జగచ్ చిత్క్షౌద్రమాధుర్యం జగచ్ చిత్కనకాఙ్గదమ్ । జగచ్ చిత్పుష్పసౌగన్ధ్యం చిల్లతాగ్రఫలం జగత్
ఈ లోకమే చైతన్యపు తేనె మాధుర్యంలా ఉంది; ఈ లోకమే చైతన్యపు బంగారు అలంకారంలా ఉంది; ఈ లోకమే చైతన్యపు పువ్వు సువాసనలా ఉంది; ఈ లోకమే చైతన్యపు తాడిపండు ఫలంలా ఉంది.
చిత్సత్తైవ జగత్సత్తా జగత్సత్తైవ చిద్వపుః । అత్ర భేదవికారాది న ఖే మలమ్ ఇవ స్థితమ్
చైతన్యానికి ఉన్న స్థితి, అదే లోకానికి ఉన్న స్థితి. లోకానికి ఉన్న స్థితి, అదే చైతన్య రూపం. ఇక్కడ భేదం, మార్పు వంటివి, ఆకాశంలో మలినం ఉండనట్టే, ఉండవు.
ఇతీదం సన్మయత్వేన సద్ అసద్ భువనత్రయమ్ । అవికల్ప్యతదాత్మత్వాత్ సత్తాసత్తే తద్ ఏవ వా
ఈ విధంగా, సత్య స్వరూపంతో, నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, మూడు లోకాలు ఒక్కటే అని చెప్పాలి. వాటి అసలు స్వరూపం వేరు కాదు కాబట్టి, ఉన్నదీ, లేనదీ, అదే.
అవయవావయవితాశబ్దార్థౌ శశశృఙ్గవత్ । అనుభూత్యపలాపాయ కల్పితౌ యైర్ ధిగ్ అస్తు తాన్
భాగం, సంపూర్ణం అనే అర్థాలు, కుందేళ్లకు కొమ్ములున్నట్టు ఊహించబడినవే. అనుభవాన్ని తిరస్కరించేవారు వీటిని కల్పిస్తారు. అలాంటి వారిని నిందించాలి.
న విద్యతే జగద్ యత్ర సాద్రిద్యూర్వీనదీశ్వరమ్ । చిదేకత్వాత్ ప్రసఙ్గస్ స్యాత్ కస్ తత్రేతరవిభ్రమే
పర్వతాలు, భూమి, నదులు, పాలకులు లేని చోట ఈ లోకం ఉండదు. ఎందుకంటే అక్కడ కేవలం చైతన్యం ఒక్కటే ఉంటుంది. అలాంటి స్థితిలో ఇది అది అనే గందరగోళం ఎలా కలుగుతుంది?
శిలాహృదయపీనాపి స్వాకాశవిశదైవ చిత్ । ధత్తే ఽన్తర్ అఖిలం శాన్తం సన్నివేశం యథా శిలా
రాయి గుండె ఎంత ఘనంగా ఉన్నా, అది తనలో నిర్మలంగా ఉంటుంది. అలాగే చైతన్యం కూడా తన స్వభావంలో స్పష్టంగా ఉండి, అంతర్గతంగా అన్ని ప్రశాంతమైన ఏర్పాట్లను కలిగి ఉంటుంది.
పదార్థనికరాకాశే త్వమ్ ఆకాశలవోపమః । త్వత్తామత్తాత్మతాతత్తాసత్తోల్లేఖా న సన్తి తే
వస్తువుల విస్తారంలో నువ్వు ఆకాశపు రేణువులా ఉంటావు. నీకు 'నువ్వు', 'అది', 'నేను', 'ఆత్మ', 'ఉంటున్నది', 'లేనిది' అనే భావనలు లేవు.
