క్వచిద్ ఇన్దుకరావృష్టిశీతలాహ్లాదిమారుతమ్ । క్వచిత్ తప్తానలాదగ్ధద్రుమపర్వతవారిదమ్
కొన్ని చోట్ల చంద్రకాంతుల వర్షంతో చల్లగా, హర్షాన్ని కలిగించే గాలులు వీచేవి; మరికొన్ని చోట్ల మాత్రం మంటపట్టిన అగ్ని వేడితో చెట్లు, కొండలు, నీళ్ళు కూడా ఎండిపోయేవి.
క్వచిద్ అత్యన్తసంశాన్తవాతాద్యేకాన్తనిర్ధ్వని । క్వచిత్ పర్వతతుల్యాగ్నిశిఖాసదృశతోదయమ్
కొన్ని చోట్ల పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా, గాలి కూడా కదలని శాంతి ఉండేది; మరికొన్ని చోట్ల ఉదయం ఎగిసిపడే అగ్ని జ్వాలలు కొండలంత ఎత్తుగా కనిపించేవి.
క్వచిత్ ప్రావృడ్భరోన్మత్తఘనాభ్రరవఘర్ఘరమ్ । క్వచిత్ సురాసురగణప్రవృత్తరణదుర్గమమ్
కొన్ని చోట్ల వర్షకాలంలో మబ్బులు గర్జిస్తూ మత్తెక్కించే శబ్దం చేసేవి; మరికొన్ని చోట్ల దేవతలు, దానవులు యుద్ధం చేస్తూ దారిని దాటి వెళ్లలేని విధంగా అడ్డగించేవారు.
క్వచిద్ వ్యోమాబ్జినీహంసీస్వరాహూతాజవాహనమ్ । క్వచిన్ మన్దాకినీతీరనలినీలుణ్ఠకానిలమ్
కొన్ని చోట్ల ఆకాశ సరస్సులో హంసలు మధురమైన స్వరాలతో పిలవబడేవి; మరికొన్ని చోట్ల మందాకినీ నది తీరంలోని కమలాలను గాలి ఊదేసేది.
శరీరిణీనాం గఙ్గాదిసరితాం సన్నిధానతః । ప్రోడ్డీనమత్స్యమకరకులీరాన్తరకోటరమ్
శరీరధారులూ, గంగా వంటి నదుల సమీపంలో ఉండటం వల్ల, అక్కడ చేపలు, జలరాయులు, మొసళ్లతో నిండిన గుహలు కనిపిస్తాయి.
పాతాలగార్కజనితభూచ్ఛాయాకాకతోదరమ్ । క్వచిత్ క్వచిన్ మణ్డలేషు గ్రస్తచన్ద్రార్కమణ్డలమ్
కొన్ని చోట్ల భూలోకపు లోతుల్లా, భూమి వేసే నీడలా, కాకి గుహల్లా చీకటి ఉంటుంది; మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చంద్రుడు, సూర్యుడు మింగబడినట్టు కనిపిస్తాయి.
క్వచిత్ స్వర్గానిలాధూతమాయాకుసుమకాననమ్ । పతత్పుష్పహిమాసారత్రస్తవైమానికాఙ్గనమ్
ఇంకొన్ని చోట్ల స్వర్గపు గాలులతో ఊగిపడే మాయా పువ్వుల తోటలు ఉంటాయి; అక్కడ పువ్వులు, మంచు వర్షంలా పడుతూ, ఆకాశస్త్రీలను భయపెడతాయి.
ఉడుమ్బరోదరమషకక్రమభ్రమజ్జగత్త్రయాన్తరగతభూతసఞ్చయమ్ । విలఙ్ఘ్య తద్ వరలలనే విముచ్య ఖం మహీతలం పునర్ అపి గన్తుమ్ ఉద్యతే
ఒక అద్భుతమైన స్త్రీ, ఉడుంబర చెట్టు గుహల్లో, దోమలు పురుగులతో కిటకిటలాడే, మూడు లోకాల జీవులతో నిండిన వాటిని దాటి, ఆకాశాన్ని విడిచిపెట్టి, మళ్లీ భూమిమీదికి రావడానికి సిద్ధమైంది.
నభస్తలాద్ గిరిగ్రామం గచ్ఛన్త్యౌ కిఞ్చిద్ ఏవ హి । జ్ఞప్తిచిత్తస్థితే భూమితలం దదృశతుస్ స్త్రియౌ
ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు ఆకాశం నుంచి ఒక కొండ గ్రామానికి దిగుతూ, జ్ఞానం, మనస్సులో స్థిరంగా ఉండి, కింద భూమిని చూశారు.
