క్వచిద్ దుర్గర్జదమ్భోదం క్వచిన్ మూకచలామ్బుదమ్ । వాతావకీర్ణశుక్లాభ్రఖణ్డపుష్పోత్కరం క్వచిత్
ఎక్కడో ఉరుములు మోగుతున్న మేఘాలు గర్జిస్తున్నాయి; ఇంకొక్కడో మౌనంగా తేలియాడే మేఘాలు ఉన్నాయి; మరికొన్ని చోట్ల గాలి తెల్లటి మేఘపు తుకల్ని పుష్పదళాల్లా చెలరేగిస్తోంది.
క్వచిద్ అత్యన్తనిశ్శూన్యమ్ అవదాతమ్ అనన్తరమ్ । ఆనన్దిమృదుశాన్తాచ్ఛం జ్ఞస్యేవ హృదయం తతమ్
కొన్ని చోట్ల పూర్తిగా ఖాళీగా, నిర్మలంగా, వెంటనే ప్రశాంతంగా ఉంది; అది ఆనందంగా, మృదువుగా, నిశ్శబ్దంగా, స్పష్టంగా, జ్ఞానికి హృదయం ఎలా ఉంటుందో అలా విస్తరించి ఉంది.
శుకవాహనభేకౌఘైః క్వచిద్ గలకృతారవమ్ । శూన్యతారాభివలితం క్షేత్రమ్ ఆకాశవాసినామ్
కొన్ని చోట్ల, గాలిలో పచ్చికిలుకలు, బొద్దింకల గుంపులు గొంతులో గలగల ధ్వని చేస్తూ ఉంటాయి. ఆకాశంలో ఖాళీగా మెరిసే నక్షత్రాలు ఆ ప్రాంతాన్ని అలంకరిస్తున్నాయి.
మయూరహేమచూడాదిపక్షిభిః క్వచిద్ ఆవృతమ్ । విద్యాధరీణాం దేవీనాం వాహనైర్ విహితాస్పదైః
మరొక చోట, బంగారు కిరీటాల మయూరాలు మరియు ఇతర పక్షులు, విద్యాధరుల దేవతలకు వాహనాలుగా, విశ్రాంతి స్థలాలుగా అక్కడ నిండిపోయి ఉంటాయి.
క్వచిద్ అభ్రాన్తరోన్నృత్యద్గుహమాయూరమణ్డలమ్ । క్వచిద్ అగ్నిశుకైశ్ శ్యామం శాద్వలానామ్ ఇవ స్థలమ్
ఎక్కడో మేఘాల మధ్య నాట్యం చేసే మయూర గుంపులు కనిపిస్తాయి. ఇంకొక చోట, అగ్ని పక్షుల వల్ల ఆ ప్రదేశం నలుపుగా, పచ్చిక పొలంలా కనిపిస్తుంది.
క్వచిత్ ప్రేతేశమహిషమహిమ్నా వాహనామ్బుదమ్ । క్వచిద్ అశ్వైస్ తృణగ్రాసశఙ్కాగ్రస్తాసితామ్బుదమ్
కొన్ని చోట్ల, మేఘాలు యమధర్మరాజు మహిష వాహనంగా ప్రదర్శించబడతాయి. ఇంకొక చోట, గుర్రాలు వాటిని పచ్చిక అనుకుని ముద్దుగా తినే ప్రయత్నంలో నల్ల మేఘాలు మాయమైపోతున్నట్టు ఉంటాయి.
క్వచిద్ దేవపురవ్యాప్తం క్వచిద్ దైత్యపురాన్వితమ్ । అన్యోఽన్యాప్రాప్యనగరం నగరన్ధ్రకరాలినమ్
కొన్ని చోట్ల దేవతల పట్టణాలతో నిండిపోయి ఉండేది, మరికొన్ని చోట్ల రాక్షసుల నగరాలతో కళకళలాడేది. కొన్ని పట్టణాలు పరస్పరం చేరుకోలేని విధంగా ఉండేవి, మరికొన్ని పట్టణాలు చిన్న చిన్న వీధులతో పొడవుగా ఉండేవి.
