సర్వసంహారఖే త్వ్ ఆసీద్ యద్ ఏవ తద్ అవస్థితమ్ । నాధేయం తత్ర నాధారో న చ దృశ్యం న ద్రష్టృతా
అన్ని లయమై పోయిన ఆ శూన్య స్థితిలో, ఉన్నది ఒక్కటే మిగిలింది; అక్కడ ఆధారం లేదు, ఆధేయం లేదు, చూడబడే వస్తువు లేదు, చూసేవాడు కూడా లేడు.
బ్రహ్మాణ్డం నాస్తి న బ్రహ్మా న చ బ్రహ్మాణ్డికా క్వచిత్ । న జగన్ నాస్తి జగతీ శాన్తమ్ ఏవాఖిలం స్థితమ్
అక్కడ బ్రహ్మాండం లేదు, బ్రహ్మా లేడు, బ్రహ్మాండికా కూడా ఎక్కడా లేదు; జగత్తు లేదు, భూమి లేదు—అన్నీ నిశ్శబ్దంగా, శాంతంగా నిలిచిపోయాయి.
బ్రహ్మైవ కచతి స్వచ్ఛమ్ ఇత్థమ్ ఆత్మాత్మనాత్మని । చిత్త్వాద్ ద్రవత్వాత్ సలిలమ్ ఇవావర్తతయాత్మని
ఆ స్థితిలో పరబ్రహ్మమే స్వచ్ఛంగా, స్వయంగా తనలో తానే కదులుతూ ఉంటుంది; నీరు తన స్వభావం వల్ల తానే తానూ కలిసిపోతూ తిరుగుతున్నట్టు.
అసద్ ఏవేదమ్ ఆభాతి సద్ ఇవేహానుభూయతే । వినశ్యత్య్ అసద్ ఏవాన్తే స్వప్నే స్వమరణం యథా
ఇది అసత్యంగా కనిపించినా, ఇక్కడ నిజమైనదిలా అనుభూతి కలుగుతుంది; చివరికి ఆ అసత్యమే నశిస్తుంది, కలలో మరణం జరిగినట్టు.
అథ వాజస్వరూపత్వాత్ సద్ ఏవేదమ్ అనామయమ్ । అఖణ్డితమ్ అనాద్యన్తం జ్ఞానమాత్రామ్బరోదరమ్
లేదంటే, ఇది నిజమైన సత్త్వం గలదిగా, ఎలాంటి బాధలు లేని, విడిపోని, ఆది అంతములేని, కేవలం జ్ఞానమే విస్తరించి ఉన్న పరిమితి లేని స్థితిగా ఉంది.
ఆకాశ ఏవ పరమే ప్రథమః ప్రజేశో నిత్యం స్వయం కచతి శూన్యతయా సమానః । స హ్య్ ఆతివాహికవపుర్ న తు భూతరూపీ పృథ్వ్యాది తేన న సద్ అస్తి యదా న జాతమ్
ఎలా ఆకాశం పరమమైనది, మొదటి సృష్టికర్తగా ఎప్పుడూ తన స్వభావానుసారం కదులుతూ, ఖాళీగా సమంగా ఉంటుందో, అలాగే ఆ పరమాత్మకు స్థూలదేహం లేదు, కేవలం సూక్ష్మదేహమే ఉంది. అందువల్ల భూమి మొదలైనవి పుట్టకపోతే, అక్కడ సత్త్వం ఉండదు.
ఇత్థం జగదహన్తాది దృశ్యజాతం న కిఞ్చన । అజాతత్వాచ్ చ నాస్త్య్ ఏవ యచ్ చాస్తి పరమ్ ఏవ తత్
ఈ విధంగా, జగత్తు, అహంకారం మొదలైన కనబడే వాటన్నీ నిజంగా ఏమీ కావు. అవి పుట్టలేదు కాబట్టి, వాస్తవంగా లేవు. ఉన్నది పరమాత్మ మాత్రమే.
పరమాకాశ ఏవాసౌ జీవతాం చేతతి స్వయమ్ । నిస్స్పన్దామ్భోధిజఠరే సలిలం స్పన్దతామ్ ఇవ
ఆ పరమాకాశమే జీవులలో జీవించి, చైతన్యంగా ఉంటుంది. అది స్థిరంగా ఉన్న సముద్రపు గర్భంలో నీరు అలలాడినట్లుగా, అంతర్లీనంగా కదులుతుంది.
ఆకాశరూపమ్ అజహద్ ఏవ వేత్తీవ దృశ్యతామ్ । స్వప్నసఙ్కల్పశైలాదావ్ ఇవ చిద్వృత్తిర్ ఆన్తరీ
అంతరంగ చైతన్యం ఆకాశంలా మారదు, అయినా అది తెలిసినట్లు, కనబడినట్లు అనిపిస్తుంది. ఇది కలలో లేదా ఊహలోని కొండల్లో కనిపించే భావనలాంటిది.
