తాశ్ చిరాభ్యాసవశతస్ త్వ్ ఆధిభౌతికసంవిదమ్ । ప్రాప్తా దీర్ఘానుభవనాత్ స్వప్నా జాగ్రద్దశామ్ ఇవ
చిరకాలంగా అలవాటు వల్ల, ఇవి భౌతిక లోకానుభవాన్ని పొందాయి. దీర్ఘకాల అనుభవంతో, కలలు కూడా మేలుకున్న స్థితిలా అనిపిస్తాయి.
పిశాచాద్యాస్ తథా హ్య్ ఏతే తథాభూతాధిభౌతికాః । తిష్ఠన్తి తుష్టమనసస్ స్వసంసారవిహారిణః
అలాగే, పిశాచాదులు కూడా ఇలాంటి భౌతిక స్వభావం కలిగి, తాము సంతృప్తిగా, తమ తమ లోకాల్లో సుఖంగా జీవిస్తున్నారు.
పశ్యన్తి కాశ్చిద్ అన్యోఽన్యం గ్రామ్యా గ్రామేయకాన్ ఇవ । స్వప్నైకలోకవాస్తవ్యా ఇవైతా భూతజాతయః
కొన్ని జీవులు ఒకరినొకరు ఊరిలో ఉన్నవాళ్లలా చూస్తారు, అందరూ కలలో ఉండే ఒకే లోకంలో నివసిస్తున్నట్టు భావిస్తారు.
కాశ్చిద్ బహునరప్రాప్తస్వప్ననిర్మాణలోకవత్ । నాన్యోఽన్యమ్ అభిపశ్యన్తి నానాసంస్థానసంస్థితిమ్
మరికొన్ని జీవులు చాలా అరుదుగా కలల్లో కనిపించే లోకాలవారిలా, పరస్పరం ఎవరిని వారు చూడరు, ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా తమ స్థితిలోనే ఉంటారు.
స్థితా యథైతా జగతి పిశాచాద్యాẖ కుజాతయః । ప్రాయస్ తథైతాẖ కుమ్భాణ్డయక్షప్రేతాదయస్ స్థితాః
ఈ లోకంలో పిశాచాదులు, ఇతర నీచజాతులు ఎలా ఉంటారో, అలాగే కుంభాండులు, యక్షులు, ప్రేతాదులు తమ తమ ప్రాంతాల్లోనే సాధారణంగా ఉంటారు.
యథా యత్రేహ వై నాగా జలం తత్రైవ తిష్ఠతే । తథా యత్ర పిశాచాద్యాస్ తమస్ తత్రావతిష్ఠతే
ఈ లోకంలో నాగులు ఉన్న చోట నీరు ఉండే విధంగా, పిశాచాదులు ఉన్న చోట చీకటి కూడా అలాగే ఉంటుంది.
మధ్యాహ్నే ఽపి పిశాచశ్ చేద్ అజిరే తిష్ఠతి స్వయమ్ । తత్ తస్యాన్ధం తమస్ తత్ర సన్నిధానం కరోత్య్ అలమ్
మధ్యాహ్నం అయినా, ఒక పిశాచుడు ఆవరణంలో నిలబడి ఉంటే, అతనికి మాత్రమే అక్కడ గాఢమైన చీకటి ఏర్పడుతుంది. అది అతని ఉనికికి సరిపడేంతగా ఉంటుంది.
న నిహన్తి చ తద్ భానుర్ న చాన్యస్ తత్ ప్రపశ్యతి । స ఏవ చానుభవతి పశ్య మాయావిజృమ్భితమ్
ఆ చీకటిని సూర్యుడు తొలగించలేడు, మరెవ్వరూ దాన్ని చూడలేరు. ఆ అనుభూతి ఒక్క అతనికే వస్తుంది. ఇదే మాయా ఆటను చూడు.
అవినాభావి చన్ద్రాదేస్ తైజసం మణ్డలం యథా । పిశాచాదేర్ అనన్యాత్మ తామసం మణ్డలం తథా
చంద్రుడు లాంటి ప్రకాశవంతమైన వాటికి వెలుగు విడదీయరాని విధంగా కలిసిపోతుంది. అలాగే, పిశాచాదులు వంటి జీవులకు చీకటి విడదీయరాని భాగంగా ఉంటుంది.
యాన్తి తేజస్య్ అనోజస్త్వం తమస్య్ ఓజḫప్రధానతామ్ । ఉలూకవత్ పిశాచాద్యా ఆ సృష్టేస్ తత్స్వభావతః
ప్రకాశవంతమైన జీవుల్లో శక్తి తక్కువగా ఉంటుంది. చీకటి స్వభావం ఉన్నవారిలో శక్తి ఎక్కువగా ఉంటుంది. పిశాచులు, గుడ్లగూబలు మొదలైనవి సృష్టి మొదటి నుంచే అలాంటి స్వభావంతో ఉంటాయి.
