ఏతస్మాద్ అథ సర్వస్మాత్ తతో దశగుణాత్మనా । మేర్వాదిద్రావణోత్కేన జ్వాలాజాలేన మాలితామ్
ఇవి అన్నిటిని మించి, దశపాటు గొప్పదైన ఆ తత్త్వాన్ని, మేరు వంటి పర్వతాల్ని కూడా కరిగించగల అగ్నిజ్వాలలు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి.
ఏతస్మాద్ అథ సర్వస్మాత్ తతో దశగుణాత్మనా । మేర్వాద్య్ అప్య్ అచలనీకం నయతా తృణపాంసువత్
ఇవి అన్నిటిని మించి, దశపాటు గొప్పదైన ఆ తత్త్వం, మేరు వంటి అచల పర్వతాల్నీ గడ్డి తునకలూ, దుమ్ము ముక్కలవలె సులభంగా కదిలించగలదు.
వహతాద్రీన్ద్రవిస్ఫోటకారిదార్వాగ్నిహారిణా । నిశ్శూన్యత్వాద్ అశబ్దేన మరుతా పరితో వృతామ్
పర్వతాలను పగలగొట్టి, అగ్నిని మోసుకెళ్లగల గాలి, తన ఖాళీ స్వభావం వల్ల శబ్దం లేకుండా, అన్ని వైపులా ఆ తత్త్వాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంది.
ఏతస్మాద్ అథ సర్వస్మాత్ తతో దశగుణాత్మనా । పరితో వలితాం వ్యోమ్నా నిశ్శూన్యేనైకరూపిణా
ఇవి అన్నిటిని మించి, దశపాటు గొప్పదైన ఆ తత్త్వాన్ని, ఖాళీగా ఒక్కటే స్వరూపంగా ఉన్న ఆకాశం అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి ఉంది.
అథ యోజనలక్షాణాం శతేన ఘనరూపిణా । వ్యాప్తాం బ్రహ్మాణ్డఖణ్డేన హైమేన రవిపర్వణా
తర్వాత, వంద యోజనాల పొడవుతో, ఘనంగా, దృఢంగా ఉండే ఆ ప్రాంతాన్ని, బంగారు సూర్య కిరీటంతో అలంకరించబడిన బ్రహ్మాండపు భాగం పూర్తిగా కప్పేసింది.
ఇతి జలధిమహాద్రిలోకపాల త్రిదశపురామ్బరభూతలప్రణీతమ్ । జగదుదరమ్ అవేక్ష్య మానుషీ ప్రాగ్ భువి నిజమన్దిరకోటరం దదర్శ
అలా, సముద్రం, గొప్ప పర్వతాలు, దిక్పాలకులు, దేవతల నగరాలు, ఆకాశం, భూమి కలిపి ఏర్పడిన ఈ లోకాన్ని చూసిన ఆమె, భూమిపై తన ఇంటి గదిని గుర్తించింది.
తతో దదృశతుస్ సద్మ స్వమ్ ఏవ సిద్ధయోషితౌ । అదృశ్యే ఏవ లోకస్య మణ్డపం బ్రాహ్మణాస్పదమ్
ఆ తరువాత, ఆ ఇద్దరు సిద్ధ యోగినులు తమ ఇంటిని చూశారు. అది లోకానికి కనబడని మంటపంలా, బ్రహ్మను చేరుకునే స్థలంలా ఉంది.
చిన్తావిధురదాసీకం బాష్పక్లిన్నాఙ్గనాముఖమ్ । విధ్వస్తప్రాయరచనం శీర్ణపత్త్రామ్బుజోపమమ్
ఆ ఇంటిలో ఆందోళనతో ఉన్న పనివాళ్లు, కన్నీటితో తడిసిన మహిళల ముఖాలు, ఎక్కువ భాగం ధ్వంసమైన నిర్మాణం, వాడిపోయిన తామరపువ్వు లాంటి రూపం కనిపించాయి.
నష్టోత్సవపురప్రాయమ్ అగస్త్యాన్తమ్ ఇవార్ణవమ్ । గ్రీష్మదగ్ధమ్ ఇవోద్యానం విద్యుద్దగ్ధమ్ ఇవ ద్రుమమ్
ఆ ఇంటి పరిస్థితి పండుగలు పోయిన ఊరిలా, అగస్త్యుడు సముద్రాన్ని త్రాగిన తర్వాత మిగిలిన సముద్రంలా, వేసవిలో కాలిపోయిన తోటలా, మెరుపు కొట్టిన చెట్టులా కనిపించింది.
వాతచ్ఛిన్నమ్ ఇవామ్భోదం హిమదగ్ధమ్ ఇవామ్బుజమ్ । స్వల్పస్నేహదశం దీపమ్ ఇవాలోకనఖేదదమ్
ఆ ఇంటి స్థితి గాలికి చీలిపోయిన మేఘంలా, మంచుతో కాలిపోయిన కమలంలా, తక్కువ నూనెతో వెలిగే దీపంలా, చూసేవారికి బాధ కలిగించేలా మారింది.
