యేన స్పృశతి సాస్య త్వగ్ యచ్ ఛృణోతి శ్రుతిస్ తు సా । యేన జిఘ్రతి తద్ ఘ్రాణం స స్వమ్ ఆత్మని పశ్యతి
దేనితో తాకుతుందో అది చర్మం, దేనితో వినుతుందో అది చెవి, దేనితో వాసన పీల్చుతుందో అది ముక్కు. ఇలా, అది తనను తాను లోపలే చూసుకుంటుంది.
తత్ తస్య స్వదనం పశ్చాద్ రసనామ్నోల్లసిష్యతి । యత్ స్పన్దతి స తద్ వాయుచేష్టాః కర్మేన్ద్రియవ్రజమ్
దేనితో రుచి అనుభవించుతుందో అది నాలుకగా తర్వాత పిలవబడుతుంది. దేనితో కదలిక జరుగుతుందో అది గాలి చర్యలు, పనిముట్టు అవయవాల సమూహం.
రూపాలోకమనస్కారజాతమ్ ఇత్య్ ఏవ భావయన్ । ఆతివాహికదేహాత్మా తిష్ఠత్య్ అమ్బరమ్ అమ్బరే
అన్ని రూపాలు, వెలుగు, మనస్సు సృష్టి ఇలా పుట్టాయని భావిస్తూ, సూక్ష్మదేహమై ఉన్న జీవుడు ఆకాశంలో ఆకాశంలా నిలుస్తాడు.
ఏవమ్ ఉచ్ఛూనతాం తస్మిన్ భావయంస్ తేజసః కణే । అసత్యం సత్యసఙ్కాశం బ్రహ్మాస్తే జీవశబ్దధృత్
ఇలా, ఆ తేజస్సు కణం విస్తరించడాన్ని ధ్యానిస్తూ, అసత్యమైనా సత్యంలా కనిపిస్తూ, బ్రహ్మ అనే జీవుడు అనే పేరుతో స్థిరంగా ఉంటాడు.
ఇత్థం స జీవశబ్దార్థకలనాకులతాం గతః । ఆతివాహికదేహాత్మా చిత్తదేహామ్బరాకృతిః
ఇలా ఆత్మను 'జీవుడు' అని భావించే భ్రమలో పడినవాడు, సూక్ష్మదేహాన్ని ధరించి, మనస్సే తన దేహంగా ధరించి, దాని చుట్టూ ఆవరణగా వేసుకుంటాడు.
స్వకల్పనాత ఆకారమ్ అణ్డసంస్థం ప్రపశ్యతి । కశ్చిజ్ జలగతం వేత్తి కశ్చిత్ సమ్రాట్స్వరూపిణమ్
తన ఊహల వల్ల, అతడు ఆండంలో ఉన్న రూపాన్ని చూస్తాడు. కొంతమంది దాన్ని నీటిలో ఉందని భావిస్తారు, మరికొందరు విశ్వాధిపతిగా ఉన్నట్లు అనుకుంటారు.
భావిబ్రహ్మాణ్డకలనం పశ్యత్య్ అనుభవత్య్ అపి । ఆత్మగర్భగృహం చిత్తాద్ యథా సఙ్కల్పితాత్మకః
మనస్సు ఊహించిన ప్రకారం, భవిష్యత్తులో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించుకున్నట్టు చూస్తాడు, అనుభవిస్తాడు కూడా. ఇదంతా తన ఆత్మగర్భగృహాన్ని ఊహించుకున్నట్టు జరుగుతుంది.
దేశకాలక్రియాద్రవ్యకలనావేదనం స తత్ । భావయఞ్ శబ్దనిర్మాతా శబ్దైర్ బధ్నాతి కల్పితైః
దేశం, కాలం, క్రియ, పదార్థం అన్నీ ఊహించుకుంటూ, వాటిని తెలుసుకుంటాడు. ఇలా ధ్యానిస్తూ, అతడు పదాలను సృష్టించేవాడవుతాడు, ఊహించిన పదాలతో తనను తాను బంధించుకుంటాడు.
