కేచిత్ స్వప్ననరప్రఖ్యాẖ కేచిత్ పవనదేహకాః । కేచిద్ భ్రమాత్మకా ఏవ సర్వే బుద్ధిమనోమయాః
కొంతమంది కలలో కనిపించే మనుష్యుల్లా ఉంటారు, మరికొందరు గాలిపాటిలా శరీరంతో ఉంటారు. ఇంకొందరు మాయ స్వభావం కలవారు. కానీ అందరూ బుద్ధి, మనస్సుతోనే తయారయ్యారు.
గ్రహీతుం నైవ యుజ్యన్తే గ్రహీతుం శక్నువన్తి నో । ఆకాశశూన్యవపుషḫ పశ్యన్త్య్ ఆకృతిమ్ ఆత్మనః
వారిని పట్టుకోవడం సాధ్యపడదు, వారు పట్టుకోలేరు కూడా. వారి శరీరం ఆకాశంలా ఖాళీగా ఉంటుంది. అయినా వారు తమ రూపాన్ని చూస్తారు.
శీతాతపాదివిహితం సుఖం దుẖఖం విదన్తి చ । పాతుమ్ అత్తుమ్ అవష్టబ్ధుమ్ ఈహన్తే శక్నువన్తి నో
వారు చలిని, వేడిని వంటి వాటి వల్ల కలిగే సుఖాన్ని, దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తారు. తాగాలని, తినాలని, పట్టుకోవాలని ఆశపడతారు కాని, చేయలేరు.
ఇచ్ఛాద్వేషభయక్రోధలోభమోహసమన్వితాః । మన్త్రౌషధతపోదానధైర్యధర్మవశీకృతాః
వారు కోరిక, ద్వేషం, భయం, కోపం, లోభం, మాయతో నిండిపోతారు. మంత్రం, ఔషధం, తపస్సు, దానం, సహనం, ధర్మం వంటివాటికి లోబడి ఉంటారు.
సత్త్వావష్టమ్భయన్త్రేణ మన్త్రేణారాధితేన వా । దృశ్యన్తే ఽపి చ గృహ్యన్తే కదాచిత్ కేనచిత్ క్వచిత్
ప్రాణశక్తి సహాయంతో లేదా మంత్రాన్ని సంతుష్టిపరిచినప్పుడు, ఎక్కడో ఎవరో వారిని కొన్నిసార్లు చూస్తారు, కొన్నిసార్లు పట్టుకుంటారు కూడా.
దేవయోనిర్ హి సా తేన కేచిద్ దేవోపమర్ద్ధయః । కేచిన్ నరసమశ్రీకాẖ కేచిన్ నాగసమర్ద్ధయః
అది దేవతల జన్మ. అందులో కొందరికి దేవతల మహిమ ఉంటుంది, కొందరికి మానవుల ఐశ్వర్యం ఉంటుంది, మరికొందరికి నాగుల వైభవం ఉంటుంది.
శ్వసృగాలోపమాẖ కేచిద్ గ్రామజఙ్గలవాసినః । కుల్యావకరరథ్యాసు వసన్తి నిరయేషు చ
కొంతమంది గ్రామాల్లో, అరణ్యాల్లో ఉండే వారు కుక్కలు లేదా నక్కల వంటివారు. వాళ్లు కాలువల్లో, గుంటల్లో, వీధుల్లో, ఇంతే కాదు నరకాల్లో కూడా నివసిస్తారు.
ఏతద్ ఆస్పదమ్ ఏతేషామ్ ఇత్యాకారాḫ ప్రకీర్తితాః । పిశాచా ఏవమాచారా జన్మైషాం శ్రూయతామ్ ఇదమ్
ఇవి వాళ్ల నివాస స్థలాలు, ఇలాంటి రూపాల్లో ఉంటారు. పిశాచుల ప్రవర్తన ఇలానే ఉంటుంది. ఇప్పుడు వాళ్ల జన్మం గురించి విను.
అచేత్యచిన్మయం బ్రహ్మ సర్వశక్తిస్వభావతః । యత్ స్థితం బుద్ధమ్ ఏవాన్తశ్ చేత్యం సఙ్కల్పయత్ త్వ్ ఇవ
బ్రహ్మం అనేది జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండింటినీ కలిగి, అన్ని శక్తులతో కూడి ఉంటుంది. అది మనసులో శుద్ధమైన జ్ఞానంగా నిలిచి, నువ్వు ఊహించుకున్నట్లు ప్రపంచాన్ని ఊహిస్తుంది.
తజ్ జీవం విద్ధి స ప్రౌఢస్ త్వ్ అహఙ్కార ఇతి స్మృతః । సో ఽహఙ్కారస్ స్మృతḫ పుష్టో మన ఇత్య్ ఉదితాత్మభిః
దానినే జీవుడు అని తెలుసుకో. అది బలపడినప్పుడు అహంకారం అని అంటారు. ఆ అహంకారం ఇంకా బలపడితే, ఆత్మజ్ఞానులు దానిని మనసు అని పిలుస్తారు.