ఆసన్నమృత్యుతరుణాన్తరవక్త్రకాన్తిసంశీర్ణజీర్ణతరుపర్ణవనోపమానమ్ । వృష్టివ్యపాయపరిధూసరదేశరూక్షం జాతం గృహేశ్వరవియోగహతం గృహం తత్
ఆ ఇంటి యజమాని దూరమైన తర్వాత, ఆ ఇల్లు మరణం దగ్గర ఉన్న యువకుల ముఖ కాంతి పోయి, వాడిపోయిన పాత చెట్లతో ఉన్న అడవిలా, వర్షం ఆగిపోయి దుమ్ముతో కప్పబడిన పొలంలా, బాగా రూక్షంగా మారిపోయింది.
అథ సా నిర్మలజ్ఞానచిరాభ్యాసేన సున్దరీ । సమ్పన్నా సత్యసఙ్కల్పా సత్యకామా చ దేవవత్
తర్వాత, ఆ అందమైన మహిళ నిర్మలమైన జ్ఞానాన్ని చాలా కాలం అభ్యాసం చేసి, నిజమైన సంకల్పం, నిజమైన కోరికలతో దేవతలా మారింది.
చిన్తయామ్ ఆస మామ్ ఏతే దేవీం చేమాం స్వబాన్ధవాః । పశ్యన్తు తావత్ సామాన్యలలనారూపధారిణీమ్
ఆమె తన మనసులో ఇలా ఆలోచించింది: 'ఈ నా బంధువులు నన్ను ఇప్పుడు ఒక సాధారణ మహిళలా చూస్తారు.'
తతో గృహజనస్ తత్ర స దదర్శాఙ్గనాద్వయమ్ । లక్ష్మీగౌర్యోర్ యుగమ్ ఇవ సముద్భాసితమన్దిరమ్
ఆ ఇంటివారు అక్కడ ఆ ఇద్దరు స్త్రీలను చూశారు. వారు ఇద్దరూ కలసి, లక్ష్మీదేవి, గౌరీదేవిలా ప్రకాశిస్తూ, ఒక వెలుగు మంటపంలో ఉన్నట్టు కనిపించారు.
ఆపాదం వివిధామ్లానమాలావలనసున్దరమ్ । వసన్తలక్ష్మ్యోర్ యుగలమ్ ఇవామోదితకాననమ్
తల నుండి పాదాల వరకు వారు రకరకాల పూలహారాలతో అలంకరించబడి, అందంగా, తాజాగాను, వసంతకాల దేవతలతో అలరించే ఆనందభరితమైన అడవిలా కనిపించారు.
సర్వౌషధివనగ్రామం పూరయత్ తం రసాయనైః । శీతలాహ్లాదసుఖదం చన్ద్రద్వయమ్ ఇవోదితమ్
వారు ఆ ఔషధవన గ్రామాన్ని అమృతాలతో నింపి, చల్లదనం, ఆనందం, సుఖాన్ని పంచారు. అది రెండు చంద్రులు ఉదయించినట్లుగా అనిపించింది.
లమ్బాలకలతాలోలలోచనాలివిలోకితైః । కిరత్ కువలయోన్మిశ్రమాలతీకుసుమోత్కరాన్
వాళ్ల పొడవాటి, అలలాడే జుట్టు తాడులు, చలించే కన్నుల చూపులతో, నీలకమలాలతో కలిసిన మల్లెపువ్వుల గుత్తులను చల్లినట్టుగా కనిపించారు.
ద్రుతహేమరసాపూర్ణసరిత్సరణహారిణా । దేహప్రభాప్రభావేన కనకీకృతకాననమ్
వాళ్ల దేహ కాంతి వేగంగా ప్రవహించే పొంగిపోయిన బంగారు నదిలా వెలుగునిచ్చి, ఆ అడవిని బంగారంలా మెరిసేలా చేసింది.
సహజాయా వపుర్ లక్ష్మ్యా లీలాదోలావిలాసినా । తరతేవ తరఙ్గాఢ్యనిజలావణ్యవారిధేః
సహజమైన కాంతితో, ఆటపాటలతో నిండిన లక్ష్మీదేవి రూపం, తన అందపు సముద్రంలో అలలను దాటి వెళ్తున్నట్టు అనిపించింది.
విలోలబాహులతికాయుగేనారుణపాణినా । ప్రకిరద్ వా నవం హైమకల్పవృక్షలతావనమ్
విలసిల్లే చేతులు, అరుణవర్ణపు పాదాలతో, ఆమె కొత్తగా బంగారు కల్పవృక్షాల అడవిని చల్లినట్టు కనిపించింది.
