నానుభూతే ఽనుభూతత్వం సంవిదో ఽన్తర్ ఉదేత్య్ అపి । స్వప్నభ్రమాద్ అనన్యస్మిన్ పితరీవ పితృస్మృతిః
అనుభవించని విషయానికి మనసులో అనుభూతి కలగదు. కలలోనో మాయలోనో కూడా, ఎవరికీ తండ్రి కానివాడికి తండ్రి జ్ఞాపకం రాదు.
కదాచిత్ స్మృతితామ్ త్యక్త్వా ప్రతిభామాత్రమ్ ఏవ సత్ । భాతి ప్రథమసర్గేశరూపేణ తదను క్రమాత్
కొన్ని సార్లు జ్ఞాపకాన్ని పక్కనబెట్టి, కేవలం ఒక రూపమే ముందుగా కనిపిస్తుంది. అది మొదట సృష్టికర్త రూపంలో మెరిసి, తరువాత ఒక్కొక్కటిగా మారుతుంది.
దృశ్యం త్రిభువనాదీదమ్ అనుభూతస్మృతౌ స్థితమ్ । కేషాఞ్చిత్ తన్వి కేషాఞ్చిన్ నానుభూతస్మృతౌ స్థితమ్
ఓ సన్నని వాడా, ఈ మూడు లోకాలతో కూడిన జగత్తు కొందరికి అనుభవ జ్ఞాపకంగా ఉంటుంది. మరికొందరికి అది అనుభవించిన జ్ఞాపకంగా ఉండదు.
ప్రతిభాసత ఏవేదం కేషాఞ్చిత్ స్మరణం వినా । చిదణూనాం ప్రజేశత్వం కాకతాలీయవద్ యతః
కొంతమందికి ఇది కేవలం ఒక ప్రతిబింబంలా మాత్రమే కనిపిస్తుంది, జ్ఞాపకం లేకుండా. ఎందుకంటే, చైతన్యపు కణాలకు యాదృచ్ఛికంగా పాలకత్వం కలిగినట్టు, కాకి తాటి పండు మీద పడినట్టు జరుగుతుంది.
అత్యన్తవిస్మృతం దృశ్యం మోక్ష ఇత్య్ అభిధీయతే । ఈప్సితానీప్సితే తత్ర న స్తః కేచన కస్యచిత్
పూర్తిగా మరచిపోయిన దృష్టిపదార్థమే ముక్తి అని అంటారు. ఆ స్థితిలో ఎవరికీ ఇష్టమైనదీ, అనిష్టమైనదీ ఏమీయుండవు.
అత్యన్తాభావసమ్పత్తిం వినాహన్త్వజగత్స్థితేః । అనుత్పాదమయీమ్ ఏవ నోదేత్య్ ఏవ విముక్తతా
ఈ 'నేను' అనే భావన, ప్రపంచం ఉన్నంతవరకు, పూర్తిగా లేనిది అనే స్థితి కలగకపోతే, జన్మించనిది వంటి విముక్తి నిజంగా కలగదు.
రజ్జ్వాం సర్పభ్రమస్ సర్పశబ్దార్థాసమ్భవం వినా । అనుత్పాదమయో నిత్యం శాన్తో ఽపి న హి శామ్యతి
కట్టు మీద పాము ఉందని భ్రమించడంలో, 'పాము' అనే పదార్థం కలిపి ఉండగా, అది ఎప్పటికీ కలగని, నిశ్శబ్దమైనదే అయినా, ఆ భ్రమ పోదు.
అర్ధశాన్తో న శాన్తో ఽసౌ సమేత్య్ అన్యతయా పునః । ఉదేత్య్ ఏకపిశాచాన్తే పిశాచో ఽన్యో ఽప్య్ అధీమతః
అర్ధంగా నిశ్చలమైనది నిజంగా నిశ్చలమైనదికాదు. అది ఇంకేదైనా కలిసినప్పుడు, ఒక పిశాచం పోయిన వెంటనే మరొకటి, బుద్ధిమంతుడికూడా, మళ్ళీ వస్తుంది.
సంసారశ్ చాయమ్ ఆభోగీ పరమ్ ఏవేతి నిశ్చయః । కారణాభావతో భాతి యద్ ఇహాభావమ్ ఏతి తత్
ఈ లోకజీవితం నిజంగా ఉంది, శాశ్వతమని మనకు అనిపిస్తుంది. కానీ దాని మూలకారణం ఏదీ లేదని పరిశీలిస్తే తెలుస్తుంది. ఇక్కడ కనిపించేదంతా చివరికి మాయమై పోతుంది.
బ్రాహ్మణబ్రాహ్మణీరూపే సర్గే యా కారణం స్మృతిః । కథమ్ అభ్యుదితా సా స్యాత్ స్మరణీయమ్ ఇదం వినా
బ్రాహ్మణుడు, బ్రాహ్మణి రూపాల సృష్టికి కారణం జ్ఞాపకమే అని అంటారు. కానీ గుర్తు చేసుకునే విషయం లేకుండా ఆ జ్ఞాపకం ఎలా కలుగుతుంది?
