తస్య తాదృక్స్వభావస్య సమగ్రవిభవాన్వితమ్ । సంసారజాలమ్ ఆభోగి ప్రభో ప్రతివిషాయతే
అలాంటి స్వభావం ఉన్నవాడికి, అన్ని సంపదలు ఉన్నా, ప్రభూ! ఈ సంసారపు బంధం విషంలా అనిపిస్తుంది.
తాదృశస్ స్యాన్ మహాసత్త్వః క ఇవాస్మిన్ మహీతలే । ప్రకృతే వ్యవహారే తం యో నివేశయితుం క్షమః
ఈ భూమిపై అలాంటి గొప్ప ధైర్యం ఉన్నవాడు ఎవరు? అలాంటి వాడిని సాధారణ లోకవ్యవహారంలో స్థిరపరచగలిగేది ఎవరు?
ఇతి నో యేయమ్ ఆయాతా శాఖాప్రసరశాలినీ । ఆపత్ తామ్ అలమ్ ఉద్ధర్తుం సముదేతు దయాపరః
ఇలా ఈ విస్తరించిన బాధ కలిగిన చెట్టు కొమ్మలా పెరిగింది కాబట్టి, దయతో నిండినవాడు వచ్చి అతడిని ఈ బాధ నుండి తప్పించాలి.
మనసి మోహమ్ అపాస్య మహామనాస్ సకలమ్ ఆర్తిమతః కిల సాధుతామ్ । సఫలతాం నయతీహ తమోహరన్ దినకరో భువి భాస్కరతామ్ ఇవ
మనసులో మాయను విడిచిపెట్టి, గొప్ప మనస్సు కలవాడు నిజంగా బాధపడే వారందరిని మంచి మార్గానికి తీసుకెళ్తాడు; అంధకారాన్ని తొలగించే సూర్యుడు భూమికి వెలుగు ఇస్తాడని ఎలా ఉంటే, అలా.
ఏవం చేత్ తన్ మహాప్రాజ్ఞం భవన్తో రఘునన్దనమ్ । ఇహానయన్తు త్వరితం హరిణం హరిణా ఇవ
ఇది నిజమైతే, రఘువంశానికి చెందిన తెలివైన రాముని మీరు వెంటనే ఇక్కడికి తీసుకురండి, మృగాలు మృగాన్ని ఎలా తీసుకెళ్తాయో అలా.
ఏష మోహో రఘుపతేర్ నాపద్భ్యో న చ రాగతః । వివేకవైరాగ్యకృతో బోధ ఏష మహోదయః
రఘుపతికి వచ్చిన ఈ మాయ దురదృష్టం వల్లా కాదు, మమకారం వల్లా కాదు; ఇది వివేకం, విరక్తి వల్ల కలిగిన గొప్ప జ్ఞానోదయం.
ఇహాయాతు క్షణాద్ రామస్ తద్ ఇహైవ వయం క్షణాత్ । మోహం తస్యాపనేష్యామో మరుతో ఽద్రేర్ ఘనం యథా
రాముడు ఇక్కడికి వెంటనే రాక, మనమందరం ఇక్కడే, ఇపుడు, అతని మోహాన్ని కొండపై మేఘాన్ని గాలి ఎలా పారద్రోలుతుందో అలా తీయివేస్తాము.
ఏతస్మిన్ మార్జితే యుక్త్యా మోహే చ రఘునన్దనః । విశ్రాన్తిమ్ ఏష్యతి పదే తస్మిన్ వయమ్ ఇవోత్తమే
ఈ మోహం సరైన విధంగా తొలగిన తరువాత, రఘువంశంలో జన్మించిన రాముడు, మనం పొందినట్లే, ఆ అత్యుత్తమ స్థితిలో విశ్రాంతిని పొందుతాడు.
సత్యతాం ముదితాం ప్రజ్ఞాం విశ్రాన్తిం చ సమేత్య సః । పీనతాం వరవర్ణత్వం పీతామృత ఇవైష్యతి
అతడు సత్యాన్ని, ఆనందభరితమైన జ్ఞానాన్ని, విశ్రాంతిని పొందిన తరువాత, అమృతాన్ని తాగినవాడిలా, బలంగా, కాంతివంతమైన వర్ణంతో ఉంటాడు.
