యథాన్ధకారో దీపేన ప్రేక్ష్యమాణః ప్రణశ్యతి । న చాస్య జ్ఞాయతే తత్త్వమ్ అబోధస్యైవమ్ ఏవ హి
ఎలాగైతే దీపంతో చీకటి కనిపించినప్పుడు అది పోతుందో, కానీ దాని అసలు స్వభావం తెలియదో, అజ్ఞానం కూడా అలాగే ఉంటుంది.
ఏవం బ్రహ్మైవ జీవాత్మా నిర్విభాగో నిరన్తరః । సర్వశక్తిర్ అనాద్యన్తం మహాచిత్సారరూపధృత్
అలాగే, జీవాత్మ కూడా బ్రహ్మమే; అది ఏ విభాగం లేకుండా, ఎప్పుడూ ఒకటిగా, అన్ని శక్తులతో, ఆది అంతం లేకుండా, పరమ చైతన్య స్వరూపాన్ని ధరించి ఉంటుంది.
సర్వానన్తతయా త్వ్ అస్య న కాచిద్ భేదకల్పనా । విద్యతే యా హి కలనా సా తద్ ఏవానుభూతితః
అది అన్నిచోట్ల వ్యాపించి ఉండటం వల్ల, దానిలో ఎలాంటి భేద భావన ఉండదు. ఏ ఆలోచన కలిగినా, అది కూడా అదే అనుభూతిగా కనిపిస్తుంది.
ఏవమ్ ఏతత్ కథం బ్రహ్మన్న్ ఏకజీవేచ్ఛయాఖిలాః । జగజ్జీవా న యుజ్యన్తే మహాజీవైకతావశాత్
బ్రహ్మన్, ఒకే జీవుని సంకల్పం వల్ల, ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులు వేరుగా ఉండడం సాధ్యపడదు. ఎందుకంటే, మహాజీవుని ఏకత్వమే అందరికీ ఆధారం.
మహాజీవాత్మ తద్ బ్రహ్మ సర్వశక్తిమయాత్మకమ్ । స్థితం యథేచ్ఛమ్ ఏవేహ నిర్విభాగం నిరన్తరమ్
మహాజీవుని ఆత్మే బ్రహ్మం. అది అన్ని శక్తులతో కూడి, ఇక్కడ తన ఇష్టానుసారం, విభేదమూ లేకుండా, ఎప్పుడూ నిరంతరంగా ఉంది.
యద్ ఏవేచ్ఛతి తత్ తస్య భవత్య్ ఆశు మహాత్మనః । పూర్వం తు నశ్యతీచ్ఛా చేద్ అతో ద్విత్వమ్ ఉదేతి తత్
ఈ మహాత్ముడు ఏది కోరితే అది వెంటనే కలుగుతుంది. కానీ కోరిక ముందే పోయితే, అక్కడ ద్వైత భావన కలుగుతుంది.
పశ్చాద్ ద్విత్వవిభక్తానాం స్వశక్తీనాం ప్రకల్పితః । అనేనేత్థం హి భవతీత్య్ ఏవం తేన క్రియాక్రమః
తర్వాత, రెండు భాగాలుగా విడిపోయిన స్వశక్తులలో, వాటి పనులు ఊహించబడతాయి. ఈ విధంగా, ఈ ప్రక్రియ ద్వారా కార్యాలు జరుగుతాయి.
శక్త్యాద్యయా తయా బ్రాహ్మ్యా నియమో యః ప్రకల్పితః । తం వినా నోదయో ఽన్యాసాం ప్రధానేచ్ఛైవ రోహతి
ఆ ఆదిశక్తి ద్వారా ఏర్పడిన నియమం లేకుండా, మరే ఇతర శక్తి ఉద్భవించదు; ప్రధాన సంకల్పమే ప్రబలంగా ఉంటుంది.
యస్యా జీవాభిధానాయాశ్ శక్త్యా యేచ్ఛా ఫలత్య్ అసౌ । ప్రధానశక్తినియమానుష్ఠానేన వినా తు న
జీవశక్తి అని పిలవబడే ఆ శక్తికి ఏ కోరిక ఫలిస్తుందో, అది ప్రధానశక్తి నియమాన్ని పాటించినప్పుడే ఫలిస్తుంది, లేనిచోట ఫలించదు.
ప్రధానశక్తినియమస్ సుప్రతిష్ఠో భవేన్ న చేత్ । తత్ ఫలం శక్త్యశక్తిత్వాన్ నేహితానాం క్వచిద్ భవేత్
ప్రధానశక్తి నియమం బలంగా స్థాపించబడకపోతే, శక్తి ఉండటం లేదా లేకపోవడం వల్ల, ఆశించిన ఫలం ఎక్కడా కలగదు.
