కిం స్యాత్ పరిమితో జీవరాశిర్ ఆహో అనన్తకః । ఆహోస్విద్ అస్త్య్ అనన్తాత్మా జీవపిణ్డో ఽచలోపమః
ప్రాణులు పరిమితమై ఉన్నాయా, లేక అనంతంగా ఉన్నాయా? లేకపోతే, ఈ ప్రాణుల సముదాయం పర్వతంలా కదలకుండా ఉన్న అనంతాత్మనేనా?
ధారాః పయోముచ ఇవ శీకరా ఇవ వారిధేః । కణాస్ తప్తాయస ఇవ కస్మాన్ నిర్యాన్తి జీవకాః
వర్షమేఘం నుండి జలధారలు, సముద్రం నుండి చినుకులు, వేడి ఇనుపం నుండి మంటకణాలు ఎలా బయటకు వస్తాయో, అలాగే ప్రాణులు ఎందుకు జన్మిస్తారు?
ఇతి మే భగవన్ బ్రూహి జీవజాలవినిర్ణయమ్ । జ్ఞాతమ్ ఏతన్ మయా ప్రాయస్ తద్ ఏవ ప్రకటీకురు
భగవంతుడా, ఈ ప్రాణుల జాలం యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని నాకు వివరించండి. నేను దాదాపు తెలుసుకున్నాను, దయచేసి స్పష్టంగా చెప్పండి.
ఏక ఏవ న జీవో ఽస్తి రాశీనాం సమ్భవః కుతః । శశశృఙ్గం సముడ్డీయ ప్రయాతీతీవ తే వచః
ఇక్కడ ఒక్క ప్రాణే ఉంది; మరెక్కడా సమూహం ఎలా ఉంటుంది? మీరు చెప్పింది, కుందేలు కొమ్ము పుట్టి పోయిందన్న మాటలా ఉంది.
న జీవో ఽస్తి న జీవానాం రాశయస్ సన్తి రాఘవ । న చైకః పర్వతప్రఖ్యో జీవపిణ్డో ఽస్తి కశ్చన
ఓ రాఘవా, జీవం అనే ప్రత్యేకమైనది లేదు, జీవుల సమూహాలు కూడా లేవు. జీవులు కొండలా పెద్దదిగా ఏదైనా ఒకటి కూడ లేవు.
జీవశబ్దార్థకలనాస్ సమస్తకలనాన్వితాః । న చ కాశ్చన సన్తీతి నిశ్చయో ఽస్తు తవాచలః
జీవం అనే మాటకు సంబంధించిన అన్ని ఊహలు కల్పనలే. ఇవేవీ నిజంగా లేవని నీ నమ్మకం కదిలిపోకుండా ఉండాలి.
శుద్ధం చిన్మాత్రమ్ అమలం బ్రహ్మాస్తీహ హి సర్వతః । తద్ యథా సర్వశక్తిత్వాద్ విన్దతే యాం స్వయం కలామ్
ఈ లోకంలో ఎక్కడ చూసినా, పవిత్రమైన, మలినములేని పరబ్రహ్మమే ఉంది. అది తన శక్తితో కావలసిన రూపాన్ని తానే ప్రదర్శిస్తుంది.
చిన్మాత్రానుక్రమేణైవ సమ్ప్రఫుల్తాం లతామ్ ఇవ । నను మూర్తామ్ అమూర్తాం వా తామ్ ఏవాశు ప్రపశ్యతి
ఎలా ఒక వల్లి ఒక్కొక్కదిగా విస్తరించునో, అలాగే ఆ చైతన్యం కూడా, రూపమై లేదా అరూపమై, తాను తానుగా వెంటనే తెలుసుకుంటుంది.
జీవో బుద్ధిః క్రియాస్పన్దో మనో ద్విత్వైక్యమ్ ఇత్య్ అపి । స్వసత్తాం ప్రకచన్తీం తాం నియోజయతి వేదనే
జీవుడు, బుద్ధి, చర్య, కదలిక, మనస్సు, ద్వంద్వం, ఏకత్వం — ఇవన్నీ తమ స్వంత స్వరూపాన్ని అనుభవానికి అర్పిస్తాయి.
సాబుద్ధైవం భవత్య్ ఏవ భవేద్ బ్రహ్మైవ బోధతః । అబోధః ప్రేక్షయా యాతి నాశం న తు స బుధ్యతే
అవగాహనతో అది బ్రహ్మమే అవుతుంది; అజ్ఞానంతో చూస్తే అది నశించిపోతుంది, కానీ దానికి అవగాహన కలగదు.
