ఏవమ్ ఏతద్ అసత్సర్గో భర్తుస్ తే భాతి భాసురః । తథైవాయమ్ ఇహాభాతి పశ్యామ్య్ ఏతద్ అహం సుతే
ఇలా నీ భర్త చేసిన ఈ అసత్య సృష్టి ఎంతో ప్రకాశంగా కనిపిస్తోంది. ఇదే విధంగా, ఈ లోకమూ నాకు ఇక్కడ కనిపిస్తోంది, బిడ్డా.
యథా పత్యుర్ అమూర్తో ఽస్మాత్ సర్గాత్ సర్గో భ్రమాత్మకః । జాతస్ తథాయం వద మే జగత్కుడ్యనివృత్తయే
ఎలా నీ భర్త యొక్క రూపరహిత సృష్టి నుండి మరొక మాయాజాలమైన సృష్టి పుట్టిందో, అలాగే ఈ లోకమూ అలానే ఏర్పడింది. ఈ ప్రపంచపు గోడ తొలగించేందుకు నాకూ చెప్పు.
ప్రాక్స్మృతిర్ భ్రాన్తిమాత్రాత్మా సర్గో ఽయమ్ ఉదితో యథా । స్వప్నభ్రమాత్మకో భాతి తథేదం కథ్యతే శృణు
మునుపు జ్ఞాపకం కూడా మాయ మాత్రమేగా ఉండేది, అలా ఈ సృష్టి ఏర్పడింది. ఇది కలలో కలిగే మాయలాగానే కనిపిస్తోంది, అందుకే ఇలా అంటారు. విను.
అస్తి కశ్చిచ్ చిదాకాశే క్వచిత్ సంసారమణ్డపః । ఆకాశకాచదలవచ్ ఛాదనాచ్ఛాదనాకృతిః
చైతన్యాకాశంలో ఎక్కడో ఒక చోట, ఈ సంసారమండపం ఉంది. అది ఆకాశంలో పుట్టిన కమలపు ఆకుల్లా, మూసుకోవడం తెరవడం లాంటి రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
మేరుస్తమ్భస్థలోకేశపురశ్రీసాలభఞ్జికః । చతుర్దశాపవరకస్ త్రిగర్తో భానుదీపకః
అతడు మెరు పర్వతాన్ని మోయించే విగ్రహంలా, ఒక పట్టణాధిపతిలా, అందమైన శాలభంజికల్లా, పద్నాలుగు లోకపాలుల్లో ఒకడిలా, త్రిగర్త దేశానికి రాజులా, సూర్యుని వెలుగును ప్రసరించే దీపంలా ఉన్నాడు.
కోణస్థభూతవల్మీకవ్యాప్తపర్వతలోష్టకః । అనేకపుత్రజరఢప్రజేశబ్రాహ్మణాస్పదమ్
అతడు మూలన ఉన్న పుట్టలో కప్పబడిన కొండ రాయిలా, అనేక మంది కుమారులు, వృద్ధులు, పాలకులు, బ్రాహ్మణులు నివసించే స్థలంలా ఉన్నాడు.
ఋక్షౌఘకోశకారాఢ్యవ్యోమోర్ధ్వతలకాలిమా । నభోనివాసిసిద్ధౌఘమషకాహితఘుఙ్ఘుమః
అతడు నక్షత్ర సమూహాలతో నిండిన ఖజానాలా, ఆకాశం పైభాగంలో చీకట్లా, ఆకాశంలో నివసించే సిద్ధుల గుంపుల గుంపులా, దోమల గుంగురుము లా ఉన్నాడు.
పయోదగృహధూమోగ్రజాలావలితకోణకః । వాతమార్గమహావంశస్థితవైమానికక్రిమిః
అతడు మేఘాల గృహాల నుండి వచ్చే మబ్బు పొగతో చుట్టబడిన మూలనిలా, గాలి మార్గంలో ఉన్న పెద్ద వెదురు మీద కూర్చున్న ఆకాశ క్రిమిలా ఉన్నాడు.
సురాసురాదిదుర్బాలలీలాకలకలాకులః । లోకాన్తరపురగ్రామభాణ్డోపస్కరనిర్భరః
అక్కడ దేవతలు, రాక్షసులు, ఇంకా చిన్నపిల్లల ఆటపాటలతో నిండిపోయి, పట్టణాలు, గ్రామాలు, లోకాలలోని పాత్రలు, పరికరాలతో కిక్కిరిసిపోయి ఉంది.