బ్రహ్మాణ్డనరహృత్పద్మం దిగష్టకదలం బృహత్ । గిరికేసరసమ్బాధం స్వామోదభరసున్దరమ్
వారు ఒక మనిషి హృదయ పద్మాన్ని చూశారు. అది బ్రహ్మాండం లా విస్తరించి, ఎనిమిది దిక్కులకు పువ్వు రేకులు పాకి, కొండలు లాంటి రేణువులతో నిండినది, తన ఆనందంతో ఎంతో అందంగా మెరిసింది.
సరిత్కేసరికానాలమ్ అవశ్యాయామ్బుబిన్దుకమ్ । శర్వరీభ్రమరీభ్రాన్తం భూతౌఘమషకాకులమ్
అందులో నదిలా పొడవైన రేణువులు, కాండాలు, మంచు నీటి బిందువులు కనిపించాయి. రాత్రిపూట తేనెటీగలు తిరుగుతూ, అనేక జీవులు దోమల వలె అక్కడ గుంపుగా ఉన్నాయి.
అన్తర్ఘుణగణాకీర్ణం సురన్ధ్రైస్ సుషిరైర్ వృతమ్ । ఉహ్యమానం పయఃపూరైర్ దివసాలోకకాన్తిమత్
ఆ పద్మం లోపల నూలు గుచ్చులు సమూహాలతో నిండిపోయి, దేవతలు చేసిన రంధ్రాలతో కప్పబడి, నీటి ప్రవాహాలతో ఊరేగుతూ, పగటి వెలుగులో మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
రసార్ద్రం ఖే భ్రమద్ధంసం రాత్రిసఙ్కోచభాజనమ్ । పాతాలపఙ్కనిర్మగ్ననాగనాథమృణాలకమ్
రసంతో నిండినదీ, ఆకాశంలో హంసలు తిరిగే చోటయి, రాత్రి చీకటి కమ్ముకునే పాత్రలా ఉంది. పాతాళంలో మట్టిలో మునిగిన నాగుల అధిపతి లాంటి తామర తంతులు దీనిలో ఉన్నాయి.
కదాచిద్ ఆస్పదామ్భోధికమ్పకమ్పితదిగ్దలమ్ । అధో నాగగతానన్తదైత్యదానవకణ్టకమ్
కొన్ని సార్లు, దీని విస్తృతి సముద్రాన్ని కంపించేటట్లు చేసి, దిక్కులను కదిలిస్తుంది. క్రింద భాగంలో నాగులతో ఉండే అనంతమైన రాక్షసులు, దానవులకు ఇది ముల్లులా బాధ కలిగిస్తుంది.
అసురవ్రణవల్లర్యా సమ్భోగసుకుమారయా । వ్యాప్తభూభృన్మహాబీజహృదయం బీజభూతయా
దీనిలోని గుండె, అంటే గొప్ప విత్తనం, రాక్షసుల గాయాల లతతో చుట్టబడి ఉంది. అది కలయికలో ఆనందిస్తూ, భూమిని వ్యాపించి, విత్తనాలకు మూలంగా ఉంటుంది.
జమ్బుద్వీప ఇతి ఖ్యాతాం విపులాం తత్ర కర్ణికామ్ । సరిత్కేసరికానాలాం నగరగ్రామకేసరామ్
అక్కడ 'జంబూద్వీపం' అని ప్రసిద్ధమైన విస్తారమైన ప్రాంతం ఉంది. దానికి మధ్యలో కర్ణికా ఉంది, నదులు దాని రేఖలుగా, నగరాలు, గ్రామాలు దాని పుష్పరేఖలుగా ఉన్నాయి.
కులశైలోద్ధురోత్తుఙ్గబీజసప్తకసున్దరీమ్ । మధ్యస్థోచ్చమహామేరుబీజాక్రాన్తనభస్తలామ్
ఎత్తయిన వంశపర్వతాల ఏడు అందమైన విత్తనాలతో అలంకరించబడిన ఆ భూమి, మధ్యలో ఉన్న గొప్ప మెరుపర్వత విత్తనం ఆకాశాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించి ఉంది.
సరఃప్రాలేయకణికావనజఙ్గలయూథికామ్ । స్వలేఖామణ్డలాన్తస్స్థజనజాలాభ్రమణ్డలామ్
ఆ భూమిలో సరస్సులు, మంచుతినెలు, అడవులు, అడవి జంతువుల గుంపులు ఉన్నాయి; దాని స్వంత కాంతివలయంలో మేఘాల్లా జనసమూహాలు నివసిస్తున్నాయి.
తాం యోజనశతాకారైః ప్రతిరాకాం ప్రబోధిభిః । సాగరైర్ భ్రమరైర్ వ్యాప్తాం దిక్చతుష్టయశాయిభిః
వందల యోజనల పొడవు కలిగిన ఆ భూమి, నాలుగు దిక్కులనూ సముద్రాలు, తేనెటీగల గుంపులు, విశ్రాంతిగా ఉన్న దిక్కులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
దిగ్దలాష్టకవిశ్రాన్తసస్వనామ్భోజషట్పదామ్ । భ్రాతృభిర్ నవభిర్ భూపైర్ నవధా పరికల్పితామ్
ఎనిమిది దిక్కుల కమలదళాలపై విశ్రాంతిగా ఉండి, కమలాలు, తేనెటీగలు చేసే మధురమైన గానంతో, తొమ్మిది అన్నదమ్ముల రాజులతో తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడింది.