పల్లవాన్తరలేఖౌఘసన్నివేశవద్ ఆతతమ్ । అన్యానన్యాత్మకమ్ ఇదం ధత్తే ఽన్తశ్ చిత్ స్వభావతః
ఒక ఆకులో ఎన్నో రేఖలు కలిసినట్టు, ఈ చైతన్యం కూడా తన స్వభావం వల్ల లోపల భిన్నమైనవి, అభిన్నమైనవి రెండింటినీ కలిగి ఉంటుంది.
సమస్తకారణౌఘానాం కారణాదిపితామహమ్ । స్వభావతో ఽకారణాత్మ చిత్త్వం విద్ధ్య్ అనుభూతితః
అన్ని కారణాల సమూహాలకు మూలమైనది, సృష్టికర్తకూ పూర్వమైనది, సహజంగా ఏ కారణానికీ ఆధీనముకాని ఆ చైతన్యాన్ని నీవు ప్రత్యక్ష అనుభవంతో తెలుసుకో.
న చాసత్త్వమ్ అచేత్యాయాశ్ చితో వాచాపి సిధ్యతి । యద్ అస్తి తద్ ఉదేతీతి దృష్టం బీజాద్ ఇవాఙ్కురమ్
ఈ చైతన్యం వస్తువుకాదు కాబట్టి, దాని లేనిది అని మాటలతోనైనా నిరూపించలేం. ఏది ఉందో అది విత్తనం నుంచి మొలక వచ్చినట్టు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.
గగనమ్ ఇవ సుశూన్యభేదమ్ అస్తి త్రిభువనమ్ అఙ్గ మహాచితో ఽన్తర్ అస్యాః । పరమపదమయం సమస్తదృశ్యం త్వ్ ఇదమ్ ఇతి నిశ్చయవాన్ భవానుభూతేః
ఎలా ఆకాశంలో మూడు లోకాలు విడిపోకుండా ఖాళీగా ఉంటాయో, అలాగే మహాచైతన్యంలో కనిపించేది అంతా పరమపదమే అని ప్రత్యక్ష అనుభవంతో నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
మహర్షి ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ రోజు సాయంత్రం అయ్యింది; సూర్యుడు అస్తమించగా, సభలోని వారు నమస్కరించి, స్నానం చేయడానికి బయలుదేరారు. సూర్యకిరణాలు క్రమంగా మాయమవుతుండగా, అందరూ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు.
జగద్ ఆకాశమ్ ఏవేదం యథా హి వ్యోమ్ని మౌక్తికమ్ । విమలే భాతి ఖాత్మైవ జగచ్ చిద్గగనే తథా
ఈ లోకమంతా ఒక ఆకాశంలా ఉంది. ఎలా ఒక ముత్యము ఆకాశంలో మెరిసినట్టు కనిపిస్తుందో, అలాగే నిర్మలమైన చైతన్య విహంగంలో ఈ జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది.
అనుత్కీర్ణైవ భాతీవ త్రిజగత్సాలభఞ్జికా । చిత్స్తమ్భే న చ సోత్కీర్ణా న చోత్కర్తాత్ర విద్యతే
ఎలా ఒక స్తంభంపై చెక్కిన అప్సరస నిజంగా వేరుగా నిలబడినట్టు కనిపించినా, వాస్తవానికి ఆమె వేరు కాదు. అలాగే చైతన్య స్తంభంలో చెక్కినదీ, చెక్కినవాడూ లేరు.
సముద్రే ఽన్తర్ జలాస్పన్దాస్ స్వభావాద్ అచ్యుతా అపి । విది వేద్యా భవన్తీవ పరే దృశ్యవిదస్ తథా
సముద్రంలో నీటి అలలు సహజంగా తలెత్తినట్టు కనిపించినా, అవి తమ స్వరూపాన్ని కోల్పోవు. అలాగే పరబ్రహ్మాంధంలో దృశ్యమూ, ద్రష్టయూ వేరుగా ఉన్నట్టు అనిపించినా, వాస్తవానికి వేరు కావు.
