూడా అలాంటి విషయాలపై మాట్లాడుకున్నారు.
పృథ్వ్యాదినాడీప్రాణాదేర్ ఋతే ఽప్య్ అభ్యుదితా తయోః । సా సఙ్కథనసంవిత్తిస్ స్వప్నసఙ్కల్పయోర్ ఇవ
భూమి, నాడులు, ప్రాణాలు లేవన్నా, వారిద్దరి మధ్య సంభాషణ సాగింది. కలలలో, ఊహల్లో జరిగే మాటలు ఎలా ఉంటాయో, అదేవిధంగా ఈ సంభాషణ కూడా జరిగింది.
జ్ఞేయం జ్ఞాతమ్ అశేషేణ దృష్టా ద్రష్టవ్యసంవిదః । ఈదృశీయం బ్రహ్మసత్తా కిమ్ అన్యద్ వద పృచ్ఛసి
తెలిసినదంతా పూర్తిగా తెలుసుకున్నాను; చూడవలసినదాన్ని నా జ్ఞానం పూర్తిగా చూసింది. ఇదే పరబ్రహ్మ తత్వం. మరి నీవు ఇంకేమి అడుగుతున్నావు?
మృతస్య భర్తుర్ జీవో ఽసౌ యత్ర రాజ్యం కరోతి మే । తత్రాహం కిం న తైర్ దృష్టా దృష్టాస్మీహ సుతేన కిమ్
నా భర్త మరణించిన తరువాత అతని ప్రాణం ఎక్కడో రాజ్యం పాలిస్తున్నది అంటారు. అయితే అక్కడ వాళ్లు నన్ను ఎందుకు చూడరు? ఇక్కడ నా కుమారుడు నన్ను ఎలా చూస్తున్నాడు?
అభ్యాసేన వినా వత్సే తదా తే ద్వైతనిశ్చయః । నూనమ్ అస్తఙ్గతో నాభూద్ ఋతుసన్ధావ్ ఋతుర్ యథా
ప్రియమైనవాడా! సాధన లేకుండా, ఆ సమయంలో నీకు ద్వైత భావన పూర్తిగా పోయినట్టు లేదు. ఋతుపవనాలు మారే సరిహద్దులో ఋతువు పూర్తిగా ముగియనట్టే ఇది.
అద్వైతం యో న యాతో ఽసౌ కథమ్ అద్వైతకర్మభిః । యుజ్యతే తాపసంస్థస్య చ్ఛాయాఙ్గానుభవః కుతః
అద్వైతాన్ని పొందని వాడికి, అద్వైత కర్మలు ఎలా సరిపోతాయి? తపస్సులో స్థిరమైనవాడికి నీడ లేదా అవయవాల అనుభవం ఎలా కలుగుతుంది?
లీలాస్మీతి వినాభ్యాసం తత్ర నాస్తఙ్గతో ఽభవత్ । యదా భావస్ తదా సత్యసఙ్కల్పత్వమ్ అభూన్ న తే
లీలా, సాధన లేకుండా అక్కడ ఏ మార్పు జరగలేదు. ఆ స్థితి వచ్చినప్పుడు, నిజమైన సంకల్పశక్తి నీకు కలగలేదు.
అద్యాపి సత్యానుభవాస్ సఙ్కల్పాస్ తేన మాం యయుః । సమ్పశ్యత్వ్ ఇత్య్ అభిమతం ఫలితం తవ సున్దరి
ఇప్పటికీ, నిజమైన అనుభవం వల్ల ఆ సంకల్పాలు నన్ను చేరాయి. అందుకే, 'నాకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించాలి' అన్న నీ కోరిక నెరవేరింది, అందాల లీలా.
ఇదానీం తస్య భర్తుస్ త్వం సమీపం యది గచ్ఛసి । తత్ తేన వ్యవహారస్ తే పూర్వవత్ సమ్ప్రవర్తతే
ఇప్పుడు నువ్వు నీ భర్త దగ్గరకు వెళ్తే, అతనితో నీ వ్యవహారం మునుపటిలాగే కొనసాగుతుంది.