లక్షయోజనవిస్తీర్ణామ్ ఆకీర్ణాం చ రజోలవైః । నానాజనపదవ్యూహస్థిరావశ్యాయశీకరామ్
అది లక్ష యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి, దుమ్ము కణాలతో నిండిపోయి, ఎన్నో ప్రాంతాల సరైన ఏర్పాటుతో స్థిరంగా ఉండి, మంచు తడి తడిపించబడింది.
ద్వీపాత్ తు ద్విగుణం సాలం లవణార్ణవలేఖయా । దధత్యా వలితాం బాహ్యే ప్రకోష్ఠమ్ ఇవ కమ్బునా
ఆ ద్వీపాన్ని దాటి, దాని కంటే రెట్టింపు పరిమాణంలో, ఉప్పు సముద్రపు వలయము బయట నుంచి చేతి మడమలా వంపుగా చుట్టి ఉంది.
తతో ఽపి ద్విగుణం దేహం దధత్యా వలయాకృతిమ్ । జగద్భుజలతావ్యాప్తాం శాకాఖ్యద్వీపలేఖయా
అదికూడా దాటి, మళ్లీ రెట్టింపు పరిమాణంలో, వడివడిగా ఉన్న వలయంలా, ప్రపంచపు కొమ్మల్లా వ్యాపించిన శాక ద్వీపపు నీటితో నిండిన వలయము ఉంది.
తతో ఽపి ద్విగుణాకారధారిణ్యా పరివేష్టితామ్ । ప్రత్యగ్రక్షీరపూర్ణాబ్ధిలేఖయా స్వాదుశీతయా
అదికూడా దాటి, మళ్లీ రెట్టింపు పరిమాణంలో, తాజా, చల్లని పాలు సముద్రంతో నిండిన వలయము చుట్టూ ఉంది.
తతో ఽపి ద్విగుణాకారధారిణ్యా పరివేష్టితామ్ । నానాజనాలఙ్కృతయా కుశాఖ్యద్వీపలేఖయా
అది దాటి, దానికన్నా రెండింతలు పెద్దదిగా, అనేక జాతులవారు నివసించే, కుశద్వీపం అనే వలయంతో ఆ ప్రాంతం చుట్టబడింది.
తతో ఽపి ద్విగుణాకారం ధారయన్త్యా వివేష్టితామ్ । దధ్యబ్ధిలేఖయా నిత్యం సన్తర్పితసురౌఘయా
అదికూడా దాటి, మళ్ళీ రెండింతలు పెద్దదిగా, దేవతలకు ఎప్పుడూ పోషణనిచ్చే పెరుగు సముద్రపు వలయంతో ఆ ప్రాంతం చుట్టబడింది.
తతః క్రౌఞ్చాభిధద్వీపలేఖయైవమ్ప్రమాణయా । వేష్టితాం ఖాతఖదయా నవాం నృపపురీమ్ ఇవ
తర్వాత, అదే పరిమాణంలో ఉన్న క్రౌంచద్వీప వలయంతో, కొత్తగా నిర్మించిన రాజధానిలా, ఆ ప్రాంతం ఖాతఖద అనే వలయంతో చుట్టబడింది.
తతో ఽపి చ ఘృతామ్భోధిలేఖయైవమ్ప్రమాణయా । తతో ఽపి శల్మలిద్వీపలేఖయామరపూర్ణయా
అదికూడా దాటి, అదే పరిమాణంలో ఉన్న నెయ్యి సముద్రపు వలయంతో, ఆ తరువాత అమరులతో నిండిన శల్మలిద్వీప వలయంతో ఆ ప్రాంతం చుట్టబడింది.
తతస్ సురామహామ్భోధిలేఖయా పుష్పశుభ్రయా । శేషస్య దేహలతయా హరిమూర్తిమ్ ఇవాశ్రితామ్
తర్వాత, దేవతల మహాసముద్రపు తెల్లని పరిమితి గీతతో, శేషుని శరీరాన్ని ధరించి, ఆ రూపం హరిదేవుని రూపంలా కనిపించింది.
తతో గోమేదకద్వీపలేఖయైవమ్ప్రమాణయా । ఇక్షూదలేఖయాప్య్ ఏవం హిమవత్సానుశుద్ధయా
తరువాత, గోమేదక ద్వీపానికి సమానమైన పరిమితి గీతతో, అలాగే హిమవంతు పర్వతాలపైని స్వచ్ఛమైన చెరకు గీతతో అలంకరించబడింది.