స తే భర్తాద్య సమ్పన్నో ద్విజో భూపత్వమ్ ఆగతః । యాసావ్ అరున్ధతీ నామ బ్రాహ్మణీ సా త్వమ్ అఙ్గనే
నీ భర్త ఇప్పుడు ఐశ్వర్యంతో రాజయ్యాడు. అరుగంధతి అనే బ్రాహ్మణుడి భార్యగా ఉన్న నీవు ఇప్పుడు అతని రాణివయ్యావు, అమ్మా.
ఇహేమౌ కురుతో రాజ్యం తౌ భవన్తౌ సుదమ్పతీ । చక్రవాకావ్ ఇవ నవౌ భువి జాతౌ శివావ్ ఇవ
ఇక్కడ మీరు ఇద్దరూ రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నారు. మీరు ఇద్దరూ మంచి దంపతులుగా, భూమిపై కొత్తగా పుట్టిన చక్రవాక పక్షుల జంటలాగా, లేదా పరమేశ్వరుడు, పార్వతిలా ఉన్నారు.
ఏష తే కథితస్ సర్వః ప్రాక్తనస్ సంసృతిభ్రమః । భ్రాన్తిమాత్రకమ్ ఆకాశమ్ ఏవ జీవస్వరూపధృత్
నీకు గతంలో జరిగిన సంచారమంతా చెప్పాను. అది అంతా మాయే, ఆకాశమే జీవాత్మ స్వరూపంగా కనిపించినట్టు.
భ్రమాద్ అస్మాచ్ చిదాదర్శే భ్రమో ఽయం ప్రతిబిమ్బితః । అసత్య ఏవ చాసత్యాద్ భవతోర్ భవభఙ్గదః
ఈ మాయ వల్ల, చైతన్యమనే అద్దంలో ఈ భ్రమ ప్రతిబింబించబడింది. అది వాస్తవం కాకపోయినా, అబద్ధం నుంచే మీ జనన మరణాల బంధం తొలగిపోతుంది.
తస్మాద్ భ్రాన్తిమయః కస్ స్యాత్ కో వా భ్రాన్త్యుజ్ఝితో భవేత్ । సర్గో నిరర్గలానల్పబోధాన్ నాన్యద్ విజృమ్భతే
అందువల్ల, ఎవరు మాయలో పడతారు? ఎవరు మాయను దాటి బయటపడతారు? ఈ సృష్టి అనేది అడ్డంకులు లేని, పరిమితమైన జ్ఞానమే; దీని కంటే వేరే ఏదీ కనిపించదు.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య చిరం చారువిస్మయోత్ఫుల్లలోచనా । భూత్వోవాచ వచో లీలా లీలాలసపదాక్షరమ్
ఇలా చాలా సేపు వినిపించి, ఆశ్చర్యంతో మెరిసే కన్నులతో లీలా, మృదువుగా, చమత్కారంగా మాటలు పలికింది.
దేవి త్వద్వచనం మిథ్యా కథం సమ్పన్నమ్ ఈదృశమ్ । క్వ విప్రజీవస్ స్వగృహే క్వేమే వయమ్ ఇహ స్థితాః
దేవీ, మీ మాటలు ఇలా తప్పుగా ఎలా జరిగాయి? ఆ ప్రాణి తన ఇంట్లో ఎక్కడ ఉంది? మేము ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నాము, అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
తాదృగ్ లోకాన్తరం సా భూస్ తే శైలాస్ తా దిశో దశ । కథం మాన్తి గృహస్యాన్తర్ మద్భర్తా యేష్వ్ అవస్థితః
ఆ లోకం అంత భిన్నంగా ఉంది, ఆ భూమి, ఆ పర్వతాలు, ఆ పది దిక్కులు—ఇవి అన్నీ నా భర్త ఉన్న ఇంట్లో ఎలా ఉంటాయి?
మత్త ఐరావణో బద్ధస్ సిద్ధార్థకణకోదరే । మషకేన కృతం యుద్ధం సింహౌఘైర్ అణుకోటరే
పొంగిపోతున్న ఐరావతాన్ని ఒక ఆవాల గింజలో కట్టేసినట్టు, ఒక దోమ అణుమంత గుహలో సింహాల గుంపుతో యుద్ధం చేసినట్టు ఉంది.
పద్మాక్షే స్థాపితో మేరుర్ నిగీర్ణో మధుపాయినా । స్వప్నాభ్రగర్జితం శ్రుత్వా చిత్రే నృత్యన్తి వర్హిణః
పద్మాక్షిలో మేరు పర్వతాన్ని పెట్టినట్టు, తేనె తాగేవాడు దాన్ని మింగినట్టు, కలలో మేఘాల గర్జన విని నెమళ్లు ఆశ్చర్యంగా నాట్యం చేసినట్టు ఉంది.