ఆతివాహికదేహో ఽసావ్ ఇత్య్ అసత్యే జగద్భ్రమే । అసత్య ఏవ కచతి స్వప్నేషూడ్డయనం యథా
ఈ సూక్ష్మదేహం, అసత్యమైన ప్రపంచ మాయలో, కలలలో మనిషి ఎగురుతున్నట్లు, అసత్యంలోనే సంచరిస్తుంది.
ఇత్య్ అనుద్భూత ఏవాసౌ స్వయమ్భూస్ స్వయమ్ ఉత్థితః । ఆతివాహికదేహాత్మా ప్రభుర్ ఆద్యః ప్రజాపతిః
అలాగే, వాస్తవంగా ఉద్భవించకపోయినా, ఆత్మయే తనను తాను సృష్టించుకున్నట్లు, సూక్ష్మదేహంగా, ప్రభువుగా, మొదటి సృష్టికర్తగా కనిపిస్తుంది.
ఏతస్మిన్న్ అపి సమ్పన్నే బ్రహ్మాణ్డాకారిణి భ్రమే । న కిఞ్చిద్ అపి సమ్పన్నం న చ జాతం న దృశ్యతే
ఈ బ్రహ్మాండ రూపమైన మాయ పూర్తయినప్పటికీ, ఏదీ నిజంగా జరుగదు, ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ కనిపించదు.
తద్ బ్రహ్మాకాశమ్ ఆకాశమ్ ఏవ స్థితమ్ అశఙ్కితమ్ । సఙ్కల్పనగరాకారమ్ ఏతత్ సద్ అపి నైవ సత్
ఆ పరబ్రహ్మ ఆకాశం, భయమేమీ లేకుండా, స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలా ఉంటుంది. ఈ సంకల్పనగరం ఉన్నదిగా కనిపించినా, అది నిజంగా ఉన్నదికాదు.
అనిర్మితమ్ అనఙ్గం చ ఏతద్ ఖే చిత్రమ్ ఉత్థితమ్ । అకృతం చానుభూతం చ న సత్యం సత్యవత్ స్థితమ్
ఈ అద్భుతమైన దృశ్యం ఆకాశంలో ఏర్పడింది, కానీ దీనికి రూపం లేదు, ఎవ్వరూ సృష్టించలేదు, అనుభవించలేదు కూడా. ఇది నిజంగా లేదు, అయినా నిజమైనట్టుగా కనిపిస్తుంది.
మహాకల్పే విముక్తత్వాద్ బ్రహ్మాదీనామ్ అసంశయమ్ । స్మృతిర్ న ప్రాక్తనీ కాచిత్ కారణం సా స్వయమ్భువః
మహాకల్పంలో బ్రహ్మ మొదలైనవారు విముక్తులైనందువల్ల, ఎలాంటి పూర్వ జ్ఞాపకాలు మిగలవు. ఆ కారణం స్వయంభువునికే చెందింది.
తేన యాదృక్ స్వయమ్భూస్ స్యాత్ తాదృక్ తజ్జమ్ ఇదం స్మృతమ్ । అనాద్యనుభవస్ త్వ్ ఇత్థం య ఏవావనితాదిభిః
కాబట్టి స్వయంభువు ఎలా ఉంటే, దానినుంచి పుట్టే జ్ఞాపకం కూడా అలాగే ఉంటుంది. ఈ విధంగా, భూమి మొదలైనవి కలిసిన అనంతమైన అనుభవం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
స్వప్నానుభూతం పృథ్వ్యాది ప్రబోధే యాదృశం భవేత్ । స్మృతం సద్ వ్యోమమాత్రాత్మ సర్వదైవేదృశం జగత్
కలలో భూమి మొదలైనవి అనుభవించినట్టు, మేలుకున్నప్పుడు అవి ఎలా ఉంటాయో, అలాగే ఈ లోకమంతా ఎప్పుడూ ఖాళీ ఆకాశ స్వభావంగా జ్ఞాపకంగా మిగిలిపోతుంది.