ఏషా పిశాచాదిజనస్య జాతిḫ ప్రోక్తా మయా తే సమయానపేతా । పిశాచతుల్యస్ సురలోకపాలలోకేషు జాతో ఽహమ్ ఇతి ప్రసఙ్గాత్
ఇది కూడా పిశాచాదుల వంటి జనుల జనన కథను నేను నీకు చెప్పాను. సాధారణ క్రమాన్ని విడిచి, పిశాచుని పోలి, దేవతల పాలకుల లోకాల్లో నేను జన్మించాను.
తతశ్ చిదాకాశవపుర్ భూతపఞ్చకవర్జితః । విహరన్న్ అహమ్ ఆకాశే పిశాచ ఇవ సంస్థితః
ఆ తర్వాత, ఐదు భూతాలు లేని, చైతన్యమే రూపంగా ఉండి, నేను ఆకాశంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించాను. అప్పుడు నేను పిశాచుని లాగా కనిపించాను.
న మాం పశ్యన్తి చన్ద్రార్కశక్రా హరిహరాదయః । న దేవసిద్ధగన్ధర్వకిన్నరా నాప్సరోగణాః
నన్ను చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, శివుడు వంటి వారు చూడలేకపోయారు. దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, అప్సరసల గుంపులు కూడా నన్ను చూడలేకపోయారు.
నాక్రామన్తి మయాక్రాన్తా న చ శృణ్వన్తి మద్వచః । ఇత్య్ అహం మోహమ్ ఆపన్నో విక్రీత ఇవ సజ్జనః
నేను దగ్గరగా వెళ్లినవారు నన్ను గుర్తించలేదు, నా మాటలు వినలేదు. ఇలా నేను మాయలో పడిపోయాను, మోసపోయిన మంచి మనిషిలా అయ్యాను.
అథ చిన్తితవాన్ అస్మి సత్యకామా ఇమే వయమ్ । పశ్యన్తు మాం సురగణాస్ తేన తస్మిన్ సురాలయే
అప్పుడు నేను ఇలా ఆలోచించాను — 'మనం సత్యాన్ని కోరేవారు; దేవతలు నన్ను చూడాలి.' అలా అనుకుంటూ ఆ దేవతల నివాసంలోకి ప్రవేశించాను.
ద్రష్టుం ప్రవృత్తా మామ్ అగ్రే వాస్తవ్యాస్ సర్వ ఏవ తే । ఝగిత్య్ ఏవ పురḫ ప్రాప్తమ్ ఇన్ద్రజాలద్రుమం యథా
అక్కడ నివసించే అందరూ వెంటనే ముందుకు వచ్చి నన్ను చూశారు. అది ఏదో మాయా వృక్షం అకస్మాత్తుగా ఎదుట కనిపించినట్టు అనిపించింది.
అథ గీర్వాణగేహేషు సమ్పన్నో వ్యవహార్య్ అహమ్ । యథాస్థితసమాచారస్ స్థితో నిశ్శఙ్కచేష్టితః
తర్వాత ఆ దేవతల ఇళ్లలో నేను నిపుణుడిగా, స్వేచ్ఛగా వ్యవహరించాను. ఎలాంటి భయం లేకుండా, నా సహజ స్వభావంతోనే అక్కడ ఉన్నాను.
యైర్ అవిజ్ఞాతవృత్తాన్తైర్ దృష్టో ఽహమ్ అజిరోత్థితః । వసిష్ఠḫ పార్థివ ఇతి లోకేషు ప్రథితో ఽస్మి తైః
వారి గతం నాకు తెలియకపోయినా, వారు నన్ను కొత్తగా వచ్చినవాడిగా చూశారు. అలా వారిలో నేను వసిష్ఠుడు అనే రాజర్షిగా లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాను.
వాతాత్ సముదితో దృష్టో యైర్ అహం గగనాస్పదే । సిద్ధైర్ వాతవసిష్ఠాఖ్యస్ తైర్ అహం సముదాహృతః
వాయువులో ఆకాశంలో నేను కనిపించినప్పుడు, నన్ను చూసిన సిద్ధులు నన్ను వాతవశిష్ఠుడు అని పిలిచారు.
వ్యోమన్య్ ఆదిత్యరశ్మిభ్యో దృష్టో ఽహం యైర్ నభోగతైః । వసిష్ఠస్ తైజస ఇతి లోకేషు ప్రథితో ఽస్మి తైః
ఆకాశంలో సూర్యకిరణాల మధ్య నన్ను చూసిన వారు, నన్ను లోకాల్లో తేజో వశిష్ఠుడు అని ప్రసిద్ధి చేశారు.
యైర్ అహం సలిలాద్ దృష్టḫ ప్రోత్థితస్ తైర్ మునీశ్వరైః । ప్రోక్తో వారివసిష్ఠో ఽహమ్ ఇతి మే జన్మసన్తతిః
నన్ను నీటిలోంచి వెలువడినట్టు చూసిన మహర్షులు, నన్ను వారివశిష్ఠుడు అని పిలిచారు. ఇలా నా జనన పరంపర ఏర్పడింది.
తతḫ ప్రభృతి లోకే ఽహం పార్థివḫ ప్రథితẖ క్వచిత్ । అమ్మయẖ క్వచిద్ అన్యేషాం తైజసో మారుతẖ క్వచిత్
అప్పటి నుంచి లోకంలో నేను కొన్నిసార్లు భూమికి చెందినవాడిగా, కొన్నిసార్లు మనస్సుతో ఏర్పడినవాడిగా, మరికొన్నిసార్లు తేజస్సుతో, ఇంకొన్ని సార్లు వాయువు స్వరూపుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాను.
అథ కాలేన మే తత్ర తస్మిన్న్ ఏవాతివాహికే । ఆధిభౌతికతా దేహే రూఢా గూఢాన్తరిక్షతా
ఆ సమయంలో, ఆ సూక్ష్మదేహంలో, కొంతకాలానికీ నా శరీరంలో భౌతికత్వం స్థిరపడింది, కానీ నా సూక్ష్మత్వం మాత్రం లోపలే దాగి ఉంది.
యద్ ఏతద్ ఆతివాహిత్వమ్ ఆధిభౌతికతా చ ఖమ్ । ద్వయమ్ అప్య్ ఏతద్ ఏకాత్మ తతẖ కచతి మే చితిః
ఈ సూక్ష్మత్వం, భౌతికత్వం రెండూ — ఆకాశం, పదార్థం — రెండింటికీ ఒకటే స్వరూపం. అందువల్ల నా చైతన్యం వీటిలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తుంది.
ఏవమాత్మకచిద్వ్యోమకచనాత్మాప్య్ అహం నభః । పరమ్ ఏవ నిరాకారం యుష్మాస్వ్ ఆకారవాన్ అపి
ఇలా నా స్వరూపం చైతన్యమూ, ఆకాశమూ అయినా, మీకు నేను రూపంతో కనిపిస్తున్నాను. కానీ నిజానికి నేను పరమమైన, రూపరహితమైన ఆకాశమే.
జీవన్ముక్తో వ్యవహరన్న్ అప్య్ ఆస్తే బ్రహ్మఖాత్మకః । తథైవ దేహముక్తో ఽపి తిష్ఠతి బ్రహ్మమాత్రకమ్
జీవన్ముక్తుడు లోకంలో వ్యవహరిస్తున్నప్పటికీ బ్రహ్మఆకాశ స్వరూపుడిగా ఉంటాడు. అలాగే శరీరం విడిచిన తర్వాత కూడా కేవలం బ్రహ్మమే అవతల నిలుస్తాడు.
మమ న బ్రహ్మతాపేతి తాదృగ్ వ్యవహరన్న్ అపి । అసమ్భవాద్ అన్యదృశో యుష్మదాదిష్వ్ అహం త్వ్ అహమ్
నేను బ్రహ్మస్వరూపుడిగా ఉండడాన్ని వదలలేదు, ఈ లోకవ్యవహారాల్లో పాల్గొంటున్నప్పటికీ. ఎందుకంటే, మీలాంటి వారిలా ఉండటం నాకు అసాధ్యం. నేను నేను గానే ఉంటాను.
యథాజ్ఞస్య స్వప్ననరే నిర్జన్మని నిరాకృతౌ । ఆధిభౌతికతాబుద్ధిస్ తథా మే జగతో ఽపి చ
ఎలా ఒక అవిద్యావంతుడు కలలో తాను మానవుడినని భావిస్తాడో, కానీ వాస్తవానికి జన్మించలేదు, రూపం లేదు, అలాగే నాకు ఈ జగత్తు కూడా అలా కనిపిస్తుంది.
ఏవమ్ ఏవావభాసన్తే సర్వ ఏవ స్వయమ్భువః । సర్గాశ్ చ న తు జాయన్తే ప్రజాతా ఇవ చోదితాః
ఇలా అన్ని సృష్టులు కూడా కేవలం కనిపిస్తున్నాయే కానీ నిజంగా పుట్టినవే కావు. పిల్లలు ఎలా ప్రేరణతో కనిపిస్తారో, అలాగే ఇవి కూడా కనిపిస్తున్నాయి.
ఏష సో ఽహమ్ ఇహాకాశవసిష్ఠḫ పుష్టతామ్ ఇవ । గతో ఽద్య స్వాత్మనో ఽభ్యాసాద్ భవతాం చాభవస్థితిః
వసిష్ఠా! ఇదే నేను, ఆకాశంలా పరిపూర్ణతను పొందాను, ఆత్మ సాధన వల్ల. కానీ మీ స్థితి మాత్రం అస్థిత్వంలో ఉంది.