క్వచిత్ కులాచలాకారనృత్యద్భైరవభాసురమ్ । క్వచిద్ గన్ధర్వనగరసురస్త్రీవృన్దబన్ధనమ్
కొన్ని చోట్ల భైరవుడు కుటుంబాల కొండలా నాట్యం చేస్తూ భయంకరంగా ప్రకాశించేవాడు. మరికొన్ని చోట్ల గంధర్వుల నగరాల్లో దేవతా స్త్రీల సమూహాలతో సందడిగా ఉండేది.
క్వచిద్ కమ్పద్గిరిధ్వస్తవృక్షలక్షోక్షితామ్బుధిమ్ । క్వచిన్ మాయాకృతాకాశనలినీజలశీతలమ్
కొన్ని చోట్ల కంపించిన పర్వతాల నుంచి పడిపోయిన వేలాది చెట్ల వల్ల సముద్రం ఎండిపోయింది. మరికొన్ని చోట్ల మాయతో ఏర్పడిన ఆకాశ కమలాల నీటితో చల్లగా మారింది.
క్వచిత్ సపక్షశైలేన్ద్రసమనృత్యద్వినాయకమ్ । క్వచిద్ ఘర్ఘరవాతాఢ్యపక్షప్రోడ్డీనపర్వతమ్
కొన్ని చోట్ల రెక్కలతో కూడిన పర్వతాధిపతి వినాయకునితో కలిసి నాట్యం చేశాడు. మరికొన్ని చోట్ల ఘోరమైన గాలుల తాకిడికి పర్వతాలు పైకి ఎగిరిపోయాయి.
క్వచిద్ ఇన్దుకరావృష్టిశీతలాహ్లాదిమారుతమ్ । క్వచిత్ తప్తానలాదగ్ధద్రుమపర్వతవారిదమ్
కొన్ని చోట్ల చంద్రకాంతుల వర్షంతో చల్లగా, హర్షాన్ని కలిగించే గాలులు వీచేవి; మరికొన్ని చోట్ల మాత్రం మంటపట్టిన అగ్ని వేడితో చెట్లు, కొండలు, నీళ్ళు కూడా ఎండిపోయేవి.
క్వచిద్ అత్యన్తసంశాన్తవాతాద్యేకాన్తనిర్ధ్వని । క్వచిత్ పర్వతతుల్యాగ్నిశిఖాసదృశతోదయమ్
కొన్ని చోట్ల పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా, గాలి కూడా కదలని శాంతి ఉండేది; మరికొన్ని చోట్ల ఉదయం ఎగిసిపడే అగ్ని జ్వాలలు కొండలంత ఎత్తుగా కనిపించేవి.
క్వచిత్ ప్రావృడ్భరోన్మత్తఘనాభ్రరవఘర్ఘరమ్ । క్వచిత్ సురాసురగణప్రవృత్తరణదుర్గమమ్
కొన్ని చోట్ల వర్షకాలంలో మబ్బులు గర్జిస్తూ మత్తెక్కించే శబ్దం చేసేవి; మరికొన్ని చోట్ల దేవతలు, దానవులు యుద్ధం చేస్తూ దారిని దాటి వెళ్లలేని విధంగా అడ్డగించేవారు.
క్వచిద్ వ్యోమాబ్జినీహంసీస్వరాహూతాజవాహనమ్ । క్వచిన్ మన్దాకినీతీరనలినీలుణ్ఠకానిలమ్
కొన్ని చోట్ల ఆకాశ సరస్సులో హంసలు మధురమైన స్వరాలతో పిలవబడేవి; మరికొన్ని చోట్ల మందాకినీ నది తీరంలోని కమలాలను గాలి ఊదేసేది.