పృథ్వ్యాదిరహితో దేహో యో విరాడాత్మనో మహాన్ । ఆతివాహిక ఏవాసౌ చిన్మాత్రాచ్ఛనభోమయః
భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేని మహత్తరమైన విశ్వాత్ముడి శరీరం కేవలం సూక్ష్మ రూపం. అది చిత్తమాత్రం, ఆకాశంతో కూడి ఉంటుంది.
అక్షయస్వప్నశైలాభస్ స్థిరస్వప్నపురోపమః । చిత్రకృత్స్థితచిత్తస్థచిత్రసైన్యసమాకృతిః
అది ఎప్పటికీ క్షీణించని కలల కొండలా ఉంటుంది, స్థిరమైన కలనగరంలా ఉంటుంది. చిత్తశక్తి సృష్టించిన, మనస్సులో నిలిచిన సైన్యరూపాన్ని అది ధరిస్తుంది.
అనిఖాతమహాస్తమ్భపుత్రికౌఘసమోపమః । బ్రహ్మాకాశే ఽనిఖాతాత్మా స్వస్తమ్భే సాలభఞ్జికా
భూమిలో పాతని గొప్ప స్తంభాలు, వాటి పిల్లలు లేని గుంపులా అది ఉంటుంది. బ్రహ్మాండంలో ఆత్మ తన స్తంభంపై నిలిచిన శిల్పంలా, ఎక్కడా పాతబడని విధంగా ఉంటుంది.
ఆద్యః ప్రజాపతిః పూర్వం స్వయమ్భూర్ ఇతి విశ్రుతః । ప్రాక్తనానాం స్వకార్యాణామ్ అభావాద్ అపకారణః
మొదటి సృష్టికర్తగా ప్రసిద్ధి చెందిన స్వయంభువు, తనకంటే ముందు తన కార్యాల ఫలితాలు లేకపోవడంవల్ల, ఎలాంటి కారణం లేకుండా ఉనికిలోకి వచ్చాడు.
మహాప్రలయపర్యన్తేష్వ్ ఆద్యాః కిల పితామహాః । ముచ్యన్తే సర్వ ఏవాతః ప్రాక్తనం కర్మ తేషు కిమ్
మహాప్రళయాంతంలో ఆ ప్రథమ పితామహులు అందరూ విముక్తి పొందుతారు. అందువల్ల, వారికి గత కర్మమేమీ ఉండదు.
మోక్తవ్య ఏవ కుడ్యాత్మా దృశ్యో ఽదృశ్యశ్ చ సంస్థితః । న చ దృశ్యం న చ ద్రష్టా న స్రష్టా సర్వమ్ ఏవ చ
గోడలాంటి ఆత్మను విడిచిపెట్టాలి, ఎందుకంటే అది కనబడేది కూడా, కనబడనిది కూడా. ఇక్కడ దృష్టం లేదు, దృష్టికర్త లేదు, సృష్టికర్త కూడా లేదు—అన్నీ అదే.
ప్రతిచ్ఛన్దః పదార్థానాం సర్వేషామ్ ఏష ఏవ సః । అస్మాద్ ఉదేతి జీవాలీ దీపాలీ దీపకాద్ ఇవ
అతడే అన్ని పదార్థాల ప్రతిబింబం. అతనిలో నుంచే జీవుల ప్రవాహం ఉద్భవిస్తుంది, ఒక దీపం నుండి మరెన్నో దీపాలు వెలిగినట్లే.
సఙ్కల్ప ఏవ సఙ్కల్పాత్ కిలైతి క్ష్మాదివర్జితః । క్ష్మాదిమాన్ ఇవ నిష్కుడ్యస్ స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం యథా
కల్పన అనేది కల్పన నుంచే పుట్టింది, ఇందులో భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేవు. అయినా, భూమి మొదలైనవి ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక కలలోంచి మరో కల పుట్టినట్టు ఉంటుంది.
అస్మాద్ ఏవ ప్రతిచ్ఛన్దాజ్ జీవాస్ సమ్ప్రసరన్త్య్ అమీ । సహకారికారణానామ్ అభావాచ్ చ స ఏవ తే
ఈ ప్రతిబింబం నుంచే ఈ జీవులు ఉద్భవిస్తాయి. సహాయ కారణాలు లేకపోతే, అవి మళ్లీ అదే రూపంలో కలిసిపోతాయి.
సహకారికారణానామ్ అభావే కార్యకారణమ్ । ఏకమ్ ఏతద్ అతో నాన్యః పరస్మాత్ సర్గవిభ్రమః
సహాయ కారణాలు లేకపోతే, కారణం మరియు ఫలం రెండూ ఒక్కటే అవుతాయి. అందువల్ల సృష్టి అనే మాయకు వేరే మూలం లేదు.