స ఏష కథ్యతే బ్రహ్మా సఙ్కల్పాకాశరూపవాన్ । అసద్ ఏవాసతో బీజం జగతో విగతాకృతి
ఆయననే బ్రహ్మ అని అంటారు. ఆయన ఆలోచనల ఆకాశం లాంటి స్వభావం కలవాడు. అసత్యానికి విత్తనం కూడా అసత్యమే. ఈ లోకం రూపం లేనిది.
ఏవం మనస్ స్థితో బ్రహ్మా సదేహో ఽప్య్ అమలం నభః । తత్ స్వప్నపురుషాకారస్ సన్న్ ఏవాసద్వపుస్ సదా
అలాగే బ్రహ్మ మనస్సులోనే ఉంటాడు. శరీరం ఉన్నా కూడా ఆయన ఆకాశంలా నిర్మలుడు. ఆయన కలలో కనిపించే మనిషిలా ఉంటూ, ఎప్పుడూ అసత్యమైన శరీరాన్ని కలిగి ఉంటాడు.
పృథ్వ్యాదిమూర్తిరహితస్ త్వ్ ఆతివాహికదేహవాన్ । పృథ్వ్యాదయẖ కిల కుతస్ సఙ్కల్పపురుషస్య ఖే
భూమి మొదలైన రూపాలు లేకపోయినా ఆయనకు సూక్ష్మశరీరం ఉంటుంది. ఆలోచనల మనిషికి ఆకాశంలో భూమి మొదలైనవి ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?
భవన్మనో యథాకాశపురం పశ్యతి కల్పితమ్ । తథా మనో విరిఞ్చత్వం పశ్యత్య్ ఆత్మని కల్పితమ్
మనస్సు ఆకాశనగరాన్ని ఊహించుకుని చూసినట్లే, అదే విధంగా తనలోనే బ్రహ్మత్వాన్ని ఊహించి చూస్తుంది.
యద్ వేత్తి కల్పితం తత్ స పశ్యత్య్ అనుభవత్య్ అపి । యో యావన్మాత్రకస్ తత్ స కస్మాత్ కిల న పశ్యతి
ఏదైతే మనసులో ఊహించుకుంటాడో, అదే అతడు చూస్తాడు, అనుభవిస్తాడు కూడా. అతడికి ఎంతవరకు తెలుసో, అంతవరకే అతడు గ్రహిస్తాడు. మరి అతడు దాన్ని ఎందుకు చూడకపోవాలి?
స యత్ పశ్యతి తత్ తాదృక్ శూన్యాత్మా శూన్యమ్ అమ్బరే । బ్రహ్మ బ్రహ్మణి వా బ్రహ్మా తద్ ఇదం జగద్ ఉచ్యతే
అతడు ఏది చూస్తాడో, అది కూడా అలాగే ఉంటుంది — ఖాళీ స్వభావం, ఆకాశంలో ఖాళీలా. బ్రహ్మ బ్రహ్మలో, లేక బ్రహ్మే బ్రహ్మగా — ఇదే ఈ జగత్తు అని అంటారు.
తథా స ప్రతిభాసో ఽస్య చిరకాలైకభావనాత్ । ఘనీభూతస్ స్థితḫ పుష్టస్ సుదీర్ఘస్వప్నసున్దరః
అలాగే, దీర్ఘకాలంగా ఒకే ఆలోచనలో ఉండటం వల్ల ఆ రూపం బలంగా, స్థిరంగా, పెరిగి, ఒక అందమైన, పొడవైన కలలా మారిపోతుంది.
ఆతివాహికదేహస్య తస్య తచ్ చిరభావనాత్ । సర్గానుభవనం భూరి బ్రహ్మణో బ్రహ్మరూప్య్ అపి
ఆ సూక్ష్మదేహానికి, దీర్ఘకాలపు ధ్యానం వల్ల, సృష్టిని విస్తృతంగా అనుభవించే అవకాశం కలుగుతుంది — బ్రహ్మకి కూడా, బ్రహ్మరూపంలోనూ.
గతం ప్రకటతోత్కర్షాద్ ఆధిభౌతికదేహతామ్ । తేనైవ సర్గ ఇత్య్ ఉక్తో భేదసన్తతిభాసురః
ఈ స్థూలదేహాన్ని స్పష్టంగా పొందిన తరువాత, భిన్నతలు కొనసాగుతూ ప్రకాశించే ఈ స్థితినే సృష్టి అని అంటారు.
స బ్రహ్మా బ్రహ్మమాత్రాత్మా బ్రహ్మమాత్రాత్మనోస్ తయోః । అజాతయోర్ ఏవ సదా తద్ ఆత్మజగతోర్ ద్వయోః
ఆ బ్రహ్మ pure చైతన్య స్వరూపుడే. ఆయనకూ, ఆయన సృష్టికీ, రెండింటికీ జననం లేదు; అవి ఎప్పుడూ చైతన్యమే.