యథాన్ధకారో దీపేన ప్రేక్ష్యమాణః ప్రణశ్యతి । న చాస్య జ్ఞాయతే తత్త్వమ్ అబోధస్యైవమ్ ఏవ హి
ఎలాగైతే దీపంతో చీకటి కనిపించినప్పుడు అది పోతుందో, కానీ దాని అసలు స్వభావం తెలియదో, అజ్ఞానం కూడా అలాగే ఉంటుంది.
ఏవం బ్రహ్మైవ జీవాత్మా నిర్విభాగో నిరన్తరః । సర్వశక్తిర్ అనాద్యన్తం మహాచిత్సారరూపధృత్
అలాగే, జీవాత్మ కూడా బ్రహ్మమే; అది ఏ విభాగం లేకుండా, ఎప్పుడూ ఒకటిగా, అన్ని శక్తులతో, ఆది అంతం లేకుండా, పరమ చైతన్య స్వరూపాన్ని ధరించి ఉంటుంది.
సర్వానన్తతయా త్వ్ అస్య న కాచిద్ భేదకల్పనా । విద్యతే యా హి కలనా సా తద్ ఏవానుభూతితః
అది అన్నిచోట్ల వ్యాపించి ఉండటం వల్ల, దానిలో ఎలాంటి భేద భావన ఉండదు. ఏ ఆలోచన కలిగినా, అది కూడా అదే అనుభూతిగా కనిపిస్తుంది.
ఏవమ్ ఏతత్ కథం బ్రహ్మన్న్ ఏకజీవేచ్ఛయాఖిలాః । జగజ్జీవా న యుజ్యన్తే మహాజీవైకతావశాత్
బ్రహ్మన్, ఒకే జీవుని సంకల్పం వల్ల, ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులు వేరుగా ఉండడం సాధ్యపడదు. ఎందుకంటే, మహాజీవుని ఏకత్వమే అందరికీ ఆధారం.
మహాజీవాత్మ తద్ బ్రహ్మ సర్వశక్తిమయాత్మకమ్ । స్థితం యథేచ్ఛమ్ ఏవేహ నిర్విభాగం నిరన్తరమ్
మహాజీవుని ఆత్మే బ్రహ్మం. అది అన్ని శక్తులతో కూడి, ఇక్కడ తన ఇష్టానుసారం, విభేదమూ లేకుండా, ఎప్పుడూ నిరంతరంగా ఉంది.
యద్ ఏవేచ్ఛతి తత్ తస్య భవత్య్ ఆశు మహాత్మనః । పూర్వం తు నశ్యతీచ్ఛా చేద్ అతో ద్విత్వమ్ ఉదేతి తత్
ఈ మహాత్ముడు ఏది కోరితే అది వెంటనే కలుగుతుంది. కానీ కోరిక ముందే పోయితే, అక్కడ ద్వైత భావన కలుగుతుంది.
పశ్చాద్ ద్విత్వవిభక్తానాం స్వశక్తీనాం ప్రకల్పితః । అనేనేత్థం హి భవతీత్య్ ఏవం తేన క్రియాక్రమః
తర్వాత, రెండు భాగాలుగా విడిపోయిన స్వశక్తులలో, వాటి పనులు ఊహించబడతాయి. ఈ విధంగా, ఈ ప్రక్రియ ద్వారా కార్యాలు జరుగుతాయి.
శక్త్యాద్యయా తయా బ్రాహ్మ్యా నియమో యః ప్రకల్పితః । తం వినా నోదయో ఽన్యాసాం ప్రధానేచ్ఛైవ రోహతి
ఆ ఆదిశక్తి ద్వారా ఏర్పడిన నియమం లేకుండా, మరే ఇతర శక్తి ఉద్భవించదు; ప్రధాన సంకల్పమే ప్రబలంగా ఉంటుంది.
యస్యా జీవాభిధానాయాశ్ శక్త్యా యేచ్ఛా ఫలత్య్ అసౌ । ప్రధానశక్తినియమానుష్ఠానేన వినా తు న
జీవశక్తి అని పిలవబడే ఆ శక్తికి ఏ కోరిక ఫలిస్తుందో, అది ప్రధానశక్తి నియమాన్ని పాటించినప్పుడే ఫలిస్తుంది, లేనిచోట ఫలించదు.
ప్రధానశక్తినియమస్ సుప్రతిష్ఠో భవేన్ న చేత్ । తత్ ఫలం శక్త్యశక్తిత్వాన్ నేహితానాం క్వచిద్ భవేత్
ప్రధానశక్తి నియమం బలంగా స్థాపించబడకపోతే, శక్తి ఉండటం లేదా లేకపోవడం వల్ల, ఆశించిన ఫలం ఎక్కడా కలగదు.