బ్రహ్మైవాద్యో విరాడాత్మా విరాడాత్మైవ సర్గతా । జీవాకాశస్ స ఏవేత్థం స్థితః పృథ్వ్యాద్య్ అసద్ యతః
బ్రహ్మనే మొదటిది, అతని రూపమే విశ్వమయుడు. ఆ విశ్వమయుడి నుంచే సృష్టి ఉద్భవించింది. అందువల్ల జీవుల స్థితి కూడా అదే, ఎందుకంటే భూమి మొదలైనవి వాస్తవంగా లేవు.
కిం స్యాత్ పరిమితో జీవరాశిర్ ఆహో అనన్తకః । ఆహోస్విద్ అస్త్య్ అనన్తాత్మా జీవపిణ్డో ఽచలోపమః
ప్రాణులు పరిమితమై ఉన్నాయా, లేక అనంతంగా ఉన్నాయా? లేకపోతే, ఈ ప్రాణుల సముదాయం పర్వతంలా కదలకుండా ఉన్న అనంతాత్మనేనా?
ధారాః పయోముచ ఇవ శీకరా ఇవ వారిధేః । కణాస్ తప్తాయస ఇవ కస్మాన్ నిర్యాన్తి జీవకాః
వర్షమేఘం నుండి జలధారలు, సముద్రం నుండి చినుకులు, వేడి ఇనుపం నుండి మంటకణాలు ఎలా బయటకు వస్తాయో, అలాగే ప్రాణులు ఎందుకు జన్మిస్తారు?
ఇతి మే భగవన్ బ్రూహి జీవజాలవినిర్ణయమ్ । జ్ఞాతమ్ ఏతన్ మయా ప్రాయస్ తద్ ఏవ ప్రకటీకురు
భగవంతుడా, ఈ ప్రాణుల జాలం యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని నాకు వివరించండి. నేను దాదాపు తెలుసుకున్నాను, దయచేసి స్పష్టంగా చెప్పండి.
ఏక ఏవ న జీవో ఽస్తి రాశీనాం సమ్భవః కుతః । శశశృఙ్గం సముడ్డీయ ప్రయాతీతీవ తే వచః
ఇక్కడ ఒక్క ప్రాణే ఉంది; మరెక్కడా సమూహం ఎలా ఉంటుంది? మీరు చెప్పింది, కుందేలు కొమ్ము పుట్టి పోయిందన్న మాటలా ఉంది.
న జీవో ఽస్తి న జీవానాం రాశయస్ సన్తి రాఘవ । న చైకః పర్వతప్రఖ్యో జీవపిణ్డో ఽస్తి కశ్చన
ఓ రాఘవా, జీవం అనే ప్రత్యేకమైనది లేదు, జీవుల సమూహాలు కూడా లేవు. జీవులు కొండలా పెద్దదిగా ఏదైనా ఒకటి కూడ లేవు.
జీవశబ్దార్థకలనాస్ సమస్తకలనాన్వితాః । న చ కాశ్చన సన్తీతి నిశ్చయో ఽస్తు తవాచలః
జీవం అనే మాటకు సంబంధించిన అన్ని ఊహలు కల్పనలే. ఇవేవీ నిజంగా లేవని నీ నమ్మకం కదిలిపోకుండా ఉండాలి.
శుద్ధం చిన్మాత్రమ్ అమలం బ్రహ్మాస్తీహ హి సర్వతః । తద్ యథా సర్వశక్తిత్వాద్ విన్దతే యాం స్వయం కలామ్
ఈ లోకంలో ఎక్కడ చూసినా, పవిత్రమైన, మలినములేని పరబ్రహ్మమే ఉంది. అది తన శక్తితో కావలసిన రూపాన్ని తానే ప్రదర్శిస్తుంది.
చిన్మాత్రానుక్రమేణైవ సమ్ప్రఫుల్తాం లతామ్ ఇవ । నను మూర్తామ్ అమూర్తాం వా తామ్ ఏవాశు ప్రపశ్యతి
ఎలా ఒక వల్లి ఒక్కొక్కదిగా విస్తరించునో, అలాగే ఆ చైతన్యం కూడా, రూపమై లేదా అరూపమై, తాను తానుగా వెంటనే తెలుసుకుంటుంది.
జీవో బుద్ధిః క్రియాస్పన్దో మనో ద్విత్వైక్యమ్ ఇత్య్ అపి । స్వసత్తాం ప్రకచన్తీం తాం నియోజయతి వేదనే
జీవుడు, బుద్ధి, చర్య, కదలిక, మనస్సు, ద్వంద్వం, ఏకత్వం — ఇవన్నీ తమ స్వంత స్వరూపాన్ని అనుభవానికి అర్పిస్తాయి.
సాబుద్ధైవం భవత్య్ ఏవ భవేద్ బ్రహ్మైవ బోధతః । అబోధః ప్రేక్షయా యాతి నాశం న తు స బుధ్యతే
అవగాహనతో అది బ్రహ్మమే అవుతుంది; అజ్ఞానంతో చూస్తే అది నశించిపోతుంది, కానీ దానికి అవగాహన కలగదు.