అసమఞ్జసమ్ ఏవైతద్ యథా సర్వేశ్వరేశ్వరి । తథా గృహాన్తః పృథివీ శైలాశ్ చేత్య్ అసమఞ్జసమ్
ఇది నిజంగా ఊహించలేనిది, దేవతలలో శ్రేష్ఠురాలీ! అలాగే ఒక ఇంట్లో భూమి, పర్వతాలు ఉండడమూ అంతే ఊహించలేనిది.
యథావద్ ఏతద్ దేవేశి కథయామలయా ధియా । ప్రసాదసుగృహీతే హి నోద్విజన్తే మహౌజసః
దేవతలలో శ్రేష్ఠురాలీ! దయచేసి దీనిని స్వచ్ఛమైన బుద్ధితో సరిగ్గా వివరించు. ఎందుకంటే దయతో స్థిరంగా ఉన్న మహాశక్తులు ఏ విషయానికీ కలవరపడరు.
నాహం మిథ్యా వదామీదం యథావచ్ ఛృణు సున్దరి । భేదనం నియతీనాం హి క్రియతే నాస్మదాదిభిః
నేను అసత్యంగా మాట్లాడను, అందాలవతీ! నీవు జాగ్రత్తగా విను. మనకు లేదా మనలాంటి వారికి విధుల విభజన చేయడం సాధ్యం కాదు.
విభిద్యమానామ్ అన్యేన స్థాపయామ్య్ అహమ్ ఏవ యామ్ । మర్యాదాం తాం మయా భిన్నాం కో ఽపరః పాలయిష్యతి
ఇతరులు ఆ హద్దును విడదీసినప్పుడు, నేను మాత్రమే దాన్ని స్థిరపరుస్తాను. ఆ హద్దును నేను చెరిపేస్తే, మరెవరు దాన్ని కాపాడగలరు?
సగ్రామం ద్విజజీవాత్మా తస్మిన్న్ ఏవ స్వసద్మని । వ్యోమ్న్య్ ఏవేదం మహీరాష్ట్రం వ్యోమాత్మైవ ప్రపశ్యతి
ద్విజుని జీవాత్మ తన ఇంటితో, యుద్ధభూమితో కూడి, ఈ భూమిని, రాజ్యాలను ఆకాశంలోనే ఉన్నట్లుగా, ఆకాశమే అన్నట్లు చూస్తుంది.
ప్రాక్తనీ సా స్మృతిర్ లుప్తా యువయోర్ ఉదితాన్యథా । స్వప్నే జాగ్రత్స్మృతిర్ యద్వద్ ఏతన్మరణమ్ అఙ్గనే
పాత జ్ఞాపకం పోయింది, మీ ఇద్దరికీ కొత్త జ్ఞాపకం పుట్టింది. కలలో మెలకువ జ్ఞాపకం వేరుగా ఉండేలా, మరణం కూడా అలాగే ఉంటుంది, సుందరీ!
యథా స్వప్నే త్రిభువనం సఙ్కల్పాత్ త్రిజగద్ యథా । యథా కథార్థసఙ్గ్రామో మరుభూమౌ యథా జలం
ఎలా కలలో మూడు లోకాలు మన ఊహలో పుట్టినట్టుగా ఉంటాయో, అలాగే ఈ మూడు లోకాలు కూడా ఊహలోనే కనిపిస్తాయి. కథలో యుద్ధం ఎలా ఊహలోనే జరుగుతుందో, ఎడారిలో నీరు కనిపించినట్టు కూడా ఇదే.
తస్య బ్రాహ్మణగేహస్య సశైలవనపత్తనా । ఇయమ్ అన్తస్స్థితా భూమిస్ సఙ్కల్పాదర్శయోర్ ఇవ
ఆ బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో పర్వతాలు, అడవులు, పట్టణాలు కలిసిన ఈ భూమి అంతా, ఊహ అనే అద్దంలో ఉన్నట్టు లోపలే ఉంది.
అసత్యైవేయమ్ ఆభాతి సత్యేవ ఘనసర్గతా । తస్యాసత్యావభాసస్య చిద్వ్యోమ్నః కోశకోటరే
ఇది నిజంగా లేనిదే అయినా, ఘనంగా కనిపించడంవల్ల నిజమైనట్టుగా అనిపిస్తుంది. ఈ అసత్యమైన రూపం, మనసు అనే ఆకాశపు లోపలే మెరిసిపోతుంది.
అసత్యాద్ యత్ సముత్పన్నం స్మృత్యా నామ తద్ అప్య్ అసత్ । మృగతృష్ణాతరఙ్గిణ్యాస్ తరఙ్గో ఽపి న సత్యతః
అసత్యం నుంచి ఏది పుట్టినా, అది జ్ఞాపకంలో పేరున్నా, అది కూడా అసత్యమే. ఎడారిలో కనిపించే నీటి అల కూడా నిజమైనది కాదు.