జలాన్తర్గతసూర్యాభాజాలకారచనాన్య్ అపి । జగద్భానం ప్రతి స్థూలాన్య్ అణుం ప్రతి యథాచలాః
నీటిలో పడిన సూర్యకాంతి ప్రతిబింబాలు లోకానికి ఘనంగా కనిపించినా, ఒక అణువుకు అవి స్థిరంగా ఉండవు. అలాగే జగత్తు కూడా నిజంగా స్థిరమైనది కాదు.
జగద్భానమ్ అభానాభం బ్రహ్మణో ఽవ్యతిరేకతః । జలసూర్యాంశుజాలం తు వ్యతిరేకానుభూతిదమ్
ఈ లోకపు కనిపించడం అనేది స్పష్టంగా కనిపించనిది కూడా కాదు, పూర్తిగా కనబడనిది కూడా కాదు. ఇది పరబ్రహ్మతో వేరుగా లేదు. నీటిపై పడిన సూర్యకిరణాల వలె, వేరుగా ఉన్నట్టు అనిపించినా, నిజంగా వేరుగా ఉండదు.
అనుభూతాన్య్ అపీమాని జగతి వ్యోమరూపిణి । పృథ్వ్యాదీని న సన్త్య్ ఏవ స్వప్నసఙ్కల్పయోర్ ఇవ
ఈ విశ్వంలో, ఇది ఆకాశ స్వరూపంగా ఉన్నా, భూమి మొదలైన పదార్థాలు మనకు అనుభవంలోకి వచ్చినట్టు అనిపిస్తాయి. కానీ అవి నిజంగా లేవు. కలలో లేదా ఊహలో వస్తువులు కనిపించినట్టు మాత్రమే అవి అనిపిస్తాయి.
పిణ్డగ్రహే సద్ ఇత్య్ అస్మిన్ విజ్ఞానాకాశరూపిణి । మరునద్యాం జలమ్ ఇవ న సమ్భవతి కుత్రచిత్
ఈ జ్ఞానమయమైన ఆకాశంలో, వస్తువులను నిజంగా ఉన్నట్టు భావించినా, వాస్తవానికి ఏమి ఉత్పన్నం కాదు. ఎడారిలో కనిపించే నదిలో నీరు లేనట్టే, ఇక్కడ కూడా ఏదీ నిజంగా ఉండదు.
జగత్య్ అపిణ్డగ్రాహే ఽస్మిన్ గన్ధర్వనగరోపమే । మరౌ సరిద్ ఇవాభాతి దృశ్యతా భ్రాన్తిరూపిణీ
ఈ లోకంలో, వస్తువులను పట్టుకునే భావన లేకుండా, అది గంధర్వ నగరంలా ఊహలో మాత్రమే ఉంటుంది. ఎడారిలో కనిపించే నది లాగా, కనిపించే ప్రతీది భ్రమ మాత్రమే.
స్వప్నాద్రిణేవ జగతా తులాదేశౌ న కౌచన । పూరితౌ కలనోన్ముక్తా దృశ్యశ్రీర్ వ్యోమ కేవలమ్
కలలో కనిపించే కొండలో తూకాలు, కొలతలు నిజంగా లేవు కదా. అలాగే ఈ లోకంలో కనిపించే ప్రతీ రూపం కూడా ఊహతో నిండిన ఖాళీ ఆకాశమే, అసలు పదార్థం లేదు.
వర్జయిత్వాజ్ఞవిజ్ఞాతజగచ్ఛబ్దార్థభావనమ్ । జగద్బ్రహ్మఖశబ్దానామ్ అర్థే నాస్త్య్ ఏవ భిన్నతా
అజ్ఞానులు 'లోకం', 'బ్రహ్మం', 'ఆకాశం' అనే పదాలకు అర్థం ఊహించడాన్ని తప్పితే, వీటి అర్థంలో నిజంగా ఎలాంటి తేడా లేదు.