నిజాం చ ప్రకృతామ్ ఏవ వ్యవహారపరమ్పరామ్ । పరిపూర్ణమనా మాన్య ఆచరిష్యత్య్ అఖణ్డితామ్
తన హృదయం పూర్తిగా తృప్తిగా ఉండగా, తన సహజమైన, ఆపకుండా జరిగే లోకవ్యవహారాలను గౌరవంతో నిర్వహిస్తాడు.
భవిష్యతి మహాసత్త్వో జ్ఞాతలోకపరావరః । సుఖదుఃఖదశాహీనస్ సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః
ఆ మహాత్ముడు, లోకంలోని అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడై, సుఖదుఃఖాలకు అతీతుడై, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూసే వాడిగా మారతాడు.
ఇత్య్ ఉక్తే మునినాథేన రాజా సమ్పూర్ణమానసః । ప్రాహిణోద్ రామమ్ ఆనేతుం భూయో దూతపరమ్పరామ్
మహర్షి ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు హర్షంతో తన మనస్సు నిండిపోయి, రాముడిని తీసుకురావడానికి మరొకసారి దూతలను పంపించాడు.
ఏతావతా చ కాలేన రామో నిజగృహాసనాత్ । పితుస్ సకాశమ్ ఆగన్తుమ్ ఉత్థితో ఽర్క ఇవాచలాత్
కొంతకాలం తరువాత, రాముడు తన ఇంట్లోని ఆసనంనుండి లేచి, తండ్రి వద్దకు వెళ్లేందుకు, పర్వతం మీద నుంచి ఉదయించే సూర్యునిలా బయలుదేరాడు.
వృతః కతిపయైర్ భృత్యైర్ భ్రాతృభ్యాం చాజగామ హ । తత్ పుణ్యం పితుర్ ఆస్థానం స్వర్గం సురపతేర్ ఇవ
కొంతమంది సేవకులు, సోదరులతో కలిసి, రాముడు తన తండ్రి యొక్క పవిత్రమైన సభలోకి చేరాడు. అది దేవేంద్రుని స్వర్గంలా మహిమాన్వితంగా ఉంది.
దూరాద్ ఏవ దదర్శాసౌ రామో దశరథం తదా । వృతం రాజసమూహేన దేవౌఘేనేవ వాసవమ్
అప్పటికి రాముడు దూరం నుంచే దశరథుడిని రాజసభలో ఉన్నవారితో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నట్టు చూశాడు. అది దేవతల మధ్యలో ఇంద్రుడు ఉన్నట్టే కనిపించింది.
వసిష్ఠవిశ్వామిత్రాభ్యాం సేవితం పార్శ్వయోర్ ద్వయోః । సర్వశాస్త్రార్థతజ్జ్ఞేన మన్త్రివృన్దేన పాలితమ్
వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు ఇద్దరూ రెండు వైపులా సేవ చేస్తూ, అన్ని శాస్త్రాల అర్థాల్లో నిపుణులైన మంత్రివర్గం రక్షిస్తూ ఉన్నారు.
చారుచామరహస్తాభిః కాన్తాభిస్ సముపాసితమ్ । కకుబ్భిర్ ఇవ మూర్తాభిస్ సంస్థితాభిర్ యథోచితమ్
అందమైన చేతుల్లో చామరాలు పట్టుకున్న సుందరాంగనలతో సేవ చేయించుకుంటూ, అవి ఆకాశదిక్కులు రూపంలో నిలబడి ఉన్నట్టు కనిపించాయి.
వసిష్ఠవిశ్వామిత్రాద్యాస్ తథా దశరథాదయః । దదృశూ రాఘవం దూరాద్ ఉపాయాన్తం గుహోపమమ్
వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు, దశరథుడు మరియు ఇతరులు దూరం నుంచే రాఘవుడు గుహుడిలా దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూశారు.
సత్త్వావష్టమ్భగర్వేణ శైత్యేనేవ హిమాలయమ్ । శ్రితం సకలసేవ్యేన గమ్భీరేణ స్వరేణ చ
దృఢమైన స్థిరతతో, హిమాలయాల చల్లదనంలా, అందరికీ ఉపకారంగా ఉండి, గంభీరమైన స్వరంతో అలంకరించబడ్డాడు.
సౌమ్యం సమశుభాకారం వినయోదారమ్ ఊర్జితమ్ । కాన్తోపశాన్తవపుషం పరస్యార్థస్య భాజనమ్
సౌమ్యమైన, సమతుల్యమైన రూపంతో, వినయంతో కూడిన ఉదారతతో, బలంతో, ఆకర్షణీయంగా, శాంతమైన స్వరూపంతో, పరుల శ్రేయస్సుకు పాత్రమైనవాడు.