పితామహస్మృతిస్ తత్ర కారణం తస్య చ స్మృతిః । పూర్వం న సమ్భవత్య్ ఏవ ముక్తత్వాత్ పూర్వజన్మనః
అక్కడ బ్రహ్మదేవుని జ్ఞాపకమే కారణం అంటారు. కానీ ఆయనకూ గతజన్మ జ్ఞాపకం ఉండదు, ఎందుకంటే గతజన్మలోనే ఆయన ముక్తి పొందాడు.
పూర్వం న సమ్భవత్య్ ఏవ స్మరణీయా చితిస్ స్వయమ్ । పద్మజాదిత్వమ్ ఆయాతి చేతనస్య యథాస్థితేః
మునుపు గుర్తు చేసుకునే జ్ఞాపకం ఉండే అవకాశం లేదు. అయినా, చైతన్యం సహజ స్వభావం వల్ల పద్మంలో జన్మించటం జరుగుతుంది.
అభూవమ్ అహమ్ ఇత్య్ అన్యః ప్రజానాథః ప్రజాయతే । కాకతాలీయవత్ కశ్చిద్ భవతి ప్రతిభామయః
నేను ముందుగా లేను అని అనుకుంటూ ఇంకొక జనకుడు ఉద్భవిస్తాడు. అది యాదృచ్ఛికంగా, ఒక పక్షి తాటి పండును తినటానికి వచ్చినట్టు, ఒక్క క్షణికమైన జ్ఞానపు ప్రకాశంలా ఎవరో కనిపిస్తారు.
ఏవమ్ అభ్యుదితే లోకే న కిఞ్చిన్ న కదాచన । క్వచిద్ అభ్యుదితం నామ కేవలం చిన్నభస్ స్థితమ్
ఇలా లోకం ఉద్భవించినప్పుడు, నిజంగా ఏదీ ఎప్పుడూ ఉద్భవించదు. ఉద్భవించిందని చెప్పేది కేవలం ఆ జ్ఞానాకాశంలో నిలిచినదే.
ద్వివిధాయాస్ స్మృతేర్ అస్యాః కారణం పరమం పదమ్ । కార్యకారణభావో ఽసావ్ ఏకమ్ ఏవ చిదమ్బరమ్
ఈ జ్ఞాపకానికి పరమపదమే రెండు విధాల కారణం. కారణం–ఫలితాల సంబంధం ఒక్కటే, అది ఆ జ్ఞానాకాశమే.
కార్యకారణయోస్ సత్తా కారణైస్ సహకారిభిః । కార్యకారణయోర్ ఐక్యం తదభావాన్ న శామ్యతి
కారణం, ఫలితాల ఉనికికి సహాయకారణాల వల్లే స్థిరంగా ఉంటాయి. అవి లేనప్పుడు కారణం–ఫలితాల ఏకత్వం నిలబడదు.
మహాచిద్రూపమ్ ఏవేదం స్మరణాద్ విద్ధి వేదనమ్ । కార్యకారణభావో ఽత్ర తేన శబ్దో న వాస్తవః
ఈ జగత్తు మహాచైతన్య స్వరూపమే అని గుర్తుంచుకో. జ్ఞానం అనేది గుర్తు తెచ్చుకున్నప్పుడు కలుగుతుంది. ఇక్కడ కారణం-ఫలితంగా ఉన్న సంబంధం కేవలం ఊహ మాత్రమే, అందువల్ల ఈ మాట నిజంగా వాస్తవం కాదు.
ఏవం న కిఞ్చిద్ ఉత్పన్నం దృశ్యం త్రిజగదాద్య్ అపి । చిదాకాశం చిదాకాశే కేవలం స్వాత్మని స్థితమ్
ఇలా చూస్తే, ఏదీ పుట్టలేదు — కనబడే ప్రపంచం గానీ, మూడు లోకాలు గానీ. చైతన్యాకాశం చైతన్యాకాశంలోనే, తనలో తానే నిలిచి ఉంది.
అహో ను పరమా దృష్టిర్ దర్శితా దేవి మే త్వయా । రూపశ్రీర్ జాగతీ ప్రాతఃప్రభయేవేక్షణద్యుతేః
దేవీ, నీవు నాకు పరమ దృష్టిని చూపించావు. ఈ లోకంలోని రూపాల అందం, ఉదయపు వెలుగులో ప్రకాశించే కాంతిలా మెరిసిపోతుంది.
ఇదానీమ్ అహమ్ ఏతస్యాం యావత్ పరిణతా దృశి । నాభ్యాసేన వినా తావద్ భిన్ద్ధీమం దేవి కౌతుకమ్
ఇప్పుడు, ఈ దృష్టిలో నేను ఎంతవరకు పరిపక్వత పొందానో తెలుసు. దేవీ, సాధన లేకుండా నా ఈ ఆసక్తిని తొలగించు.