ఏవం బ్రహ్మ మహాజీవో విద్యతే ఽన్తాదివర్జితః । జీవత్ కోటిమహాకోటీభవత్య్ అథ న కిఞ్చన
ఇలా పరబ్రహ్మము, ఆ మహత్తర జీవస్వరూపము, మొదలు లేకుండా చివర లేకుండా ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అది అనేక జీవరాశులుగా కనిపించినా, వాస్తవానికి వేరే ఏదీ కాదు.
చేత్యసంవేదనాజ్ జీవో భవత్య్ ఆయాతి సంసృతిమ్ । తదసంవేదనాద్ రూపం శమమ్ ఆయాతి సంసృతేః
విషయాలపై అవగాహన వల్ల జీవుడు ఉద్భవించి, జనన మరణాల చక్రంలో పడిపోతాడు. ఆ అవగాహన లేకపోతే, ఆ జీవరూపం శాంతిని పొంది, సంసార బంధనాల నుంచి విడిపోతుంది.
ఏవం కనిష్ఠజీవానాం జ్యేష్ఠజీవక్రియాక్రమైః । సముదేత్య్ ఆద్యజీవత్వం తామ్రాణామ్ ఇవ హేమతా
ఇలా చిన్న జీవులు, పెద్ద జీవుల క్రియాక్రమాల ద్వారా, మొదటి జీవస్థితికి ఎదుగుతాయి. ఇది రాగి బంగారమై మారినట్లే.
అత్రానన్తే పరాకాశే ఇత్థమ్ ఏష గణో ఽప్య్ అసన్ । ఖాత్మైవ సన్న్ ఇవోదేతి చిచ్చమత్కరణాత్మకః
ఈ అనంతమైన పరాకాశంలో, ఈ సమూహం వాస్తవానికి లేనప్పటికీ, చైతన్య ఆశ్చర్య స్వరూపంగా, ఆకాశ స్వభావంలా ఉన్నదిగా కనిపిస్తుంది.
స్వయమ్ ఏవ చమత్కారో యస్ సమాగమ్యతే చితా । భవిష్యన్నామదేహాది తద్ అహమ్భావనం విదుః
మనస్సులో సహజంగా కలిగే ఆశ్చర్యమే, తరువాత పేరు, శరీరం మొదలైన వాటిగా భావించబడే 'నేను' అనే భావనగా మారుతుంది.
చితో యస్ స్యాచ్ చిదాలోకస్ తన్మయత్వాద్ అనన్తకః । స ఏష భువనాభోగ ఇతి తస్యాః ప్రబిమ్బతి
మనస్సుకు స్వభావంగా, అంతులేని వెలుగు, అదే లోకాల అనుభూతిగా ప్రతిఫలిస్తుంది.
పరిణామవికారాదిశబ్దైస్ సైవ చిద్ అవ్యయా । తాదృగ్రూప్యాద్ అభేద్యాపి స్వశక్త్యైవ విబుధ్యతే
అదే మారని మనస్సు, నిజమైన రూపంలో విడదీయలేనిది అయినా, మార్పు, రూపాంతరం అనే పదాలతో వివరించబడుతుంది; అది తన శక్తితోనే తెలిసిపోతుంది.
అవిచ్ఛిన్నవిలాసాత్మ స్వతో యత్ స్వదనం చితః । అచేత్యస్య ప్రకాశస్య జగద్ ఇత్య్ ఏవ తత్ స్థితమ్
అవిచ్ఛిన్నమైన ఆటలాగా మనస్సు తనలో తానుగా అనుభవించే రుచే, ఆ దృష్టిలో, కనిపించని వెలుగు ప్రపంచంగా స్థిరపడింది.
ఆకాశాద్ అపి సూక్ష్మైషా యా శక్తిర్ వితతా చితః । సా స్వభావత ఏవైనామ్ అహన్తాం పరిపశ్యతి
ఈ చైతన్యశక్తి, ఆకాశాన్ని కన్నా సూత్ష్మంగా, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది. అది సహజంగా తానే తాను 'నేను' అనే భావంగా అనుభవిస్తుంది.
ఆత్మన్య్ ఆత్మాత్మనైవాస్యా యత్ ప్రస్ఫురతి వారివత్ । జగదన్తమ్ అహన్తాణుం తద్ ఏవాసౌ ప్రపశ్యతి
ఆత్మలో, ఆత్మ ద్వారా, ఆత్మకోసమే ఏది ప్రకాశిస్తుందో, నీటిలా, 'నేను' అనే చిన్న భావం నుండి జగత్తు అంతం వరకు, అదే అది చూస్తుంది.
చమత్కారకరీ చారు యచ్ చమత్కురుతే చితిః । ఇయం స్వాత్మని తస్యైవ జగన్నామ తతం కృతమ్
చైతన్యం ఆశ్చర్యాన్ని, అందాన్ని కలిగించే దేనినైనా చూసి ఆశ్చర్యపోతుంది. అదే తనలోనే 'జగత్' అని పిలవబడే రూపంలో వ్యాపించి ఉంటుంది.