యత్ర యత్ర యథా తోయే ద్రవత్వం నామ విద్యతే । తత్ర తత్ర తథా నాన్యస్ సర్గో ఽస్తి పరమాత్మని
ఎక్కడెక్కడ, ఏ విధంగా నీటిలో తడిపనిది ఉంటుందో, అచ్చం అలాగే పరమాత్మలో వేరే సృష్టి ఏమీలేదు.
సృష్టిర్ ఏవమ్ ఇయం ప్రౌఢా సర్గ ఏవమ్ అయం స్థితః । బ్రహ్మాణ్డం నామ భాత్య్ ఏవ వ్యోమాత్మైవాపనిర్మితిః
ఇలా ఈ సృష్టి స్థిరంగా ఉంది, ఈ ప్రకటన కూడా అలాగే నిలిచింది. బ్రహ్మాండం అని పిలిచేది వెలుగులో కనిపించినా, అది ఖాళీ ఆకాశ స్వభావమే, నిజంగా ఏదీ సృష్టించబడలేదు.
దృశ్యమ్ ఏవమ్ ఇదం శాన్తం ఖాత్మ నిర్భిత్తి నిర్భ్రమమ్ । నిరాధారం నిరాధేయమ్ అద్వైతం చైక్యవర్జితమ్
ఈ జగత్తు కనిపించేదంతా ప్రశాంతంగా, ఆకాశ స్వరూపంగా, విభాగం లేకుండా, అయోమయం లేకుండా ఉంది. దీనికి ఆధారం లేదు, పెట్టుబడి లేదు, ద్వంద్వం లేదు, ఏకత్వం కూడా లేదు.
జగత్సంవిది జాతాయామ్ అపి జాతం న కిఞ్చన । పరమాకాశమ్ ఆశూన్యమ్ అచ్ఛమ్ ఏవ వ్యవస్థితమ్
జగత్తు అనే జ్ఞానం కలిగినప్పుడు కూడా, నిజంగా ఏదీ పుట్టలేదు. పరమాకాశం ఖాళీ కాదు, నిర్మలంగా, స్థిరంగా ఉంది.
సర్వసంహారఖే త్వ్ ఆసీద్ యద్ ఏవ తద్ అవస్థితమ్ । నాధేయం తత్ర నాధారో న చ దృశ్యం న ద్రష్టృతా
అన్ని లయమై పోయిన ఆ శూన్య స్థితిలో, ఉన్నది ఒక్కటే మిగిలింది; అక్కడ ఆధారం లేదు, ఆధేయం లేదు, చూడబడే వస్తువు లేదు, చూసేవాడు కూడా లేడు.
బ్రహ్మాణ్డం నాస్తి న బ్రహ్మా న చ బ్రహ్మాణ్డికా క్వచిత్ । న జగన్ నాస్తి జగతీ శాన్తమ్ ఏవాఖిలం స్థితమ్
అక్కడ బ్రహ్మాండం లేదు, బ్రహ్మా లేడు, బ్రహ్మాండికా కూడా ఎక్కడా లేదు; జగత్తు లేదు, భూమి లేదు—అన్నీ నిశ్శబ్దంగా, శాంతంగా నిలిచిపోయాయి.
బ్రహ్మైవ కచతి స్వచ్ఛమ్ ఇత్థమ్ ఆత్మాత్మనాత్మని । చిత్త్వాద్ ద్రవత్వాత్ సలిలమ్ ఇవావర్తతయాత్మని
ఆ స్థితిలో పరబ్రహ్మమే స్వచ్ఛంగా, స్వయంగా తనలో తానే కదులుతూ ఉంటుంది; నీరు తన స్వభావం వల్ల తానే తానూ కలిసిపోతూ తిరుగుతున్నట్టు.