ఇహైవ మన్దిరాకాశే పతిర్ విప్రో మమాభవత్ । ఇహైవ స మృతో భూత్వా సమ్పన్నో వసుధాధిపః
ఇక్కడే, ఈ మందిరపు ఆకాశంలో, నా భర్త బ్రాహ్మణుడయ్యాడు. ఇక్కడే, అతను మరణించి, భూమిపై రాజయ్యాడు.
ఇహైవ తస్య సంసారే తస్మిన్ భూమణ్డలాన్తరే । రాజధానీపురే తస్మిన్ పురన్ధ్ర్య్ అస్మి వ్యవస్థితా
ఇక్కడే, ఈ లోకంలో, ఆ భూమి భాగంలో, రాజధాని పట్టణంలో నేను రాణిగా స్థిరంగా ఉన్నాను.
ఇహైవాన్తఃపురే తస్మిన్ స మృతో మమ భూమిపః । ఇహైవాన్తఃపురాకాశే తస్మిన్న్ ఏవ పునర్ నృపః
ఇక్కడే, అంతఃపురంలో, నా భర్త అయిన రాజు అక్కడ మరణించాడు; ఇక్కడే, అంతఃపురపు లోపల, అతడు మళ్లీ అక్కడ రాజుగా మారాడు.
సమ్పన్నో వసుధాపీఠే నానాజనపదేశ్వరః । సర్వో జవఞ్జవీభావ ఇహైవాయమ్ అవస్థితః
అతడు భూమి సింహాసనాన్ని పొందాడు, అనేక దేశాల పాలకుడయ్యాడు; ఇవన్నీ ఒక్క క్షణంలో ఇక్కడే జరిగిపోయాయి.
అస్మిన్న్ ఏవ గృహాకాశే సర్వా బ్రహ్మాణ్డభూతయః । స్థితాస్ సముద్గకోశస్య యథాన్తస్ సర్షపోత్కరాః
ఈ ఇంటి లోపలే, అన్ని బ్రహ్మాండాలూ ఉన్నాయి; అది చిన్న పెట్టెలో ఎన్నో ఆవాలు ఉన్నట్టు.
తద్ అదూరమ్ అహం మన్యే తద్ భర్తుర్ మమ మణ్డలమ్ । క్వచిత్ పార్శ్వస్థితమ్ ఇహ యథా పశ్యామి తత్ కురు
ఆ స్థలం నాకు దూరంగా లేదు అనిపిస్తోంది; అది నా భర్తకు చెందిన ప్రాంతం. కొన్నిసార్లు అది నాతోపాటు ఇక్కడే పక్కన కనిపిస్తుంది. నేను ఎలా చూస్తున్నానో, నువ్వూ అలాగే చూడాలి.
భూతలారున్ధతిసుతే భర్తారస్ తవ సమ్ప్రతి । త్రయో నామాథవాభూవన్ బహవశ్ శతసమ్మితాః
భూమిపై అరుంధతి కుమార్తె, ఇప్పుడు నీకు పేరుగల భర్తలు ముగ్గురు ఉన్నారు. లేదా, మరెందరో, వందలాది మంది కూడా ఉండొచ్చు.
నేదీయసాం త్రయాణాం తు ద్విజస్ తే భస్మసాద్గతః । రాజా మాల్యామ్బరవృతస్ సంస్థితో ఽన్తఃపురే శవః
ఆ ముగ్గురిలో దగ్గరగా ఉన్నవారిలో ఒకడు బ్రాహ్మణుడు, అతడు బూడిదై పోయాడు. రాజు పూలమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, అంతఃపురంలో శవంగా ఉన్నాడు.
సంసారమణ్డపే ఽప్య్ అస్మింస్ తృతీయో వసుధాధిపః । మహాసంసారజలధౌ పతితో భ్రమమ్ ఆగతః
ఈ సంసారరంగంలో మూడవవాడు, భూమిపై పరిపాలకుడు, మహాసంసారసముద్రంలో పడిపోయి, దిక్కుతెలియకుండా తిరుగుతున్నాడు.
భోగకల్లోలవలనావికలాకులచేతనః । జాడ్యజర్జరచిద్వృత్తిస్ సంసారామ్భోధికచ్ఛపః
ఆనందాల అలలు, చక్రవాతాల వల్ల మనస్సు కలవరపడుతూ, మాంద్యం వల్ల అతని ప్రవర్తన ముదిరిపోయి, ఈ సంసార సముద్రంలో తాబేలు లాగా ఉన్నాడు.