చితశ్ చిత్త్వమ్ అహఙ్కారస్ సైవ రాఘవ కల్పనా । తన్మాత్రాది చిద్ ఏవాతో ద్విత్వైకత్వే క్వ సంస్థితే
రాఘవా! మనస్సు, అహంకారం, ఊహ—all ఇవన్నీ చైతన్యమే. కాబట్టి, సూక్ష్మతత్త్వాలనుండి అన్నీ చైతన్యమే. అప్పుడు ద్వైతమా, అద్వైతమా ఎక్కడ స్థిరంగా ఉన్నాయి?
జీవహేతావ్ అసన్త్యాగే త్వం చాహం చేతి సన్త్యజ । శేషం సదసతోర్ మధ్యే భవేత్య్ అర్థాత్మకో భవేత్
జీవుడు అనే భావాన్ని, నీవు-నేను అనే భావాన్ని విడిచిపెట్టు; అయినా, ఉన్నదాన్ని వదలవద్దు. అప్పుడు ఉన్నదీ, లేనిదీ మధ్యలో మిగిలినది అర్థవంతంగా మారుతుంది.
చితా యథాదౌ కలితా స్వసత్తా సా తథోదితా । అభిన్నా దృశ్యతే వ్యోమ్నస్ సత్తాసత్తే ఽథ వేద్మ్య్ అహమ్
ప్రారంభంలో చైతన్యం తన స్వంత స్వరూపంలో ఎలా కలిగిందో, అలాగే అది ఉద్భవిస్తుంది. అది ఆకాశంలా విడిపోకుండా కనిపిస్తుంది. అప్పుడు దాని ఉన్నదీ, లేనిదీ నాకు తెలుస్తుంది.
చిత్ఖం ఖం జగదీహాః ఖం ఖమ్ అబ్ధివిబుధాచలాః । ఖాకారచిచ్చమత్కారరూపత్వాన్ నాన్యద్ అస్తి హి
చైతన్యాకాశం, ఆకాశం, జగత్తు, కోరికలు, సముద్రాలు, దేవతలు, పర్వతాలు — ఇవన్నీ కూడా ఆకాశ స్వరూపమే, చైతన్య ఆశ్చర్యమే. నిజంగా, వీటిలో వేరొకటి లేదు.
యో యద్విలాసస్ తస్మాత్ స న కదాచన భిద్యతే । అపి సావయవాత్ తత్త్వాత్ కైవానవయవే కథా
ఏది ఏదిలో ఉద్భవించిందో, అది దానిలోంచే వేరుపడదు. ఆ సత్యానికి భాగాలు ఉన్నా, భాగరహితమైనదానిపై ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.
చితేర్ నిత్యమ్ అచేత్యాయాశ్ చిన్ నాస్త్య్ అవితతాకృతేః । యద్ రూపం జగతో రూపం తత్ తత్స్ఫురణరూపిణః
ఎప్పుడూ కలుషితం కాని ఆ చైతన్యంలో స్వరూపం ఉండదు. ప్రపంచంలో కనిపించే ఏ రూపమైతే ఉందో, అది ఆ చైతన్య కాంతి వెలుగు మాత్రమే.
మనో బుద్ధిర్ అహఙ్కారో భూతాని గిరయో దిశః । ఇతి పర్యాయరచనా చితస్ తత్త్వాజ్ జగత్స్థితేః
మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, భూతాలు, పర్వతాలు, దిక్కులు—ఇవి అన్నీ వేరే పేర్లే; ప్రపంచం ఉండటానికి మూలంగా ఉన్నది చైతన్య తత్వమే.
చితశ్ చిత్త్వం జగద్ విద్ధి నాజగచ్ చిత్త్వమ్ అస్తి హి । అజగత్త్వాద్ అచిచ్ చిత్ స్యాద్ భావాభేదాజ్ జగత్ కుతః
ప్రపంచం అనేది చైతన్య స్థితి అని తెలుసుకో. చైతన్యం లేకుండా ప్రపంచం ఉండదు. చైతన్యం లేని ప్రపంచం ఉంటే, ఆ చైతన్యం కూడా జడమైపోతుంది. కానీ, ఉన్నదంతా ఒక్కటే కాబట్టి, ప్రపంచం ఎలా కలుగుతుంది?
చితేర్ మరిచబీజస్య నిజా యాన్తశ్ చమత్కృతిః । సైవైషా జీవతన్మాత్రమాత్రం జగద్ ఇతి స్థితా
చైతన్యపు అద్భుతమైన లీలా, మాయా నీడ విత్తనంలా, ఇదే జీవుడు మరియు ప్రపంచం అన్నిటికి మూలంగా నిలిచింది.