ఇదం త్వదీయం సదనం తద్గేహాకాశకోశగమ్ । విద్ధి మాం త్వాం చ సర్వం వా తచ్ చ వ్యోమైవ కేవలమ్
ఈ ఇల్లు, ఆ ఇంట్లోని ఖాళీ స్థలం, నన్ను, నిన్ను, ఈ సమస్తాన్ని — ఇవన్నీ కూడా ఒకే ఆకాశమే అని తెలుసుకో.
స్వప్నసఙ్గమసఙ్కల్పస్వానుభూతిపరమ్పరాః । ప్రమాణాన్య్ అత్ర ముఖ్యాని సమ్బోధాయ ప్రదీపవత్
కలలు, కలిసిన అనుభవాలు, సంకల్పాలు, ప్రత్యక్ష అనుభూతులు — ఇవే ఇక్కడ జ్ఞానానికి ప్రధానమైన మార్గాలు, వెలుగు చూపే దీపాల్లా ఉంటాయి.
స్థితో బ్రాహ్మణగేహే ఽన్తర్ ద్విజజీవస్ తదన్తరే । ససముద్రవనా పృథ్వీ స్థితాబ్జ ఇవ షట్పదీ
బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో, లోపల ద్విజుని జీవatma ఉండగా, దాని లోపల సముద్రాలు, అడవులతో కూడిన భూమి, పుష్పంలో తేనెటీగ ఉన్నట్టు ఉంటుంది.
తస్యాః కస్మింశ్చిద్ ఏకస్మిన్ పేలవే కోటరోదరే । ఇదం పత్తనమ్ ఆభాతి కేశోణ్డుక ఇవామ్బరే
ఆ భూమిలోని ఒక చిన్న రంధ్రంలో, ఈ పట్టణం ఆకాశంలో కేశం తుద భాగం తేలిపోతున్నట్టు కనిపిస్తుంది.
తస్మిన్న్ అస్మిన్ పురే తన్వి తవేదం సదనం స్థితమ్ । తస్మాత్ కిమ్ అణుమాత్రే ఽన్తర్ గజవృన్దమ్ ఇవ స్థితమ్
ఈ నగరంలో, సన్నని నీవు, నీ ఇల్లు ఉంది. అలాంటప్పుడు, చిన్నదైన దాంట్లో ఏనుగుల గుంపు లాంటి అంత పెద్దదైనది ఎలా ఉండగలదు?
పరమాణౌ పరమాణౌ సన్తి వత్సే చిదాత్మని । అన్తర్ అన్తర్ జగన్తీతి కేనైతన్ నామ సఙ్ఖ్యతే
ప్రియమైనవాడా, ప్రతి పరమాణువులో కూడా చైతన్యం ఉంది. వాటి లోపల లోకాలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ఎవరు లెక్కించగలరు?
అష్టమం దివసం విప్రస్ స మృతః పరమేశ్వరి । గతో వర్షగణో ఽస్మాకమ్ అతః కథమ్ ఇదం భవేత్
పరమేశ్వరి, ఎనిమిదవ రోజున ఆ బ్రాహ్మణుడు మరణించాడు. కానీ మనకు ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
దేశదైర్ఘ్యం యథా నాస్తి కాలదైర్ఘ్యం తథైవ చ । నాస్త్య్ ఏవేతి యథాన్యాయం కథ్యమానం మయా శృణు
ప్రదేశానికి పొడవు లేనట్టే, కాలానికి కూడా నిజంగా పొడవు లేదు. ఇది ఎలా ఉందో నేను నీవు వినిపించేలా చెప్పుతాను, శ్రద్ధగా విను.
యథైతత్ ప్రతిభామాత్రం జగత్సర్గావభాసనమ్ । తథైతత్ ప్రతిభామాత్రం క్షణకల్పావభాసనం
ఈ జగత్తు ఎలా మన మనస్సులో ఊహగా కనిపిస్తుందో, అలాగే క్షణాలు, యుగాలు కూడా మనసు ఊహలోనే కనిపిస్తున్నట్టు మాత్రమే.
క్షణకల్పజగత్సర్గత్వత్తామత్తాత్మజన్మనామ్ । యథావత్ ప్రతిభాసస్య వత్సే క్రమమ్ ఇమం శృణు
జగత్తు, క్షణాలు, యుగాలు, జీవుల జననం అన్నీ మనసు ఊహ నుంచే పుట్టినవి కనుక, ఈ ప్రతిభాసం ఎలా జరుగుతుందో, ప్రియమైనవాడా, ఇప్పుడు నేను చెప్పేది విను.