చిత్రాణి రాజకార్యాణి కుర్వన్న్ అత్యాకులాన్య్ అపి । సుప్తః తేజస్స్థితతయా న జాగర్తి భవభ్రమే
ఎన్ని కష్టమైన రాజకార్యాలు చేసినా, తన వెలుగులో స్థిరంగా నిద్రలో ఉన్నట్టుగా, ఈ సంసార మాయలోంచి లేచి చూడడు.
ఈశ్వరో ఽహమ్ అహం భోగీ సిద్ధో ఽహం బలవాన్ సుఖీ । ఇత్య్ అనన్తమహారజ్జ్వా వలితో వశతాం గతః
"నేనే అధిపతి, నేనే అనుభవించేవాడు, నేనే సిద్ధుడిని, బలవంతుడిని, సుఖంగా ఉన్నాను" అని అనుకుంటూ, అంతులేని గొప్ప గొలుసుతో బంధించబడి, దాని ఆధీనంలోకి వచ్చాడు.
తత్ కస్య వద భర్తుస్ త్వాం సమీపే వరవర్ణిని । వాత్యా వనాన్తరం గన్ధలేఖామ్ ఇవ వనాన్ నయే
అందమైనవాడా, చెప్పు చూద్దాం, ఏ భర్త నిన్ను దగ్గరకి తీసుకువస్తున్నాడు? అడవిలో గాలి పరిమళాన్ని ఒకచోట నుంచి ఇంకొకచోటికి తీసుకెళ్లినట్టు ఎవరు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు?
అన్య ఏవ స సంసారస్ సేవ్యో బ్రహ్మాణ్డమణ్డపః । అన్యా ఏవ చ తా వత్సే వ్యవహారపరమ్పరాః
పిల్లా, ఈ లోకమే వేరేలా ఉంది — ఇది బ్రహ్మాండపు సభగది లాంటిది. మనం చూస్తున్న ఈ అన్ని వ్యవహారాల పరంపరలు కూడా వేరే విధంగా ఉంటాయి.
సంసారమణ్డలానీహ తాని పార్శ్వే స్థితాన్య్ అపి । నూనం యోజనకోటీనాం కోటయస్ తేష్వ్ ఇహాన్తరమ్
ఈ సంసారపు వలయాలు మనకు దగ్గరగా కనిపించినా, వాస్తవానికి అవి కోట్ల కొద్దీ యోజనల దూరంలో వేరుగా ఉన్నాయి.
ఆకాశమాత్రమ్ ఏతేషామ్ ఇదం పశ్య వపుః పురః । మేరుమన్దరకోటీనాం కోటయస్ తేష్వ్ ఇహ స్థితాః
ఇవి మన ముందున్న రూపాలు నిజానికి ఖాళీ ఆకాశమే. వాటి లోపల కోట్ల కొద్దీ మేరు, మందర పర్వతాలు నిలిచివున్నాయి.
పరమాణౌ పరమాణౌ సర్గవర్గా నిరర్గలమ్ । మహాచితస్ స్ఫురన్త్య్ అన్తా రుచీవ త్రసరేణవః
ప్రతి పరమాణువులో సృష్టుల సమూహాలు ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా ఉద్భవిస్తుంటాయి. మహాచైతన్యపు అంచున అవి వెలుగు రేణువుల్లా మెరిసిపోతుంటాయి.
మహారమ్భగురూణ్య్ ఏవమ్ అపి బ్రహ్మాణ్డకాని చ । తులాయాం ధానకామాత్రమ్ అపి తాని భవన్తి నో
ఎంత పెద్దదైనా, ఆ మహా బ్రహ్మాండాలు మొదట్లో ఎంత విస్తారంగా ఉన్నా, తులలో వేసిన నువ్వు గింజ బరువుకైనా అవి సరిపోవు.
నానారత్నాచలోద్ద్యోతో వనవద్ భాతి ఖే యథా । పృథ్వ్యాదిభూతరహితా జగద్వద్ భాతి చిత్ తథా
ఎలా అనేక రత్నపర్వతాలు, అడవులు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాయో, అలాగే భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేకపోయినా, చైతన్యం ఈ లోకంలా వెలిగిపిస్తుంది.