ఇదం త్వ్ అచేత్యచిన్మాత్రభానోర్ భానం నభః ప్రతి । తథా సూక్ష్మం యథా మేఘం ప్రతి సఙ్కల్పవారిదః
ఈ ప్రకాశం అనేది జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండింటి కాంతి మాత్రమే. ఇది ఆకాశానికి ఎంత సున్నితంగా సంబంధమో, ఊహలో మేఘం నిజమైన మేఘానికి ఎంత సన్నిహితమో అంతే.
యథా స్వప్నపురం స్వచ్ఛం జాగ్రత్పురవరం ప్రతి । తథా జగద్ ఇదం స్వచ్ఛం సఙ్కల్పితజగత్ ప్రతి
ఎలా కలలో నగరం, మెలకువలో నగరంతో పోల్చితే స్పష్టంగా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఊహలోని లోకంతో పోల్చితే ఈ లోకం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
తస్మాద్ అచేత్యచిద్రూపం జగద్ వ్యోమైవ కేవలమ్ । శూన్యౌ వ్యోమజగచ్ఛబ్దౌ పర్యాయౌ విద్ధి చిన్మయౌ
కాబట్టి, చైతన్యమూ, జడమూ అనిపించే ఈ లోకం నిజానికి కేవలం ఆకాశమే. 'శూన్యం' అన్న పదమూ, 'ఆకాశలోకం' అన్న పదమూ రెండూ ఒకే అర్థంలో, రెండూ చైతన్య స్వభావమే అని తెలుసుకో.
తస్మాన్ న కిఞ్చిద్ ఉత్పన్నం జగదాదీహ దృశ్యకమ్ । అనాఖ్యమ్ అనభివ్యక్తం యథాస్థితమ్ అవస్థితమ్
అందువల్ల, ఇక్కడ ఏదీ పుట్టలేదు—ఈ లోకమూ, దాని ఆది కూడా, కనబడే ఏదీ కాదు. అది పేరుపెట్టలేనిది, బయటపడనిది, యథాస్థితిగా అలాగే ఉంది.
జగద్ ఏవ మహాకాశం చిదాకాశమ్ అభిత్తిమత్ । తద్ దేశస్యాణుమాత్రస్య తులాయాశ్ చాప్రపూరకమ్
ఈ లోకమే మహా ఆకాశం, చైతన్య ఆకాశం, దీనిలో ఎలాంటి విభాగమూ లేదు. అది పరిమాణంలో అణువంత, తూకంలో ఎప్పటికీ నిండని తులా లాంటిది.
ఆకాశరూపమ్ ఏవాచ్ఛం పిణ్డగ్రహవివర్జితమ్ । వ్యోమ్ని వ్యోమమయం చిత్రం సఙ్కల్పపురవత్ స్థితమ్
ఇది ఆకాశ స్వరూపమే, నిర్మలమైనది, రూపాలను పట్టుకునే స్వభావం లేనిది. ఆకాశంలో, ఆకాశంతోనే తయారైన ఒక అద్భుత దృశ్యం, ఊహలో సృష్టించిన నగరం లాగా నిలిచిఉంది.
అత్రేదం మణ్డపాఖ్యానం శృణు శ్రవణభూషణమ్ । నిస్సన్దేహో యథైషో ఽర్థశ్ చిత్తే విశ్రాన్తిమ్ ఏతి తే
ఇక్కడ, చెవులకు అలంకారంగా ఉండే మండప కథను విను. దీనివల్ల, నిస్సందేహంగా ఈ భావం నీ మనసుకు విశ్రాంతి ఇస్తుంది.
సద్బోధవృద్ధయే బ్రహ్మన్ సమాసేన వదాశు మే । మణ్డపాఖ్యానమ్ అఖిలం యేన బోధో వివర్ధతే
సద్బోధం పెరగడానికి, ఓ బ్రహ్మన్, దయచేసి త్వరగా మండప కథను సంక్షిప్తంగా నాకు చెప్పు. దానివల్ల జ్ఞానం పెరుగుతుంది.