అసద్ ఏవేదమ్ ఆభాతి సద్ ఇవేహానుభూయతే । వినశ్యత్య్ అసద్ ఏవాన్తే స్వప్నే స్వమరణం యథా
ఇది అసత్యంగా కనిపించినా, ఇక్కడ నిజమైనదిలా అనుభూతి కలుగుతుంది; చివరికి ఆ అసత్యమే నశిస్తుంది, కలలో మరణం జరిగినట్టు.
అథ వాజస్వరూపత్వాత్ సద్ ఏవేదమ్ అనామయమ్ । అఖణ్డితమ్ అనాద్యన్తం జ్ఞానమాత్రామ్బరోదరమ్
లేదంటే, ఇది నిజమైన సత్త్వం గలదిగా, ఎలాంటి బాధలు లేని, విడిపోని, ఆది అంతములేని, కేవలం జ్ఞానమే విస్తరించి ఉన్న పరిమితి లేని స్థితిగా ఉంది.
ఆకాశ ఏవ పరమే ప్రథమః ప్రజేశో నిత్యం స్వయం కచతి శూన్యతయా సమానః । స హ్య్ ఆతివాహికవపుర్ న తు భూతరూపీ పృథ్వ్యాది తేన న సద్ అస్తి యదా న జాతమ్
ఎలా ఆకాశం పరమమైనది, మొదటి సృష్టికర్తగా ఎప్పుడూ తన స్వభావానుసారం కదులుతూ, ఖాళీగా సమంగా ఉంటుందో, అలాగే ఆ పరమాత్మకు స్థూలదేహం లేదు, కేవలం సూక్ష్మదేహమే ఉంది. అందువల్ల భూమి మొదలైనవి పుట్టకపోతే, అక్కడ సత్త్వం ఉండదు.
ఇత్థం జగదహన్తాది దృశ్యజాతం న కిఞ్చన । అజాతత్వాచ్ చ నాస్త్య్ ఏవ యచ్ చాస్తి పరమ్ ఏవ తత్
ఈ విధంగా, జగత్తు, అహంకారం మొదలైన కనబడే వాటన్నీ నిజంగా ఏమీ కావు. అవి పుట్టలేదు కాబట్టి, వాస్తవంగా లేవు. ఉన్నది పరమాత్మ మాత్రమే.
పరమాకాశ ఏవాసౌ జీవతాం చేతతి స్వయమ్ । నిస్స్పన్దామ్భోధిజఠరే సలిలం స్పన్దతామ్ ఇవ
ఆ పరమాకాశమే జీవులలో జీవించి, చైతన్యంగా ఉంటుంది. అది స్థిరంగా ఉన్న సముద్రపు గర్భంలో నీరు అలలాడినట్లుగా, అంతర్లీనంగా కదులుతుంది.
ఆకాశరూపమ్ అజహద్ ఏవ వేత్తీవ దృశ్యతామ్ । స్వప్నసఙ్కల్పశైలాదావ్ ఇవ చిద్వృత్తిర్ ఆన్తరీ
అంతరంగ చైతన్యం ఆకాశంలా మారదు, అయినా అది తెలిసినట్లు, కనబడినట్లు అనిపిస్తుంది. ఇది కలలో లేదా ఊహలోని కొండల్లో కనిపించే భావనలాంటిది.
పృథ్వ్యాదిరహితో దేహో యో విరాడాత్మనో మహాన్ । ఆతివాహిక ఏవాసౌ చిన్మాత్రాచ్ఛనభోమయః
భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేని మహత్తరమైన విశ్వాత్ముడి శరీరం కేవలం సూక్ష్మ రూపం. అది చిత్తమాత్రం, ఆకాశంతో కూడి ఉంటుంది.