పాదైర్ అమృదితామ్లానపుష్పపల్లవకోమలైః । ఫుల్లాబ్జదలమాలాభైర్ అస్పృశద్భూతలం పునః
ఆమె అడుగులు పువ్వుల కిరణాల్లా, కొత్త కొమ్మలంత మృదువుగా, భూమిని తాకకుండా, వికసించిన కమలదళాల మాలలవలె మెరిసిపోతూ, మళ్లీ నడిచింది.
తాలీతమాలషణ్డానాం శుష్కానాం శశిరోచిషామ్ । ఆలోకనామృతాసేకైర్ జనయద్ బాలపల్లవాన్
ఆమె చూపు అమృతంతో, వెలుగు కోల్పోయిన ఎండిపోయిన తాళ, తమాల చెట్ల మధ్య, మళ్లీ చిన్న కొత్త మొగ్గలు పుట్టుకొచ్చాయి.
నమో ఽస్తు వనదేవీభ్యామ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా కుసుమాఞ్జలిమ్ । తత్యాజ జ్యేష్ఠశర్మాథ సార్ధం గృహజనేన సః
"అరణ్య దేవతలకు నమస్కారం" అని పుష్పాంజలి సమర్పించి, జ్యేష్ఠశర్మ తన ఇంటివారితో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
పపాత పాదయోర్ దేవ్యోస్ తయోస్ సకుసుమాఞ్జలిః । ప్రాలేయశీకరాసారః పద్మిన్యా ఇవ పద్మయోః
ఆ దేవతల పాదాల వద్ద పుష్పాంజలి సమర్పించాడు; అది పద్మవనంలో కమలాలపై పడే మంచు తుంపర్ల వానలా అనిపించింది.
జయతం వనదేవ్యౌ నో దుఃఖనాశార్థమ్ ఆగతే । ప్రాయః పరపరిత్రాణమ్ ఏవ కర్మ నిజం సతామ్
మన బాధలు తొలగించేందుకు వచ్చిన అడవి దేవతలు విజయవంతమవ్వాలి. మంచి మనుషుల పనులు ఎక్కువగా ఇతరుల రక్షణ కోసమే జరుగుతాయి.
దేవ్యావ్ అభవతాం స్నిగ్ధావ్ ఇహ బ్రాహ్మణదమ్పతీ । సర్వాతిథీ కులకరౌ స్తమ్భభూతౌ ద్విజస్థితేః
ఆ దేవతలు ఇక్కడ బ్రాహ్మణ దంపతులపై మమకారం చూపారు. వారు అందరికీ ఆతిథ్యం ఇచ్చేవారు, తమ వంశానికి ఆధారంగా ఉండేవారు, ద్విజుల సమాజానికి బలమైన స్థంభంలా నిలిచేవారు.
తావ్ అద్య గృహమ్ ఉత్సృజ్య సపుత్రపశుబాన్ధవమ్ । స్వర్గం గతౌ నః పితరౌ తేన శూన్యం జగత్త్రయమ్
ఈ రోజు మా తల్లిదండ్రులు ఇంటిని, కుమారులను, పశువులను, బంధువులను వదిలి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు. అందుకే మాకు మూడు లోకాలు ఖాళీగా అనిపిస్తున్నాయి.
పక్షిణో వృక్షమ్ ఆరుహ్య విక్షిపన్తః ప్రతిక్షణమ్ । గృహే శూన్యే మృతావ్ ఉత్కాశ్ శోచన్తి మధురస్వనైః
పక్షులు చెట్టుపై కూర్చొని ప్రతి క్షణం చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి. ఖాళీ అయిన ఇంట్లో, మృతులను తలచుకుంటూ, తీయని స్వరాలతో దుఃఖిస్తూ విలపిస్తున్నాయి.
గుహా ఘురఘురారావప్రలాపకలనాకులా । సరిత్స్థూలాశ్రుధారాభిః పరిరోదితి పర్వతః
గుహలలోంచి గర్జనలతో కలిసిపోయిన గందరగోళ శబ్దాలతో, పర్వతం దుఃఖంతో ఏడుస్తూ, దాని పై నుంచి నదుల్లా ప్రవహించే ముదురు కన్నీటి ధారలతో పూర్తిగా మునిగిపోతుంది.
నిర్ఝరాక్రన్దహారిణ్యో ముక్తామ్బరపయోధరాః । తప్తనిశ్శ్వాసవిధ్వస్తాః పరం కార్శ్యమ్ ఇతా దిశః
జలపాతాలు తమ వస్త్రాలు జారిపడి, వక్షోజాలు బయటపడినట్లుగా, వేడిగా ఊపిరి పీల్చుతూ, ఏడుస్తూ, బలహీనతతో అన్ని దిశలలో చెలమేసి తిరుగుతున్నాయి.