సముద్యద్యౌవనారమ్భమ్ ఉద్యోగశమశోభితమ్ । అనుద్విగ్నమ్ అనాయాసం పూర్ణప్రాయమనోరథమ్
యవ్వన ప్రారంభంలో, ప్రయత్నం మరియు శాంతి రెండింటితో అలంకరించబడి, కలవరంలేని, సులభంగా, తాను కోరుకున్నదంతా దాదాపు నెరవేరినవాడు.
విచారితజగద్యాత్రం పవిత్రగుణగోచరమ్ । మహాసత్త్వైకలోభేన గుణైర్ ఇవ సమాశ్రితమ్
లోకంలో జరిగే విషయాలను పరిశీలించి, పవిత్రమైన లక్షణాల్లో సంచరించి, గొప్ప మనస్సు ఒక్కటే ఆధారంగా, సద్గుణాల వల్ల ఆశ్రయించబడినవాడు.
ఉదారసారమ్ ఆపూర్ణమ్ అన్తఃకరణకోటరమ్ । అవిక్షుభితయా వృత్త్యా దర్శయన్తమ్ అనుత్తమమ్
ఉత్తమమైన స్వభావంతో, అంతఃకరణపు లోపలి భాగం సంపూర్ణంగా నిండిపోయింది. అది ఎలాంటి కలత లేకుండా ఉన్న స్థితిలో, అత్యుత్తమమైనదాన్ని ప్రతిబింబించింది.
ఏవం గుణగణాకీర్ణో దూరాద్ ఏవ రఘూద్వహః । పరిమేయసితాచ్ఛాచ్ఛస్వహారామ్బరపల్లవః
ఇలా అనేక గుణాలతో అలంకరించబడిన రఘువంశజుడు దూరం నుంచే కనిపించాడు. ఆయన ధరించిన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తెల్లగా, నిర్మలంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
ప్రణనామ చలచ్చారుచూడామణిమరీచినా । శిరసా వసుధాకమ్పలోలమానాచలశ్రియా
ఆయన తలపై ఉన్న అందమైన కిరీట రత్నం కాంతులతో మెరిసిపోతూ, భూమిని కంపింపజేసే పర్వత మహిమతో కూడిన తలతో నమస్కరించాడు.
ప్రథమం పితరం పశ్చాన్ మునీన్ మాన్యైకమ్ ఆనతః । తతో విప్రాంస్ తతో బన్ధూంస్ తతో ఽధికగుణాన్ గురూన్
మొదట తండ్రికి, ఆ తర్వాత గౌరవనీయులైన మునులకు, తరువాత బ్రాహ్మణులకు, తరువాత బంధువులకు, చివరగా ఎక్కువ గుణాలు కలిగిన గురువులకు ఆయన నమస్కరించాడు.
జగ్రాహ చాత్మనా దృష్ట్వా మనాక్ స్వాదుగిరా తథా । రాజలోకేన విహితాం స ప్రణామపరమ్పరామ్
ఆ రాజ్య ప్రజలు చేసిన నమస్కారాలను స్వయంగా హాజరై, మధురమైన మాటలతో రాముడు సాదరంగా స్వీకరించాడు.
విహితాశీర్ మునిభ్యాం తు రామస్ స శమమానసః । ఆససాద పితుః పుణ్యం సమీపం సురసున్దరః
మునుల ఆశీర్వాదాలు పొంది, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉన్న రాముడు, దేవతల వలె ప్రకాశిస్తూ తండ్రి పవిత్ర సమీపానికి చేరాడు.
పాదాభివన్దనరతం తమ్ అథాసౌ మహీపతిః । శిరస్య్ అభ్యాలిలిఙ్గాశు చుచుమ్బ చ పునః పునః
తన పాదాలకు నమస్కరిస్తున్న రాముని చూసి, ఆ రాజు వెంటనే అతని తలని ఆలింగనం చేసి, పునఃపునః ముద్దాడాడు.
శత్రుఘ్నం లక్ష్మణం చైవ తథైవ పరవీరహా । ఆలిలిఙ్గ ఘనస్నేహం రాజహంసో ఽమ్బుజం యథా
అలాగే శత్రుఘ్నుడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరినీ రాజహంస కమలాన్ని ఎలా ఆలింగనం చేస్తుందో, ఆ విధంగా అపారమైన ప్రేమతో రాజు తనవద్దకు చేర్చుకున్నాడు.