అభిన్నయోర్ ఏవ భృశం శూన్యత్వామ్బరయోర్ ఇవ । ఐకాత్మ్యేనైవ లసతోḫ పవనస్పన్దయోర్ ఇవ
ఎలా ఖాళీ స్థలం, ఆకాశం వేరు కానట్టే, ఇవి రెండూ కూడా వేరు కానివిగా, గాలి అలజడి లాంటివిగా ఒకటిగా వెలుగుతుంటాయి.
వేత్తి భూతమయత్వం తన్ మిథ్యైవ న తు వాస్తవమ్ । తథా యథా త్వం సఙ్కల్పపురుషస్య సతో ఽసతః
దేహం భూతాల మిశ్రమమని తెలిసినా, అది నిజంగా లేదు; కల్పితమైన మనిషి ఉన్నాడా లేడా అన్నట్టు, అది వాస్తవం కాదని తెలుసు.
తతశ్ శరీరధాతూనాం తేన పృథ్వ్యాదికాẖ కృతాః । అభిధాḫ పఞ్చ చిత్షష్ఠా జగద్ ఇత్య్ ఏవ తాస్ స్థితాః
అప్పుడా మనిషి శరీరాన్ని ఏర్పరచే భాగాలు — భూమి మొదలైనవి — ఆతని సంకల్పం వల్ల ఏర్పడ్డాయి. ఇవి ఐదు భాగాలు, వాటికి చైతన్యం ఆరోది. ఇవే ప్రపంచంగా నిలిచిపోయాయి.
యథా త్వ్ అసత్య ఏవాయం సఙ్కల్పస్ సత్య ఏవ తే । తథాసావ్ ఆత్మసఙ్కల్పం సత్యమ్ ఏవానుభూతవాన్
ఎలా నీకు ఈ ఊహ నిజమైనది కాదు, కాని ఆ ఊహలో ఉన్నవానికి మాత్రం అది నిజమే అనిపిస్తుంది. అలాగే, అతను తన మనస్సులో సృష్టించుకున్నదాన్ని నిజంగా అనుభవించాడు.
స స్వయం చిన్మయాకాశస్ తత్సఙ్కల్పశ్ చిదమ్బరమ్ । అతస్ స్వప్నో జగత్ సర్వం క్వ తౌ నాశోద్భవౌ స్థితౌ
అతడే చైతన్యమయమైన ఆకాశం, అతని సంకల్పమే ఆ చైతన్యపు ఆకాశం. అందువల్ల ఈ మొత్తం ప్రపంచం కలలాంటిది. వాటికీ సృష్టి, లయ, స్థితి అన్నీ ఎక్కడ ఉన్నాయి?
యథైవ తన్మనస్ సత్యం తదంశాస్ సత్యమ్ ఏవ తే । తథైవ తత్కృతాశ్ చన్ద్రరుద్రార్కేన్ద్రమరీచయః
అతని మనస్సు అతనికి నిజమైనదిగా అనిపించినట్లే, దాని భాగాలూ అతనికి నిజంగా అనిపిస్తాయి. అలాగే, ఆ మనస్సు సృష్టించిన చంద్రుడు, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుని కిరణాలు కూడా అతనికి నిజంగానే అనిపిస్తాయి.
ఏవంస్థితే జగజ్జాలం తన్ మనోరాజ్యమ్ ఉచ్యతే । తచ్ చ శూన్యం నిరాలమ్బమ్ ఆకాశమ్ అఘనం చితి
ఇలా ఉన్న ఈ జగత్తు అంతా మనస్సు ఊహించిన రాజ్యం లాంటిది. అది ఖాళీగా, ఆధారంలేని, ఆకాశంలా రూపరహితంగా, స్వచ్ఛమైన చైతన్యమే.
యథా స్వప్నపురం వ్యోమ సఙ్కల్పాద్రిర్ యథా నభః । తథా బ్రహ్మ జగచ్ చైవ ఖమ్ ఏవాచ్ఛమ్ అనాకృతి
ఎలా కలలో కనిపించే నగరం ఆకాశంలా ఉంటుంది, ఊహలో పర్వతం ఖాళీ ఆకాశంలా ఉంటుంది, అలాగే బ్రహ్మమూ, జగత్తూ కూడా ఆకాశంలా నిర్మలంగా, రూపం లేకుండా ఉంటాయి.
ఏవమ్ ఆభాసమాత్రస్య కచతో ఽనిశమ్ అవ్యయమ్ । సర్గాదిమధ్యాన్తదృశో ముధైవాత్రోదితాస్ స్థితాః
ఇలా, కేవలం కనిపించేదే అయినదానికి సృష్టి, ఆది, మధ్య, అంతం అనే భావనలు వృథాగా చెప్పబడతాయి. నిజానికి అది ఎప్పుడూ మారదు, రాత్రింబగళ్లు ఒకేలా ఉంటుంది.
కిం చిదాకాశకోశస్య తవ వా మమ వానఘ । జగతో వాపి జాయేత కిం వా నశ్యతి మే వద
పాపరహితుడా! నీ చైతన్యపు ఆకాశంలోనా, నా చైతన్యంలోనా, లేక ఈ జగత్తులోనా ఏదైనా పుట్టగలదా? లేక నశించగలదా? చెప్పు.