శరీరిణీనాం గఙ్గాదిసరితాం సన్నిధానతః । ప్రోడ్డీనమత్స్యమకరకులీరాన్తరకోటరమ్
శరీరధారులూ, గంగా వంటి నదుల సమీపంలో ఉండటం వల్ల, అక్కడ చేపలు, జలరాయులు, మొసళ్లతో నిండిన గుహలు కనిపిస్తాయి.
పాతాలగార్కజనితభూచ్ఛాయాకాకతోదరమ్ । క్వచిత్ క్వచిన్ మణ్డలేషు గ్రస్తచన్ద్రార్కమణ్డలమ్
కొన్ని చోట్ల భూలోకపు లోతుల్లా, భూమి వేసే నీడలా, కాకి గుహల్లా చీకటి ఉంటుంది; మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చంద్రుడు, సూర్యుడు మింగబడినట్టు కనిపిస్తాయి.
క్వచిత్ స్వర్గానిలాధూతమాయాకుసుమకాననమ్ । పతత్పుష్పహిమాసారత్రస్తవైమానికాఙ్గనమ్
ఇంకొన్ని చోట్ల స్వర్గపు గాలులతో ఊగిపడే మాయా పువ్వుల తోటలు ఉంటాయి; అక్కడ పువ్వులు, మంచు వర్షంలా పడుతూ, ఆకాశస్త్రీలను భయపెడతాయి.
ఉడుమ్బరోదరమషకక్రమభ్రమజ్జగత్త్రయాన్తరగతభూతసఞ్చయమ్ । విలఙ్ఘ్య తద్ వరలలనే విముచ్య ఖం మహీతలం పునర్ అపి గన్తుమ్ ఉద్యతే
ఒక అద్భుతమైన స్త్రీ, ఉడుంబర చెట్టు గుహల్లో, దోమలు పురుగులతో కిటకిటలాడే, మూడు లోకాల జీవులతో నిండిన వాటిని దాటి, ఆకాశాన్ని విడిచిపెట్టి, మళ్లీ భూమిమీదికి రావడానికి సిద్ధమైంది.
నభస్తలాద్ గిరిగ్రామం గచ్ఛన్త్యౌ కిఞ్చిద్ ఏవ హి । జ్ఞప్తిచిత్తస్థితే భూమితలం దదృశతుస్ స్త్రియౌ
ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు ఆకాశం నుంచి ఒక కొండ గ్రామానికి దిగుతూ, జ్ఞానం, మనస్సులో స్థిరంగా ఉండి, కింద భూమిని చూశారు.
బ్రహ్మాణ్డనరహృత్పద్మం దిగష్టకదలం బృహత్ । గిరికేసరసమ్బాధం స్వామోదభరసున్దరమ్
వారు ఒక మనిషి హృదయ పద్మాన్ని చూశారు. అది బ్రహ్మాండం లా విస్తరించి, ఎనిమిది దిక్కులకు పువ్వు రేకులు పాకి, కొండలు లాంటి రేణువులతో నిండినది, తన ఆనందంతో ఎంతో అందంగా మెరిసింది.
సరిత్కేసరికానాలమ్ అవశ్యాయామ్బుబిన్దుకమ్ । శర్వరీభ్రమరీభ్రాన్తం భూతౌఘమషకాకులమ్
అందులో నదిలా పొడవైన రేణువులు, కాండాలు, మంచు నీటి బిందువులు కనిపించాయి. రాత్రిపూట తేనెటీగలు తిరుగుతూ, అనేక జీవులు దోమల వలె అక్కడ గుంపుగా ఉన్నాయి.