సరిత్స్రోతోఽబ్ధిసరసీజలోక్షితమహీతలః । పాతాలభూతలస్వర్గాభోగభాసురకోటరః
అక్కడ భూమిని నదుల ప్రవాహాలు, సముద్రపు అలలు, సరస్సుల నీరు కడుగుతుంటాయి. పాతాళం, భూమి, స్వర్గంలో ఉండే ఆనందాలతో అక్కడి గుహలు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
తత్ర కస్మింశ్చిద్ ఏకస్మిన్ కోణాపవరకోదరే । శైలలోష్టతలే ఽస్త్య్ ఏకో గిరిగ్రామకగర్తకః
ఆ ప్రాంతంలో ఒక మూలలోని ఓ రాతి పర్వతంపై, ఒక చిన్న గ్రామానికి చెందిన గుహ ఉంది.
అస్మిన్ నదీశైలవనోపగూఢే సాగ్నిస్ సదారస్ సుతవాన్ అరోగః । గోక్షీరవాన్ రాజభయాద్ విముక్తః సర్వాతిథిర్ ధర్మపరో ద్విజో ఽభూత్
ఆ నదులు, పర్వతాలు, అడవులతో చుట్టుముట్టిన చోట ఒక బ్రాహ్మణుడు తన భార్య, పిల్లలతో కలిసి, ఆరోగ్యంగా, ఆవులు, పాలతో సంపన్నంగా, రాజుల భయములేకుండా, అందరికీ అతిథిసేవ చేస్తూ, ధర్మంలో నిబద్ధుడై జీవించేవాడు.
విత్తవేశవయఃకర్మవిద్యావిభవచేష్టితైః । వసిష్ఠస్యేవ సదృశో న తు వాసిష్ఠచేతనః
ధనంలో, రూపంలో, వయసులో, పనుల్లో, విద్యలో, వైభవంలో ఎవరికైనా వశిష్ఠుడితో పోలిక ఉండొచ్చు, కానీ వశిష్ఠుని మానసిక స్థితి మాత్రం ఉండదు.
వసిష్ఠ ఇతి నామ్నాభూత్ తస్యాభూద్ ఇన్దుసున్దరీ । నామ్నా త్వ్ అరున్ధతీ భార్యా భూమివ్యోమన్య్ అరున్ధతీ
ఆయనను వశిష్ఠుడు అని పిలిచేవారు; ఆయన భార్య పేరు ఇంద్రుసుందరీ. భూమిలోనూ, ఆకాశంలోనూ ఆమెను అరుంధతిగా పిలిచేవారు.
విత్తవేశవయఃకర్మవిద్యావిభవచేష్టితైః । సమేవ సాప్య్ అరున్ధత్యా న తు చేతనసత్తయా
ధనంలో, రూపంలో, వయసులో, పనుల్లో, విద్యలో, వైభవంలో ఆమెకూ అరుంధతితో పోలిక ఉంది, కాని ఆమె మనసు మాత్రం అంతటి కాదు.
అకృత్రిమప్రేమరసా విలాసాలసగామినీ । సాస్య సంసారసర్వస్వమ్ ఆసీత్ కుముదహాసినీ
అకృత్రిమమైన ప్రేమతో, ఆడిపాడుతూ, అందంగా సంచరించేది ఆమె. ఆమె నవ్వు కమలంలా మెరిసేది; ఆమె ఆయనకు ఈ లోకంలో అన్నీ.
స విప్రస్ తస్య శైలస్య సానౌ సరసశాద్వలే । కదాచిద్ ఉపవిష్టస్ సన్ దదర్శాధో మహీపతిమ్
ఒకసారి ఆ ముని ఒక కొండపై ఉన్న పచ్చిక మైదానంలో సరస్సు దగ్గర కూర్చుని ఉండగా, కింద ఓ రాజును చూశాడు.
సమగ్రపరివారేణ యాన్తమ్ ఆఖేటకేచ్ఛయా । మహతా సైన్యఘోషేణ మేరోర్ ఇవ బిభిత్సయా
ఆ రాజు తన మొత్తం పరివారంతో వేట కోసం బయలుదేరి, పెద్ద సైన్యంతో గొప్ప శబ్దంతో, మెరు పర్వతాన్ని జయించాలనే ఉత్సాహంతో వెళ్తున్నాడు.
చామరైః కీర్ణచన్ద్రాంశు పతాకాభిర్ లతావనమ్ । కుర్వాణం ఖం సితచ్ఛత్రమణ్డలై రౌప్యకుట్టిమమ్
చామరాలు, వెన్నెలలా మెరిసే జెండాలు, లతలతో చేసిన హారాలతో ఆ రాజు ఆకాశాన్ని తెల్లటి గొడుగులతో అలంకరించినట్లు, వెండి తలుపులా అందంగా కనిపించేవాడు.
అశ్వీయాగ్నిపృషత్పూరపూర్ణరేణ్వభ్రవర్ణవత్ । హాస్తికోత్తమ్భితకరవాటాట్టాలకగోపితమ్
గుర్రాలు, రథాల వల్ల లేచిన ధూళి మేఘాల్లా కనిపించగా, ఏనుగులతో ఎత్తైన గోడలు, గోపురాలు ఉన్న నగరం దాగిపోయింది.