ఏవం బ్రహ్మ మహాజీవో విద్యతే ఽన్తాదివర్జితః । జీవత్ కోటిమహాకోటీభవత్య్ అథ న కిఞ్చన
ఇలా పరబ్రహ్మము, ఆ మహత్తర జీవస్వరూపము, మొదలు లేకుండా చివర లేకుండా ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అది అనేక జీవరాశులుగా కనిపించినా, వాస్తవానికి వేరే ఏదీ కాదు.
చేత్యసంవేదనాజ్ జీవో భవత్య్ ఆయాతి సంసృతిమ్ । తదసంవేదనాద్ రూపం శమమ్ ఆయాతి సంసృతేః
విషయాలపై అవగాహన వల్ల జీవుడు ఉద్భవించి, జనన మరణాల చక్రంలో పడిపోతాడు. ఆ అవగాహన లేకపోతే, ఆ జీవరూపం శాంతిని పొంది, సంసార బంధనాల నుంచి విడిపోతుంది.
ఏవం కనిష్ఠజీవానాం జ్యేష్ఠజీవక్రియాక్రమైః । సముదేత్య్ ఆద్యజీవత్వం తామ్రాణామ్ ఇవ హేమతా
ఇలా చిన్న జీవులు, పెద్ద జీవుల క్రియాక్రమాల ద్వారా, మొదటి జీవస్థితికి ఎదుగుతాయి. ఇది రాగి బంగారమై మారినట్లే.
అత్రానన్తే పరాకాశే ఇత్థమ్ ఏష గణో ఽప్య్ అసన్ । ఖాత్మైవ సన్న్ ఇవోదేతి చిచ్చమత్కరణాత్మకః
ఈ అనంతమైన పరాకాశంలో, ఈ సమూహం వాస్తవానికి లేనప్పటికీ, చైతన్య ఆశ్చర్య స్వరూపంగా, ఆకాశ స్వభావంలా ఉన్నదిగా కనిపిస్తుంది.
స్వయమ్ ఏవ చమత్కారో యస్ సమాగమ్యతే చితా । భవిష్యన్నామదేహాది తద్ అహమ్భావనం విదుః
మనస్సులో సహజంగా కలిగే ఆశ్చర్యమే, తరువాత పేరు, శరీరం మొదలైన వాటిగా భావించబడే 'నేను' అనే భావనగా మారుతుంది.
చితో యస్ స్యాచ్ చిదాలోకస్ తన్మయత్వాద్ అనన్తకః । స ఏష భువనాభోగ ఇతి తస్యాః ప్రబిమ్బతి
మనస్సుకు స్వభావంగా, అంతులేని వెలుగు, అదే లోకాల అనుభూతిగా ప్రతిఫలిస్తుంది.
పరిణామవికారాదిశబ్దైస్ సైవ చిద్ అవ్యయా । తాదృగ్రూప్యాద్ అభేద్యాపి స్వశక్త్యైవ విబుధ్యతే
అదే మారని మనస్సు, నిజమైన రూపంలో విడదీయలేనిది అయినా, మార్పు, రూపాంతరం అనే పదాలతో వివరించబడుతుంది; అది తన శక్తితోనే తెలిసిపోతుంది.
అవిచ్ఛిన్నవిలాసాత్మ స్వతో యత్ స్వదనం చితః । అచేత్యస్య ప్రకాశస్య జగద్ ఇత్య్ ఏవ తత్ స్థితమ్
అవిచ్ఛిన్నమైన ఆటలాగా మనస్సు తనలో తానుగా అనుభవించే రుచే, ఆ దృష్టిలో, కనిపించని వెలుగు ప్రపంచంగా స్థిరపడింది.
ఆకాశాద్ అపి సూక్ష్మైషా యా శక్తిర్ వితతా చితః । సా స్వభావత ఏవైనామ్ అహన్తాం పరిపశ్యతి
ఈ చైతన్యశక్తి, ఆకాశాన్ని కన్నా సూత్ష్మంగా, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది. అది సహజంగా తానే తాను 'నేను' అనే భావంగా అనుభవిస్తుంది.
ఆత్మన్య్ ఆత్మాత్మనైవాస్యా యత్ ప్రస్ఫురతి వారివత్ । జగదన్తమ్ అహన్తాణుం తద్ ఏవాసౌ ప్రపశ్యతి
ఆత్మలో, ఆత్మ ద్వారా, ఆత్మకోసమే ఏది ప్రకాశిస్తుందో, నీటిలా, 'నేను' అనే చిన్న భావం నుండి జగత్తు అంతం వరకు, అదే అది చూస్తుంది.