అన్తర్ఘుణగణాకీర్ణం సురన్ధ్రైస్ సుషిరైర్ వృతమ్ । ఉహ్యమానం పయఃపూరైర్ దివసాలోకకాన్తిమత్
ఆ పద్మం లోపల నూలు గుచ్చులు సమూహాలతో నిండిపోయి, దేవతలు చేసిన రంధ్రాలతో కప్పబడి, నీటి ప్రవాహాలతో ఊరేగుతూ, పగటి వెలుగులో మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
రసార్ద్రం ఖే భ్రమద్ధంసం రాత్రిసఙ్కోచభాజనమ్ । పాతాలపఙ్కనిర్మగ్ననాగనాథమృణాలకమ్
రసంతో నిండినదీ, ఆకాశంలో హంసలు తిరిగే చోటయి, రాత్రి చీకటి కమ్ముకునే పాత్రలా ఉంది. పాతాళంలో మట్టిలో మునిగిన నాగుల అధిపతి లాంటి తామర తంతులు దీనిలో ఉన్నాయి.
కదాచిద్ ఆస్పదామ్భోధికమ్పకమ్పితదిగ్దలమ్ । అధో నాగగతానన్తదైత్యదానవకణ్టకమ్
కొన్ని సార్లు, దీని విస్తృతి సముద్రాన్ని కంపించేటట్లు చేసి, దిక్కులను కదిలిస్తుంది. క్రింద భాగంలో నాగులతో ఉండే అనంతమైన రాక్షసులు, దానవులకు ఇది ముల్లులా బాధ కలిగిస్తుంది.
అసురవ్రణవల్లర్యా సమ్భోగసుకుమారయా । వ్యాప్తభూభృన్మహాబీజహృదయం బీజభూతయా
దీనిలోని గుండె, అంటే గొప్ప విత్తనం, రాక్షసుల గాయాల లతతో చుట్టబడి ఉంది. అది కలయికలో ఆనందిస్తూ, భూమిని వ్యాపించి, విత్తనాలకు మూలంగా ఉంటుంది.
జమ్బుద్వీప ఇతి ఖ్యాతాం విపులాం తత్ర కర్ణికామ్ । సరిత్కేసరికానాలాం నగరగ్రామకేసరామ్
అక్కడ 'జంబూద్వీపం' అని ప్రసిద్ధమైన విస్తారమైన ప్రాంతం ఉంది. దానికి మధ్యలో కర్ణికా ఉంది, నదులు దాని రేఖలుగా, నగరాలు, గ్రామాలు దాని పుష్పరేఖలుగా ఉన్నాయి.
కులశైలోద్ధురోత్తుఙ్గబీజసప్తకసున్దరీమ్ । మధ్యస్థోచ్చమహామేరుబీజాక్రాన్తనభస్తలామ్
ఎత్తయిన వంశపర్వతాల ఏడు అందమైన విత్తనాలతో అలంకరించబడిన ఆ భూమి, మధ్యలో ఉన్న గొప్ప మెరుపర్వత విత్తనం ఆకాశాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించి ఉంది.
సరఃప్రాలేయకణికావనజఙ్గలయూథికామ్ । స్వలేఖామణ్డలాన్తస్స్థజనజాలాభ్రమణ్డలామ్
ఆ భూమిలో సరస్సులు, మంచుతినెలు, అడవులు, అడవి జంతువుల గుంపులు ఉన్నాయి; దాని స్వంత కాంతివలయంలో మేఘాల్లా జనసమూహాలు నివసిస్తున్నాయి.
తాం యోజనశతాకారైః ప్రతిరాకాం ప్రబోధిభిః । సాగరైర్ భ్రమరైర్ వ్యాప్తాం దిక్చతుష్టయశాయిభిః
వందల యోజనల పొడవు కలిగిన ఆ భూమి, నాలుగు దిక్కులనూ సముద్రాలు, తేనెటీగల గుంపులు, విశ్రాంతిగా ఉన్న దిక్కులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
దిగ్దలాష్టకవిశ్రాన్తసస్వనామ్భోజషట్పదామ్ । భ్రాతృభిర్ నవభిర్ భూపైర్ నవధా పరికల్పితామ్
ఎనిమిది దిక్కుల కమలదళాలపై విశ్రాంతిగా ఉండి, కమలాలు, తేనెటీగలు చేసే మధురమైన గానంతో, తొమ్మిది అన్నదమ్ముల రాజులతో తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించబడింది.