తత్ కిమర్థమ్ అనర్థాయ నిరర్థకమ్ అపార్థకాః । కస్మాద్ అభ్యుదితా బ్రూహి రాగద్వేషభయాదయః
అయితే, ఈ ఆశ, ద్వేషం, భయం వంటి అర్థంలేని, ప్రయోజనం లేని విషయాలు ఎందుకు పుట్టాయి? ఇవి ఎందుకు కలిగాయి చెప్పు.
వస్తుతో ఽఙ్గ న సర్గాదిర్ న సర్గో నాప్య్ అసర్గతా । విద్యతే సకృదాభాతమ్ ఇదమ్ ఇత్థం సద్ ఏవ తత్
నిజంగా చూచినప్పుడు, సృష్టి అనే దానికీ, అసృష్టి అనే దానికీ అసలు తేడా లేదు. ఇది ఒక్కసారి కనిపించినట్లే ఉంది, అందుకే ఇది ఎప్పటికీ ఉన్నదే.
అశూన్యే విపులాభోగే స్వచ్ఛచిజ్జలపూరితే । కలనాపఙ్కకలిలే భవిష్యచ్చిత్తదర్దురే
ఖాళీ కాని, విస్తారమైన ఆనందాలతో నిండిన, స్పష్టమైన చైతన్య జలాలతో పరిపూర్ణమైన, ఆలోచనల మలినతతో ముద్దయిన, భవిష్యత్తు మనస్సు అనే కప్పలో—
అన్తరిక్షాక్షయక్షేత్రే ఖాత్మనో గగనాత్మికా । తస్మాద్ బీజాద్ ఇయం జాతా భూరిభూతశిలావలిః
అక్షయమైన ఆకాశరూపమైన ఆత్మ అనే క్షేత్రంలో, ఆ గగన స్వభావంలో, ఆ విత్తనం నుండి ఈ భూమి, రాళ్లు, అనేక భూతాల సముదాయం పుట్టింది.
నాస్తి కిఞ్చిద్ ఇహ క్షేత్రం వ్యుప్తం చ న చ కిఞ్చన । న బీజమ్ అస్తి నో జాతం కిఞ్చిత్ సర్వం చ సంస్థితమ్
ఇక్కడ ఎక్కడా పొలం లేదు, ఎక్కడా విత్తనాలు వేసిన దేమీ లేదు; విత్తనం లేదు, దాని నుంచి పుట్టినదేమీ లేదు. అయినా, అన్నీ స్థిరంగా ఉన్నాయి.
యాశ్ శిలావలయస్ త్వ్ అత్ర పుష్టాస్ తా విబుధాదయః । యాస్ తు వర్ణోజ్జ్వలా ఏతాస్ తాస్ స్థితా బుద్ధబుద్ధయః
ఇక్కడ బలంగా ఉన్న ఆ రాయిలాంటి రూపాలు దేవతలు మొదలైనవారు; రంగు తళుకుబెట్టే వాటి రూపాలు జ్ఞానం కలిగిన బుద్ధులు.
యాస్ త్వ్ అర్ధపక్వాస్ తా ఏతా నరనాగాదిజాతయః । యాస్ త్వ్ ఆశ్యానా రజోనష్టాస్ తాẖ క్రిమిస్థావరాదయః
పూర్తిగా తయారుకాని వాటి రూపాలు మనుషులు, పాములు మొదలైన జాతులు; పూర్తిగా నిశ్చలంగా, దుమ్ము పోయినవిగా ఉన్నవి పురుగులు, స్థావరాలు మొదలైనవి.
యాస్ త్వ్ అగుర్వ్యḫ ఫలైర్ హీనాశ్ శూన్యాకారాẖ క్షయం గతాః । అశరీరాశ్ శరీరిణ్యస్ తాḫ పిశాచాదికాస్ స్మృతాః
తేలికగా, ఫలములేని, ఖాళీ రూపంలో ఉండి, నశించినవారు—శరీరం లేని, ముందుగా శరీరం కలిగి ఉన్నవారు—వారిని పిశాచాలు మొదలైనవారు అంటారు.
న హి సఙ్కల్పినస్ స్వేచ్ఛా క్వచిత్ పర్యనుయుజ్యతే । తాస్ తథేచ్ఛా విరిఞ్చస్య తథా రామ తదోదితాః
ఓ రామా, మనసు కలిగినవారు ఎక్కడా తమ స్వంత సంకల్పానికి బందిపడరు. ఇవన్నీ సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని సంకల్పానుసారంగా ఇలా వివరించబడ్డాయి.
సర్వా ఏవ చిదాకాశరూపిణ్యో భూతజాతయః । ఆతివాహికదేహిన్యḫ పృథ్వ్యాదిరహితాత్మికాః
ఈ భూతజాతులు అన్నీ కూడా చైతన్యాకాశ స్వరూపాలు. వీటికి సూక్ష్మదేహాలు ఉంటాయి, భూమి మొదలైన పంచభూతాల లక్షణాలు వీటిలో లేవు.
తాశ్ చిరాభ్యాసవశతస్ త్వ్ ఆధిభౌతికసంవిదమ్ । ప్రాప్తా దీర్ఘానుభవనాత్ స్వప్నా జాగ్రద్దశామ్ ఇవ
చిరకాలంగా అలవాటు వల్ల, ఇవి భౌతిక లోకానుభవాన్ని పొందాయి. దీర్ఘకాల అనుభవంతో, కలలు కూడా మేలుకున్న స్థితిలా అనిపిస్తాయి.
పిశాచాద్యాస్ తథా హ్య్ ఏతే తథాభూతాధిభౌతికాః । తిష్ఠన్తి తుష్టమనసస్ స్వసంసారవిహారిణః
అలాగే, పిశాచాదులు కూడా ఇలాంటి భౌతిక స్వభావం కలిగి, తాము సంతృప్తిగా, తమ తమ లోకాల్లో సుఖంగా జీవిస్తున్నారు.
పశ్యన్తి కాశ్చిద్ అన్యోఽన్యం గ్రామ్యా గ్రామేయకాన్ ఇవ । స్వప్నైకలోకవాస్తవ్యా ఇవైతా భూతజాతయః
కొన్ని జీవులు ఒకరినొకరు ఊరిలో ఉన్నవాళ్లలా చూస్తారు, అందరూ కలలో ఉండే ఒకే లోకంలో నివసిస్తున్నట్టు భావిస్తారు.
కాశ్చిద్ బహునరప్రాప్తస్వప్ననిర్మాణలోకవత్ । నాన్యోఽన్యమ్ అభిపశ్యన్తి నానాసంస్థానసంస్థితిమ్
మరికొన్ని జీవులు చాలా అరుదుగా కలల్లో కనిపించే లోకాలవారిలా, పరస్పరం ఎవరిని వారు చూడరు, ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా తమ స్థితిలోనే ఉంటారు.
స్థితా యథైతా జగతి పిశాచాద్యాẖ కుజాతయః । ప్రాయస్ తథైతాẖ కుమ్భాణ్డయక్షప్రేతాదయస్ స్థితాః
ఈ లోకంలో పిశాచాదులు, ఇతర నీచజాతులు ఎలా ఉంటారో, అలాగే కుంభాండులు, యక్షులు, ప్రేతాదులు తమ తమ ప్రాంతాల్లోనే సాధారణంగా ఉంటారు.
యథా యత్రేహ వై నాగా జలం తత్రైవ తిష్ఠతే । తథా యత్ర పిశాచాద్యాస్ తమస్ తత్రావతిష్ఠతే
ఈ లోకంలో నాగులు ఉన్న చోట నీరు ఉండే విధంగా, పిశాచాదులు ఉన్న చోట చీకటి కూడా అలాగే ఉంటుంది.
మధ్యాహ్నే ఽపి పిశాచశ్ చేద్ అజిరే తిష్ఠతి స్వయమ్ । తత్ తస్యాన్ధం తమస్ తత్ర సన్నిధానం కరోత్య్ అలమ్
మధ్యాహ్నం అయినా, ఒక పిశాచుడు ఆవరణంలో నిలబడి ఉంటే, అతనికి మాత్రమే అక్కడ గాఢమైన చీకటి ఏర్పడుతుంది. అది అతని ఉనికికి సరిపడేంతగా ఉంటుంది.
న నిహన్తి చ తద్ భానుర్ న చాన్యస్ తత్ ప్రపశ్యతి । స ఏవ చానుభవతి పశ్య మాయావిజృమ్భితమ్
ఆ చీకటిని సూర్యుడు తొలగించలేడు, మరెవ్వరూ దాన్ని చూడలేరు. ఆ అనుభూతి ఒక్క అతనికే వస్తుంది. ఇదే మాయా ఆటను చూడు.
అవినాభావి చన్ద్రాదేస్ తైజసం మణ్డలం యథా । పిశాచాదేర్ అనన్యాత్మ తామసం మణ్డలం తథా
చంద్రుడు లాంటి ప్రకాశవంతమైన వాటికి వెలుగు విడదీయరాని విధంగా కలిసిపోతుంది. అలాగే, పిశాచాదులు వంటి జీవులకు చీకటి విడదీయరాని భాగంగా ఉంటుంది.
యాన్తి తేజస్య్ అనోజస్త్వం తమస్య్ ఓజḫప్రధానతామ్ । ఉలూకవత్ పిశాచాద్యా ఆ సృష్టేస్ తత్స్వభావతః
ప్రకాశవంతమైన జీవుల్లో శక్తి తక్కువగా ఉంటుంది. చీకటి స్వభావం ఉన్నవారిలో శక్తి ఎక్కువగా ఉంటుంది. పిశాచులు, గుడ్లగూబలు మొదలైనవి సృష్టి మొదటి నుంచే అలాంటి స్వభావంతో ఉంటాయి.