మహాకలకలావర్తద్రవద్దిగ్భూతమణ్డలమ్ । కచత్కాఞ్చనమాణిక్యహారకేయూరకుణ్డలమ్
అక్కడ పెద్ద గొడవతో అన్ని దిశలకూ వేగంగా ప్రవహించే ప్రాంతం, మణిపూసలు, బంగారు హారాలు, చేతికడులు, చెవి కుండలాలు మోగుతూ అలంకరించబడి ఉంది.
తమ్ ఆలోక్య మహీపాలమ్ ఇదం చిన్తితవాన్ అసౌ । అహో ను రమ్యా నృపతా సర్వసౌభాగ్యభాసితా
ఆ రాజును చూసి, అతడు తనలో తాను ఇలా ఆలోచించాడు: 'అయ్యో! రాజ్యం ఎంత అందంగా ఉంది! అన్ని శుభాలు మెరిసిపోతున్నాయి.'
పదాతిరథహస్త్యశ్వపతాకాచ్ఛత్రచామరైః । కదా స్యాం దశదిక్కుఞ్జపూరకో ఽహం మహీపతిః
ఎప్పుడు నేను పదాతులు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, జెండాలు, గొడుగులు, చామరాలు తో అన్ని దిక్కుల్నీ నింపే రాజు అవుతానో!
కదా మే వాయవః కున్దమకరన్దసుగన్ధయః । పాస్యన్త్య్ అన్తఃపురస్త్రీణాం సురతశ్రమశీకరాన్
ఎప్పుడు నాకు మల్లెపువ్వు పరిమళంతో కూడిన గాలులు, అంతఃపుర స్త్రీల ప్రేమ ఆడలతో అలసిపోయి వచ్చిన చెమటను తెచ్చిపెడతాయో!
కర్పూరేణ పురన్ధ్రీణాం కీర్ణేన యశసా దిశామ్ । ఇన్దూదయావదాతాని కదా కుర్యాం ముఖాన్య్ అహమ్
కర్పూరంతో అలంకరించబడిన, మంచి పేరుగల స్త్రీల ముఖాలను చంద్రుడు ఉదయించేలా ప్రకాశవంతంగా చేయగల రోజెప్పుడు వస్తుందో అని నేను ఆశించాను.
ఇత్థం తతఃప్రభృత్య్ ఏవ విప్రస్ సఙ్కల్పవాన్ అభూత్ । స్వధర్మనిరతో నిత్యం యావజ్జీవమ్ అతన్ద్రితః
అప్పటి నుండి ఆ బ్రాహ్మణుడు అలాంటి కోరికలతో నిండిపోయి, తన ధర్మాన్ని నిత్యం పాటిస్తూ, జీవితాంతం శ్రద్ధగా ఉండాడు.
హిమాశనిర్ ఇవామ్భోజం జర్జరీకర్తుమ్ ఆదృతా । జరా హార్దాన్వితేవైనం జవాద్ ద్విజమ్ ఉపాయయౌ
పొడిబారిన మంచు పద్మాన్ని వాడిపోయేలా చేస్తుంది కదా, అలాగే వృద్ధాప్యం అతని మనసులో ప్రవేశించి, ఆ బ్రాహ్మణుడిని త్వరగా చేరింది.
ఆసన్నమరణస్యాత్ర భార్యా మ్లానిమ్ ఉపాయయౌ । తస్య శామ్యతి పుష్పర్తౌ లతేవ గ్రీష్మభీతితః
అతని మరణం దగ్గరపడుతున్నప్పుడు, అతని భార్య కూడా వాడిపోయింది; వేసవి వేడి తాకినప్పుడు పువ్వులు వాడిపోయే లతలా ఆమె క్షీణించింది.
మామ్ అథారాధితవతీ సా తతస్ త్వమ్ ఇవాఙ్గనా । అమరత్వం సుదుష్ప్రాపం బుద్ధ్వేమం సావృణోద్ వరమ్
ఆమె నన్ను నీలా భక్తితో పూజించింది. అమరత్వం ఎంత కష్టంగా పొందాలో తెలుసుకుని, నన్ను అడిగిన వరం అదే.
దేవి స్వమణ్డపాద్ ఏవ జీవో భర్తుర్ మృతస్య మే । మా యాసీద్ ఇత్య్ అతస్ తస్యాస్ స ఏవాఙ్గీకృతో మయా
దేవి తన మందిరంలో నుంచే, తన భర్త చనిపోయిన తర్వాత అతని ఆత్మ వెళ్లిపోకుండా ఉండాలని కోరింది. నేను ఆమెకు ఆ వరం ఇచ్చాను.