యత్రాసౌ బ్రాహ్మణో గేహే బ్రాహ్మణ్యా సహితో ఽభవత్ । తం సర్గం తం గిరిగ్రామం నయ మాం సమవేక్షితుమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు తన భార్యతో కలిసి ఉన్న ఇంటిని, ఆ సృష్టిని, ఆ కొండపల్లెను నాకు చూపించు.
అచేత్యచిద్రూపమయీం పరమాం పావనీం దృశమ్ । అవలమ్బ్యేమమ్ ఆకారమ్ అవముచ్య భవామలా
జడమూ, చైతన్యమూ కలిసిన పరమ పవిత్రమైన దృష్టిని ఆశ్రయించి, ఈ రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, భవబంధన మలినాన్ని విడిచిపెట్టు.
తతః ప్రాప్స్యస్య్ అసన్దేహం వ్యోమాత్మానం నభస్స్థితమ్ । భూమిష్ఠనరసఙ్కల్పో గగనాన్తః పురం యథా
అప్పుడప్పుడు నిస్సందేహంగా, నువ్వు ఆకాశంలాంటి ఆత్మను, ఆకాశంలో నిలిచినదాన్ని పొందుతావు. భూమిపై ఉన్న మనిషి ఆలోచన ఆకాశంలో ఉన్న నగరంలా ఉంటుంది.
ఏవంస్థితం తం పశ్యావస్ సహ సర్గమ్ అనన్తరమ్ । ఏవం తద్దర్శనద్వారే దేహో హి పరమార్గలా
అలా స్థితిలో ఉన్న అతడిని, ఆ తరువాత కలిగిన సృష్టితో కలిసి మనం చూద్దాం. అలా ఆ దర్శన ద్వారాన, ఈ శరీరమే నిజమైన అడ్డంకిగా ఉంటుంది.
అమునా దేవి దేహేన జగద్ అన్యద్ అవాప్యతే । న వా కస్మాద్ అత్ర యుక్తిం కథయానుగ్రహగ్రహాత్
ఈ శరీరం ద్వారా, ఓ దేవి, ఇంకొక లోకం లభించవచ్చు లేదా లభించకపోవచ్చు. దీనికి కారణం వివరించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే అది కేవలం అనుగ్రహంతోనే గ్రహించబడుతుంది.
జగన్తీమాన్య్ అమూర్తాని మూర్తిమన్తి ముధాగ్రహాత్ । భవద్భిర్ అవబుద్ధాని హేమనీవోర్మికాధియా
ఈ లోకాలు నిజానికి ఆకారరహితమైనవే అయినా, మన భ్రమ వల్ల వాటిని రూపంతో ఉన్నట్లుగా మీరు గ్రహించారు. మీరు వాటిని బంగారు అలలుగా ఊహించి అర్థం చేసుకున్నారు.
హేమ్న్య్ ఊర్మికారూపవనే ఽప్య్ ఊర్మికాత్వం న విద్యతే । యథా తథా జగద్రూపే జగత్త్వం నాస్తి చిత్పదే
బంగారంలో అలలు కనిపించే అడవిలో కూడా నిజమైన అలల స్వభావం ఉండదు. అలాగే, ప్రపంచ రూపంలో కూడా, ఆ పరమ చైతన్యంలో నిజంగా ప్రపంచ స్వభావం ఉండదు.
జగద్ ఆకాశమ్ ఏవేదం బ్రహ్మైవ న తు దృశ్యతా । దృశ్యతే కాచిద్ అప్య్ అత్ర ధూలిర్ అమ్బునిధావ్ ఇవ
ఈ లోకం అంతా ఖాళీ ఆకాశమే, అది బ్రహ్మమే, కనబడే వస్తువు కాదు. ఇక్కడ కనిపించేది సముద్రంలో ఒక ధూళిపాటిక లాంటిదే.
బ్రహ్మైవ పశ్యతి బ్రహ్మ నాబ్రహ్మ బ్రహ్మ పశ్యతి । సర్గాదినామ్నా ప్రథితస్ స్వభావో ఽస్యైవమ్ ఈదృశః
బ్రహ్మమే బ్రహ్మను చూస్తుంది, బ్రహ్మేతరమైనది బ్రహ్మను చూడదు. సృష్టి మొదలైన పేర్లతో ప్రసిద్ధమైనదీ స్వభావం ఇలానే ఉంటుంది.
న బ్రహ్మజగతోర్ అస్తి కార్యకారణతోదయః । కారణానామ్ అభావేన సర్వేషాం సహకారిణామ్
బ్రహ్మ మరియు జగత్తుకు కారణం–ఫలితంగా ఏదీ ఉత్పత్తి కాదని చెప్పలేం, ఎందుకంటే అన్ని కారణాలు, సహాయకాలు లేవు.