ఏషా పిశాచాదిజనస్య జాతిḫ ప్రోక్తా మయా తే సమయానపేతా । పిశాచతుల్యస్ సురలోకపాలలోకేషు జాతో ఽహమ్ ఇతి ప్రసఙ్గాత్
ఇది కూడా పిశాచాదుల వంటి జనుల జనన కథను నేను నీకు చెప్పాను. సాధారణ క్రమాన్ని విడిచి, పిశాచుని పోలి, దేవతల పాలకుల లోకాల్లో నేను జన్మించాను.
తతశ్ చిదాకాశవపుర్ భూతపఞ్చకవర్జితః । విహరన్న్ అహమ్ ఆకాశే పిశాచ ఇవ సంస్థితః
ఆ తర్వాత, ఐదు భూతాలు లేని, చైతన్యమే రూపంగా ఉండి, నేను ఆకాశంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించాను. అప్పుడు నేను పిశాచుని లాగా కనిపించాను.
న మాం పశ్యన్తి చన్ద్రార్కశక్రా హరిహరాదయః । న దేవసిద్ధగన్ధర్వకిన్నరా నాప్సరోగణాః
నన్ను చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, శివుడు వంటి వారు చూడలేకపోయారు. దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, అప్సరసల గుంపులు కూడా నన్ను చూడలేకపోయారు.
నాక్రామన్తి మయాక్రాన్తా న చ శృణ్వన్తి మద్వచః । ఇత్య్ అహం మోహమ్ ఆపన్నో విక్రీత ఇవ సజ్జనః
నేను దగ్గరగా వెళ్లినవారు నన్ను గుర్తించలేదు, నా మాటలు వినలేదు. ఇలా నేను మాయలో పడిపోయాను, మోసపోయిన మంచి మనిషిలా అయ్యాను.
అథ చిన్తితవాన్ అస్మి సత్యకామా ఇమే వయమ్ । పశ్యన్తు మాం సురగణాస్ తేన తస్మిన్ సురాలయే
అప్పుడు నేను ఇలా ఆలోచించాను — 'మనం సత్యాన్ని కోరేవారు; దేవతలు నన్ను చూడాలి.' అలా అనుకుంటూ ఆ దేవతల నివాసంలోకి ప్రవేశించాను.
ద్రష్టుం ప్రవృత్తా మామ్ అగ్రే వాస్తవ్యాస్ సర్వ ఏవ తే । ఝగిత్య్ ఏవ పురḫ ప్రాప్తమ్ ఇన్ద్రజాలద్రుమం యథా
అక్కడ నివసించే అందరూ వెంటనే ముందుకు వచ్చి నన్ను చూశారు. అది ఏదో మాయా వృక్షం అకస్మాత్తుగా ఎదుట కనిపించినట్టు అనిపించింది.
అథ గీర్వాణగేహేషు సమ్పన్నో వ్యవహార్య్ అహమ్ । యథాస్థితసమాచారస్ స్థితో నిశ్శఙ్కచేష్టితః
తర్వాత ఆ దేవతల ఇళ్లలో నేను నిపుణుడిగా, స్వేచ్ఛగా వ్యవహరించాను. ఎలాంటి భయం లేకుండా, నా సహజ స్వభావంతోనే అక్కడ ఉన్నాను.
యైర్ అవిజ్ఞాతవృత్తాన్తైర్ దృష్టో ఽహమ్ అజిరోత్థితః । వసిష్ఠḫ పార్థివ ఇతి లోకేషు ప్రథితో ఽస్మి తైః
వారి గతం నాకు తెలియకపోయినా, వారు నన్ను కొత్తగా వచ్చినవాడిగా చూశారు. అలా వారిలో నేను వసిష్ఠుడు అనే రాజర్షిగా లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాను.
వాతాత్ సముదితో దృష్టో యైర్ అహం గగనాస్పదే । సిద్ధైర్ వాతవసిష్ఠాఖ్యస్ తైర్ అహం సముదాహృతః
వాయువులో ఆకాశంలో నేను కనిపించినప్పుడు, నన్ను చూసిన సిద్ధులు నన్ను వాతవశిష్ఠుడు అని పిలిచారు.
వ్యోమన్య్ ఆదిత్యరశ్మిభ్యో దృష్టో ఽహం యైర్ నభోగతైః । వసిష్ఠస్ తైజస ఇతి లోకేషు ప్రథితో ఽస్మి తైః
ఆకాశంలో సూర్యకిరణాల మధ్య నన్ను చూసిన వారు, నన్ను లోకాల్లో తేజో వశిష్ఠుడు అని ప్రసిద్ధి చేశారు.